(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Patrologia Syriaca"

£:'-< \'t£'; s >'-'\ i 









hlMm^gi 






llllllMIM^^M 



BMI^BI^mImI^^M 



jBgHHBBaBBMMi 



*w 



IGNATIUS ORTIZ DE URBINA S. I. 

Professor Patrologiae in Pontificio Institute Orientali 



PATROLOGIA SYRIACA 




PONT. INSTITUTUM ORIENTALIUM STUDIORUM 

PIAZZA S. MARIA MAGGIORE, 7 

RGMAE 1958 



IMPRIMI POTEST 



Romae, die 29 Septembris 1958. 



P. Alphonsus Raes, S, J. 
Praes. Pont. Inst. Orient. 



E Vicariatu Urbis, die 2 Octobris 19S8. 



t Aloysius Traglia 
Archiep. Caesarien., Vicesgerens 



TYPIS PONTIFICIAE UNIVERSITATIS GREGORIANAE 



ROMAE 



gffilM 



PRINCETON UNIVERSITY LIBRARY 



32101017460609 



SUMMARIUM 



Pag. 
Praefatio 9 

slcna et abbreviationes 11 

Introductio 13 

Prolegomena historica : A) Initia christianismi in Osrhoene. 

B) Initia christianismi in Persia. 

Prolegomena litteraria : A) Lingua syriaca. B) Poesis. 

Manuscripta. Inscriptiones. Fontes praecipui. 

Bibliographia : A) Tractatus de Patribus syris. B) Editiones mul- 

tiplices. C) Theologica. D) De re liturgica. E) luridica. F) De 

archaeologia et arte. 



Pars prima. PATRES ET SCRIPTORES ORTHODOXI 



Caput. I. - Primi scriptores syri 33 

Diatessaron. Acta Thomae. Pseudo-Melito Sardensis. Liber Le- 
gum Regionum. Abgar : Addai. Mara Bar Serapion. 

Caput. II. - Scriptores syri in Imperio Persarum 43 

Aphrahates. Simeon Bar Sabba'e. Marutha Maipherkatensis. 
Mar Papa. « Ordo et Canones impositionis manus in sancta 
Ecclesia ». 

Caput. III. - Sanctus Ephraem 52 

Vita. Scripta. Doctrina. 

Caput IV. - Alii scriptores edesseni saec. IV 78 

Aithallah. 'Uda seu 'Udai. Asuana. Zenobius e Gazir. Aba. Vita 
Eusebii Samosateni. Cyrillonas. 

Caput V. - Scriptores syri occidentales saec. V et ineunte VI 82 

Liber Graduum. Balaeus. Apocrypha de Transitu Mariae. Spe- 
lunca Thesaurorum. Testamentum Patris Nostri Adam. Rabbula 
ep. Edessae. Ibas. Isaac antiochenus. Simeon Stylita senior. 
Acta Lucae. Stephanus Bar Sudaili. Jacobus Sarugensis. Simeon 
Quqaia. Sergius e Res'aina. Poema in cathedralem Edessae. 
Anonymae homiliae. Sergius Stylita. Simeon Edessae. 



STJMMARITJM 



Pars secunda. THEOLOGI NESTORIANI 

Pag. 

Caput I. - Primi magistri nisibeni 107 

Narsai. Bar Sauma nisibenus. Statuta Scholae Nisibis. Synodicon 
Orientale. Baboj. Acacius, katholikos. Babaj. Abraham de Beth 
Rabban. Ioannes de Beth Rabban. Joseph Huzaya. Mar Aba I. 
Paulus Nisibenus. Thomas Edessenus. Cyrus Edessenus. Theo- 
dorus ep. Merw. 

Caput II. - Auctores nestoriani secunda medietate saec. VI 1 20 

Joseph katholikos. Bud. Ezechiel katholikos. Iso'jahb I katholi- 
kos. Barhadbesabba de Arbaia. Barhadbesabba Halwanensis. Gre- 
gorius monachus Cypri. Gregorius I, katholikos. Michael magi- 
ster nisibenus. Nathanael ep. Sirzor. Abraham e Kaskar. Dadiso' 
abbas in Monte Izla. Abraham de Nathpar. Babaj Bar Nesibnaje. 
Subhalemaran ep. Ba'ut monachus. Henaniso' monachus. Bar 
Sahde. Sabriso' I, katholikos. 

Caput III. - Nestoriani scriptores ab ineunte saec. VII ad medium 

VIII 130 

Babaj Magnus. Iso'jahb II, katholikos. Bar Sauma ep. Karkae 
de Laden. Surin. Silvanus de Qardu. Iso'jahb III, katholikos. 
Simeon monachus. Dadiso' e Beth Qatraje. Isaac Ninivita. Sah- 
dona seu Martyrios. Gabriel Taureta. Joseph IJazzaja. Simeon 
e Rewardasir. Georgius I, katholikos. Georgius ep. Nisibis. 
'Enaniso' monachus. Henaniso' I, katholikos. Ioannes Azraq. 
Ioannes Bar Penkaje. Sabriso' ep. Nisibis. Babaj e Gebilta. 
Abraham Bar Dasandad. Mar Aba II, katholikos. Ioannes e Da- 
ljata. 



Pars tertia. THEOLOGI MONOPHYSITAE 



Caput I. - Primi theologi monophysitae 147 

Philoxenus Mabbugensis. Polycarpus. Simeon ep. Beth Arsam. 
Ioannes Bar Kursos. Jacobus Burde'ana seu Baradaeus. Miscel- 
lanea polemica monophysitica. Petrus e Callinico. Daniel e Salah. 
Ioannes Ephesi aut Asiae. Ahudemmeh. Henana. Antiquissima 
monumenta liturgica. 

Caput II. - Scriptores monophysitae prima medietate saec. VII 159 

Atanasius I, patriarcha. Paulus ep. Teliae. Thomas e Harqel. 
Paulus Edessae. Anonyma Catena Biblica. Poema de Alexandra 
Magno. Ioannes I, patriarcha. Marutha Tagritensis. Severus 
Sebokt. Severus ep. Nisibis. Simeon e Qennesrin. 



summarium 7 

Pag. 
Caput III. - Theologi monophysitae a medio saec. VII ad medium 

VIII 166 

Jacobus Edessae. Athanasius II, patriarcha. Georgius ep. Arabum. 
Ioannes e Litarba. Jonas ep. Teliae. Januarius Candidates. Atha- 
nasius Nisibenus. Vocalizatio jacobitica. Elias episcopus. Ioannes 
II, patriarcha. Georgius e Be'eltan, patriarcha. Evangelium XII 
Sanctorum Apostolorum. 



Pahs quarta. OPERA HISTORICA ANONYMA 

Caput I. - Acta Martyrum 1 80 

Martyres Edessae. Martyres Persiae. Acta legendaria. Acta s. 
'Azazai'l. 

Caput II. - Scripta hagiographica 187 

Biographiae monachorum maioris auctoritatis. Hagiographiae 
satis legendariae. Homo Dei de Urbe Romae. Legendae hagio- 
graphicae. 

Caput III. - Chronicae et varia 192 

Chronica minora. Documenta origines monophysitarum illu- 
strantia. Chronica Arbelae. Chronicon anonymum ad an. 
1234. Chronicon Pseudo-dionysianum an. 774-5. 



Pars quinta. SCRIPTORES SYRI EPOCHAE POSTPATRISTICAE. 

VERSIONES. 



Caput I. - Scriptores nestoriani epochae postpatristicae 201 

Timotheus I, katholikos. Iso' Bar Nun, katholikos. Theodorus 
Bar Koni. Thomas, metropolita Margae. Iso' Denah e Basra. 
Iso' Dad e Merw. Elias Bar Sinaja. Lexica ab Iso" Bar 'Ali et 
ab Abu-1-Hasan Bar Bahlul. 'Abdiso' Bar Berika seu Ebedjesu 
Sobensis. 

Caput II. - Scriptores monophysiti epochae postpatristicae 206 

Michael I, patriarcha. Dionysius e Tellmahre, patriarcha. Dio- 
nysius Bar Salibi. Gregorius Abu-1-Farag, Barhebraeus. 

Caput III. - Versiones S. Scripturae 210 

Vetus Testamentum. Novum Testamentum. Ahikar. Apocrypha 
Veteris Testamenti. 



SUMMARIUM 



Pag. 

Caput IV. - Versiones Patrum graecorum epocha orthodoxa 215 

Antiquissimae versiones saec. IV factae. Patres praeniceni. Patres 
saeculi IV. Hagiographica et iuridica. 

Caput V. - Versiones post epocham orthodoxam . 226 

Versiones a Nestorianis factae. Versiones a Monophysitis factae. 
Iuridica et hagiograhica. 

Index nominum 235 

Index rerum systematicus 249 



lif 
Mr- 



PRAEFATIO 



Proposui mihi « Patrologiam syriacam », in compendium con- 
tractam, investigatorum ac maxime patrologorum studio utile instru- 
mentum praebere. Circumscripsi ergo obiectum investigationis limiti- 
bus epochae patristicae quae in Oriente cum morte s. loannis Dama- 
sceni, medio saeculo VIII, desinit. lam veto de auctoribus et scriptis 
syris qui ad Mud tempus recensentur et quorum opera sive certa sive 
dubia hucusque remanent, nullum praeterire volui. De singulis porro 
breviter descripsi biographiam, seriem operum ac doctrinam, si de theo- 
logis agitur. Ubique adposui bibliographias quantum potui completas. 

Praecedentia opera libenter adhibui, praesertim eruditissimam 
Geschichte der syrischen Liter atur clarissimi A. Baumstark quae 
mihi quasi fundamento fuit. Attamen addidi recensionem doctrinae, 
saepe etiam illius investigationes, collatis novis editionibus et studiis, 
emendavi et perfeci. Praetermisi tamen, brevitatis gratia, omnia et 
singula manuscripta operum prout ipse fecit, elenchare. Indicavi 
tamen antiquissimum omnium codicem ubi de ineditis agitur vel de 
scriptis quorum genuinitas maxime ab aetate manuscripti pendent. 
Quidquid vero de perficiendo opere cl. Baumstark asserebam, id de 
libro perspicuo sed vetustiore R. Duval La litterature syriaque et 
de compendio W. Wright A short History of syriac Literature, 
a fortiori dicendum esse censeo. 

Auctores syros qui post epocham patristicam floruerunt omnino 
silere etiam ad ipsam patrologiam nocivum fuisset : quare eos qui 
pro antecedenti periodo pretiosi f antes sunt, breviter commemoravi. 

Egi in fine de anonymis versionibus, praecipue operum graeco- 
rum. De anonymis inquam, nam cum de singulis Patribus disserui 
eorum etiam versiones suo loco recensere non omisi. 

Timeo ne opus hoc defectibus labor et de quibus a doctis correc- 
tiones libenter accipiam. Spero tamen hum librum, prouti iacet, plu- 
ribus adiurnento futurum esse. Quod faxit Deus ! 



«g«aw»>ass£gMBS-^ gsapgl&^^giJ&1 



essfSlffi 



■^ WSSmm — 



SIGNA ET ABBREVIATIONS 



AB = Analecta Bollandiana. 

An. syr. = P. De Lagarde, Analecta syriaca, Londinii 1855. 

Bardenhewer = Geschichte der altkirchlichen Literatur. 

Baumstark = Geschichte der syrischen Literatur, Bonn 1922. 

Bedjan, AMS = Acta Martyrum et Sanctorum. 

BHO = Bollandistae, Bibliotheca Hagiographica Orientalis. 

Bi = Biblica. 

Bibl. Z. = Biblische Zeitschrift. 

BKV = Bibliothek der Kirchenvater. 

BO = J. S. Assemani, Bibliotheca Orientalis Clementino-Vaticana. 

BZ = Byzantinische Zeitschrift. 

CSCHO = Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium. 

DAL = Dictionnaire dArcheologie et de Liturgie. 

DDC = Dictionnaire de Droit Canonique. 

DThC = Dictionnaire de Theologie . Catholique. 

DSp = Dictionnaire de Spiritualite. 

EE = Estudios Eclesiasticos. 

EO = Echos d'Orient. 

ETL = Ephemerides Theologicae Lovanienses. 

Greg. = Gregorianum. 

JA = Journal Asiatique. 

JRAS = Journal of the Royal Asiatic Society. 

JSOR = Journal of the Society of Oriental Research. 

JTS = The Journal of Theological Studies. 

LA = Th. Lamy, S. Ephraemi hymni et sermones. 

MBS = Al Magallah al-Batrlrkiyah Assiriyaniyah, Jerusalem. 

Mel. Univ. S. Jos. = Melanges de l'Universite de Saint Joseph, 

Beyrouth. 
Mus. = Le Museon. 

NTT = Nieuw Theologisch Tijdschrift, Haarlem. 
Nagm = Al Nagm, Ephem. Patriarchatus Chaldaei, Mossul. 
OC = Oriens Christianus. 
OCP = Orientalia Christiana Periodica. 
Or. Chr. = Orientalia Christiana. 
Or. Lit. Zeit. = Orientalische Literatur Zeitung. 
OS = L'Orient Syrien, Paris. 
Ost. St. = Ostkirchliche Studien, Wiirzburg. 
OV = Overbeck, S. Ephraem Syri, Rabulae, Balaei etc. 
Proche-Or. Chr. = Proche-Orient Chretien. 
PO = Patrologia Orientalis. 



12 



SIGNA ET ABBREVIATIONES 



PS = Patrologia Syriaca. 

RAM = Revue d'Ascetique et Mystique. 

Rend. Ace. Naz. Line. = Rendiconti della Regia Accademia Nazio- 

nale dei Lincei, Roma. 
RHE = Revue d'Histoire Ecclesiastique. 
ROC = Revue de 1'Orient Chretien. 
RSO = Rivista di Studi Orientali, Roma. 
RSR = Recherches de Science Religieuse. 
Schol. = Scholastik. 

St. Sin. = A. Smith Lewis - M. D. Gibson, Studia Synaitiea. 
St. Syr. = I. Rahmani, Studia Syriaca. 
Trad. = Traditio. 

ThLZ = Theologische Literatur Zeitung. 
ThQ = Theologische Quartalschrift, Tubingen. 
TuU = Texte und Untersuchungen. 

ZATW = Zeitschrift fur Alttestamentische Wissenschaft. 
ZDMG = Zeitschrift der Deutschen Morgenlandischen Gesellschaft. 
ZDPV = Zeitschrift des Deutschen Palastina Vereins. 
ZKg = Zeitschrift fur Kirchengeschichte. 
ZKT = Zeitschrift fur Katholische Theologie. 
ZNTW = Zeitschrift fur Neutestamentliche Wissenschaft. 



INTRODUCTIO 



§ 1. Prolegomena historica. 



Christiani qui per millennium lingua syriaca utebantur habi- 
tabant partem orientalem Syriae et regnum Osrhoenes, urbe capi- 
tali Edessa, quod anno 216 imperio romano aggregatum est. Hi 
autem syri qui intra fines imperii romani vixerunt appellantur 
« occidentales ». Porro etiam extra imperium romanum, in tota 
Mesopotamia nempe, christiani linguam syriacam adhibebant, 
qui prius imperii persarum inde tamen a medio saec. VII kalipha- 
tus subditi fuerunt. Hi vocantur syri « orientales ». Post epocham 
patristicam arabes etiam « occidentales » syros perpetuo occu- 
paverunt eorumque lingua syriacam paulatim suffocavit. 



A) Initia christianismi in Osrhoene 



Verissimile est prima semina christianismi iam tempore 
apostolico in Osrhoenem introducta esse. Circa finem saec. II 
dicitur ecclesias Osrhoenes sententiam propriam de die Paschatis 
stabiliendo Romam misisse (Eus. H.E. 5,23,4). Fere eodem tem- 
pore episcopus Abercius, teste eius celebri inscriptione, trans 
fmmen Euphratem, ergo in Osrhoene, invenit christianos. Secun- 
dum narrationem publicam anni 202 quae includitur in Chronica 
Edessae (cfr. § 146), inundatio aquarum invasit Edessae templum 
christianorum. Paulo post lulius Africanus narrat in sua Chrono- 
graphia se in aula regis Edessae Abgaris (176-213) invenisse chris- 
tianum gnosticum Bardesanem e cuius schola prima syriaca 
scripta proveniunt. 

Legendaria notitia, nullo fundamento praedita, narrat Abga- 
rum regem Osrhoenes tempore Christi a discipulo Addai seu 
Thadaeo baptizatum esse. Neque constat apostolum Thomam 



14 



INTRODUCTIO 



praedicasse in Osrhoene, licet eius corpus iam medio saec. IV 
Ldessae veneratione honorabatur. 

Abgar-Sage Brunswick 1880. - H. Gompertz, Hat e jemals in Edessa 

(is£tt S° m f geg ^ en? ArcM ° L Epigr - MitteiL aus Osterreich 19 
rf« K ' I X°1 Gutschmid t, Untersuchungen iiber die Geschichte 

des Komgsmchs Osrhoene, Memoires de lAcad. de Saint-Petersbourg 
1887. - J. P. Martin, Les origines de l'Eglise d'Edesse et des Eglises 
syriennes Pans 1889. - A. von Harnack, Mission und Ausbreitunf de 
Chnstentums, II, Leipzig 1924, pp. 678 ss. - I. Ortiz de Urbina, lj ori- 
ole tf^ 1 T S1 nu m EdCSSa> Greg " " (1934 > 82 - 91 ' " G - LlETZMANN, 

d D^W C H ^ Ste ^ S m Syrien Und Seinem Hinterland, Sitzb 
d. Deutsch. Ak. d. Wiss. Berlin 1935, pp. 729-30. 

Bibl. gener. de syris occidentalibus : J. S. Assemanus, Series chronologi- 
caPatriarcharum Antiochiae, Romae 1881. - C. Burkitt, Early Eastern 
Shr Tb Y '- h ° nd0n 19 °f' " TER " MlNA ™ T *> Die armenische Kircne 

I fastidHI, S UngCn ZU den , Syr - Kirch6n ' Leipzig 1904 - " L E - Rahmani, 
I iasti della Chiesa patnarcale antiochena, con appendice di vari antichisl 
sirm documenti mediti, Roma 1920. - H. Lammens, La Syrie precis 

stefiTd To^ 2 V IL' A - WlGRAM ' The Separatio » of theMonophy- 
pS lt?5 Ik " L - °" C ? E8NE " H - Quentin, L'Eglise au Vie J c l e , 
fl n ,, " r AASE ' Altchristl iche Kirchengeschichte nach orientali- 
schen Quellen, L ei p Z1 g 1925. - A. Julicher, Zur Geschichte der Mono- 
To™nh C ' ZN JW24 (1925) 17-42. - E. Honigmann, Historthe 
47 nfot i 16 J° n f°l d ^ rlen lm Altertum, ZDPV 46 (1923) 149-93 ; 
York 1928 R n ^ Palmyrena > a topographical Itinerary, New 

Slk h" R „ Du T SSAUD > Topographie de la Syrie antique et medievale, 

AIM,?; ■ 7n Mo^r?!!* La Syrie a r6p ° que de la conquete arabe, 
Al-Machriq 30 (1932) 10-16. - J. Matters, A travers les villes mortes 

V^frr ? yn6 ' M6L U . niV -, S - J ° S - 1? (1933 > U176 - - U - MonneSt de 
H*^' Vescovi gmcobiti della Nubia, Melang. Maspero, Cairo 1934, 

iL !'; H - CARLES, Le christianisme des arabes nomades sur le 
P a Tlotk T If 6S V- s y rom esopot a mien aux alentours de l'Hegire, 
A™ i 7 no«T^ na e Si " nei docum enti dell'Egitto greco-romano, 
Aegypt 17 (1937) 29-52. - R. Devreesse, Le patriarcat d'Antioche depuis 
la paix de lEglise jusqu'a la conquete arabe, Paris 1945. - PH Hitti 
History of Syria, including Lebanon and Palestine, London 1951 - e' 
Honigmann Eveques et eveches monophysites d'Asie anterieure au 
Vie Slec j L Q 195L _ Chn A _ p ApADOpouLO £a , Ex _ 

xXvja la? Avnoxews, Alexandre 1951. - A. van Roey, Les debuts de l'E- 
glise Jacobite H . Bacht - G. Grillmeier, Das Konzil v. Chalkedon II, 
Wurzburg [s d.J 339-60. - R. Dussaud, La penetration des arabes en Sy- 
ne avant l'lslam, Paris 1955. y 



1. PROLEGOMENA HISTORICA 



IS 



B) Initia christianismi in Persia 

Ut legendaria reicienda est praedicatio Mar Maris in Persia, 
discipuli itidem legendarii Addaei. Id autem quod « Chronica 
Arbelae» narrat, nempe circa an. 100 christianismum a Peqida, 
discipulo Addaei, nuntiatum esse tali fortuna ut an. 224 in Persia 
17 sedes episcopales notae essent, firmam fidem non meretur. 

Priraum documentum historicum de exsistentia christia- 
norum in Persia invenitur in « Libro Legum Regionum » (cfr. 
§ 10) ante medium saec. Ill scripto. « Chronica Seertensis », in- 
dubiae auctoritatis, refert Saporem I in Syriam et in ipsam Antio- 
chiam irruisse et plurimos captivos christianos secum deportasse, 
quos inter ipse ep. Antiochiae Demetrianus erat ; hos vero in 
quibusdam locis Persiae stabilivit. Non est tamen tenendum hos 
fuisse primos in Persia christianos. Tempore Constantini plures 
erant christiani in imperio Saporis II ad quern ille epistolas com- 
mendatitias pro fidelibus misit. Tandem in scriptis Aphrahatis 
(cfr. § 13) monstratur Ecclesia sat bene constituta et ipsa perse- 
cutio Saporis II an. 340 inchoata plures martyres novit. 

Christianismus in Persia ab ideologia hellenizante « occiden- 
talium » segregata, potius influxui traditionum iudaicarum submis- 
sus est. 



Bibl. gener. pro syris orientalibus : J. A. Assemanus, De Catholicis 
seu Patriarchis Chaldaeorum et Nestorianorum commentarius histo- 
rico-chronologicus, Romae 1775. - A. J. Maclean - W. H. Browne, The 
Catholicos of the East and his People, London 1892. - J. Labourt, Le 
christianisme dans l'Empire perse sous la dynastie sassanide, 2 ed. Paris 
1904. - A. Christensen, L'Empire des Sassanides. Le peuple, l'Etat, la 
Cour, Cobenhavn 1907. - W. A. Wigram, An Introduction to the History 
of the Assyrian Church (100-640 A. D.), London 1910. - A. Scher, Histoi- 
re de la Chaldee et de l'Assyrie, 2 voll., Beyrouth 1912-13. - F. C. Burkitt, 
Early Christianity outside the Roman Empire, Cambridge [s. d.]. - E. 
Sachau, Vom Christentum in der Persis, Berlin 1916. - P. Peeters. Le 
debut de la persecution de Sapor d'apres Fauste de Byzance, Rev. Etud. 
Armen. 1 (1920) 15-33. - H. Guppy, The Genuineness of at-Tabari's 
arabic « Apolog » and the syriac document on the spreed of Christianity 
in central Asia, in the John Rylands Library, Bull. John Ryl. Libr. 14 (1930) 
121-4. - A. Musil, The middle Euphrates, New York 1927. - J. Stewart, 
Nestorian Missionary Enterprise, Edinburgh 1928. - W. A. Wigram, 
The Assyrians and their Neighbours, London 1929. - G. Messina, II 
cristianesimo nascente alia conquista dell'Asia, Civ. Catt. 1923, 2, pp. 
535-43. - F. Nau, Les arabes chretiens de Mesopotamie et de Syrie du 
VII e et VHP siecle, Paris 1933. - A. d'ALBS, Eglise nestorienne de Chine. 



16 



INTHODUCTIO 



2. PROLEGOMENA LITTERARIA 



17 



Document du Ifi s. (635-38 ?), Rev. d'Hist. d. Missions 10 (1933) 410-18 
6 (m^f s'^qo 111 ^l tem P ore T d >- n f stiae P«sicae [arabice], Nagm 
o, (MV 2A1-X, 281-90. - H. Bernard, La decouverte de Nestoriens Mon- 
gols aux Ordos et l'histoire ancienne du christianisme en Extreme-Orient, 
Sf ''A "35- " A - Christensen, L'Iran sous les Sassanides, Copenhague 
1936. - A. R. Vine, The Nestorian Churches, London 1937. - E Tisserant 
Nestonenne (Eglise) DThC XI, 157-323. - I. Ortiz de Urbina, Storke 
cause dello scisma della Chiesa di Persia, OCP 3 (1937) 456-85 - A N 
Poliak, L'arabisation de POrient semitique, Rev. Etud. Islam (1938) 
35-63. - S. H. Taqizadeh, The Early Sassanians : Some chronological 

n«o.^^, P08 £ & CaU f ° r Revision > Bu »- School Or. Stud. London 
11 (1943) 6-52. - G. Messina, Metodo di propaganda e vicende dell'espan- 
sione nestonana m Asia, Civ. Catt. 1946, II, pp. 116-27. - W. Ensslin, 
foi7 n ^ ne ?f d6S Sa Sf aniden Sha P<« *> Sitzsb. Bayr. Akad., Munchen 
"t, ,„!1 INA ' Cnstlanesi «io, buddismo, manicheismo nell'Asia 

antica, Roma 1947. - J. Dauvillier, Les provinces chaldeennes « de l'ex- 
terieur^ au moyen-age, Melanges Cavallera, Toulouse 1948, pp 260-316 
o \, f ' L ' Hlstoire des Eglises chaldeenne et syrienne, Mossul [s d 1 
2 voll. - A Colonna, L'assedio di Nisibis del 350 D. C. e la cronologia di 
Eliodoro Emiseno, Athenaeum N.S. 28 (1950) 79-87, Pavia - U Mon- 
neret de Villard, La fiera di Batnae e la traslazione di S. Tomaso a Edes- 
sa, Rend. Ace. Naz. Line. Class. Sc. Moral, vol. 6, 3 Roma 1951 - E 
Honigmann - A. Maricq, Recherches sur les « Res gestae Divi Saporis »] 
Bruxelles 1953. - M. J. Higgins, Chronology of the fourth-century Mel 
tropolitans of Seleucia-Ctesiphon, Trad. 9 (1953) 45-100. - R. Ghirsham 
Iran from the earliest Times to the islamic Conquest, London 1954 - F* 
Altheim - R. Stiehl, Ein asiatischer Staat. Feudalismus unter den Sas- 
samden und ihren Nachbarn, Wiesbaden 1954. - D. H. Marot, Un exemple 
^centralisation e cclesiastique : l'ancienne Eglise chaldeenne, Irenik 28 
(1955) 176-86. - J. Dauvillier, L'expansion de l'Eglise Svrienne en Asie 
Centrale, OS 1 (1956) 76-87. 



i 2. Prolegomena litteraria. 



A) Lingua syriaca 



Vocatur etiam aramaica orientalis et est lingua semitica qua 
christiani Syriae septentrionalis et orientalis et Mesopotamiae 
usi sunt. Illam etiam usurparunt Mandaei et auctores Talmudis 
Babylonensis. Prima documenta syriaca initio aerae christianae 
habentur. Litterae syriacae a saec. IV ad VII maxime floruerunt, 
quo tempore a lingua arabica expelli coeperunt. Christiani saepe 
ipsam linguam arabicam litteris syriacis scripserunt (« karsuni »). 
Lingua syriaca non subiit progressu temporis nisi exiguam muta- 
tionem. Haec debetur separationi saec. V et initio VI habitae inter 
Nestorianos et Jacobitas, quae ansam dedit formationi duorum 
dialectorum, occidentalis seu jacobitici et orientalis seu nestoriani. 
Primo tempore scribebatur lingua syriaca consonis solis, quae 
archaica scriptura vocatur « estranghelo ». Deinde tamen jacobitae 
mutarunt paululum formam consonantium et minusculas vocales 
graecas in parte superiore addiderunt, quae scriptura vocatur 
jacobitica seu « serto >>. Viceversa nestoriani ipsas consonas magis 
quadratas efformarunt et eas punctis loco vocalium affecerunt 
ita ut scriptura haec vocetur « nestoriana ». Notandum est penu- 
riam particularum in syriaca lingua fideli versioni e graeco 
graviter obstare. 



Usque ad saec. V et « occidentales » et « orientales » syri 
orthodoxiam professi sunt; sed labente saec. V « orientales » 
prms per schisma separati deinde Nestorianam Ecclesiam forma- 
runt, dum « occidentales » initio saec. VI monophysiticam Eccle- 
siam^ Jacobiticam constituerunt. Exinde vix aliquod scriptum 
prodiit quod orthodoxiam chalcedonensem profiteretur. 



Grammaticae et chrestomatiae recentiores : J. D. Michaelis, Syr. 
Chrest., Gottingen 1768. - G. Kirsch - G. H. Bernstein, Chrest. syr. 
Leipzig 1832-6. - G. Knos, Chrest. syr. maximam partem e codd. mss. 
collecta, Gottingen 1807. - Ae. Roediger, Chrest. syr. ,Halle, 3 ed. 1892. - 
F. Uhlemann, Gramm. der syr. Sprache, Berlin 1857. - Idem, Syr. 
Chrest. - J. B. Wenig, Scholia syr. 1. Chrest. syr., Innsbruck 1866. - P. 
Zingerle, Chrest. syr., 1871. - E. Nestle, Brevis linguae syr. gramm. 
Karlsruhe-Leipzig 1881. - vers. germ. : Leipzig 1898. - vers. angl. : Lon- 
don 1904. - R. Duval, Traite de gramm. syriaque, Paris 1881. - E. O. 
Merx, Historia artis gramm. apud Syros, Leipzig 1889. - A. J. Maclean, 
Grammar of the dialects of vernacular syriae, Cambridge 1895. - G. Car- 
dahi, Liber thesauri de arte poetica syrorum, Romae 1875 [arabice] 
- Idem, Kitab al-Manahegh seu syntaxis et rhetoricae syrorum institu- 
tiones, 2 ed. Romae 1906 [arabice]. - H. Gismondi, Linguae syr. gramm. 
et chrest. 4 ed. Romae 1913. - A. Ungnad, Syr. Gramm. mit tjbungs- 
buch, 2. ed. Munchen 1932. - C. Brockelmann, Syr. Grammatik, 6 ed., 
Leipzig 1951. - I. E. Barsaum, Mots syriaques dans les dictionnaires 



INTRODUCTIO 



§ 3. MANTJSCRIPTA 



.19 



arabes, Rev. Academie Arabe, Damas 1951. - R. Robert, Textus et para- 
digmata syriaca, Romae 1952. - L. Palacios, Gramm. syr., 2 ed. Romae- 
Parisiis [1954]. - L. Costaz, Grammaire syr., Beyrouth [1955]. - Idem 
. Anthologie syr. I, Beyrouth 1955. 

Lexica recentia : Crinesius Ch. Lexicon syr. e N. Tes. et Rituali 
Severi... Wittenbergae 1612. - P. Zingerle, Lex. syr. in usum chrest 
suae syr., Romae 1873. - R. Payne Smith, Thesaurus Syriacus, 2 voll 
Oxonii 1879-1901. - Idem : A compendious syr. Dictionary. Oxford 1903 
J. Brun, Diction, syr.-lat., 2 ed. Beryti 1911. - O. Klein, Syr.-Griechi- 
sches Worterbuch zu den vier kanonischen Evangelien, Giessen 1916. - J 
P. Margoliouth, Supplement to the Thesaurus Syr. of R. Payne Smith. 
Oxford 1927. - C. Brockelmann, Lexicon syriacum, 2. ed. Halle 1928. 
- R. Kobert, Vocabularium syr., Romae 1956. 



B) Poesis 

Poesis syriaca in eo stat quod versus constent certo numero 
syllabarum. Neque quantitas prosodica neque parallelismus quid- 
quam referunt. Talis silva versuum vocatur « memra » seu homilia 
aut sermo. Frequentes initio fuerunt versus heptasyllabi et pentasyl- 
labi. 

Quando vero versus efformant strophas inter se divisas sermo 
est de « madrasa » seu carmine aut hymno. Interdum inter sin- 
gulas strophas iteratur idem versiculus seu « refrain ». Species 
quaedam hymnorum constituitur a « sughitha » in qua forma 
dialogi adhibetur. De aliis formis agit liturgia, ut sunt « sedro » 
ad modum litaniarum, et « tesbohta » nempe hymnus laudis. 

Dicemus, loquentes de Ephraemo, probabilem esse hypothe- 
sin iuxta quam metrica syriaca ansam dedit hymnologiae byzan- 
tinae. 

Studia : J. P. Martin, De la metrique chez les syriens, Abh. fur die 
Kunde des Morgenl. 7, 2, 1879. - Idem, Traite sur F accentuation chez les 
syriens orientaux, Paris 1887. - Jeannin, Melodies liturgiques syriennes et 
chaldeennes, 2 voll. Paris 1924. - A. Baumstark, Altsyrische Profandich- 
tung in gereimten Siebensilbern, Or. Lit. Zeit. 36 (1933) 345-8. - A. Mo- 
berg, Uber den grieschischen Ursprung der syrischen Akzentuation, 
Monde Oriental 1 (1906) 87-100. - G. Holscher, Syrische Verskunst, 
Leipzig 1932. - Th. Weiss, Zur ostsyrischen Laut- und Akzentlehre auf 
Grund der ostsyrischen Massorah-Handschrift des Britischen Museums, 
Stuttgart 1933. - J. B. Segal, The diacritical point and the accents in Sy- 
riac, Oxford 1953. - A. Dihle, Die Anfange der griechischen akzentuie- 
renden Verskunst, Hermes 82 (1954) 182-99. - I. H. Dalmais, L'apport 
des Eglises syriennes a Fhymnographie chretienne, OS 2 (1957) 243-61. 



§ 3. Manuscripta. 

Codices syriaci sunt copiosi et saepe valde archaici. Anti- 
quissimus nobis notus — Brit. Mus. Add. 12150 — scriptus est 
anno 411. Saec. XVIII Bibliotheca Vaticana adquisivit pretiosum 
thesaurum mss. quae e monasterio « Syrorum » in Skete (Aegypti) 
proveniebant ; ex eodem fonte saec. XIX British Mus. locuple- 
tatum est. In hac mole fere omnia mss. pertinent ad jacobitas et 
ad epocham orthodoxam. Mss. nestoriana per missiones Propa- 
gandae Fidei in Mus. Borgianum pervenerunt, quae nunc Vati- 
canae Bibl. adiuncta sunt. Duae hae Bibliothecae maximam et 
potissimam partem mss. syriacorum possident. 

Bibl. gener. : A. Baumstark, Vom Bibliotheks- und Buchwesen der 
christlichen Syrier, Wissensch. Beilage zur Germania 1909, pp. 297-301. 

- A. RiiCKER, Bericht iiber einige syrische Handschriften, OC 3, 2 (1927) 
159-63. - G. Gabrieli, Manoscritti e carte orientali nelle biblioteche e 
negli archivi d'ltalia, Firenze 1930. - J. Simon, Repertoire des bibliothe- 
ques publiques et privees d'Europe contenant des manuscrits syriaques, 
Orientalia 9 (1940) 271-88.. - J. M. Voste, L'ere de F Ascension de N. S. 
dans les manuscrits nestoriens, OCP 7 (1941) 233-50. - H. Buchtal - O. 
Kurz, A Hand list of illuminated oriental christian Manuscripts, London 
1942. - W. H. P. HaTCH, An Album of dated syriac Mss., Boston-Cambrid- 
ge 1946. - M. H. Gottstein, A List of some uncatalogued syriac biblical 
mss. Bull. John Ryland Libr. 37 (1955) 429 ss. 

En, ordine alphabetico, selectum elenchum Bibliothecarum 
et catalogorum mss. syriacorum : 

1) Ambrosiana (Mediolani) : J. B. Chabot, Inventaire des fragments 
des mss. syr. conserves a la Bibl. Ambr. a Milan, Mus. 49 (1936) 37-54. 

- Idem, Note sur la polyglotte de la B. Ambr. de Milan, OCP 13 (1947) 
451-53. 

2) 'Agra (Iraq) : J. M. Voste, Catalogue des mss. syro-chaldeeens 
conserves dans la Bibl. episc. de 'Aqra, OCP 5 (1939) 368-406. 

3) Berlin : E. Sachau, Die Handschriftenverzeichnisse der Kgl. 
Bibl. zu Berlin. 23. Bd. Verzeichniss der syr. Hss., Berlin 1899. 

4) Bodleiana (Oxonii) : R. Payne-Smith, Catalogi codd. mss. Bibl. 
Bodl. ; pars IV, codd. syr., carshunicos, mandaeos complectens, Oxonii 
1864. 

5) British Museum, (Londinii) : V. Rosen - J. Forshall, Catal. codd. 
mss. orientalium qui in Mus. Brit, asservantur. Pars 1 codd. syr. et car- 
shunicos amplectens, London 1838. - W. Wright, Catalogue of the syr. 
Mss. in the Br. Mus. acquired since the year 1838, 2 voll, London 1870- 



asm 




irs 



INTEODUCTIO . 



§ 3. MANUSCRIPTA 



.19 



P 



i 



II 

II 



arabes, Rev. Academie Arabe, Damas 1951. - R. Robert, Textus e.t para- 
digmata syriaca, Romae 19S2. - L. Palacios, Gramm. syr., 2 ed. Romae- 
Parisiis [1954]. - L. Costaz, Grammaire syr., Beyrouth [1955]. - Idem, 
. Anthologie syr. I, Beyrouth 1955. 

Lexica recentia : Crinesius Ch. Lexicon syr. e N. Tes. et Ritual)' 
Severi... Wittenbergae 1612. - P. Zingerle, Lex. syr. in usum chrest. 
suae syr., Romae 1873. - R. Payne Smith, Thesaurus Syriacus, 2 voll. 
Oxonii 1879-1901. - Idem : A compendious syr. Dictionary. Oxford 1903. 
J. Brun, Diction, syr.-lat., 2 ed. Beryti 1911. - O. Klein, Syr.-Griechi- 
sches Worterbuch zu den vier kanonischen Evangelien, Giessen 1916. - J. 
P. Margoliouth, Supplement to the Thesaurus Syr. of R. Payne Smith, 
Oxford 1927. - C. Brockelmann, Lexicon syriacum, 2. ed. Halle 1928. - 
- R. Robert, Vocabularium syr., Romae 1956. 



B) Poesis 

Poesis syriaca in eo stat quod versus constent certo numero 
syllabarum. Neque quantitas prosodica neque parallelismus quid- 
quam referunt. Talis silva versuum vocatur « memra » seu homilia 
aut sermo. Frequentes initio fuerunt versus heptasyllabi et pentasyl- 
labi. 

Quando vero versus efformant strophas inter se divisas sermo 
est de « madrasa » seu carmine aut hymno. Interdum inter sin- 
gulas strophas iteratur idem versiculus seu « refrain ». Species 
quaedam hymnorum constituitur a « sughitha » in qua forma 
dialogi adhibetur. De aliis formis agit liturgia, ut sunt « sedro » 
ad modum litaniarum, et « tesbortta » nempe hymnus laudis. 

Dicemus, loquentes de Ephraemo, probabilem esse hypothe- 
sin iuxta quam metrica syriaca ansam dedit hymnologiae byzan- 
tinae. 

Studia : J. P. Martin, De la metrique chez les syriens, Abh. fur die 
Kunde des Morgenl. 7, 2, 1879. - Idem, Traite sur l'accentuation chez les 
syriens orientaux, Paris 1887. - Jeannin, Melodies liturgiques syriennes et 
chaldeennes, 2 voll. Paris 1924. - A. Baumstark, Altsyrische Profandich- 
tung in gereimten Siebensilbern, Or. Lit. Zeit. 36 (1933) 345-8. - A. Mo- 
berg, Uber den grieschischen Ursprung der syrischen Akzentuation, 
Monde Oriental 1 (1906) 87-100. - G. Holscher, Syrische Verskunst, 
Leipzig 1932. - Th. Weiss, Zur ostsyrischen Laut- und Akzentlehre auf 
Grund der ostsyrischen Massorah-Handschrift des Britischen Museums, 
Stuttgart 1933. - J. B. Segal, The diacritical point and the accents in Sy- 
riac, Oxford 1953. - A. Dihle, Die Anfange der griechischen akzentuie- 
renden Verskunst, Hermes 82 (1954) 182-99. - I. H. Dalmais, L'apport 
des Eglises syriennes a l'hymnographie chretienne, OS 2 (1957) 243-61. 



§ 3. Manuscripta. 

Codices syriaci sunt copiosi et saepe valde archaici. Anti- 
quissimus nobis notus — Brit. Mus. Add. 12150 — scriptus est 
anno 411. Saec. XVIII Bibliotheca Vaticana adquisivit pretiosum 
thesaurum mss. quae e monasterio « Syrorum » in Skete (Aegypti) 
proveniebant ; ex eodem fonte saec. XIX British Mus. locuple- 
tatum est. In hac mole fere omnia mss. pertinent ad jacobitas et 
ad epocham orthodoxam. Mss. nestoriana per missiones Propa- 
gandae Fidei in Mus. Borgianum pervenerunt, quae nunc Vati- 
canae Bibl. adiuncta sunt. Duae hae Bibliothecae maximam et 
potissimam partem mss. syriacorum possident. 

Bibl. gener. : A. Baumstark, Vom Bibliotheks- und Buchwesen der 
christlichen Syrier, Wissensch. Beilage zur Germania 1909, pp. 297-301. 

- A. RtiCKER, Bericht uber einige syrische Handschriften, OC 3, 2 (1927) 
159-63. - G. Gabrieli, Manoscritti e carte orientali nelle biblioteche e 
negli archivi d'ltalia, Firenze 1930. - J. Simon, Repertoire des bibliothe- 
ques publiques et privees d'Europe contenant des manuscrits syriaques, 
Orientalia 9 (1940) 271-88.. - J. M. Voste, L'ere de l'Ascension de N. S. 
dans les manuscrits nestoriens, OCP 7 (1941) 233-50. - H. Buchtal - O. 
Kurz, A Hand list of illuminated oriental christian Manuscripts, London 
1942. - W. H. P. HaTCH, An Album of dated syriac Mss., Boston-Cambrid- 
ge 1946. - M. H. Gottstein, A List of some uncatalogued syriac biblical 
mss. Bull. John Ryland Libr. 37 (1955) 429 ss. 

En, ordine alphabetico, selectum elenchum Bibliothecarum 
et catalogorum mss. syriacorum : 

1) Ambrosiana (Mediolani) : J. B. Chabot, Inventaire des fragments 
des mss. syr. conserves a la Bibl. Ambr. a Milan, Mus. 49 (1936) 37-54. 

- Idem, Note sur la polyglotte de la B. Ambr. de Milan, OCP 13 (1947) 
451-53. 

2) 'Aqra (Iraq) : J. M. Voste, Catalogue des mss. syro-chaldeeens 
conserves dans la Bibl. episc. de 'Aqra, OCP 5 (1939) 368-406. 

3) Berlin : E. Sachau, Die Handschriftenverzeichnisse der Kgl. 
Bibl. zu Berlin. 23. Bd. Verzeichniss der syr. Hss., Berlin 1899. 

4) Bodleiana (Oxonii) : R. Payne-Smith, Catalogi codd. mss. Bibl. 
Bodl. ; pars IV, codd. syr., carshunicos, mandaeos complectens, Oxonii 
1864. 

5) British Museum (Londinii) : V. Rosen - J. Forshall, Catal. codd. 
mss. orientalium qui in Mus. Brit, asservantur. Pars 1 codd. syr. et car- 
shunicos amplectens, London 1838. - W. Wright, Catalogue of the syr. 
Mss. in the Br. Mus. acquired since the year 1838, 2 voll., London 1870- 



I 



20- 



INTRODUCTIO 



72. - G. Margoliouth, Descriptive List of syr. and karshunic Mss. in 
the Br. Mus. acquired since 1873, London 1899. - C. Moss, A syriac 
patristic Ms., JTS 30 (1929) 249-54. 

6) Cairo : Bibliotheque de Mss. Paul Sbath, 2 voll, Cairo 1928. - P. 
Sbath, 1500 Mss. scientifiques et litteraires, tres anciens en arabe et en 
syriaque, Bull. Inst. d'Egypte 8 (1926) 21-43. - P. Kahle, The Cairo 
Geniza, London 1947. 

7) Cambridge : W. Wright - St. A. Cook, A catal. of syr. Mss pre- 
served in the Library of the Univ. of Cambridge, Cambridge 1901. 

8) Charfe (Libano) : I. Abmalet, Catalogue des mss. de Ch., Jou- 
nieh 1937. 

9) Damascus : A. Baumstabk, Syr. und syr.-arab. Hss in Damaskus, 
OC5 (1905) 321-31. 

10) Diarbekir : A. Scher, Notes sur les mss. syr. de Diarb. et autres 
localites d'Orient, Mus. 50 (1937) 345-51. - JA 10, 10 (1907) 331-62, 
385-431. 

11) India Office (Londinii) : G. Furlani, II ms. siriaco 9 delPIndia 
Off., RSO 10 (1924) 315-20. 

12) Jerusalem, patriarch, graec. : J. B. Chabot, Journ. As. 9,3 
(1894) 92-132. - K, KoixuXiSt]?, Ka-rdX. oovottuxo? tcov sv rf\ (3i[3X. -rou 
tspou xotvou tou II. Tdcpou d7rox£i|jivcov aupiaxcov xsipoypa.<p(x>v, Berlin 1898. 
Conventus s. Marci. A. Baumstark, Die liturgischen Hss. desjakobitischen 
Markuskloster in Jer. OC. 2, 1 (1911) 103-15, 286- 314. - A. Baumstark, 
G. Graf - A. Rucker, Die liter. Hss. des jakob. Markuskloster in Jerusa- 
lem, OC 2, 2 (1912) 120-36, 317-33 ; 2, 3 (1913) 128-34, 311-27. Monast. 
nestorianorum: A. Rtjcker, Ein alter Handschriftenkatalog des ehemali- 
gen nestorianischen Klosters in Jer., OC. 3, 6 (1931) 90-96. 

13) Kerkouk: J. M. Voste, Catal. des mss. syro-chaldeens de K. 
OCP 5 (1939) 72-102. 

14) Laurentiana (Florentiae) : St. E. Assemani, BibL Medicaeae L. 
et Palatinae codd. mss. orientalium catal., Florentiae 1742. 

15) Leningrad (St. Petersbourg) : Catal. des mss. et xylographes 
orientaux de la Bibl. Imp. publique de St. Petersbourg, St. Petersbourg 
1852. - H. Goussen, tlber die syr. Hss. in Leningrad, OC 3, 1 (1927) 
169-73. - N. V. Pigulevski, Sur le ms. syr. de PHist. Eccl. d'Eusebe de 
Cesaree de la Bibl. publ., Orientalia, fasc. 1, Leningrad 1926, pp. 115-22. 
- Idem, Mss. syr. bibliques de Leningrad, Rev. Bibl. 46 (1937) 83-92, 
217-30, 373-400, 556-62; 47 (1938) 83-89, 214-27. 

16) Leyden : J. P. Land, Anecdota syriaca 1, 1-12, Leyden 1862. 

17) Lund : A. Moberg, Eine syr. Masora-Hs. in der Universitats- 
bibl. zu L., Lund 1928. 

18) Mal'oula : J. Nasrallah, Les mss. de M., Bull. Etud Orient. 
11 (1945-46) 91-111. 

19) Mardin (Iraq) : Rev. des Bibliotheques 1908, pp. 1-36. 

20) A. Mingana (Birminghan). : A. Mingana, Catal. of the Mingana 
Collection of Mss. now in the possession of the Trustees of the Wood- 
brocke Settlement, Cambridge 1933. - Idem, A Catal. of the Mingana Col- 
lect, of Mss. vol. Ill, Additional christian arabic and syriac Mss., Cambrid- 



3. MANUSCRIPTA 



21 



ge 1939 - J M. Voste, Alphonse Mingana. A propos du « Catalogue of 
the Mingana Collection, t. Ill », OCP 7 (1941) 514-18. 

21) Mosul (Iraq) : A. Scher, Rev. des Bibliotheques, octobre-decem- 

bre 1907. 

22) Notre Dame des Sentences. Alqos-Iraq : J. M. Voste, Catal. de la 
Bibl syro-chaldeenne du couvent de N. D. d. S. pres d'Alqos, Angeli- 
cum 5 (1928) 3-36, 161-94, 325-58, 481-98. - A. Scher, JA 10, 7 (1906) 
479-512. 

23) Paderborn. : A. Baumstark, Syr. Hss. in der Bibl. der Erzbis- 
choflichen Akademie in Paderborn, OC 3, 11 (1936) 97-101. 

24) Paris. Bibliotheque Nationale : H. Zotenberg, Mss. orientaux. 
Catal. de mss. syriaques et sabeens (mandaites) de la Bibl. Nat., Paris 
1874. - J. B. Chabot, Notices sur les mss. de la Bibl. Nat. acquis depuis 
1874, JA 9, 8 (1896) 234-90 - F. Nau, Notice des mss. syriaques ,ethiopiens 
et mandeens entres a la Bibl. Nat. de Paris depuis 1' edition des catalogues, 
ROC 16 (1911) 271-323. - Idem, Corrections et additions au catal. de mss. 
syriaques de Paris, JA 11, 5 (1915) 487-536. - Idem, Analyse du ms. syr. 
de Paris n. 378 de la Bibl. Nat., ROC 27 (1929-30) 411-14. - J. Leroy; 
Le ms. syr. 356 de la Bibl. Nat. sa date et son lieu de composition, Syria 
24 (1944-45) 194-205. 

25) Philadelphia U.S.A. : M. A. Simsar, Oriental Mss. of the John 
Frederik Lewis Collection in the Free Library of Ph., Philadelphia 1937. 

26) Seert (Iraq) : Catalogue des mss. syr. et arabes conserves dans la 
Bibl. episcopate de S., Mosul 1905. 

27) Sinai. Monasterium S. Catherinae. : A. Smith-Lewis, Catal. 
of the syr. Mss. in the Convent of S. Catherine on Mount Sinai, Studia 
Sinaitica 1, London 1894. - G. Graf, Sinaitische Bibelfragmente, OC 12, 
14 (1925) 217-20. - W. D. McHardy, Disputes Readings in the syr. 
Sinaitic Palimpsest, JTS 45 (1944) 170-76. - Murad Kamil, Fihrist 
maktabat dair Sant Katarin bitur Sina [Catal. Bibl. monasterii S. Cathe- 
rinae in Mont. Sinai] 2 voll. Cairo 1951. 

28) Urmia (Persia) : A. Saran - W. A. Shedd, Catal. of syr. Mss. in 
the Library of the Museum Association of Oroomiah College, Urmia 
1898. 

29) Vaticana Bibl. Apostolica : St. E. Assemani, Bibl. Ap. Vaticanae 
codicum mss. catal. in tres partes distributus, Partis I torn. 2 et 3, Romae 
1758-9 [iteratum, Paris 1926]. - A. Mai, Scriptorum Veterum nova col- 
lectio 5, Romae 1831 (codd. chald. Assemanienses). - H. Hyvernat, 
Concordance des cotes des anciens fonds et des fonds actuels syriaques de 
la Vaticane, Annales du St. Louis des Francais 7 (1902) 73-89. - Idem, 
Vatican syr. Mss new pressmarks, Cath. Univ. Bull. 9 (1904) 94-104. - P. 
Cersoy, Les mss. orientaux de Mgr. David au Musee Borgia de Rome, 
Zeitsch. Assyr. 9 (1894) 361-84. - A. Scher, Notice sur les mss. syr. du 
Musee Borgia, JA 10, 13 (1909) 249-87. - J. M. Voste, Mss. syro-chaldeens 
recemment acquis par la. B. Vat., Angelicum 6 (1929) 35-46, 351-53. - E. 
Tisserant, I catalogi stampati dei mss. orientali della B. Vat. dal '700 ad 
oggi, Orientalia 5 (1936) 102-08. - G. Levi della Vida, Ricerche sulla 
formazione del piu antico fondo dei mss. orientali della B. Vat., Citta del 
Vaticano 1939 (Studi e Testi 92). - G. de Jerphanion, Les miniatures du 



22 



INTRODUCTIO 



ms. syr. n. 559 de la B. Vatic, Citta del Vaticano 1940 - J M Voste 
Note sur le ms. Vat. syr. 457, Bi 26 (1945) 303-06. - Idem, Note sur le 
date du ms. Vat. syr. 51, OCP 12 (1946) 205-07. 



§4. Inscriptiones. 

Antiquissimae omnium e saec. I aut saltern II procedunt. 
I. syriacae, quae non valde copiosae sunt, saepe res Christianas 
tangunt. 

Editiones et studia : H. Pognon, Inscriptions semitiques de la Syrie 
de la Mesopotamie et de la region de Mossoul, Paris 1907. - F Schuh- 
lein Die chinesisch-syrische Inschrift auf dem nestorianischen Denkmal 
von Si-ngan-fu, Freising 1928. - J. B. Chabot, Inscriptions syr. de Ben- 
naom Syria 10 (1929) 252-6. - P. Moutebde, Deux inscriptions Jacobites, 
r^- u-^ o^/ 38 - 22 (1939) 51 - 56 ' " Idem > ^cription syr. du Gebel 
u ^'^j 2 Z (1942 " 43 ) 83 - 86 ' " J- B - Segal, Some syr. Insriptions of 
*, 2nd " 3rd Centur y A. D., Bull. School Or. Stud. London 16 (1954) 
13-37. - M. Kamil, Em syr. Ostrakon aus dem V. Jahrh., RSO 32 (1957) 
411-13. - J. Leroy, Mosaiques funeraires d'Edesse, Syria 34 (1957) 306- 
42. - A. Maricq, Les plus anciennes inscriptions syr., ibid. 303-05. 



§ 5. Fontes praecipui. 

Inprimis ad historiam illustrandam hi fontes syriaci maioris 
momenti sunt, quos proprio loco recensebimus : 

1) 'Abdiso' seu Ebedjesu gobensis in suo tractatu litterario. 

2) Synodicon Orientale pro historia nestorianorum. 

3) Uterque Barhadbesabba in libris historicis. 

4) Thomas Margensis in historia monachorum. 

5) Iso'denah Basrae in « Libro Castitatis ». 

6) Lexicon syj. compositum a Bar Bahlul. 

7) Elias Bar Sinaja in sua chronographia. 

8) Michael I in suo Chronico. 

9) Bar Hebraeus in sua Historia Ecclesiastica. 
10) Chronica. 

Nee levis momenti, inter arabica scripta, « Chronica Seer- 
tensis » (ed. A. Scher PO 4, 215-312; 5, 217-344; 7, 95-203; 



§ 6. BIBLIOGRAPHIA 



23 



13, 437-639) quae, paulo post an. 1036 a quodam nestoriano 
exarata est et continet eventus profanos et ecclesiasticos. Adiun- 
genda est Chronica quae sub titulo « Liber turris » a Mari ibn 
Sulaiman saec. XII composita et quae theologos nestorianos 
recenset. Haec Chronica retractata est saec. XIV ab ' Amr ibn 
Matt a e Tirhan et iterum a Seliba ibn Juhanna (ed. H. Gismondi, 
Maris, Amri et Slibae de patriarchis Nestorianorum commentaria, 
Romae 1896-9). 

Tandem inter fontes byzantinos utilissimi sunt Socrates, 
Sozomenus, Theodoretus, Evagrius Scholasticus et Zacharias 
Rhetor. 



§ 6. Bibliographia. 

A) Tractatus de Patribus Syris 

J. S. Assemani, Bibliotheca Orientalis Clementino-Vaticana. 1. De 
scriptoribus syris orthodoxis, Romae 1719 : 2. De scr. syr. monophysitis, 
Romae 1721 : 3. De scr. syr. nestorianis, Romae 1728 [opus fundamental 
in quo mss. syr. Vaticana usurpantur]. - G. Bickell, Conspectus rei Syro- 
rum Literariae, add. notis bibliographicis et excerptis anecdotis, Munster 
i. W. 1 871 . - W. Wright, A short History of syriac Literatur, London 1 894 ; 
vers, russica perfectior : K. A. Turaieffa - K. Kokowzoff, Petersbourg 
1902. - R. Duval, Anciennes litteratures chretiennes. II. La litterature 
syriaque, 3 ed. Paris, 1907. - A. Baumstark, Geschichte der syrischen Li- 
teratur mit Ausschluss der christlich-palastinensischen Texte, Bonn 1922 - 
O. Bardenhewer, Geschichte der altkirchlichen Literatur. . V. Bd. Frei- 
burg 1924. - P. Assemani, Tarih al-Adab as-Suryaniyyah [arabice : 
Historia litterarum syriacarum], Jerusalem 1933, 1936. - J. B. Chabot, 
Litterature syriaque, Paris 1934. - A. Baumstark - A. Rucker, Die 
syrische Literatur, in B. Spuler, Handbuch der Orientalistik, III. 
Semitistik, 2-3, Leyden 1954, pp. 168-207. - I. E. Barsaum, Historia 
scientiarum et litterarum syriacarum [arabice], 1 ed., Horns 1943 ; 2 ed., 
Aleppo 1957 ; cfr. G. Tropeau, Sa Beatitude Mar Ignace-Ephrem l er 
Barsaum, OS 2 (1957) 436-39. - B. Altaner, Patrologie, 3. AufL, Frei- 
burg i. Br. 1958. 



B) Editiones multiplices 

Patrologia Syriaca complectens opera omnia St.Patrum, doctorum 
scriptorumque catholicorum quibus accedunt aliorum acatholicorum 
auctorum scripta quae ad res ecclesiasticas pertinent quotquot syriace 
supersunt secundum codices praesertim Londinenses, Parisienses, Vati- 
canos, accurante R. Graffin, Parisiis 1904-1926 [Hoc Corpus omnibus 
numeris perfectum, proh dolor interruptum est]. 



22 



INTRODUCTIO 



ms. syr. n. 559 de la B. Vatic, Citta del Vaticano 1940. - J. M. Voste, 
Note sur le ms. Vat. syr. 457, Bi 26 (1945) 303-06. - Idem, Note sur le 
date du ms. Vat. syr. 51, OCP 12 (1946) 205-07. 



] 4. Inscriptiones. 



Antiquissimae omnium e saec. I aut saltern II procedunt. 
I. syriacae, quae non valde copiosae sunt, saepe res Christianas 
tangunt. 

Editiones et studia : H. Pognon, Inscriptions semitiques de la Syrie, 
de la Mesopotamie et de la region de Mossoul, Paris 1907. - F. Schuh- 
lein, Die chinesisch-syrische Inschrift auf dem nestorianischen Denkmal 
von Si-ngan-fu, Freising 1928. - J. B. Chabot, Inscriptions syr. de Ben- 
naom, Syria 10 (1929) 252-6. - P. Mouterde, Deux inscriptions Jacobites, 
Mel. Univ. S. Jos. 22 (1939) 51-56. - Idem, Inscription syr. du Gebel 
Bil'as, ibid. 25 (1942-43) 83-86. - J. B. Segal, Some syr. Insriptions of 
the 2nd-3rd Century A. D., Bull. School Or. Stud. London 16 (1954) 
13-37. - M. Kamil, Ein syr. Ostrakon aus dem V. Jahrh., RSO 32 (1957) 
411-13. - J. Leroy, Mosaiques funeraires d'Edesse, Syria 34 (1957) 306- 
42. - A. Maricq, Les plus anciennes inscriptions syr., ibid. 303-05. 



§ 5. Fontes praecipui. 

Inprimis ad historiam illustrandam hi fontes syriaci maioris 
momenti sunt, quos proprio loco recensebimus : 

1) 'Abdiso' seu Ebedjesu §obensis in suo tractatu litterario. 

2) Synodicon Orientale pro historia nestorianorum. 

3) Uterque Barhadbesabba in libris historicis. 

4) Thomas Margensis in historia monachorum. 

5) Iso'denah Basrae in « Libro Castitatis ». 

6) Lexicon syr. compositum a Bar Bahlul. 

7) Elias Bar Sinaja in sua chronographia. 

8) Michael I in suo Chronico. 

9) Bar Hebraeus in sua Historia Ecclesiastica. 
10) Chronica. 

Nee levis momenti, inter arabica scripta, « Chronica Seer- 
tensis » (ed. A. Scher PO 4, 215-312; 5, 2.17-344; 7, 95-203; 



§ 6. BIBLIOGRAPHIA 



23 



13, 437-639) quae, paulo post an. 1036 a quodam nestoriano 
exarata est et continet eventus profanes et ecclesiasticos. Adiun- 
genda est Chronica quae sub titulo « Liber turris » a Mari ibn 
Sulaiman saec. XII composita et quae theologos nestorianos 
recenset. Haec Chronica retractata est saec. XIV ab ' Amr ibn 
Matta e Tirhan et iterum a Seliba ibn Juhanna (ed. H. Gismondi, 
Maris, Amri et Slibae de patriarchis Nestorianorum commentaria, 
Romae 1896-9). 

Tandem inter fontes byzantinos utilissimi sunt Socrates, 
Sozomenus, Theodoretus, Evagrius Scholasticus et Zacharias 
Rhetor. 



§ 6. Bibliographia. 

A) Tractatus de Patribus Syris 

J. S. Assemani, Bibliotheca Orientalis Clementino-Vaticana. 1. De 
scriptoribus syris orthodoxis, Romae 1719 : 2. De scr. syr. monophysitis, 
Romae 1721 : 3. De scr. syr. nestorianis, Romae 1728 [opus fundamentale 
in quo mss. syr. Vaticana usurpantur]. - G. Bickell, Conspectus rei Syro- 
rum Literariae, add. notis bibliographicis et excerptis anecdotis, Minister 
i. W. 1 871 . - W. Wright, A short History of syriac Literatur, London 1 894 ; 
vers, russica perfectior : K. A. Turaieffa - K. Kokowzoff, Petersbourg 
1902. - R. Duval, Anciennes litteratures chretiennes. II. La litterature 
syriaque, 3 ed. Paris, 1907. - A. Baumstark, Geschichte der syrischen Li- 
teratur mit Ausschluss der christlich-palastinensischen Texte, Bonn 1922 - 
O. Bardenhewer, Geschichte der altkirchlichen Literatur. . V. Bd. Frei- 
burg 1924. - P. Assemani, Tarih al-Adab as-Suryaniyyah [arabice : 
Historia litterarum syriacarum], Jerusalem 1933, 1936. - J. B. Chabot, 
Litterature syriaque, Paris 1934. - A. Baumstark - A. Rucker, Die 
syrische Literatur, in B. Spuler, Handbuch der Orientalistik, III. 
Semitistik, 2-3, Leyden 1954, pp. 168-207. - I. E. Barsaum, Historia 
scientiarum et litterarum syriacarum [arabice], 1 ed., Horns 1943 ; 2 ed., 
Aleppo 1957 ; cfr. G. Tropeau, Sa Beatitude Mar Ignace-Ephrem l er 
Barsaum, OS 2, (1957) 436-39. - B. Altaner, Patrologie, 3. AufL, Frei- 
burg i. Br. 1958. 



B) Editiones multiplices 

Patrologia Syriaca complectens opera omnia St.Patrum, doctorum 
scriptorumque catholicorum quibus accedunt aliorum acatholicorum 
auctorum scripta quae ad res ecclesiasticas pertinent quotquot syriace 
supersunt secundum codices praesertim Londinenses, Parisienses, Vati- 
canos, accurante R. Graffin, Parisiis 1904-1926 [Hoc Corpus omnibus 
numeris perfectum, proh dolor interruptum est]. 




II 



24 



INTEODUCTIO 



Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium, editum consilio Univ 
Cathohcae Americae et Univ. Catholicae Lovaniensis. Scriptores Syri 
Lovanu [hucusque prodierunt 81 volumina complectentia textus et versio- 
nes Patrum syrorum]. 

Patrologia Orientalis, curantibus R. Graffin - F. Nau, Parisiis [Edam 
hoc Corpus frequenter textus syr. edidit]. 

Praeterea prodierunt alia volumina quae sub diversis titulis collectio- 
nes textuum synacorum publici iuris fecerunt. Praecipua haec sunt • 
S. E. Assemani, Acta sanctorum martyrum orientalium et occidentalium 
2 voll. Romae 1748. - W. Cureton, Spicilegium syriacum, London 185s' 
- P. de Lagarde, Analecta syriaca, Londonii 1855. - J. P. N. Land, Anecdo- 
ta syriaca collecta et explicata, 4 voll., Leyden 1862-75. - P. Zing'erle - G 
Moesinger, Monumenta syriaca ex romanis codd. collecta, 2 voll Inns- 
bruck 1869-78. - E. Sachau, Inedita syriaca, Wien 1870. - P. Martin 
??bi t B '/^ RA ' Analecta sacra s Picilegio Solesmensi parata, 4, Parisiis 
1883. - I. h. Rahmani, Studia syriaca seu collectio documentorum hacte- 
nus meditorum, 4 voll. Charfe 1904-9. - A. Smith Lewis - M D Gibson 
Studia Smaitica, 12 voll. Cambridge 1894 ss. ; Horae Semiticae, 11 voll' 
Cambridge 1903 ss. - J. Al. Assemani, Codex liturgicus eccles. univers. in 
XV libros distribute, Romae 1749-66. - P. Bedjan, Acta martyrum et 
sanctorum, 7 voll. Paris 1890-97.Cfr. J. M. Voste, Paul Bedjan, le laza- 
nste persan, OCP 11 (1945) 45-102. - A. Mingana, Woodbrooke Studies. 
Christian Documents in syriac, arable, and garshuni with a critical appara- 
tus, 6 voll. Cambridge 1927-33. 



C) Theologica 

Generatim: M. Jugie, Theologia dogmatica Christianorum orienta- 
lium. Tom. V, De theologia dogmatica Nestorianorum et Monophysita- 
rum Parisiis 1935. - G. Klinge, Die Bedeutung der syrischen Theologen 
als Vermittler der griechischen Philosophie an den Islam, ZKg 88 (1939) 
346-86. - E. Benz, Indische Einflusse auf die fruhchristliche Theologie 
Wiesbaden 1951. 

Christologia : Fr. Diekamp, Zum Aphthartodoketenstreit, Theol. 
Rev. 26 (1927) 89-93. - H. Grbgoire, Mahomet et le monophysitisme Me- 
anges Diehl I, 107-19. - P. Mouterde, Le concile de Chalcedoine d'apres 
les mstonens de langue syriaque, in Das Konzil von Chalkedon, A Grill- 
meier - H. Bacht, vol. I, pp. 581-602. - J. Lebon, La christologie du mo- 
nophysisme syrien, ibid 425-580. - A. Grillmeier, Die theologische und 
sprachliche Vorbereitung der christologischen Formel von Chalkedon 
ibid. 5-202. - W. de Vries, Die syrisch-nestorianische Haltung zu Chal- 
kedon, ibid. 603-35. 

Mariologia : I. E. Rahmani, De cultu in Mariam Virginem SS. penes 
iscclesiam synacam Aatiochiae, Ephem, Liturg. 42 (1928) 84-89 - F S 
Mueller, Die anbefleckte Empfangnis Marias in der syrischen und 'ar- 
memschen Uberlieferung, Schol. 9 (1934) 161-201. - I. Ortiz de Urbina, 



§ 6. bibliographia 



25 



La mariologia nei Padri siriaci OCP 1 (1935) 100-13. - Idem, Lo sviluppo 
della mariologia nella patrologia orientale, OCP 6 (1940) 40-82. - M. Jugie, 
La mort et l'Assomption de la Sainte Vierge, Vaticano 1944 (Studi e Testi 
114). - C. Balic, Testimonia de Assumptione B. V. Mariae ex omnibus 
saeculis. Tom. I. Ex aetate ante concilium Tridentinum, Romae 1948. - 
M. Gordillo, La maternidad de Maria Virgen en la teologia de la Iglesia 
nestoriana, Estud. Marianos 8 (1949) 345-63. - M. Jugie, L'Immaculee 
Conception dans l'Ecriture Sainte et dans la tradition orientale, Rome 
1952. - M. Gordillo, Mariologia orientalis, Romae 1954. - P. Kruger, 
Einige Erganzungen zu M. Gordillo, Mariologia Orientalis, Ost. St. 4 
(1955) 154-58. - Idem, Die Immaculata-Frage bei den syrischen Kirchen- 
vatern. Virgo Immaculata IV, Romae 1955 pp. 10-24. - J. van Der Ploeg, 
Maria in de Syrischen Kerk, Het Christl. Oosten en Hereniging 8 (1955- 
56) 33-53. - I. Ortiz de Urbina, Dignitas regia Mariae iuxta primaevos 
syros. Virgo Immaculata, torn. XII, Romae 1956 pp. 1-11. - C. Vona, 
Elementi apocrifi e popolari nella omiletica mariana antica, Eunt. Doc. 
10 (1956) 51-65. - G. Khouri -Sarkis, L'Assomption de Marie dans le 
breviarie syrien, OS 2.(1957). 315-27. 

Ecclesiologia : A. Hoh, Primatus in doctrina Nestorianorum illustra- 
tus novis argumentis, Act. V. Conv. Velehradensis, pp. 97-104. - I. Arma- 
le, Primatus romanus in ecclesia syriaca [arabice], Beryti 1933. - M. Jugie, 
La primaute romaine d'apres les premiers theologiens monophysites 
(V e et VI e siecles), Ech. d'Or. 33 (1934) 181-89. - H. Engberding, Die 
Kirche als Braut in der ostsyrischen Liturgie, OCP 3 (1937) 5-48. - W. 
de Vries, Zum Kirchenbegriff der nestorianischen Theologen, OCP 17 
(1951) 95-132. - Idem, Primat, Communio und Kirche bei den fruhen 
syrischen Monophysiten, OCP 18 (1952) 52-88. - Idem, Zum Kirchenbe- 
griff der spiiteren Jakobiten, OCP 19 (1953) 128-77. - Idem, Der Kirchen- 
begriff der von Rom getrennten Syrer, Rom 1955. - Idem, La conception 
de l'Eglise chez les syriens separes de Rome, OS 2 (1957) 111-25 ; 3 (1958) 
149-164. - F. Graffin, Recherches sur le theme de P Eglise-Epouse 
dans les liturgies et la litterature de langue syr., OS 3 (1958) 317-37. 

Sacramento: A. Raes, Les paroles de la consecration dans les anaphores 
syriennes, OCP 3 (1937) 486-504. - C. M. Edsman, Le bapteme de feu, 
Leipzig-Uppsala 1940. - W. de Vries, Sakramententheologie bei den sy- 
rischen Monophysiten, Rom 1940. - Idem, Sakramententheologie bei den 
Nestorianern, Rom 1947. 

Varia : I. Hausherr, Penthos. La doctrine de la componction dans 
l'Orient chretien, Rome 1944. - Idem, Dogme et spiritualite orientale, 
Rev. Asc. Myst. 23 (1947) 3-37. - A. Levene, The early Syrian Fathers 
in Genesis, London 1951. - P. Kruger, Das alteste syrisch-nestorianische 
Dokument iiber die Engel, Ost. St. 1 (1952) 283-96. - M. Hayek, Elie 
dans la tradition syriaque. Elie le prophete. I. Selon les ecritures et les 
traditions chretiennes, Etud. Carmel. 1956, pp. 159-79. 



26 



INTRODUCTIO 



§ 6. BIBLIOGRAPHIA 



27 



D) De re liturgica 

E. Renaudot, Liturgiarum orientalium collectio, 2 voll. Parisiis 
1716. - G. P. Badger, The Nestorians and their Rituals, London 18S2. - 
Breviarum Chaldaicum, 3 voll. Parisiis 1886-7. - Lectionarium [syriace], 
Urmia 1889. -A. Baumstark, Lucubrationes syro-graecae, Leipzig 1894! 
- Idem, Die Messe im Morgenland, Miinchen [s. d.]. - Idem, Festbrevier 
und Kirchenjahr der syr. Jakobiten, Paderborn 1910. - J. Jeannin, L'oc- 
toechos syrien. I. Etude historique, II. Etude musicale, OC N. S. 3 (1913) 
82-104, 277-98. - R. H. Connolly, Anonymi auctoris Expositio Officio- 
rum Ecclesiae, Georgio Arbelensi vulgo adscripta, CSCHO, Lovanii 
1911, 1913, 1915. - A. Baumstark, Nichtevangelische syrische Perikopen- 
ordnungen des ersten Jahrtausends im Sinne vergleichender Liturgiege- 
schichte untersucht, Miinster 1921. - Idem, Paradigmengebete ostsyrischer 
Kirchendichtung ,OC N. S. 10-11 (1923) 1-32. - F. Burkitt, The early 
syriac lectionary System, London 1923. -A. Rucker, Die syrische Jakobos- 
anaphora, Miinster 1923. - Idem, Uber zwei syrische Anaphorensamm- 
lungen, OC N. S. 10-11 (1923) 154-57. - R. H. Connolly, Sixth-Cen- 
tury Fragments of an East-Syrian Anaphora, Oc N. S. 12-14 (1925) 99- 
128. - H. Fuchs, Die Anaphora des monophysitischen Patriarchen J6- 
hannan I... im Zusammenhang der gesamten jakobitischen Anaphoren- 
literatur, Miinster 1926. - H. Lietzmann, Messe und Herrenmahl, Bonn 
1926. - S. A. B. Mercer, The Anaphora of Saint James of Serug, Journ. 
of the Soc. of Orient. Research. 11 (1927) 71-75. - M. Wolff, Ostsyrische 
Tisch- und Abendmahlgebete, OC 3, 11 (1927) 70-93. - I. E. Rahmani, 
Les liturgies orientales et occidentales, etudiees separement et comparees 
entre elles, Beyrouth 1929. - E. C. Ratcliff, The original form of the Ana- 
phora of Addai and Mari, JTS 30 (1929) 23-32. - A. Baumstark, Die 
Idiomela der byzantinischen Karfreitagshoren in syrischer Uberlieferung 
OC 3, 3-4 (1930) 232-47. - J. M. Hanssens, Institutiones liturgicae de 
ritibus orientalibus II-III, Romae 1930-32. - Idem, Un ancien catalogue 
d'anaphores syriennes, Ephem. Liturg. 46 (1932) 439-48. - S. Euringer, 
Die athiopischen Anaphoren des hi. Evangelisten Johannes des Donner- 
sohnes, und des hi. Jacobus von Sarug, Orient. Christiana, Rom 1934, n. 
90. - H. Engberding, Die Kirche als Braut in der ostsyrischen Liturgie, 
OCP 3 (1937) 5-48. - Idem, Die syrische Anaphora der zwolf Apostel und 
ihre Paralleltexte, OC 3, 12 (1937) 213-47. - A. Raes, Les paroles de la 
consecration dans ies anaphores syriennes, OCP 3 (1937) 486-504. - W. 
C. van Unnik, Nestorian Questions on the Administration of Eucharistie, 
by Isho'yab IV, Haarlem 1937. - J. M. Voste, Breviarium iuxta Syrorum 
orientalium, id est Chaldaeorum, Citta del Vaticano 1938. - H. Engberding, 
Eine neuerschlossene, bedeutsame Urkunde zur Geschichte der ostlichen 
Weiheriten, OC 36 (1939) 38-51. - A. Baumstark, Zwei syrisch erhaltene 
Festgebete des byzantinischen Ritus, OC 36 (1939) 52-67. - H. G. Co- 
drington, Anaphora Severi Antiocheni. Anaphorae syr. I, Romae 1939, 
pp. 50-96. - A. Rucker, Anaphora Timothei Alexandrini. Ibid., pp. 1-47. 
- H. G. Codrington, Anaphora Ioannis Chrysostomi. ibid. vol. I, fasc. 2, 
Romae 1940, pp. 150-202. - I. Hausherr, Anaphora Gregorii Nazianzeni, 



ibid. pp. 98-148. - A. Raes, Anaphora Duodecim Apostolorum prima, ibid, 
pp. 203-227. - Idem, Anaphora Duodecim... secunda, ibid. pp. 209-64. - 
J. M. Voste, Pontificale iuxta ritum Ecclesiae Syrorum occidentalium, id 
est Antiochiae, Citta del Vaticano 1941. - W. de Vries, Zur Liturgie der 
Erwachsenentaufe bei den Nestorianern, OCP 9 (1943) 460-73. - A. Raes 
Anaphora Cyrilli Hierosolymitani. Anaph. syr. vol. I, fasc. 3, Romae 1944, 
pp. 323-64. - G. de Vries, Anaphora Dioscori Alexandrini prima, ibid, 
pp. 265-300. - Idem, Anaphora Dioscori... secunda, ibid. pp. 301-21. - A. 
Raes, Le recit de 1'institution eucharistique dans l'anaphore chaldeenne 
et malabare des Apotres, OCP 10 (1944) 216-26. - Idem, Aux origines de 
la fete de l'Assomption en Orient, OCP 12 (1946) 262-74. - Idem, Intro- 
ductio in liturgiam orientalem, Romae 1947. - Idem, L'etude de la liturgie 
syrienne : son etat actuel, Miscell. liturg. Mohlberg, I, 333-46. - B. Botte, 
L'anaphore chaldeenne des Apotres, OCP 15 (1949) 259-76. - K. N. 
Daniel, A critical study of primitive Liturgies, especially that of St. James, 
2 ed. Tiruvalla 1949. - J. Lassus, Liturgies nestoriennes medievales et 
eglises syriennes antiques, Rev. Hist. Rel. 137 (1950) 236-52. - O. Hei- 
ming, Palimpsestbruchstiicke der syr. Version der Jacobusanaphora aus 
dem 8. Jahrhundert in der Hs. Add. 14615 des Br. Mus., OCP 16 (1950) 
190-200. - H. G. Codrington, Anaphora Jacobi Sarugensis prima-tertia. 
Anaph. syr. II, 1, Romae 1951, pp. 1-83. - A. Raes, Anaphora Ioannis 
Sabae, ibid. pp. 85-104. - O. Heiming, Der nationalsyrische Ritus tonsurae 
im Syrerkloster der agyptischen Skete, Miscellan. G. Galbiati, III, 132- 
. 74. - Idem, Der Ordo des heiligen M5nchs « schema » in der syrischen 
Kirche, Gesammelte Arbeiten z. Ged. O. Casel, Diisseldorf 1951, pp. 
152-72. - H. W. Codrington, Studies of the Syrian Liturgies, London 

1952. - C Moussess, La liturgie chaldeenne des Apotres, Proche-Or. Chr. 
2 (1952) 125-41. - A. Baumstark, Liturgie comparee, 3 ed. Chevetogne 

1953. - A. Raes, Anaphora Gregorii Ioannis, Anaph. syr. II, ed. Romae 
1953, pp. 211-31. - Idem, Anaphora minor S. Iacobi, ibid, pp. 181-210. 

- O. Heiming, Anaphora S. Iacobi, ibid. pp. 100-180. - J. Lassus, La li- 
turgie dans les basiliques syriennes, Studi Biz. Neoellen. 8 (1953) 418-29. 

- H. Engberding, Das chalkedonische Christusbild und die Liturgien 
der monophysitischen Kirchengemeinschaften, A. Grillmeier - H. Bacht, 
Das Konzil von Chalkedon II, Wurzburg [s. d.] 697-733. - B. Botte, 
Problemes de l'Anamnese, Journ. Eccl. Hist. 5 (1954) 16-24. - M. Black, 
The Festival of Encaenia Ecclesiae in the Ancient Church with special 
reference to Palestine and Syria, Journ. Eccl. Hist. 5 (1954) 78-85. - M. 
Black, A christian Palestinian syriac Horologion, Cambridge 1954. - B. 
Botte, L'epiclese dans les liturgies syriennes orientales, Sacr. Erudiri 6 
(1954) 48-72. - H. Engberding, Die westsyrische Anaphora des hi. Johan- 
nes Chrysostomus und ihre Probleme, OC 39 (1955) 33-47. - E. Hammer- 
schmidt, Die syrische Jakobusanaphora, Ost. St. 4 (1955) 289-99. - G. 
Khouri-Sarkis, La Fete de l'Eglise dans 1'annee liturgique syrienne, 
Irenik. 28 (1955) 186-94. - M. Rajji, L'Horologion melkite en syriaque 
palestinien [arabice] Al-Machriq 49 (1955) 339-61. - B. Mariani, Brevia- 
rium syriacum, seu martyrologium syriacum saec. IV... ex syriaco in la- 
tinum transtulit, Romae 1956. - R. Tonneau, Le rite primitif du bapteme, 
OS 1 (1956) 335-45. - E. Delly, Le culte des saintes images dans l'Eglise 



II 



28 



INTRODUCTIO 



syrienne-orientale, OS 1 (1956) 291-97. - E. R. Hambye, Le bapteme 
dans les Eglises syriennes de l'lnde, OS 1 (1956) 255-67. - A. Raes, Oil 
se trouve la Confirmation dans le rite syro-oriental ? OS 1 (1956) 239-55. 
- B. Botte, Le bapteme dans l'Eglise syrienne, OS 1 (1956) 137-55. - Idem, 
Note sur la priere de signation d'un enfant, OS 1 (1956) 185-88. - G. 
Khouri-Sarkis, Prieres et ceremonies du bapteme, selon le rituel de l'Egli- 
se syrienne d'Antioche, OS 1 (1956) 156-84. - Idem, Le « propre » de la 
Messe syrienne, OS 1 (1956) 445-61. - A. Raes, Les deux composantes de 
l'Office divin syrien, OS 1 (1956) 66-75. - I. H. Dalmais, L'apport des 
Eglises syriennes a rhymnographie chretienne, OS 2 (1957) 243-61. - G. 
Khouri-Sarkis, Reception d'un eveque syrien au VI e siecle, OS 2 (1957) 
137-85. 



E) luridica 

C. A. Nallino, Pherne nel senso « Donatio propter nuptias » in scritti 
siriaci e giudaici, Rend. Ace. Line. 6, 2 (1926) 479-91. - Placidus a S. 
Joseph, De Fontibus luris ecciesiastici syro-malankarensium (Cod. can. 
or.) Citta del Vaticano 1937, 1939. - J. M. Voste, Ordo Iudiciorum Eccle- 
siasticorum compositus a Mar 'Abdiso' (Ebedjesu) metr. Nisibis ; latine 
interpretatus est... (Cod. can. or.) Citta del Vaticano 1940. - Idem, « Liber 
Patrum » latine interpretatus est, notis illustravit (Cod. can. or.) Citta del 
Vaticano 1940. - G. Graf, Das Rechtswerk des Nestorianers Gabriel, 
Bischofs von Basra, in arabischer Bearbeitung, OCP 6 (1940) 517-22. - P. 
Hindo, Disciplina antiochena antica : Siri, III. Textes concernant les 
sacrements, Citta del Vaticano 1941. - Idem, Disciplina antiochena antica : 
IV (Cod. can. or.) Citta del Vaticano 1943. - Idem, Disciplina antiochena 
antica. Siri, II. Les Personnes, Citta del Vaticano 1951. - Ph. Nabaa, Les 
sources de 1'ancien droit matrimonial des Melkites, Proche-Or. Chr. 2 
(1952) 302-18. 



F) De archaeologia et arte 

C. Texier, La ville et les monuments d'Edesse, aujourd'hui Orfa en 
Mesopotamie, Rev. Or. et Americaine (1859) 326-54. - A. Baumstark, 
Vorjustinianische kirchliche Bauten in Edessa, OC 4 (1904) 164-83. - R. 
Horning, Verzeichniss von Mosaiken aus Mesopotamien, ZDPV 32 (1909) 
113-16. - H. Goussen, IJber eine « sugitha » auf die Kathedrale von Edessa, 
Mus. 38 (1925) 117-36. - J. Strzygowski, L'ancien art chretien de Syrie, 
son caractere et son evolution... Paris 1936. - S. Guyer, Le role de 1'art de 
la Syrie et de la Mesopotamie a l'epoque byzantine, Syria 14 (1933) 56-70. 
- G. H. Awad, Ancient Monument in Iraq. The Monastery of Rabban 
Hormizd [arabice], Mossul 1934. - E. Condurachi, Elements syriens 
dans l'architecture chretienne d'lllyrie, Stud. Biz. Neoellenici 6 (1940) 
78-86. - U. Monneret de Villard, Le chiese della Mesopotamia, Roma 
1940. - A. M. Schneider, Die Kathedrale von Edessa, OC 36 (1941) 161- 
67. - E. Peterson, La croce e la preghiera verso oriente, Ephem. Liturg. 
59 (1945) 52-68. - P. Peeters, Les ex-voto de Khosrau Aparwez a Ser- 



§ 6. BIBLIOGRAPHIA 



29 



giopolis, AB 65 (1947) 5-57. - A. Grabar, Le temoignage d'un hymne 
syr. sur l'architecture de la cathedrale d'Edesse au VI 6 siecle et sur la 
symbolique de P edifice chretien, Cahiers Archeol. 2 (1947) 41-67. - J. 
Leroy, L'iconographie des eglises de langue syriaque, Miscellanea Galbia- 
ti, I, 175-84. - D. van Berchem, Recherches sur la chronologie des encein- 
tes de Syrie et de Mesopotamie, Syria 31 (1954) 254-70. - A. Dupont - 
Sommer, Un hymne syriaque sur la cathedrale d'Edesse, Cahiers Archeol. 
22(1947) 29-39. - Some historical Vestiges of the Convent of St. Behnam 
the Martyr near Mosul, Beirut 1954. - J. Leroy, Mosa'iques funeraires 
d'Edesse, Syria 34 (1957) 306-42. 



PRIMA PARS 



PATRES ET SCRIPTORES ORTHODOXI 



IIS 

Hi 

III! 



IB 
leg 



Caput I 
PRIMI SCRIPTORES SYRI 



Non multa restant scripta syriaca e periodo primitiva quae 
secunda medietate saec. II inchoata est. Tatianus enim suum 
« Diatessaron » evangelium, non meram versionem e graeco, 
perfecit, quod est primum scriptum Patrologiae syriacae. Acce- 
dunt alia opera gnosticismo plus minusve imbuta ut sunt Acta 
Thomae, Liber Legum Regionum et quae ad primam iegendam 
Abgaris et Addai spectant. Pseudo-Melito e contra orthodoxus 
censendus est. Haec omnia scripta inde a secunda medietate 
saec. II ad medium saec. Ill composita sunt et quidem vel ubi 
florebat Bardesanes vel prope illam urbem apud syros occidentales. 
Nullum vero conservatum est opus syriacum in regno persarum 
ante saec. IV. 



§ 7. Diatessaron. 

D. seu graece to Sia Teeraapcov suotyyeXiov, vocatur harmonia 
seu mixtio evangeliorum in unicum textum facta a Tatiano proba- 
bilius quando adhuc Romae discipulus erat s. lustini Martyris 
(-j- 165) aut saltern ante iter in Orientem a. 172. 

Etsi a. 1934 inventum sit in minis Durae-Europou frag- 
mentum D. in lingua graeca quod ante 254 inscriptum est, com- 
munior opinio censetj propter rationes internas historiae et cri- 
ticae textualis, D. exaratum esse a Tatiano in sua materna lingua 
syriaca. 

Cum vetusta mss. D. syriaci desint, tentamen reconstruendi 
textum syriacum, hucusque nondum perfecte absolutum, nititur 
citationibus antiquiorum auctorum — Aphrahates, Ephraem, 
« Liber Graduum » etc. — et vetustarum versionum syriacarum, ut 



I PASS - CAPUT I: PRIMI -SCRIPTORES SYRI 



ACTA THOMAE 



35 



1 
I 



in 



est versio librorum Titi Bostrensis contra Manichaeos. Obstat 
autem huic labori non solum difficultas iudicandi utrum de adie- 
ctis textibus diversorum evangeliorum an de vere fusis in casu aga- 
tur, sed etiam factum quod hi auctores versiones etiam evangelio- 
rum separatorum interdum adhibere videantur. luvat etiam ad 
reconstitutionem comparatio cum pluribus D. in aliis Unguis, inter 
quae eminet persicum recenter editum. Magni etiam momenti 
est D. armenicum quod influere videtur in versionem armenicam 
Commentarii Ephraemi in D. Attamen de nullo ex his D. constat 
fidelem fuisse translationem textus syriaci ; nam collata cum frag- 
mentis syriacis haec D. apparent saepissime uti liberiores operls 
Tatiani retractationes. 

Immensus et gravissimus fuit D. influxus in omnes fere 
recensiones antiquas evangeliorum. Etenim vestigia eius in 
codice Bezae notata sunt et ipsa Vetus Latina et citationes Nova- 
tiani supponere videntur antiquiorem versionem latinam D., 
quae mater fuit D. in occidente cum suis vetustis versionibus in 
neerlandica, germaniea, anglica et italica Unguis. In Oriente vero 
praeter memorata D. persica et armenica, exstat D. arabicum. 
Neque desunt vestigia D. in syropalaestinicis evangeliis necnon 
in ibericis et turcicis. 



Studia : Usque ad an. 1939 bibliographiam copiosissimam collegit 
C. Peters, Das Diatessaron Tatians. Seine Uberlieferung und sein Nach- 
wirken im Morgen- und Abendland sowie der heutige Stand seiner Er- 
forschung, Roma 1939. Ex eo potissima seligo in sequentibus : Th ZAHN 
Tatians D., Erlangen 1881. - P. A. Ciasca, Tatiani Evangeliorum harmol 
mae arabice, Romae 1888 (2 ed. 1934). - J. R. Harris, The D. of Tatian, 
London 1890. - A. Hjelt, Die altsyrische Evangelieniibersetzung und 
Tatians D., Leipzig 1903. - H. J. Vogels, Die altsyrischen Evangelien 
in ihrem Verhaltmis zu Tatians D., Freiburg i. Br. 1911. - E. Preuschen 
Untersuchungen zum D. Tatians, SB. Heidelberg Ak. 9, IS, Heidelberg 
1918. - D. Plooij, A Primitive Text of the D., Leyden 1923. - A. Julicher 
Der echte Tatiantext, Journ. Bibl. Lit. 43 (1924) 132-71. - A. Baumstark 
Die Evangehenzitate Novatians und das D., OC 3, 5 (1930) 1-14. - A 
Vaccari, Propaggini del D. in Occidente, Bi. 12 (1931) 326-54. - C. H 
Kraeling, A Greek Fragment of Tatian's D. from Dura, London 1935. 
- A. Baumstark, Das griechische D.- Fragment von Dura - Europos, OC 
3, 10 (1935) 244-51. - D. Plooij - C. A. Phillips - A. J. Barnouw, The 
L leg e D. edited, Amsterdam 1929-35. - A. S. Marmadji, D. de Tatien. 
Texte arabe, Beyrouth, 1935. - R. P. Casey, The Armenian Marcionites 
and the D., Journ. Bibl. Lit. 57 (1938) 185-94. - V. Todesco - A. Vaccari - 
M. Vatasso, II D. in volgare italiano, Citta del Vaticano 1938. 

Post opus autem citatum, en recentissimam bibl. : M. Black, The 
Palestinian Syriac Gospel and the D., OC 3, 14 (1939) 101-11. - A. Baum- 



stark, Der Tatiantext von Luc. 24, 13, OC 3,14 (1939) 19-37. - Idem, 
Zwei italienische D-Texte, ibid. 225-42. - A. Merk, Tatian in italienischem 
Gewand, Bi 20 (1939) 294-305. - C. Peters, Daniel Plooij und die Diatessa- 
ronforschung, NTT 28 (1939) 233-41. - A. F. L. Beston, The Arabic 
Version of Tatian's D., JRAS (1939) 608-10. - C. PeterS, Ein neues Frag- 
ment des griechischen D. ? Bi. 21 (1940) 51-55. - Idem, Zum Problem der 
Stilistik in Tatians D., OCP 6 (1940) 508-17. - C. S. C. Williams, Tatian 
and the Text of Mark and Matthew, JTS 43 (1942) 37-42. - C. Peters, 
Die Entstehung der griechischen. D. iibersetzung und ihr Nachhall in 
byzantinischer Kirchenpoesie, OCP 8 (1942) 468-76. - Idem, Der D. text 
von Mt 2, 9 und die wests achsische Evangelienversion, Bi 23 (1942) 
323-32. - Idem, Neue Funde und Forschungen zum D. problem, Ibid. 
68-77. - G. Messina, Un D. persiano del sec. XIII tradotto dal siriaco, 
Bi. 23 (1942) 268-305 ; 24 (1943) 59-106. - B. M. Metzger, Recently 
published Greek Papyri of the New Testament, Bibl. Archaeologist 10 
(1947) 25-44. - S. Lyonnet, Les origines de la version armenienne et le 
D., Rome 1950. - G. Messina, D. persiano, Roma 1951. - A. J. Higgins, 
The Persian Gospel Harmony as a Witness to Tatian's D., JTS 3 (1952) 
83-87. - L. Maries, Le D. a l'origine de la version armenienne, RSR 38 
(1952) 247-56. - Idem, Pour 1' etude du D., ibid. 44 (1956) 228-34. - L. 
Leloir, Le D. de Tatien, OS 1 (1956) 1-45, 208-31. - R. M. Grant, 
Tatian and the Bible, in K. Aland - F. L. Cross, Studia patristica, I, 
Berlin 1957, pp. 297-307. - A. Vaccari, Le sezioni evangeliche di Eusebio 
e il Diatessaron di Taziano nella letteratura siriaca, RSO 32 (1957) 433-50. 
- L. Leloir, L'Evangile d'Ephrem d'apres les oeuvres editees, CSCHO, 
Subsidia, Louvain 1958. 



§ 8. Acta Thomae. 

Hoc apocryphon, cuius textus syriacus conservatur fragmen- 
tarie in mss. saec. V-VI — Sin. 30 — integre autem in ms. saec. X 
— Brit. Mus. Add. 14645 — describit apostolatum Judae Thomae. 
Opus, quod iam ab Epiphanio commemoratur (Panarion, Haer. 
47,1), exaratum est primis decenniis saec. Ill et forsan in schola 
Bardesanis. Iam antiquitus A. Th. versa sunt in graecum, sed 
communior sententia stat pro originalitate textus syriaci. Plures 
quaestiones adhuc disputantur : quali gnosi, bardesanitica an 
manichaea, liber inspiretur ; utrum carmina in eo inclusa anteriora 
sint immo in usu liturgico vigentia ; utrum textus syriacus nobis 
traditus subierit orthodoxam retractationem, quam versio graeca 
minore gradu noverit. 

Gravior quaestio adhuc in litigio est. Nam dum plures nu- 
cleum historicum A. Th. nempe iter s. Thomae in Indiam admit- 
tunt — v. gr. Dahlmann, Vath, Panjikaran, T. K. Joseph, Ortiz 



63 



I PARS - CAPUT I : PRIMI SCRIPTOfiES SYRI 



de Urbina — alii e contra illud vel omnino negant — v gr Quas 
ten — vel ad Parthiam seu septentrionalem Indiam limitant - 
srcCharpentier. In favorem historicitatis itineris adducuntur 
antiqua et ampla traditio (« Dispersio Apostolorum » ; Ephraem, 
Carm. Nis. 42 ; Gregorius Nazianzenus, Or. 33, 11 contra Arianos • 
Ambroses, Enarrat in ps 45,21 ; Hieronymus, ad Marcellam 
ep 59 ; Gaudentius Bnxiae, Serm. 17 ; Pauiinus Nolae, Poema 19 • 
Balai, Hymn. 19 ; Gregorius Turonensis, Gloria mart 31-32 • 
Jacobus Sarugensis horn. 99-100) quae non potest tota quanta ab 
A. in. pendere, et recenter inventa numismata regis Gundaphoris 
m septentnonali India, ne loquar de subsequent! et tenaci traditio- 
ne regional! m Malabar. Contra historicitatem itineris ponderatur 
character legendarius et congeries elementorum phantasticorum 
quibus laborant A. Th. 

_ Liber constat 14 actibus quibus narratur lesum iam 
missurum apostolos, invenisse in mercatu Abban, legatum regis 
Gundaphoris, eique tradidisse Thomam utpote peritum fabrum 
Iignanum. Itmere maritimo uterque venit Andrapolim, regiam 
urbem, m qua rex unicam filiam uxorem dabat. Cum omnes ad 
nuptias mvitarentur, Th. cecinit pulchrum epithalamium quod 
gnosticismum redolet. Dein Thomas a rege vocatus super sponsos 
benedictionem Christi invocat. In hac prece legitur : 

« Tu es, Domine, qui in omnibus es et qui omnia 
penetras et in omnibus tuis operibus habitas etper actionem 
omnium manifestaris : lesus Christus, Filius misericordiae 
et perfectus Salvator ; Christus, Filius Dei vivi, infracta 
virtus quae inimicum debellavit, et Vox quae a Principibus 
exaudita est, quae omnes suos Potentes movit ; Legatus 
qui ab excelsis missus est et in Hadem descendit... » 

Christus, apparens paulo post sponsis, eis continentiam per- 
suadet. Postea Thomas pergit ad regnurn Gundaphoris et a rege 
munus accipit palatium construendi. Thomas vero praedicationi 
mcumbit. Regi ergo stupenti quod nullum palatium fuerit con- 
structum Th. respondit se palatium spirituale per doctrinam 
erexisse: quo audita Gundaphor Thomam in carcerem misit 
bed Gads, frater regis, vidit palatium illud erectum in caelo et 
monuit Gundaphorem qui Thomam liberavit et ab eo unctionem 
et baptismum ritualem recepit. En precem quae hunc actum 
comitatur : 



§ 8. ACTA THOMAE 



37 



« Veni, 

A^eni, 
Veni, 
Veni, 
Veni, 
Veni, 
Veni, 

Veni, 



Sume 

Veni, 



sanctum Nomen Christi, quod est super omne 

nomen ! 
Virtus Altissimi et perfecta misericordia ! 
supremum donum ! 
misericors Mater ! 
communitas cum viro ! 
revelatrix absconditorum mysteriorum ! 
Mater septem domorum, ut in octava domo requiem 

habeas ! 
Senex quinque membrorum : rationis, intelligentiae, 

visionis, deliberationis, iudicii ! 
tibi ex his iuvenibus ! 

sancta spiritualis virtus et purifica renes suos et 
cor suum, et signa eos in nomine Patris et Filii et 
Spiritus Sancti ». 



Fama Thomae commotus, etiam rex Misdai apostolum arcessi- 
vit ut uxorem et filiam a daemonis occupatione liberaret. Thomas 
porro omnes aulae faeminas ad continentiam hortatus est; quare in 
vincula coniectus, ab eis primum miraculose exivit sed tandem a 
militibus regis lanceis occisus est. 

In Actu IX longum et aethereum poema inseritur quod « Car- 
men animae » nomen accepit. Describitur ortus animae in mundo 
superiore de quo in terram descendit ut margaritam quae a dracone 
capta fuerat recuperaret. Anima deinde in suum supremum ori- 
ginis locum revertitur. Probabilius sub hac imagine alluditur ad 
Incarnationem Verbi et ad redemptionem animae humanae. 



Editiones : W. Wright, Apocryphal Acts of the Apostles, London 
1871, vol. I, pp. 171-333. - P. Bedjan, AMS III, Paris 1892, pp. 1-175. 
- F. C. Burkitt, St. Sin. 9, London 1900, pp. 23-44 (solum fragmenta 
ms. saec. V-VI). - A. Smith Lewis, The Mythological Acts of the Apostles, 
Horae Semiticae, Cambridge 1904 (solum fragmenta). 

Versiones : Graeca antiqua : R. A. Lipsius - M. Bonnet, Acta aposto- 
lorum apocrypha II, 'Leipzig 1903, pp. 99-288. - M. R. James, Apocrypha 
anecdota ser. 2. Cambridge 1897, pp. 27-45 (versio recentior). - M. Bon- 
net, Actes de S. Thomas apotre. Le poeme de Tame. Version grecque 
remaniee par Nicetas de Thessalonique, AB 20 (1901) 159-64. - anglica : 
M. R. James, The apocryphal New Testament 2 , Oxford 1950. - germanica : 
E. Hennecke, Neutestamentliche Apokryphen, 2. ed. Tubingen 1924, 
pp. 256-89. - neerlandica : H. Bakels, Nieuw Testamentische apocriefen, 
Amsterdam 1922. - armenica : Mechitaristi Apocrypha N. Testamenti,II, 



38 



I PARS - CAPUT I: PRIMI SCRIPTORES SYRI 



10. LIBER LEGUM REGIONUM 



39 



Venetiis 1898, pp. 369-436. - Coptica : E. Revillout, PO 2, 197-8 (fra g - 
mentum, libere versum). l lr ag- 

Jiudia: K. Macke Syrische Lieder gnostischen Ursprungs eine 
Studie uber d.e apokryphen syrischen Thomasakten, ThQ 56 (1874) 
"1 A Bm, CM" 118 del ? Zwejstromeland, Mainz 1882, pp. 247-59 
: vt' rh 7 a C J? 3 ™? ° f Ae S ° U1 ' cont ^ned in the Syriac A. of St 
lh. (Text and Studies, 5,3) Cambridge 1897. - G. Hoffmann Zwei 
Hymnen der Thomasakten, ZNTW4 (1903) 273-309.- A. E™ dlycoTt 

I T^tondon S 16 wT" ^ ^ * <**** Ax^^X 
in 1967 DO 276 So" W P B ° USSET ' Hauptprobleme der Gnosis, Gottin- 
WlOnnA ?n " HA ^ E * Zuf bardesan ischen Gnosis, Leipzig 
geschiSen 1 Te^" *° STALSKI ' Sprachliches zu den apokryphen Apostel- 
MysWtz 191 T n " 3SUS ° bIl ^ m ^ d6n Th °»^ten. Programm 
.viyslowitz, 1911 - J. Dahlmann, Die Thomaslegende und die altesten 
histonschen Beziehungen des Chr.tentum zum Irnen Osten FreibS 
' f • l91 l- " L - M - Zaleski, L'apotre St. Thomas et l'Inde. Mangalore 

2cL;pSrS:^ 6 ^^ ** 

syriac Hymn of the Soul, JTS 19 (1917-1^45' tl 7 R T ^ ** 

(1922) 35-37. - A. Baumstark, 14-15. - A VAth Der hi ThZ^Z a 
Apostel Indiens, 2. ed. Aachen 1925. - J Charpentier StT^Z' Jf 
Apostle and India, Kyrkhist. Aarskrif 27, ^ 21-47 '- J Ja^rST 
Chnstiamty m Malabar with special referenced the St. Thom/s C^ 
tians R oma , Or. Chi -.VI (1926) 93-136. - A. Mingana, The eariy Spread 
of Christianity in India, London 1926. - H. Lietzmann Messe Sid Her 
renmahl, Bonn 926, pp. 243-47. - E. Amann, Apocrynnes du N TeJta 
ment, DB Suppl. I, Paris 1928, coll. 501-04 - T KW» a n 
St h Tho in Parthi India? ; Indian K^Jy £^'$9 ^ 
The St Thomas Traditions of South India, Bull, of the Intern Commk' 
ee of Hist Research 5 (1933) 570-69. - G. Bornkamm ,^th ™d 
Legende m den apokryphen Thomasakten, Gottingen 1933 RHP™ 

S LL 5 Y 7 VTr G ° lden Ruk in the S ^- " of Th JTS- 3 ? a C 9 T5) 
353-57. - D S. Margoliouth, Some Problems in the Acta Judae Thomae 
Essays m Honour of Gilbert Murray 1936, pp. 249-59. - J Q UAS ten 
Monumenta euchans tl ca et liturgica vetustissLa, Bonn 1935^7, pp! 

Xoi 1 6 "(1?38) 5^ NTE T A n S ' * 9X » ^ ^— % ™W®^- 
Doli 40 P n " J ; QuAS / EN > Petrology, I, Utrecht-Brussels 1950 
m 31 t" "n DEV0S ' Actes de Thomas et Actes de Paul, AB 69 (1951 
Mat'er Roma 1952 ™ "flT' 1™^° di S ' T « * ^ia, Alma 
or Fickfn Tatl! 19S P /" P P " P ™ AUL ' The ApOStles in India > F ^t 
375-425 " D ' LeS Syriens du Mala bar, OS 1 (1956) 



§ 9. Pseudo-Melito Sardensis. 

« Sermo Melitonis philosophi, qui factus est coram Antonino 
Caesare ». Sub hoc titulo ms. Brit. Mus. 987 Add. 14658 saec. VII 
tradit apologiam quae quidem non est M. tribuenda sed probabi- 
lius syriace exarata ab auctore qui optime cognoscebat locum 
Mabbug ad aliquem imperatorem, forsan Caracallam (211-17), 

dedicata est. 

Auctor, qui perfectam orthodoxiam tradit, non induiget spe- 
culationibus philosophicis alicuius scholae, sed tamen mytholo- 
giam contemporaneam satis bene callet. Primum extollit ideam 
veri Dei qui non potest esse nisi unus nee creaturarum imperfe- 
ctiones in se compatitur ; unde concluditur absurditas polytheismi 
et idolatriae. Dein illustratur natura hominis et nobilitas animae 
spiritualis. Adoratio non debetur nisi Deo ; item Deus colendus 
et serviendus est propter suam auctoritatem supremam. Haec 
cognitio et cultus Dei favebit etiam ipsi vitae civiii. Tandem dis- 
solvitur obiectio, non esse nempe despiciendam religionem 
maiorum. Porro defectus maiorum a filiis corrigi debent in bonum 
etiam fiiiorum. 

Ed. : W. Cureton, Spicilegium Syriacum, London 1855, pp. 22-35 
(41-51) [cum vers, anglica]. - E. Renan in Spic. Solesm. J. B. PlTRA, 
pp. XXXVII-LVI [cum vers. lot.]. 

Vers. germ. : B. Welte, ThQ 44 (1862) 384-410. 

Studio. : O. Bardenhewer I, 461-62. - Baumstark, 27. 



§ 10. Liber Legum Regionum. 

Hoc titulo notum est opusculum in forma dialog! scriptum a 
quodam Philippo, discipulo Bardesanis, intra ann. 196-226. Com- 
muniter hodie censetur linguam primitivam fuisse syriacam : 
est ergo tractatus ille primus syriace exaratus. Eusebius m Praep. 
Evang. plura ex eo citat, quae fere ad verbum habentur etiam latme 
in Recognitionibus pseudo-clementinis. Forsan noster textus synacus 
ab alio antiquiore derivat e quo Eusebius vertit. Liber conservatur 
in codice Brit. Mus. Add. 14658 saec. VII. 

Dialogus, qui protrahitur inter Bardesanem et ^ quendam 
« Avida>> , agit de causa mali physici et maxime moralis. Pnus a 



40 



I PARS - CAPUT I: PRIM! SCRIFTORES SYRI 



I 



Bardesane asseritur hominem natura non esse impeccabilem nam 
liber est. Interroganti autem utrum peccatum a natura pr^eS 

;iSt lw fals T esse r- homines paris naturae n - P^e 

peccant. Neque peccatum mducitur a fato inderogabili astrorum 

TZTnT f^ "*"* P^»> ^ -tuslbS 
et peccata non subiacent determinismo legum regionum aut 

"IT P knetarum > 5 vult astrologia chald'aica. Quod proba ur 

oiuf ; n r ^r plures r mores et ^ * ^ ^ 

coetus - v. gr. christian! _ su b diverso caelo eosdem tenent 
mores diversos saepe a moribus regionalibus 

ouJln § QU 1 dlCam dC S eneratione n °va nostra christianorum 
quam m omnx loco et m omni regione Christus aedificavit per 
suum adventum cum nos omnes, in quacumque regione simus 
SmuTSTn ?T ^^ V °™' * in ^ ^ommica congre-' 
ouHn cl "? C ° nSt T tlS ' db ° abstinem -" Et fratres no^tri 
qui m Gallia sunt masculos non ducunt, nee illi qui in Parthia 
duas uxores ducunt, nee illi qui in ludaea circumciduntur nee 
sorores nostrae quae apud Gelas et Cuscianos sunt commiscentur 
cum extrane 1S; nee illi qui in Persia filias suas d ^ ^u 

m Medm mortuos suos relinquunt aut viventes sepeliunt au 
dant eos ctbum canibus, nee illi qui Edessae sunt interfidun 
suas muheres quae moechantur aut suas sorores, sed recedun 

TapMant ^ed ^ ^ ^ ** M ** ^ -olunt Tatro2 
emoveni' at I qU °? UmC ! Ue l ° C ° SUnt > le S es re g J ™ non eos 

coSt reh 7 nStl e ° mm ' nCC FatUm gubernatorum eos 

cogit reous uti quae eis impurae apparent ». (PS II 606-9) 

Christ mtslf tUrPrimUS ^^ CertUS> de « ia 

Ipse Bardesanes, natus Edessae 11 iul. 154 a parentibus ex 

m eul3rr ntlbUS ' eduCatUS m aula «*» Edessae Abgaris IX, 

etiam mat e ;, r 1Ca ° PtU ? e "^ £t S n ° si ^haerensf seripsi 
etiam materna lingua synaca et mortuus est a. 222. Operis « de 

conmnctione astrorum » citationes annri fw • 

„,.„i , ^itdaones apua Ireorgium episcooum 

araoum servantur (PS II, 612-15). Composuit etiam quoddam 

e P otra r r e x 0nSta rF 150 "^ ^ W --™ propo'neban" 

SqS s trsis^ r rS;r a polemica (cfr - § i9) - **^ 

HarmconTm ^fi™ ? ' ? ^ '' The ° d ° ret H " F " ^ etia - 
Harmonium, fiimm Bardesams, Athenis educatum, plura car- 

perie'runt" """^ ^ ^ com P"e,' q L Lnen 



Editiones : R. D. Cureton, Spicilegium Syriacum, London 18S5 pp. 
1-21 (1-34). - F. Nau, Bardesane l'astroiogue, le Livre des lois des pays, 
Paris 1899. - Idem, PS II, 490-657. 

Versiones : Gallica, apud Nau op. cit. - D. Langlois, Fragmenta 
hist, graec, ed. Didot, t. V. b, Paris 1872, pp. 73-94. -germanica : D. Merx, 
Bardesanes von Edessa, Halle 1863, pp. 25-56. - H.Wiesmann, Die Schrift 
«t)ber die Gesetze der Lander », 75 Jahre Stella Matutina, Feldkirch 
1931, I, 553-72. - italica: G. Levi della Vida, Bardesane, il dialogo 
delle leggi dei paesi, Roma 1921. - latina : apud Nau PS II, 536-657. 

Studia : F. Haase, Zur bardesanischen Gnosis, TuU 34,4 ; idem, 
Neue Bardesanstudien, OC N.S. 12-14 (1925) 129-40. - O. Weinrich, 
Genethliacon W. Schmid 1929, 398 ss. - H. Schaeder, B. von Edessa in 
der Uberlieferung der griechischen und der syrischen Kirche, ZKg 51 

(1932) 21-74. - A. Baumstark, Iwannis von Dara iiber B., OC, III, 8 

(1933) 62-71. - G. v. Wesendonk, B. und Mani, Acta Orient. 10 (1932) 
336-63. - L. Tondelli, Mani, Rapporti con B... Milano 1932. - B. Rehm, 
B. in den Pseudoclementinen, Philol. 93 (1938) 218-47 (B. et pseudo- 
Clementina). - G. Furlani, Sur le stoicisme de B. d'Edesse, Archiv Orien- 
tals 9 (1937) 347-52. - A. Schall, Erne « unbekannte Volkerschaft » im 
« Buch der Gesetze der Lander »>, ZDMG 99 (1950) 202-3. 



§ 11. Abgar : Addai, 

Eusebius in H. E. 1,13 vertit documentum syriacum tabularii 
Edessae in quo includuntur duae epistulae, altera regis Abgari 
ad Iesum postulantis ut adveniat eumque sanet, altera lesu in qua 
manifestat se non posse adire, sed missurum discipulum qui et 
sanationem periiciat regis et aliorum. Dein documentum narrat 
Thomam, post ascensionem Domini, ad Abgarum misisse Thad- 
daeum, unum e 70 discipulis, qui cum Edessae plures aegrotos 
sanaret a rege accersitus eum etiam a morbo per impositionem 
manuum in nomine lesu liberavit. Inde benevolentia regis qui 
discipulo praedicationeni evangelii permisit. 

Constat character legendarius horum apocryphorum, in 
quibus influxus Diatessaron Tatiani non deest. Attamen circa 
medium saeculum tertium aut paulo prius conscripta sunt. 

Legenda haec evolutionem patitur in sic dicta « Doctrina 
Addai », quae circa initium saec. V scripta, iacet in mss. saec. V-VI 
— Brit. Mus. 935 Add. 14654 et 936 Add. 14644 — et retractat 
documenta tradita ab Eusebio. lesus tamen non per epistulam 
sed oretenus respondet et legatus Abgari, nomine Hannan, depin- 
git imaginem praesentis lesu quam secum Edessam affert. Prae- 



m 



m. 

I 



1 



li 



III 

m 
m 
m 




42 



I PARS - CAPUT I: PRIMI SCRIPTORES SYRI 



terea additur sermo praedicantis Addai et narratio fabulosa de 
mventione Crucis. « Doctrina Addai » syriaca conversa est in 
armemcam necnon formavit, in compendium redacta, primum 
caput << Historiae Mar Mari », scriptae pro primatu sedis Seleuciae- 
Ktesiphontis. 

Ed. [Doctrinae Addai] : G. Phillips, London 1876 [cum vers ansli- 

mL; 7AS L - ALISHAN ' Venetiis 1868 - - vers - salL [vers - '- ] : 

J. B E t^:tlB%fs7l 50- 1 P 3L EDJAN ' AMS l > 4S " 94 - - Vm ' ^ ■ 

d'Ahf f P : - J ' T ™ NT > L f T ori S ines d e 1'Eglise d'Edesse et la legende 
d Abgar, Pns-LOR T , z de Urbina, Le origin! del cristianesimo in Ides- 
M- - g - 15 A (193 1 } 82 - 91 ' " R - Raabe, Die Geschichte des Dominus 

He a r i-hr n n t- P ° SteIS , de A ° rientS ' Lei P 21 ^ 1893 - " C. Wxeckwor" On 
Heathen Deities m the Doctrine of A., JTS 25 (1923-24) 402 ss. 



§ 12. Mara Bar Serapion. 

M K \ W a *r L M * US - Add 14658 SaCC - VI1 invenito e P«tula 
M. b. to. ad nhum Serapionem e romana captivitate scripta. Auc- 

tor provemebat e Samosata et consilia dat stoica ethica imbuta 

Licet non sit christians sed paganus, cum laude tamen commemo- 

rat « album regem » a iudaeis occisum qui « suis praeceptis adhuc 

vivit ». Epistula ante IV saec. exarata videtur. 

Ed. : W. Cureton, Spicilegium syriacum, London 1855, pp 43-8 
CuretonT^"^ : F ' SCHULTHESS ' ZDMG 51 ( 1897 ) 365-91 (emendat 
Studia : F. Schulthess, op. cit. 



Caput II. 
SCRIPTORES SYRI IN IMPERIO PERSARDM 



Paulo ante medium saec. IV Aphrahates suos sermones exa- 
ravit, qui, utpote prima vox christianismi in Persia, maximi mo- 
menti sunt. Theologia Aphrahatis ab omni hellenico influxu segre- 
gata influxum iudaicum quadantenus subiit. Sub fine saec. IV aut 
probabilius initio V Marutha, occidentalis ipse syrus sed legatus 
apud imperatores et episcopos Persiae, quaedam parva scripta 
nobis reliquit quae vix pro theologia sed certe aliquo pretio pro 
iure ac historia non carent. 



§ 13. Aphrahates (Afrahat) 

Manuscripta saec. V et VI — Brit. Mm. : Add. 14619 ; 
17182 : Ms. Or. 1017 — quae continent 23 tahwjathae seu sermo- 
nes, vocant auctorem semel « sapientem persam » et bis « Mar 
Iacobum ». Ex ipsis scriptis eruimus auctorem fuisse « filium pacti » 
seu ascetam, non vero eremitam, clericum insigni aliquo munere 
praeditum, licet non constet fuisse episcopum. Ex eodem fonte 
liquet auctorem floruisse prima medietate saec. IV et quidem in 
imperio persico Sassanidarum. Probabilius intra an. 260-75 natus 
et paulo post 345 mortuus est. 

Ilium « sapientem persam » noverat Georgius episcopus 
arabum (+ 724) qui eum « doctissimum, habilem et in scriptis 
sacris eruditissimum » commendat, quin tamen nominet. Primus 
nomen revelat Bar Bahlul (+ 963) in suo « Lexico Syriaco », 
nempe Afrahat, hellenizatum Aphrahates ; quod confirmatur ab 
Elia Barsinaja '(+ 1049) et a Barhebraeo (+ 1286), qui vocat eum 
«Farahad». Non meretur fidem A. fuisse in monasterio Mar 
Mattai, ut affirmatur saec. XIV. 



Mi 



I PARS 



IS 

IKK 

■Hi 

1 

1 

I 



I 

1 



11 



IK 

I 



m 



If 

III 

I 

■InJ 
IS 



CAPUT II : SCRIPTORES SYRI IN IMPERIO PERSARUM 



Alia antiqua sed erronea traditio confundit A. cum lacobo 

£ SSn, n ETERS> AB 38 [192 ° ] 285 " 373 )" Sic Gennadius 
(+ 492/505) m De vins mlustribus. Faustus Byzantinus in « Histo- 
na Armenian (sub fine saec. IV) affirmat Iacobum Nisibenum 
vocatum esse «persam». Traductores antiqui armeni A. cum 
lacobo Nis. identificant. Hoc vero absurdum est cum auctor 
scribat ipso teste, sub imperio Saporis II, eo tempore quo Ni- 
sibis sub romams erat. 



Scripta 

Restant nobis 23 sermones seu homiliae A., quarum priores 
10 teste auctore exaratae sunt a. 337; sequent 11, a . 344 e 
postrema a. 345, id est in pervigilio cruentae persecutions Sapo- 
ris II contra christxanos. Decern priores tractant themata paraene- 

ui in ilirre 1Ca ' ^ " ^T ^ ^^ P^t contra'iuda's 
qui m ilia regione et docti et frequentes erant. Homilias praecedit 

Sl? mi V- r n ne amenica ^ todite q^ ablitc 
Oregon o lllummatori falso tribuitur. 

Caritate r T°3 1 ? 'T f^ ■ ""S"* arChaiCUm s y mbolum - 2) « de 
Lantate». 3) « de leiumo ». 4) « de Oratione ». 5) scriptus est 

immmente bello contra romanos, quorum victoriam, utpotechrist a- 

norum, auctor auspicat. 6) ad ascetas scriptus agit de perfectione 

status maxime de humilitate et de efficacitate spiritus ^hrS 7) 

« de Paemtentia ,> contra rigorismum in remittendis peccatis. 8) « de 

Resurrectione mortuorum »>. 9) « de Humilitate »>. 10) « de Pasto- 

nbus » nempe ammarum qui ad zelum excitantur. 11) < de Circum- 

brrMr? i f ae ° S - 12) <<dC PaSChat6>> ' idem ' 13 ) « d ^ -t 
svnodi ? C mStar Iff Uke SCfiptae de mandat0 inc ertae 

synodi ad episcopos et fideles Seleuciae-Ktesiphontis, in qua 
niores clencorum graviter corripiuntur. 15) « de Di tinctione 
aborum »cont raiudaeos. 16) « de Gentibus loL populi suffe st 
17) de dwma Filiatione Christi ». 18) « de Virginitate ». 19) « con- 
tra mdaeos qui dicunt se denuo congregatum iri », in quo iudicat 
numquam eventumm, secundum prophetias, ut iudlef estau- 
rent reg num m Palaestina. 20) « de Sustentotione egenorutl 
Sii ?T!T Ut l PerS6Cutione contra christians. 22) de Novis- 
IZufJr V' ld 6St ' de benedi «ione quae latuit in 

v te Whs quaeque floruit in gentibus ; plura de chronologia 



§ 13. APHRAHATES (AFRAHAT) 



45 



Ed ■ W. Wright, The homilies of A... London 1869. - I. Parisot, 
PS I, Paris 1894 ; II, pp. 1-489 Paris 1907. 

Versiones : Armenica : N. Antonellus, S.P.N. Jacobi episcopi nisi- 
beni sermones, Romae 1756; iterata ab A. Gallandi, Bibliotheca veterum 
Patrum V, Venetiis 1769. - germanica : G. Bert, TuU 3, 3-4, Leipzig 
1888 - G Bickell, Ausgewahlte Abhandlungen des Bischofs Jakob 
A von Mar Matthaus (Thalhofer BKV 102, 103) Kempten 1874. - itah- 
ca ■ G Ricciotti, S. A. Siro. Le piu belle pagine tradotte dal siriaco, 
Milano 1926 (anthologia). - idem, La dimostrazione della fede. La dimo- 
strazione dell'acino (Convito Apostolico V) Roma 1929 (serm. 1 et 23). 
- anolica ■ I Gwynn, Select works of Efraim and A. (Nicene and post- 
Nicene Fathers. New Series vol. 13 pag. 371 ss.). - F. H. Hallock, De 
caritate (serm. 2) JSOR 14 (1930) 18-31. - Idem, On penitents (serm. 7) 
JSOR 16 (1932) 43-56. - latina : in ed. Parisot. 

Studio ■ C J F. Sasse, Prolegomena in A. Sapientis Persae sermones 
homileticos, Lipsiae 1878. - J. M. Schonfelder, Aus und iiber A ThQ 
60 (1878) 195-256. - J. Forget, De vita et scriptis A. Sapientis Persae, 
Lovanii 1882. - S. Funk, Die haggadischen Elemente in den Homilien 
des A Wien 1891. - E. Hartwig, Untersuchungen zur Syntax des A., 
Leipzig 1893. - R. H. Connolly, A. and monasticism, JTS 6 (1905 
522-39 - F. C. Burkitt, A. and monasticism. A reply, Jib / {Lvvs) 
10-15 - J M. Chavanis, Les lettres d'A., le sage perse, etudiees au point 
de vue de l'histoire et de la doctrine, Saint-Etienne 1908. - P. Schwen, 
A seine Person und sein Verstandnis des Christentums, Neue btuAz. 
Gesch d Theol. u. d. Kirche, Stiick 2, Berlin 1907. - H. L. Pass, The 
Creed of A., JTS 9 (1908) 267-84. - R. H. Connolly, On A. Homil. 1 
§19 JTS 9 '(1908) 572-76. - A. Hudal, Zur Christologie bei A. Syrus, 
Theol. Glaube 3 (1911) 477-87. - F. Gavin, A. and the Jews, JSOR 7 
(1923) 95-166. - G. Ricciotti, La testimonianza di A. Siro sulla pemtenza, 
Scuol Catt (1924) 48-50. - F. Loofs, Theophilus von Antiochien und die 
anderen theologischen Quellen bei Irenaeus, TuU 46, 2, Leipzig 1930 
pp 257-99 -L HSfeli, Stilmittel bei A., dem persischenWeisen, Leipzi- 
ger Semit. Stud. N. F. Band V. Leipzig 1932. - D. Plooij, Der Descensus 
ad Inferos in A. und den Oden Salomons, ZNTW 14 (1933) 212-31. - 
I Ortiz de Urbina, Die Gottheit Christi bei A., Rom 1933 ; idem, La 
mariologia nei Padri siriaci, OCP 1 (1935) 102-103 - M. Maude Rhyth- 
mic patterns in the homilies of A., Anglican Theol. Rev. 17 (1935) 225- 
33 - G Richter, tjber die alteste Auseinandersetzung der synscnen 
Christen mit den Juden, ZNTW 35 (1936) 101-14. - I.Hausherr A., DSp 
I 746-52 - E J Duncan, Baptism in the Demonstrations of A. the Persian 
Sage, Washington 1945. - C. S. C. Williams, The Persian Sage, Church 
Quart Rev 145 (1947-48) 48-58. - I. Ortiz de Urbina, La controversia 
di A. coi Giudei, Stud. Missionalia 3 (1947) 85-106. - P. A. Elderenbosch, 
De sacramentologie van A., Nederlands Theol. Tijdschr. 3 (1949) 161-67. 
-CSC Williams, A. on St. Peter, JTS 50 (1949) 71-72. -M. J. Higgins, 
A. dates for persian persecution, BZ 44 (1951) 265-71. - A. Spijkerman, 
A der persische Weise und der Antisionismus, Liber Annuus, Jerusalem 
5 (1954-55). - A. F. J. Klijn, The Word kejan in A., Vig. Christ. 12 
(1958) 57-67 - Cfr. de monachismo (p. 187). 



IIP 

■sfc 




46 



I PARS - CAPUT II : SCRIPTORES SYRI IN IMPERIO PERSARUM 



DOCTRINA 

™ A -' SC r riben ^ in loco a ^tura hellenica remote, tradit theolo- 
fT. *f° llS A vd ? P rimitivae 1 uae ideo non levis momenti est. 

teSS a t m / 1Ce T f- de d ° Ctrina S P iritUali > est eni ™ Primus 
testis asceterm apud chnstianos Persiae. Pro historia autem ma- 
rine valent quae ab eo referuntur, quippe qui primus est scri tor 
chnstianus in imperio Sassanidarum P 

citat F F v e T d f dUCit A - S °!r Scri P turas > q uas erudite et profunde 

Eyries, Tp T ° mneS hbr ° S USUrpat ; e N - T " autem saepissime 
Evangeha et Pauhim, non vero Epistolas « catholicas » neque Apo- 

caiypsim Evangelmm citatur iuxta « Diatessaron » Tatiani • Pau- 

RThlL eCU ir VCtercm 1 SyrkCam: V - T - iuxta «P e§itta »- P»«ter 
tfibham adducuntur solum quaedam « agrapha » incertae originis. 
A. subit quadantenus mfluxum culturae et litteraturae rabbinicae. 

1. Trinitas. Proclamatur in doxologia (serm 1) 

sancto abTrf h ° n ° r "' ^ et FiH ° & ™^ S P irk - vivo et 
c2l " 1 ° m A mm qm lpSUm kudant sursum et infra . ^ sae- 

ascetae i Um - nf ■' ^^ [g6neris feminini ! ] est « ™^» 
ascetae, nobxsque a Christo communicatur. Ipse est Sapientia et 

ilummavit prophetas. Non facile liquet quando de Spirt u 

persona : quando autem de gratia impersonali sermo sit. Spiritus in 

^Z^tcf^r' m ° rtem rCdit ad Christum ad «»*£ 
ram » suam (Cir. mfra). 

2 Christohgia. Licet ignoret concilium Nicaenum, A. ortho- 
doxe docet Christum fuisse Deum. Nam « erat ab initio apud Patrem 
suum » << m suo regno » « in excelsis » « in tabernaculo Patris sui » • 
ergo labitur theona de « Geistchristologie » a Loofs proposita ' 

ab elS matUf !, ■ : * In te (Christe ) kudamus ens a se q^d te 
ens fn, SUa ^T et . n ° biS misit>> ' Ubi iUud ituth& 4oificat ' 
SLtaSTS SUbStantlam inCreatam > et ^t nomen divinum. 
rraeterea adhibens commumcationem idiomatum scribit : «Altis- 

haZh W S gl ° riam SUam - Qui in exceIsis habitabat > "on 

ti rif caput recimaret - Deus et Dd FiHuS > —P* 

clar a tTnt A 'n e m ,° d °,w^ is Christi Cum cor P° re > ubi non omi » a 
clara sunt. « Quando ille (Christus) ad eum rediit, qui eum miserat, 



§ 13. APHRAHATES (AFRAHAT) 



47 



tulit secum aliquid quod ipse non portaverat, sicut ait Apostolus : 
Ipse fecit nos conresurgere et consedere in caelo ». 

Redemptio facta est per sacrificium « agni victimae », qui 
omnes alias victimas supplantavit. Mors Christi mortem interfecit. 
Hie descensus victoris Christi in regnum mortis, ab A. dramati- 
zatur cum dementis probabilius a litteris persicis desumptis. 

3. Sacr amenta, A. scribit baptismum institutum esse a Christ o 
cum pedes apostolorum lavit. Ipse est « signum vitae » in quo 
peccata abluuntur post invocationem a sacerdote supra aquas 

factam. 

De Eucharistia loquitur verbis tam vividis ut clare manife- 
sted realem praesentiam (cfr. PS 1,515). Eucharistia est sacrificium 
a Malachia vaticinatum et confert vitam. 

Integer Sermo (7) dedicatur paenitentiae, in quo medici 
spirituals stimulantur ad paenitentes vulneratos sedulo sanandos, 
vitato nocivo rigore. Probabilius agitur ibi non de monachali 
manifestatione conscientiae sed de vero sacramento. Nam hi qui 
nolunt accedere ad paenitentiam « intereunt morte secunda ». Hi 
vero qui confessionem audiunt non possunt illam ceteris revelare. 

Videtur alludere ad sacramenta confirmationis et unctionis 
extremae A. cum, oleum laudans, ait illud continere signum « sa- 
cramenti vitae, quo perficiuntur christiani, sacerdotes, reges, 
prophetae ; tenebras iliuminat, ungit infirmos et per arcanum 
suum sacramentum paenitentes reducit ». 

Sacerdotes dicuntur « impositionem manuum accepisse >>, 
quod ad sacramentum ordinis alludit. 

4. Anthropologia. Homo constat corpore, anima (naphsa) et 
spiritu (ruha). Hie recipitur in baptismo, si bonus est, et post 
mortem re'dit ad Christum, eius kejana [vertendum per « fontem 
seu spheram naturalem »], dum anima sopore obruta manet cum 
corpore. Haec hypnopsychia habet probabilius originem iranicam. 
Tandem redibit ad resurrectionem spiritus e caelo, qui et corpus 
et animam glorificabit. 

5. Ascetica. Doctrina spiritualis A. est indolis temperatae et 
serenae. Maximam partem habet amor sive contemplandus in Deo 
sive exercendus erga Deum et proximum. Programma A. ducit 
ad quietem animae per fidem quae actuosa est in caritate. 



as" 



m 



1 



m 



II 
IS 

m 

I 

Ik 
IE 
II 



I PARS - CAPUT II ; SCRIPTORES SYRI IN IMPERIO PERSARUM 



§ 14. Simeon Bar Sabba'e. 

Alibi recensemus Acta huius episcopi Seluciae-Ktesiphontis 
qui in persecute Saporis II martyrium sustulit (cfr 8 148) Du 

r4nVX°i g n enUimtati r SUnt . ^ ^^ d in ^ ris -sto- 
naius tuouti quorum ahqui interdum Ephraemo adscribuntur 
Testificatio emm continetur in mss. recentiorihus. 



Ed. 



[4 hymni] M. Kmosko PS II, 1048-51 [cum vers. lat.]. 



§ IS. Marutha Maipfaerkaten: 



sis. 



Praepnmis distinctio facienda est inter duos historicos Ma 

ruthas ut vitentur confusiones exinde ortae apud RenauJot W- 

mam ahosque. Itaque celebratur Marutha Tagritensis (cfr 7%) 

-fan. 649 : noster vero M. natus est circa medium saec. IY patre 

Mjuta qui Sophenem, ad superiorem Tigrim, regebat M studuit 

m patna scientiis, fuitque habilis me dicu S g Den electus est. eplco 

pus urbis Maipherkat, ab arabibus Mayyafaraqln, dicta ZZo 

p e M. sump Slt regimen civile Sophenes, cumque instaret pert 

culum persarum elegit locum montanum ad septentrionem Am - 

dae ubi patnmonmm suum in tuto collocavit. Haec omnia narran- 
tur a geographo bicQ Jaqut (+ ffinc - 

fontes graecx - Socrates H. E. 6,15: Sozomenus H. E 8 16- 

It t T^t 53 ~ Syriad ~ Acta Synodonun Seleucia .' 

FLW t [m " ~^id, inter quos Chronica Maris et 
<K> si t at , GlS T DI> R ° mae 1896 " 9 )' Chr ° nica Seert ensis 

ser^t ' 4 T r ^ 8ymCa qUae in Versione armenic * caa- 

servata .st , banc anghce vertit M. Ralph, apud quern cfr. omnes 
collectos et comparatos fontes. 

le^tion^M 01 ' 68 ??** **** * mhici dare dis tog™nt duas 

legationes M. apud imperatores Persiae Saporem II et Iezdegerd I 

dum aln fontes non nisi hanc postremam narrant. Ergo SZ II 

aTai sL1' Se T^f ™^ -dicum Jm£Z£ 

Dacem «T °, ^ ^ * ^^ Ut P rae ™ ade P t - est 

«pacem et concordiam » pro christianis hucusque vexatis. M. 

petivrt etiam rehqmas martyrum persarum quas in ilium locum 

mumtum patriae transmit, qui proinde etiam, eo rogante, nornT 



§ 15. MARUTHA MAIPHERKATENSIS 



49 



« Martyropolis » seu Maipherkat est appeilatus. Simul etiam narra- 
tiones Martyriorum collegisse videtur (cfr. § 132) ; immo aliqui 
fontes ei Martyria quaedam vago modo tribuunt. Alii tribuunt 
M., agenti personam legati imperatoris byzantini, sanationem 
ipsius lezdegerd I, (399-420), a quo pacem pro christianis conse- 
quutus est, ita ut a. 399 Isaac, suadente M., « Katholikos » Persiae 
eligeretur. 

An. 403 in conciliabulis contra Chrysostomum CPli habitis 
M. adest. Chrysostomus vero an. 404 scripsit in favorem amici 
M. Non constat M. praesentia in synodis CPno I et Sidensi. 

An. 410 in synodo Seleuciae-Ktesiphontis iuxta Acta M. 
adfuit. Immo Chronica Seertensis tribuit ipsi M. electionem Ka- 
tholici Ahai, an. 411. Etiam in hoc itinere M. functus est legatione 
imperiali et aliquomodo ecclesiastica, nam auctor fuit ut praecipua 
legislatio canonica reliquae Ecclesiae saec. IV promulgata ab epi- 
scopis Persiae admitteretur. M. probabilius mansit ut legatus sub 
Katholiko Jahballaha, qui an. 417-19 missus est legatus persicus 
CPlim. Cum vero Acta synodi Seleuciae-Ktesiphontis an. 420 
nihil de M. referant, infertur iure eum iam prius mortuum fuisse. 

Turn orientales turn latini colunt M. ut sanctum. Festum 
eius apud latinos celebratur 4 decembris. Eius corpus prius Marty- 
ropoli sepultum, translatum est postea in Monasterium S. Mariae 
Syrorum in Aegypto. 



Scripta 
Inter authentica computantur. 

1. Tractatus de Haeresibus, continens brevem elenchum erro- 
rum, qui etiam, paucis mutatis, habetur sub fine saec. VI in Hist. 
Eccl. Barhadbesabba, PO 23, 180-99. 

Editio : I. Rahmani, St. syr. 4, pp. 98-103. 

Versiones : germanica : O. Braun, De Sancta Nicaena Synodo, Miin- 
ster 1898, pp. 27-28 ; 46-50. - latina : I. Rahmani, ib. pp. 76-80. 

Studio. : A. Harnack, TuU. N. Folge, Bd. IV, 1. 

2. Explicatio vocabulorum. 

Versio germanica : O. Braun, op. cit. 39-40 ; 56-58. 



m 



ami 

I 
I 



i 



IE 

Hi 



i 

I 

IK 
III 

I 



50 



I PARS 




CAPUT II : SCRIPTOKES SYKI IN IMPESIO PERSARUM 



ibid 



Traditur in paucis paginis sensus vocum graecarum (ecclesia 
metropolis haeresis, taxis, tagma, orthodoxos, clericos, episcopos' 
diaconos, chorepiscopos etc.) in qua explicatione notantur etiam 
errores qui arguunt non fuisse graecam linguam maternam M 
Probability facta est haec explicatio pro episcopis Persiae ut in 
synodo Seleuciae-Ktesiphontis (410) intelligere possent canones 
graecos tunc admissos. 

_ 3 Homilia in Dominica in Albis, in qua citatur Evangelium 
mxta Diatessaron. 

Edith : M. Kmosko, in OC 3 (1903) pp. 384-415. - Versio germanica : 

Alia dubia opera tribuuntur M. 

1. Epistula ad Katholikum Isaacum, in qua M. respondet 
isaaco petenti ut mittantur « Canones Apostolorum » qui ordinant 
quid quisque ordo in Ecclesia praestare debeat ; simul dicitur 
Isaacum ad M. misisse « Capita Canonum ». Est epist. probabiliter 
authentica, forsan scripta post electionem Isaaci (399) et ante 
synodum an. 410. 

Versio germanica : O. Braun, op. cit. 

2. Symbolum Constantinopolitanum cum explicatione, in 
qua reprobatur Eutyches ! 3. Narratio de Constantino et Helena 
continens nimjs crassos errores historicos. 4. Historia monachatus, 
pnantasiis plena ; quae omnia, versa a Braun, op. cit., sunt spuria 

5. De Canombus synodi Seleuciae-Ktesiphontis an. 410 M 
tribute cfr. §49. 

• 6 - T ri ^ sunt M - h y mni Hturgici, qui forsan adhuc inve- 
muntur m Officio nestoriano : cfr. Baumstark, 53. 



DOCTRINA 

Non est mirandum M., qui conversatus est cum episcopis 
byzantims initio saeculi V, orthodoxe sentire. Sic, sequaces Samo- 
satem reprehendit ideo quod in Deo unam solam personam cum 
tribus nomimbus admittant. Reiciuntur insuper errores Arii 
Eunomn, Macedonii. In Horn, sic ait : «Patrem adoramus in Filio 



§ 17. « ORDO ET CANONES IMPOSITIONS MANUS IN SANCTA ECCLESIA > 



51 



et Filium in Patre et Spiritum S. » De Christo vero ibidem innuit 
duabus naturis constare, nam affirmat eum Deum et hominem 
esse: «SiDeus non est, quomodo ingressus est per ianuas clausas ?... 
Si homo non est, quomodo comprehensus est a iudaeis ? ». 

Studia : E. Tisserant, s. v. in DThC. - A. Baumstark, 53-S4. - M. 
Ralph, The armenian Life of M. of Maipherkat, Harv. Theol. Stud. 25 
(1932) 47-73. - J. M. Voste, M. de Ma'ipherqat et le « Liber ad Baptizan- 
dos» de Theodore de Mopsueste, OCP 12 (1946) 201-5. 



§ 16. Mar Papa. 

M. P. Bar c Aggai, ep. Seleuciae-Ktesiphontis in prima medie- 
tate saec. IV lites habuit cum ceteris episcopis Persiae qui nole- 
bant sedem illam praeesse ceteris. 

Commercium epistolare inter P. et « occidentales Patres » non 
est genuinum. Agitur de 8 epist. quae in recentioribus mss. inve- 
niuntur, quae tamen vel a Katholiko Josepho (saec. VI) vel etiam 
saltern ex parte, priore tempore scriptae videntur. 

Ed. epist. 4 : H. Gismondi, Ling. syr. gramm. et chrestom. cum 
gloss., 4 ed. Romae 1913, pp. 30-32. 

Vers, germanica omnium : O. Braun, ZKT 18 (1894) 163-82, 546-65. 

Studia : I. Ortiz de Urbina, Intorno al valore storico della Cronaca 
di Arbela OCP 2 (1936) 20-23. 



§ 17. «Ordo et Canones 
impositionis manus in sancta Ecclesia » . 

Sub hoc titulo conservatur in ms. Cbarfensi, exscripto ab alio 
saec. VIII-IX, scriptum quod normas dat pro ordinibus sacris. 
Eius aetas constat ex eo quod sermo sit de diaconissis et de exor- 
cistis, quod ante secundam medietatem saec. V scribi potuit. Locus 
vero satis bene insinuatur in allusione ad « Katholikum » qui est 
super ceteros episcopos, id est ad Persiam. Etiam ipsae declara- 
tiones vocabulorum graecorum quadrant cum his quae scimus de 
interventu Maruthae inde ab anno 410 in Ecclesia persiana. Docu- 
mentum transmissum est a iacobitis. 

Ed. : I. E. Rahmani, St. Syr. 3, 24-32 (49-66) [cum vers. lat.]. 




1 

1 

ss 



Caput III 
SANCTUS EPHRAEM 



S. Ephraem, omnium syrorum scriptorum facile princeps 
ad culmen evexit litteras syriacas. Etiam in communi choro Pa- 
trum E. valde praeclarum locum obtinet turn abundantia operum 
turn auctontate doctrinae. Eius fama cito etiam apud graecos 
divulgata est, ita « ut post lectionem Scripturarum publice in 
quibusdam ecclesus scripta recitentur. Legi eius de Spiritu Sancto 
graecum volumen... et acumen sublimis ingenii, etiam in transla- 
tione, cognovi» (Hieron. De viris inl. 115). Sozomenus vero 
scnpsit: « Omnium laudem supergressus esse, et catholicam 
fccclesiam plunmum exornasse videtur E. Syrus... Concinnitate 
autem et splendore sermonis et vivacitate ac sapientia sententiarum 
superat celeberrimos quosque inter graecos scriptores... Ipso 
adhuc superstate libri eius in graecum translati sunt et hucusque 
transferuntur » (H. E. 3,16). 

Apud omnes syros, sive etiam nestorianos sive jacobitas, 
E. magnis laudibus honoratur, vocaturque « columna Ecclesiae » 
« Citharoedus divinus » (lacob Sarugensis, Sermo in b. E. docto- 
rem)^ Ems vero carmina frequenter canuntur inde a saec. V in 
liturgia antiochena. 

Ecclesia Catholica declaravit E. « Doctorem Ecclesiae » (5- 
X-1920). 

E. frequentissime usus est sermone metrico et plura carmina 
liturgica composuit, ita ut maxime eius infiuxu hymni non solum 
apud syros sed etiam apud byzantinos ope versionum propaga- 
rentur. Valde probabile est traductores byzantinos, retinentes 
eandem norman metricam determinati numeri syllabarum ilia 
occasione ortum dedisse hymnographiae liturgicae byzantinae. 
Quanquam etiam apud E. interdum prolixitas sermonis obruat, 
splendet tamen saepissime eius genium poeticum quod theolo- 
gico acummi consociavit. Illud est praeterea admirandum : E 



18. VITA 



53 



varia genera litteraria coluisse ; composuit enim non solum com- 
mentarios exegeticos et tractatus dogmaticos sed etiam hymnos ly- 
ricos, Vitas sanctorum et exhortationes. 



§ 18. Vita. 

Fontes ad vitam E. plena fide digni non restant nisi exiguae 
notitiae in eius scriptis sparsae. Alii fontes cum cautela consulendi 
sunt. Inter quos eminet « Testamentum », cuius exstant recensiones 
syriaca (ed. R. Duval, JA 18 (1901) 234-419 ; vers. Th. Lamy, 
Compte-rendu IV Congr. Intern, d. Catholiques, Fribourg 1802. 
Sciences Religieuses, 173-209) et graeca (ed. J. S. Assemani, Op. 
graec. II, 230-47 cfr. A. Voobus, Die Selbstanklagen E. des Syrers 
in griechischer Uberlieferung, OC 41 (1957) 97-101). Hoc docu- 
mentum, praecisis interpolationibus et conclusione, continet nu- 
cleum historicum. Exstat et «biographia syriaca » valde antiqua 
tributa discipulo E. Simeoni Samosateno, cuius servantur tres 
recensiones (ed. J. S. Assemani, BO, I, 26-55 ; Th. Lamy, S. E. 
syri hymni et sermones, II, 3-89 ; IV, xl. ss) quae omnes figmentis 
legendariis deturpatae sunt. Ab hoc fonte pendent sin minus 
Sozomenus, H. E. 3,16, saltern « Encomion » falso Nysseno tribu- 
tum, a quo denuo anonymus « Bios » (ed. Assemani, Op. graec. I, 
xxix-xxxiii) et Metaphrastes (ed. ibid.) pendent. Inter fontes 
recolantur et Hieronymus, de vir. inl. 115, Theodoretus. H. E. 4,26 
et lacobus Sarugensis, Sermo in b. E. doctorem, ed. P. Bedjan, 
AMS 2, 665-79. Tardioris aetatis sed non sinepretio eaquae refert 
Breviarium iuxta ritum Eccl. Antiochenae Syrorum, Mausili 
1889-91, vol. Ill, 393-96 ; 448-50 ; IV, 176-99. 

Studia generalia : Th. Lamy, S. E. syri hymni et serm. IV, Mechliniae 
1902 : De fontibus vitae s. E. syri, pp. IX-XLI. - A. Baumstark, 31-52. 
- G. Ricciotti, S. E. Siro, Torino-Roma 1925. - O. Bardenhewer, 
IV, pp. 342-75. - F. Nau s. v. DThC. - K. Fendklean, Sion 1 (1927) 
252-53 [armenice]. - E. R. Hayes, L'ecole d'Edesse, Paris 1930. - H. J. 
Polotzky, E. Reise nach Agypten, Orientalia 2 (1933) 269-74. - G. Bar- 
dy, Le souvenir de s. E. dans le haut m. a. latin, Rev. du M. A. Latin 2 
(1946) 297-300. - O. Rousseau, La rencontre de s. E. et de s. Basile, 
OS 2 (1957) 261-85 ; 3 (1958) 73-91. - J. R. Martin, The Death of E. 
in byzantine and early italian painting, Art Bulletin 33 (1951) 220 ss. - 

De infiuxu in hymnographiam graecam : H. Grimme, Der Strophen- 
bau in den Gedichten E. des' Syrers, Fribourg 1893 [pro]. - A. Dihle, 
Die Anfange der griechischen akzentuierenden Verskunst, Hermes 82 



54 



I PARS - CAPUT III: SANCTUS EPHRAEM 



IB* 



(1954) 182-99 [contra . - I. H. Dalmaxs, L'apport des Eglises syriennes a 
lhymnograph.e fretienne, OS 2 (1957) 243-61. - N.B. Tomadakis! 
389-92 ^ U ^TP«W, Studi Bizantini e Neoellenici 9 (1957) 

Sanctus E. natus est Nisibi imperante Constantino, probabi- 
liter circa annum 306. Aliqui fontes affirmant parentes eius fuisse 
chnstianos,_dum alii dicunt patrem fuisse idolorum sacerdotem 
Quidqmd sit, certum est E. baptismum recepisse sive 28 sive pro- 
babmus, 18 annos natum. Scimus eum diaconum fuisse; presby- 
teratus ems non certo demonstratur. Ignoramus pariter quo tem- 
pore sit ordmatus ; P robabile vero iudicatur diaconatum ab eius 
amico s. Jacobo episc. Nisibis collatum esse. Reiciendum est E 
cum suo amico Jacobo Nisibeno concilio Nicaeno (a. 325) adfuisse 
_ Kisibi, ubi E. docere probabiliter incepit, excelluit eius for- 
titude in tnplici obsidione quam urbs a persis sustinuit quamque 
pulchre cecmit in suis « Carminibus Nisibenis» et in hymnis con- 
tra lulianum Apostatam, qui in ultima obsidione victus est Cum 
autem lovinianus a. 363 Nisibim persis cedere cogeretur, E. cum 
plurimis christian* Edessam se contulit, ubi scholam fundavit 
quae ideo « Schola persarum » appellata est. Iter E. in Aegyptum 
est ommno ficticium. Valde dubium reputatur iter E. in Caesaream 
Cappadociae ad visitandum Basilium Magnum, qui tamen de 
doctore quodam syro non semel loquitur. 

E. sectatus est ascesim et valde probabiliter egit, saltern in- 
terdm, vitam monachalem. En aliqua extracta e suo «Testa- 
mento » : « In noctibus et diebus neminem diebus meis conviciatus 
sum et cum nullo rixavi e quo vixi. Cum infidelibus (apostatis) 
constanter htigabam in coetibus... Nulla Ephraemo possessio fait 
non baculus, non pera... In tunica mea et cuculla mea sepellite 
me... Benedicta civitas, quam incolitis, Edessa, sapientium mater 
quae ex vivo ore Filii per discipulum suum benedicta est. Ilia ergo 1 
benedictio m ea inhabitet, donee Sanctus apparebit... Nullum 
opus bonum toto vitae tempore unquam feci. » E. fovit liturgiam 
et cantum hymnorum. E. mortuus est Edessae a. 373, probabiliter 

/VoT^u , SU ° S dlscl P ulos nominantur Aba (§ 25) Zenobius, 
(§ 24) Abraham, Maras et Simeon. 



§ 19. SCRIPTA 55 



§ 19. Scripta. 

Opera E. sunt hodiedum « mare magnum * cuius ripas non 
facile est definire. Tribuuntur, nee absurde, E. a Sozomeno 
circiter 300 myriades versuum ; et syri, teste Photio, affirmabant 
eum plus quam mille sermones composuisse, quorum plures 
perierunt. Certum est E. solum syriace scripsisse ; probabilius 
non callebat graecum. 

Ad authentiam stabiliendam inserviunt haec criteria : 1) Te- 
stes qui et antiquitate et auctoritate fidem faciant, 2) Mss. antiqua, 
quorum aliqua saec. V-VII exarata sunt. 3) Testimonium iibro- 
rum liturgicorum iudicandum est secundum antiquitatem talis 
testimonii. Cum autem antiquissima mss. liturgica tardioris sae- 
pissime aetatis sint, genuinitatem plene demonstrare vix possunt ; 
ubi tamen attendendum est ad communitatem testimonii apud 
nestorianos et iacobitas, quae nos ad tempus separationi praevium 
et proinde antiquissimum retrahit. 4) Citationes S. Scripturae. 

Versiones graecae operum inceptae sunt paulo post mortem ; 
sed cum mss. nostra non adeo antiqua sint, deest ex sola versione 
graeca firmum fundamentum ad genuinitatem probandam. 

Versiones vero armenicae quae maxima ex parte saec. V a 
« Sanctis Traductoribus » Edessae factae videntur, magna gaudent 
auctoritate et proinde et etiam e rationibus linguisticis ut pignus 
authentiae habentur. 

Editiones generales : J. S. Assemani, S. Patris N. E. Syri opp. omnia 
quae exstant graece, latine, syriace, in sex tomos distributa, nunc primum 
e Vaticana Bibl. prodeunt (6 voll.), Romae 1732-43 [= AS]. Opera quae 
eduntur in 3 tomis syriaco-latinis non semper sunt genuina ; versio vero 
latina facta a P. Mobarrek S. I. nimis libera est. - Th. Lamy, S. E. Syri 
hymni et sermones (4 voll.), Mechliniae 1882-1902 [= LA]. Bona editio 
et fidelis versio latina ; aliquando tamen de authentia alicuius scripti 
saltern dubitare licet. - J. J. Overbeck, S. E. Syri, Rabulae, Balaei aliorum- 
que opp. selecta, Oxonii 1865. Bona editio, sed sine versione ulla [= OV]. 
- I. E. Rahmani - W. Heffening, Zur Textiiberlieferung E. des Syrers, 
ZDMG 82 (1928) LXXXVI. 

De versionibus graecis : C. Emerau, S. E. le Syrien. Son oeuvre lit- 
teraire grecque, Paris 1918. - S. G. Mercati, S. E. Syri Opp. Text, sy- 
riacum, graecum, latinum ad fid, codd. recensuit. Tom. I. fasc. 1, Romae 
1915. - idem; Frammenti dell'omelia EE? tov 7tayxaXov 'Icoayjtp di S. E. 
Siro, riconosciuti nel facsimile del Montfaucon, Palaeographia Graeca, 
pag. 214, Bi. 1 (1920) 371-75. - Idem, Intorno ad av8pro(j.6t; del Papiro 
Londin. 1338 e ad avSpa7toSi<7[xo? di S. E. Siro, In Abraham et Isaac, 



56 



I PARS - CAPUT III : SANCTUS EPHRAEM 



§ 19. SCEIPTA 



57 



i 

H 



V, 440, Bi 3 (1922) 4S2. - Idem, Alfabeti intromessi nelle versioni greche 
di S. E. Siro, 'Emvrjplt; 'Exaipefa? Bo^av-nvSv SttouSwv 23 (1953 41-4). - 
W. Heffening, Die griechische E. - Paraenesis gegen das Lachen in ara- 
bischer Ubersetzung, OC 3, 11 (1936) 54-80. - D. Hemmerdinger-Illia- 
dou, II Pierre, II, 18, d'apres l'E. grec, Rev. Bibl. 64 (1957) 399-402. 

De versionibus armenicis : J. Torossian, Conspectus versionis arme- 
mcae operum s. E. [armenice], Pazmabev 82 (1925) 3-10. - H. Adjarian, 
Vocabula incognita armenica in operibus s. E. [armenice] Pazmaveb 
83 (1926) 46-9, 74-75. - H.Gr.S., S. E. Coelesyriae antiphonare, Venetiis 
1383 (-= 1934) [armenice]. - P. G. Sarkissian, Carmina s. E. [armenice] 
Pazmaveb 92 (1934) 144-66. - P. N. Akinian, Collectio 51 madrashe s. e! 
coelesyri m versione antiqua armenica. Studium et textus, [armenice] 
Handes Amsorya 67 (1953) 481-523 ; 68 (1954) 449-71, 257-85 ■ 69 (1955) 
1-17, 97-115, 289-309 ; 70 (1956) 1-14, 97-123. De singulis versionibus 
mferius est sermo. 



A) Opera exegetica 

Methodus exegetica E. generatim est « antiochena », nempe 
sobne textum iuxta sensum obvium et immediatum explanans. 
Ante exegesim praemittitur brevis introductio. 

1. - Commentarii in Genesim et in Exodum, in ms. Vat Svr 
110 (saec. VI). 

In explicandis factis ante diluvium E. tenet sententiam iuxta 
quam genus Abelis in montanis non longe a paradiso degebat, 
dum genus Caini (« filii hominis ») in vallibus habitabant. Genus 
autem Abelis (« filii Dei ») descendit e regione sua et commixtus 
est cum cainitis, unde depravatio magna oborta est. 

Editioms: AS, Op. Syr. I, 1-115; 194-225 [NB. Adiungitur pars 
quae non est E. sed Jacobi Edessae] - R. M. Tonneau, S. E. Syri in 
Gn. et in Ex. Commentarii, Lovanii 1955, CSCHO Script. Syr. 71. 

Versio armenica antiqua : Catenae ed. a Mechitaristis, Venetiis 1836. 
- Lattna : m edd. AS et Tonneau. 

Studia: P. de Lagarde, Uber den Hebraer E. von Edessa zu Gen. 1-38 
Abh. d. Ges. Wiss. Gottingen 26 (1880) 43-46. - A. Pohlmann, S e' 
Syri commentariorum in Sacram Scripturam textus in codd. Vaticanis 
manuscnptus et m ed. romana impressus, Brunsbergae 1864. - D Gerson 
Die Kommentarien des E. Syrus im Verhaltnis zur judischen Exegese' 
Monatsschr. f. Gesch. u. Wiss. des Judentums 17 (1868) 15-33, 64-72 
J8-109, 141-49. - Th. Lamy, L'exegese en Orient au VI° siecle, ou les 
commentaires de s. E., Rev. Bibl. 2 (1893) 5-25, 161-81, 465-86. - M. 
Ireppner, E. der Syrer und seine Expianatio der vier ersten Kapitel der 



Gn Passau 1893. - C. Bravo, Un comentario de Jacobo de Edessa al Gen. 
1 1-7 atribuido a S. E., Bi. 31 (1950) 390-401. - A. Levene, The Early 
Syrian Fathers on Genesis. London 1951. - Idem, Pentateuchal Exegesis 
in Early Syriac and Rabbinic Sources, in K. Aland - F. L. Cross, Studia 
patrist. I, Berlin 1957, pp. 484-92. 

2. - Commentarii in Diatessaron conservatum in versione 
armenica. Momentum huius operis pro textu Diatessaron stabi- 
liendo iam affirmatum est (cfr. § 7). E. docet hie copiose suas 
theologicas ideas praesertim de Deo et de christologia et mario- 
logia. Quanquam opus sit genuinum, videtur tamen versionem 
armenicam syriacum textum interdum compendiare. Aliqua 
suspicio cuiusdam etiam alterationis non excluditur. Recentissime 
inventus est textus syriacus operis cuius editio a L. Leloir proxima 

dicitur. 

Iuvat hie quaestionem criticam de textu Math. 16,18 breviter 
discutere. E. scribit: « Beatum sit, ait, tibi, Simon; Et portae inferi 
te non superabunt, id est quod non destruetur fides » (p. 185, vers. 
134). Haec legens Harnack scripsit defuisse in primigenio evangelio 
illud : « Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam ». Contra 
hanc opinionem scripserunt Zahn et Kneller : tamen illam suam 
fecit et Resch, qui citavit et illud commentarii in Isaiam 54,17 : 
« Vectes inferni non praevalebunt adversus te » (LA II, 156). Ad 
haec respondetur: 1) E contextu proxime sequenti apparet E. 
loqui de solida aedificatione Ecclesiae. Iam vero, si in textu Dia- 
tessaron haec deerant, cur ea explanat ? Ex Aphrahate, pariter 
Diatessaron utente, sumi possunt duae allusiones ad Math. 16,18 
in quibus Petrus apparet ut fundamentum Ecclesiae (PS 1,336 ; 
11,36). 2) In alio opere E. praebet textum secundum communem 
recensionem : nempe in hymno 20 de Paradiso ait : « Non possunt 
portae inferni vincere earn [Ecclesiam) ». (LA IV, 674) 3) Com- 
mentarii in Isaiam sunt dubiae authentiae. Textus adductus est : 
« Omne regnum tibi — foemininum ! — oppositum non perdu- 
cet opus suum ad finem, id est vectes inferni non praevalebunt 
adversus te — foemininum ». Scilicet in hoc textu agitur non de 
Simone sed de nova Sione, Ecclesia. 4) Ex dictis eruitur textum 
primitivum in Diatessaron non habuisse «non praevalebunt ad- 
versus te (Simon !) » neque defuisse « aedificabo Ecclesiam meam >>. 
Et quidem invincibilitas promittebatur ibi Ecclesiae. Quare di- 
cendum est aut traductorem aut forsan ipsum E. amore brevitatis 
citationem simplificasse. 



smm 



^mMmmMmm^mmMmmmmm 




IP 

li 



I 



lis 

m 
W 



58 



I PARS - CAPUT III: SANCTUS EPHRAEM 



_ Nota in Commentario adesse errorem identificandi Mariam 
cm lesus ut hortulanus post resurrectionem apparet, cum Vi'rgine' 
qui error contradicitur ab alio hymno E. (LA III, 646). ' 

Edition* : Mechitaristae, Venetiis 1836. - L. Leloir, CSCHO Script 
armemaci 1, Lovanii 1953. ^<-nw ocrrpt. 

Versio latina : I. B. Aucher - G. Moesinger, Evangelii concordant 

1901" : H C ;rn!^ IT T ?■ E -' S ,?. UOtations from the Gospel, Cambridge 
1901. - A. Harnack Tatian's Diatessaron und Marcion's Commentar 
zum Evangehum be. E. Syrus, ZKg 4 (1881) 471-505. - S. EuTnger 

?e e s r M T Be*£7 "r P f m , a ^ <T- 16 > 18) Und der DiatessTronteS 

»r ^^t^istRf s^22£~ 

kirchl. Uberheferung, ZKT 46 (1922) 402-22, 556-84). - A. £d 
Manen und salbenden Frauen bei E., ibid. 47 (1923) 494-96 -V FBum 
ner, Zu exner Stelle der armenischen Ubersetzung von E Syrus Di at e l" 
saron-Kommentar, Handes Amsorya 41 (19271 685 SS t^7 c 
Remarks on the Tradition of the ^rmenTn translation" ofT' Sy^ 
Commentary on the Diatessaron, Bull, of Bezan Club 5 (1928) 34-36 - S 

So™' ¥lZ 8 7 S £ I" VeTSl Z T" nienne 6t k D-tessaron Rome 
ta t k ,' e Dlatessaron de Tatien, OS 1 (1956) 1-45 • 208-31 

_ 3. - Commentarii in Paulum, in sola versione armenica trans- 
mit et valde compendiosi. Inter epistulas declarator, ut authen- 
tica, « 3. ad Connthios ». 

Editio : Mechitaristae, Venetiis 1836 
Pauli^tnSS^im^" 8 " 6 ' S - ^ Syri — ariiinepistolas D. 

nn m U ^° '' P Q VETTER - ^ r a P okr ^ he dri «e Korintherbrief, Wien 1894 
pp. 80-97. - Schaefers, Evangelienzitate in E. des Syrers Kommentar 
zu den pauhmschen Bnefen, Freiburg i. Br. 1917. - A. F. Tlhn A 
Note on E. s Commentary on the Pauline Epistles, JTS 5 (1954) 76*78 



H 

H 

IE: 
H* 



_ 4. - Commentarii in Actus Apostolorum, in sola versione arme- 

hZT gn Tu° PUS ' ^ U ° d CUm tCXtU Irenaei et ^VPolytl affinitates 
habet, indubn pretn est ad criticam textualem Act. E. inculcat 

rSeTh ? ?T San ? Ct Pahm l0quitUr de divinitate et h ^- 
mtate Christi. Textus Commentarii est lacunis plenus. 

Editio : W. Akinian, Wien 1921. 



§ 19. SCRIPTA 



59 



Versio latina et anglica : F. C. Conybeare, The Commentary of E. 
on Acts, apud F. Jackson - K. Lake, The Beginnings of Christianity I, 
3, London 1926, pp. 373-453. 

Studia : A. Merk, Der neuentdeckte Kommentar des hi. E. zur 
Apostelgeschichte, ZKtT 48 (1924) 37-58, 226-60. 

5. - Catenae in Pentateuchum, Jos., Judic, Sam., Reg., Chron. 
cum textibus s. E. in sola versione armenica. 

Editio : Mechitaristi, Venetiis 1836. 

Studium : A. Vardanian, Handes Ams. 26 (1912) 544-55. 

6. - Fragmenta Commentarii in lob., in sola versione armenica. 
Editio: A. Vardanian, Handes Ams. 26 (1912) 617-26, 666-71. 



B) Opera dogmatica et polemica 

7. Contra haereses ad Hypatium et Contra haereses ad Dornnum, 
scripta soluto sermone quae in mss saec. VI iacent (Brit. Mus. 
Add. 14374 ; 14570 ; 14623). In his tractatibus E. gravioribus 
argumentis et explanationibus doctrinam fatalisticam gnosticorum 
et dualitatem principiorum supremorum apud manichaeos re- 
fellit. Optima ibi habentur de praestantia et necessitate libertatis 
humanae. Non quod E. ad theorias valde philosophicas recurrat, 
sed ex immediata experientia ope logicae naturalis contra doctrinas 
abstrusas et fictitias gnosticorum optima argumenta deducit. 

Editiones : OV, 21-73 [1 liber et initium 2.]. - C. W. Mitchell - A. 
A. Bevan - F. C. Burkitt, S. E.'s prose refutations of Mani, Marcion, 
and Bardaisan (2 voll.) London 1912, 1921 [uterque liber]. 

Versio anglica : Mitchell, op. cit. 

Studia : Clermont - Ganneau, Syriaque et Nabateen, JRAS (1923) 
263 ss. 

8. - Hymni 56 contra haereses, testificati a Sozom. H. E. 3,16 
et exstantes in ms. anni 522 (Vat. Syr. 111). Bardesanem eteius 
filium Harmonium imitatus E. composuit haec carmina ut inter 
populum vera doctrina contra errores manichaeorum, bardesani- 
tarum, marcionitarum, arianorum, aetianorum, sabellianorum 
propagaretur. Abundant « refrains » et versus sunt incisivi et effi- 






60 



I PARS - CAPUT III: SANCTUS EPHEAEM 



§ 19. SCRIPTA 



61 



caces pro mente populari. Insurgit E. contra gnosticos qui plura 
principia ingenita admittunt. In his hymnis et in n. 7 plura inve- 
niuntur pro tractatu apologetico circa unitatem Dei et circa causam 
mali in mundo. 

Editiones: AS, Op. Syr. 21, 437-560. - E. Beck, CSCHO, script, 
syr. 76, Louvain 1957. 

Versiones : Latina : AS. ibid. - Germanica : A. Rucker, Des hi. E., 
des Syrers Hymnen gegen die Irrlehren, Munchen 1928 (BKV). - E. Beck. 
CSCHO, script, syr. 77, Louvain 1957. 

9. - Hymni 87 de Fide conservati in mss. Brit. Mus. Add. 
12176 saec. V-VI et Vat. Syr. Ill (an. 522). Est opus praestantis- 
simum in quo sermo fit de internis disputationibus Ecclesiae, quae 
proinde aliae esse non possunt nisi controversiae circa arianismum. 
Etenim hie, secus ac in hymnis contra haereses, adversarii non 
nominantur. Dicendum ergo est hymnos compositos esse Edessae 
ultimis annis vitae E., qui etiam ad initia apollinarismi alludere 
videtur. E. deplorat has discordias provocatas ab his qui innova- 
tores sunt et scrutari intendunt ilia quae sunt incomprehensibilia 
in Trinitate et christologia. Ipse abhorret proinde a « graeca 
scientia» et ab speculatione. Ut criterium proponit id quod in 
Scriptura traditur dummodo cum simplici docilitate intelligatur : 
sic voces « Filius » « Pater ». Ergo si Ecclesia affirm at Filium esse 
generatum, hoc tenendum est, sed non est ulterius inquirendum 
quomodo haec generatio sit. E. illustrat quaestiones de Trinitate 
et christologia copiosis explanationibus quas vel e traditione 
Ecclesiae vel e sua inspiratione poetica aut e communi sensu 
haurit, quin tamen ad theorias philosophicas ullo modo recurrat. 
Hymni 81-85 depingunt Christum sub imagine margaritae et 
eminent pulchritudine ; supponunt notitias exoticas de forma- 
tione margaritarum. 

Editiones : AS, Op. Syr. Ill, 151-164. Agitur de confusa et mendosa . 
editione, quae solum 80 hymnos interdum alteratos comprehendit. - E. 
Beck, CSCHO Script, syr. 73, Louvain 1955 [accurata ed. ]. 

Versiones : Germanica : P. Zingerle, Ausgewahlte Schriften des hi. 
E. von Syrien. BKV, Kempten 1873. - E. Beck, op. cit. Script. Syr. 74, 
Louvain 1955. 

Studia : E. Beck, Die Theologie des hi. E. in seinen Hymnen liber 
den Glauben, Citta del Vaticano 1949. 

10.-3 Sermones de Fide, conservati in ms. saec. VI - Brit. 
Mus. Add. 12166 — habent fere idem argumentum ac hymni, 



sed prius scripti sunt quando nimirum E. Nisibi versabatur. Pole- 
mica est contra arianos et etiam contra iudaeos. Plura hie habentur 
quae ad cognitionem Dei et ad revelationem spectant ; nee desunt 
sententiae de christologia, de mariologia, de paemtentia et de 
angelis. 

Editio : AS, Op. Syr. Ill, 164-208. 

Versio latina : AS ibid. - Germanica : S. Euringer, BKV, Kempten- 
Miinchen 1919, pp. 374-9. 

Studia : E. Beck, E. Reden uber den Glauben. Ihr theologischer Lehr- 
gehalt und ihr geschichtlicher Rahmen, Rom 1953. 

11.-4 Hymni adversus Iulianum Apostatam, quem E. prae- 
sentem habuit in ultima obsidione Nisibis. Conservantur in ms. 
an. 519, Brit. Mus. Add. 14571. Agitur de optimo fonte histonco 
aui connrmat ea quae ab alio teste oculari, Ammiano Marcellmo, 
narrantur. Notandum est in his hymnis Constantium, qui tamen 
semiarianismo faverat, magnis laudibus ab E. extolh ; obiectum 
tamen laudum non est politica religiosa Constanta. Hymni compo- 
sed sunt Nisibi an. 363. 

Editio : OV, 3-20. - E. Beck, CSCHO, script, syr. 78, Lovanii 1957. 

Versio germanica: S. Euringer, BKV, Kempten-Munchen 1919, 
pp. 197-233. - E. Beck, op. cit. 79, Lovanii 1957. 

12. - Fragmenta Sermonis contra Bardesanem servata in mss. 
et citatione saec. VIII. 

Editiones : OV, 132. - I. E. Rahmani, Stud. Syr. 2, 129 s. De alio 
fragm. non tanti pretii cfr. ibid. 1,11s. 

13 - Sermo de Domino Nostro, citatus a Philoxeno et conser- 
vatus in ms. saec. V-VI - Brit. Mus. Add. 14570 - continet inlonga 
explanatione plura de Trinitate et christologia. 

Editio : LA I, 147-274. 
Versio latina : ibid. 

14. - Sermo in prologum loannis, cuius restant solummodo 
citationes a Philoxeno Mabbugensi factae. 

Editio: LA, II, 511-16. 



62 



I PARS - CAPUT III: SANCTUS EPHRAEM 



§ 19. SCRIPTA 



63 



Iff 



IS.-Hymni de Paradiso, qui sunt 15 et conservantur in mss 
saec. VI - Vat. Syr. Ill et 112 - canunt exuberant! phantasia 
pulchntudinem caeli quod cum paradiso adamitico identificatur. 
Nullum vestigium apparet Apocalypsis, quae a syris tunc temporis 
ignorata esse videtur. Plura praebet de novissimis. 

Editiones: AS, Op. Syr. Ill, 562-98 [solum hymni l-12s - OV 
339-51 [hymni 13-15]. - E. Beck, CSCHO script, syr. 78, Lovanii 1957^ 

Versio latina [omnium hymnorum] : E. Beck, E. Hymnen liber das 
n^t e A' Ubersetzun S und Kommentar, Rom 1951. - germanica: idem, 
CbCHO script, syr. 79, Lovanii 1957. 

Studia : E. Beck, Eine christliche Parallele zu den Paradieses-Tuns- 
frauen des Korans? OCP 14 (1948) 398-405. - I. Ortiz de Urbina Le 
Paradis eschatologique d'apres S. E., OCP 21 (1955) 467-72. 



C) Opera ascetica 

16. - Hymni de virginitate et de mysteriis Domini nostri. Talis 
est titulus qui in ms. Vat. Syr. Ill anni 522 datur cuidam collec- 
tiom hymnorum et sermonum qui generatim de re ascetica agunt 
et qui videntur ad lectionem monachalem aut liturgicam esse 
compilatos. Antiquissima aetas codicis necnon plura criteria 
interna stant pro generali genuinitate operum. Attamen non est 
excludendum aliquem spurium numerum inter legitimos esse 
mterpolatum, quod tunc perspicietur cum labor criticae perfectus 
erit. 

Hymnorum, qui 51 numerantur, hoc est argumentum : De 
virginitate (1-3) ; de oleo et oliva (4-7) ; de mysteriis Domini di- 
scernendis (8-11) ; de episodiis evangelicis (12-16 ; 22-23 ; 25-28- 
34 ; 49-51) ; de Sichem (17-19) ; de Ephraim (20-21) ; de virginitate 
(24), de lericho (35) ; de Ecclesia (36) ; de fide (37) de Loth ip- 
siusque filiabus (38); de gratiarum actione (39-41) de Tona et 
Ninive (42-48). 

Editiones : I. E. Rahmani, Hymni de virginitate quos e codice Vati- 
cano 1 1 1 nunc primum edidit, illustravit et latine vertit, Scharfeh 1 906 [com- 
plete]. - LA II, 773-823 [solum nn. 1-10, 14, 17, 23 e ms non tanti momen- 
ti Br. Mus. Add. 17141, saec. VIII-IX] ; LA, IV, 497-670 fan 9-38 
44-51 e ms Vaticano], ' 

Studia : A. Voobus, Untersuchungen iiber die Authentizitat einiger 
asketischer Texte, iiberliefert unter dem Namen « E. Syrus », Pinne- 
berg 1947. - Idem, Beitrage zur kritischen Sichtung der asketischen 



Schriften, die unter dem Namen E. des Syrers iiberliefert sind, OC 39 
(1955) 48-55. 

17. - Hymni de Ecclesia, collectio antecedenti simillima, quae 
asceticis maxime scriptis constat, et cuius 52 numeri fere omnes 
[8-51] in eodem antiquissimo Vat. Syr. Ill contenti sunt, dum 
nr. 1 et fragmenta sequentium in ms. Brit. Mus. Add. 14635 ante 
an. 555 scripto servantur. ludicium de genuinitate idem valet ac de 
praecedenti : praesumptio est in favorem. 

Editiones et argumenta singulorum numerorum : 
8-9 de libero arbitrio, AS Op. Syr. Ill, 359-67. 
11 de Dei iustitia et misericordia, ibid. 613-15. 
12, 19 de libero arbitrio, ibid. 339-67. 
23 paraenesis, ibid. 450. 
25-33 de oratione, ibid. 615-18; de Providentia, 608-12; de mortifica- 

tione interna, 624-7 ; paraenesis, 555-61 ; de mundi illecebris, 

620-24 ; de oculorum custodia, 627-29. 
35-37 in Gn. 3, 6, AS Op. Syr. II, 327 s, 
38-42 de miraculis Xti., LA II, 717-30. 
43-44 de tabulis Legis, ibid. 729-42. 
45-50 in Gn. 3, 6; 5,21, AS Op. Syr. II, 318-27. 
51-52 de Xti. Passione et Resurrectione AS Op. Syr. Ill, 603-4; de 

Providentia, 618-20. 

Versio armenica antiqua : cfr. pag. 56. - Latina : Op. citato. 

Studia : A. Voobus, opera citata in praec. numero. Dyroff, Zu E. ( ?) 
Rede iiber « Alles ist Eitelkeit und Geistesplage », Festgabe A. Ehrhard, 
Bonn 1922, pp. 119-40. 

18. - Hymni de Abraham Qidunaja, monacho. Sunt 15 et 
iacent in ms. Brit. Mus. Add. 14592, saec. VI- VII. Laudantur 
virtutes asceticae huius viri, qui vixit paulo ante E. 

Editio : LA, III, 749-836. 
Versio latina : ibid. 

19. - Hymni de Juliano Saba, numero 24, in eodem ms. ac 
praecedens, argumentum simile habet. 

Editio : LA, III, 837-936. 
Versio latina : ibid. 

20. - Epistula ad ascetas montanos prope Edessam, cuius genui- 
nitas non tarn ms., saec. VIII, quam usu Diatessaron demonstratur. 



m 



64 



I PARS - CAPUT III : SANCTUS EPHRAEM 



§ 19. SCRIPTA 



65 



Editio: OV, 113-31. 

Studia : A. Voobus, A letter of E. to the Mountaineers. A literary 
critical contribution to syriac patristic literature, Pinneberg 1947. 

21. Fragmentum Epistulae ad Publium, ineditae, servatae 
in ms. saec. XII sed genuinae propter usum Diatessaron. 

Studia : F. C. Burkitt, S. E. Quotations from the Gospel, Cambridge 
1901, pp. 70-2. 

21. Hymni paraeneticus et macarismaticus, in ms. Brit. Mus. 
Add. 14592 saec. VI-VII conservati sunt. Primus vero huius 
mundi caducitatem cantat dum secundus perfectos laudibus exaltat. 

Editio : LA, IV, 775-90. 



D) Opera liturgica et varia 

22. Hymni de Nativitate, numero 16, qui omnia quae ad 
Epiphaniam et nativitatem Christi spectant commemorant quique 
proinde ad unicum festum diei 6 ianuarii destinati videntur. Frag- 
mentarie in ms. Brit. Mus. Add. 14571 anni 519, integre autem 
in ms. Vat. Syr. 112 an. 552 conservantur. Plura in eis pro dogmate 
nonnulla etiam pro liturgia invenire licet. 

Editiones : Valde confuse AS dispersit hymnos eosque commixit cum 
alia collectione, non tam securae authentiae, de Epiphania (cfr. E) 1.) 
In AS Op. syr. 2, eduntur « 13 sermones de Nativitate Domini » (2, 396- 
436) et quidem e ms. Vaticano. Sed nota : deest secundus hymnus qui 
editur 2, 599-602. Praeterea sermo 2 = hymno 3 ; sermo 3 = hymno 4 ; 
sermo 4 = 5 + 6 hymnis ; sermo 5 = 7 hymno ; sermo 6 = 8 hymno ; 
sermo 7 = 9 hymno ; sermo 8 = 10+11 + 13 hymnis. Alia ex parte 
LA II, 501-10 edit e ms. Brit. Mus. iam citato hymnum 12 et partim 16. 
Vide ibi pag. 501 nota 2 discrepantiam inter ordinem ms. Brit. Mus. et 
editionem AS. 

Studia : P. Paschini, A proposito di un inno di s. E. sulla Nativita 
di Nostro Signore, Ephem. Liturg. 41 (1927) 151-53. - E. Beck, E. Reden 
iiber den Glauben, Rom 1953, p. 130. 

23. - Hymni de ieiunio, qui sine dubio destinati erant ad 
tempus quadragesimale. In libris liturgicis piures exstant talis 
indolis E. tributi. Attamen omni dubio iiberi solummodo illi 
tenentur qui in mss. valde antiquis iacent. Tales sunt Brit. Mus. 



Add. 14571 anni 519 et Add. 14627 saec. VI-VII : quorum primus 
continet 5 hymnos et partem sexti, secundus vero dumtaxat 2. 

Editiones : LA II, 651-78. 

24. - Hymni de Resurrectione Xti., qui continentur in supra- 
citato ms. Brit. Mus. Add. 14627. Cantant descensum Christi 
ad inferos et resurrectionem. 

Editiones : LA II, 741-74. 

25. - Hymni de azymis. Ex 21 hynmis periere sex (7-12). Con- 
servantur in pervetustis mss. Brit. Mus. Add. 14627 saec. VI- 
VII ; Add. 14571, anni 519. Recoluntur in his hymnis mysteria 
Passionis et Resurrectionis Domini. 

Editiones : LA I, 567-636. 

26. - Hymni de Crucifixione. Octo servantur a mss. Brit. Mus. 
Add. 14627 saec. VI-VII et Add. 14571 anni 519. Constituunt 
commentarium theologicum et poeticum Passionis. 

Editiones : LA I, 637-714. 



27. - Hymni de confessoribus et martyribus. Ut constat e ms. 
Brit. Mus. Add. 14592 saec. VI-VII E. scripsit 12 hymnos de con- 
fessoribus et unum de filiis Shamonae, nempe de Maccabaeis. 
Desunt vero 7 priores. Insuper ms. Brit. Mus. Add. 14574 saec. V- 
VI continet hymnum de martyribus. - 

Editiones : LA III, 641-96, 741-48. 

28. - Sermones rogationis. Agitur de orationibus publicis ad 
obtinendam pluviam. Philoxenus initio saec. VI cognoscebat iam 
11 sermones rogationum s. E. Vetusturn ms. Brit. Mus. 17164 
saec. VI continebat saltern 10 sermones, quorum hodie solum 8 
et 9. integre alii vero solum fragmentarie. Folia autem deperdita sup- 
pleri satis bene possunt ope ms. Dublinensis B. 5. 18 ineuntis 
saec. XVII, qui continet sermones « quos e sermonibus beati E. 
elegit et apte disposuit Mar Iaqira », non melius cognitus. Ser- 
mones hi habentur etiam in Breviario Chaldaico ed. P. Bedjan 
torn. I, Parisiis 1886, 411-93. Hi sermones adhibentur a Chaldaeis 



m 




66 



I PARS - CAPUT III : SANCTUS EPHRAEM 



§ 19. SCRIPTA 



67 



et Nestorianis in « Rogationibus Ninivitarum », quae tempus 
quadragesimale praecedunt. Preces pro pluvia notae sunt et Maro- 
nitis et Iacobitis. 

Editiones : LA III, 1-126 [8.et 9 pp. 111-26]. E posterioribus mss. 
liturgicis non tantae auctoritatis, LA, IV, 367-462. - I. E. Rahmani, 
Bessarione 2. ser. 4 (1903) 165-85 e ms. saec. XVII ; 5 (1903) 4-13 e tardio- 
re ms. edit sermones quos falso credit esse rogationum. Prius veros edi- 
derat sed sine loci aut anni indicatione. 

Studia : P. Kruger, Die Regenbitten Aphrems des Syrers, OC 3. 
Ser. 8 (1933) 12-61, 144-51. 

29. - Carmina Nisibena. Constituunt pulcherrimum poema 
quod constabat 77 hymnis, quorum tamen 8, (22-24) hucusque 
latent. Conservantur in ms. Brit. Mus. Add. 14572 saec. VI ads- 
cribendo et in aliis validae auctoritatis. Ipse E. compilavit hymnos 
qui diversis annis suae vitae ab ipso compositi sunt ac proinde 
efformant quasi commentarium poeticum propriae vitae. Hymni 
1-21 narrant fortunas bellicas Nisibis in pugna contra persas et 
laudes episcoporum urbis, inter quos S. lacobus, Babu et Volo- 
geses. Haec composita sunt circa annum 359. Hymni 25-30 agunt 
de Edessa et scripti sunt circa ann. 370. Hymni 31-34, de Carrhis, 
probabilius a. 364 exarati laudant eius episcopum Vitum. Hymni 
35-77 tractant res dogmaticas, maxime eschatologicas, et Edessae 
inter ann. 363-73 redacti esse videntur. 

Momentum horum hymnorum pro historia est grave. Nam 
priores alludunt ad bellum inter romanos et persas et praesertim 
ad obsidionem Nisibis anni 350. In aliis insuper res narrantur de 
episcopis Nisibis, Harran et Edessae quae non sunt in aliis fontibus, 
iter Thomae in Indiam etc. Nee minus momentum est pro dogmate 
cum in his hymnis praeclara testimonia habeamus de novissimis 
et de plena B. Mariae immunitate a peccato. 

Editiones : G. Bickell, S. E. Syri Garmina Nisibena additis prole- 
gomenis et supplemento lexicorum syriacorum primus edidit, vertit, ex- 
plicavit, Lipsiae 1866. 

Versiones : Latina : G. Bickell, op. cit. - germanica : P. Zingerle, 
et A. Rucker, BKV. - C. Macke, Hymnen aus dem Zweistromeland, Mainz 
1882 [sermone metrico]. 

Studia : A. Colonna, L'assedio di Nisibis del 350 D. C. e la cronolo- 
gia di Eliodoro Emiseno, Athenaeum N. S. 28 Pavia (1950) 79-87. 



30. - Sermones de praedicatione Ionae in Ninive. lacent in 
ms. Brit. Mus. Add. 14573 saec. VI, cuius lacunae ope antiquae 
versionis graecae compleri possunt. 

Editiones : AS Op. Syr. 2, 359-87. 

Versiones : Graeca antiqua AS Op. graec. 3, 561-8. - Latina : AS in 
op. citatis. - Anglica : H. Burgess, The Repentace of Ninnive, London 
1853. 

31. - Sermones de reprehensione. Plures E. tribuuntur, sed 
propter vetustatem codicis solum duo plenam fidem mereri 
videntur, qui in Brit. Mus. Add. 14573 saec. VI primus integer, 
secundus incompletes conservantur. A ruina Nisibis E. occasio- 
nem carpit ut ad paenitentiam hortetur. 

Editiones : LA II, 335-62 [1 sermo]. 

32. - Sermones de Nicomedia. Gennadius (+ 492/505) in De 
•uir. inl., 66 scribit : « .. ruinam etiam Antiochiae elegiaco carmine 
planxit, eo auditores imbuens sono, quo E. diaconus Nicomediae 
lapsus ». Ergo E. cecinit destructionem Nicomediae per terrae 
motum (358). In versione armenica exstant omnes sermones, dum 
in textu syriaco restat unus integer et aliqua fragmenta aliorum, 
in mss. saec. VIII-XI. 

Editiones: I. E. Rahmani, St. Syr. II, Sharfe 190, pp. 20 7 27. 

Versio armenica antiqua e ms. Jerus. 326 monast. Jacobi, F. Murat 
Sexdecim sermones de urbe Nicomediae a s. E. syro [armenice], Sion, 
Jerusalem 1 (1927) 314-15 ; 381-83 ; 2 (1928) 28-31, 61-62, 93-95, 157-59, 
186-88, 219-22, 278-79, 346-48, 382-83 ; 3 (1929) 31-37, 78-79, 184-90, 
222-23, 276-79 ; 5 (1931) 121, 185-87 ; 6 (1932) 154-6. 

Studia : F. Murat, Sexdecim hymni recenter inventi s. E. de urbe 
Nicomediae, in Huschardzan, Miscellanea jubilaei Congregationis Mechi- 
taristorum Vindobonae, Wien 1911 [armenice] pp. 203-8. 

33. - Antiphonae. In versione armenica in ms. S. Lazari, 
Venetiis, et in ms. in curia episc. arm. Nicosiae, quae vetus ms. 
Etchmiadzin incomplete transcribunt, conservantur antiphonae 
e collectione quae 51 continebat. 

Editio versionis armenicae nr. 46-51 : G. S. Antiphonae S. E. Venetiis 
1934. - Gallica ant. 48 : L. Maries, Une antiphona de Saint E. sur l'Eu- 
charistie, Rech. Sc. Rel. 42 (1954) 394-403. - Idem, Deux Antiphonae de 
s. E., ib. 45 (1957) 396-408 [ant. 5-6]. 



W®, 



68 



I PARS - CAPUT III : SANCTUS EPHRAEM 



§ 19. SCEIPTA 



69 



m 



E) Opera dubia 

Plura sunt scripta quae E. tribuuntur pro quorum genuinitate 
tamen nullum securum criterium invocari potest. Hoc porro 
legitimum dubium de authentia diversos habet gradus, maxime 
si aetas codicum prae oculis habeatur. Interdum hoc dubium 
quasi subtile velum opponitur ut in codicibus liturgicis quae 
quadam libertate hinc et inde seligunt nee magna vetustate gaudent. 
Profundum examen critico-litterarium horum scriptorum, uti 
sperare licet, plura dubia removere adhuc poterit. 

1. Hymni infestum Epiphaniae. - Ed. : LA I, 1-144 (ms. saec. IX-X). 

2. Hymni de Maria. - Ed. : LA II, 520-642. - Vers. ital. : G. Ric- 
ciotti, Torino 1940. - Studium : C. Vona, Alcune osservazioni sugli Inni 
alia Vergine di S. E. ,Eunt. Doc. 6 (1953) 381-85. (ms. saec. IX-X). 

3. Hymni in martyres. - Ed. : LA III, 695-740 (ms. saec. IX-X). 

4. Hymni in 40 martyres Sebastes. - Ed. AS Op. Syr. 3, 296-98 (ms 
saec. IX). 

5. Funebres canones qui in traditione et nestoriana et iacobitica inve- 
muntur, qui tamen mss. solum inde a saec. IX constant. - Ed. AS Op 
Syr. Ill, 313-44, 346-59. Cfr. § 23. 

4. Homiliae in initio Quadragesimae, ubi de Gn et Ex et de descensu 
Spiritus, quae, etsi in ms. saec. V-VI, Brit. Mus. 17189 inveniantur, 
videntur versiones a graeco, forsan a Chrysostomo, esse. - Ed. ■ OV 74- 
104. - LA II, 707-18. Cfr. Burkitt S. E. Quotations from the Gospel 
Cambridge 1901, pp. 74-79. ' 

5. Catenae de Jud. Sam. Reg. Proph. Thren. Pentateuch. Jos. Job, 
compilatae ab auctore iacobita saec. IX. - Ed. : AS Op Syr 1 308-567 • 
2, 20-315 ; 1, 116-93, 226-307 ; 2, 1-19. - LA II, 105-310. - Stud. : Th! 
Lamy, Les commentaires de s. E. sur le prophete Zacharie RB 6 (1897) 
380-95, 535-46 ; 7 (1898) 89-97. - Burkitt, 86-89. 

6. Citationes in Commentario in Pent, arabico. - Ed. P. de Lagarde 
Matenalien zur Kritik u. Gesch. des Pentateuchs, II, Leipzig 1867, pp'. 
3-182. 

7. Biographia Abrahami Qidunaja (primum ms. quod E. tribuit est 
saec. VI, quod tamen simul falso E. tribuit opus Theodoreti de Ioanne 
Saba. - Ed. : Lamy, AB 10 (1891) 10-49. - LA IV, 1-84 - P Bedtan 
AMS 6, 465-94. - Vers, graec. : AS Op. graec. 2, 11-20. 

8. Notitiae de Apostolis, fragmentum mutilum quod a ms. saec. IX 
E. tribmtur. - Ed. : A. Barsaum, CSCHO Ser. Ill, 14, Lovanii 1917 1920 • 
pp. 21-22 [vers. lat. 15]. ' 

9. Hymni 18 liturgici, qui paraeneticum et paenitentialem characte- 
rem prae se ferunt et qui in mss. liturgicis saec. VIII-IX continentur. Ed. : 
AS Op. Syr. 3, 412-5, 453-5, 415-37, 451-53, 437-40, 447-50, 470-73, 
450-51, 443-7. 



10. Hymni ad liturgiam funebrem, inter quos aliqua Carmina Nisibena 
miscentur. Sed. cod. est saec. XL - Ed. : LA III, 937-58. 

11. Hymni de Nativitate et ieiunio, habentur in mss. inde a saec. 
IX, in quibus pro festo Epiphaniae et pro Quadragesima hymni colligun- 
tur.^ Nee desunt in his hymnariis aliqui hymni genuini e veterioribus mss. 
noti, ut hymni de Nativitate quos recensuimus inter authenticos sub 
Nr. 22. Sed de aliis deest sufficiens securitas. - Ed. : AS, Op. Syr 2 396- 
437. - LA II, 429-511, 643-708. - LA I, 1-144. 

12. Hymni liturgici varii apud jacobitas in codicibus liturgicis conser- 
vatis qui tamen ad summum saec. VIII attingunt. - Ed. : LA IV, 681-706. 
- LA IV, 737-46 [monologus Petri qui etiam Balaeo et Jacobo Sarugensi 
tribuitur] ; IV, 679-82, 705-36, 745-76. 

13. Hymni acrostici quorum plures in liturgia maronitarum, aliqui 
vero apud nestorianos E. tribuuntur. - Ed. : AS, Op. Syr. 460-3, 485-6 
511-12, 539-44, 463-545. - Stud. Burkitt, 12-5, 19. - A. Baumstark,' 
Festbrevier und Kirchenjahr der syr. Jacobiten, Paderborn 1910, p. 149- 
50. - Idem, Das « syr.-antiochen. » Ferialbrevier, Katholik 82 (1902) 401- 
27, 538-50 ; 83 (1903) 43-54. 

14. Sermo de unctione lesu a peccatrice in ms. saec. IX. - Ed. : LA I, 
311-38. - Versio graec. : AS, Op. Graec. 2, 297-306 ; 3, 385-406. - coptica : 

1. Guidi, Bessarione 2,4, (1897) 1-21. 

15. Sermo de sacrificio Isaaci, in ms. saec. XI-XII. - Versio graeca : 
AS, Op. Graec. 2, 312-21. - S. G. Mercati, S. E. opp. 1, pp. 43-83. 

16. Sermo de Elia et Sarepta, in ms. saec. IX..- Vers, graeca: AS Op 
Graec. 3, 240-43. - Mercati 1, 201-23. 

17. Duo sermones de Job, e quibus unus etiam Jacobo Sarugensi 
tribuitur. Constant in mss. saec. VIII-IX. - Ed. : I. E. Rahmani, St Svr 

2, 92-115. 

18. Sermo contra iudaeos in mss. secundi millennii. - Ed. : AS, Op. 
Syr. 3, 209-24. 

19. Sermones octo de Passione pro usu liturgico, sed a mss. recentio- 
ribus et paucis servati. - Ed. : LA I, 339-566. 

20. Sermo exhortatorius « de caritate » (mss. saec. IX). - Ed. : LA I 
275-310. 

21. Sermo in Isaiam 26, 10 (mss. saec. X). - Ed. : AS, Op. Syr. 2, 
344-50. 

22. Sermo in Eccl. 1, 2 (ms. saec. XVI). - Ed. : AS, Op. Syr. 2, 338-44. 

23. Sermo de Providentia. - Ed. : I. E. Rahmani, St. Syr. 2, 33-4, 
36-37. 

24. Sermo de lucta Satanae contra homines (ms. saec. X). - Ed. : I. E. 
Rahmani, op. cit. 115, 135-46. 

25. Sermo de ps. 110, 10 (ms. saec. XVI). - Ed. : AS, Op. syr. 3, 629- 

26. Exhortatio ad patientiam. Ed. : LA IV, 217-26. - Rahmani, op. 
cit., 2, 56-9. 

27. Sermones de paenitentia, qui omnes in mss. recentioribus iacent 
excepto unico qui partim in ms. saec. VI servatus iam prius recensitus est. 
(N. 31) Dubii autem ed.: AS, Op. syr. 3, 369-87; 2, 350-9. -LA IV, 85-119, 
124-40. - Rahmani op. cit. 2, 121-19, - AS Op. syr. 3, 654-87. - LA IV, 
263-356. 



^^a 



70 



I PARS - CAPUT III : SANCTUS EPHRAEM 



28. Sermones varii de ascesi monastica (mss. recentiora). - Ed. : LA 
IV, 207-15, 225-62. - Rahmani 2, 116-20, 48-52, 38-47, 66, 80. - P. Zin- 
gerle, S. E. Syri sermones duo, Brixen 1868. - idem, Monumenta syr. I, 
Innsbruck 1869, pp. 4-12. 

29. Sermo de Antichristo et novissimis (mss. recentiora). - Ed. : LA 
III, 188-212. - Vers, graec. : AS, Op. graec. 2, 192-230, 247-58. 

30. Sermones de defunctis (mss. saec. IX). - Ed. : AS, Op. Syr. 3, 
325-95, 242-7. - I. E. Rahmani, I Fasti della Chiesa patriarcale antiochena 
VII-X. 

31. Sermo exhortatorius (ms. saec. XI). - Ed. : AS, Op. Syr. 2, 236-8. 

32. Orationes variae (mss. recentia). - Ed. : AS, Op. Syr. 3, 480-1. - 
LA III, 211-30. - Rahmani, St. Syr, 2, 91-2. Cfr. alias ineditas apud 
Baumstark, 51 nota 6. 

33. Cantica matutina 8 (ms. saec. IX). - Ed. : Rahmani, ib. 2, 133-4. 

34. Cantica ad mensae benedictionem 10 (forsan in ms. saec. VIII-IX 
Brit. Mus. Add. 17141). - Ed. : Rahmani, ib. 2, 1-19. 

35. Cantica varia liturgiae nestorianae. - Ed.: AS, Op. Syr. 2, 330, 
536-7, 540-1. - Vers, germanica: J. M. Schonfelder, ThQ. 48 (1866) 
189-93. 



F) Spuria 

Homilia de monachis vagantibus ed. a A. Haffner, in Sitzb. Ak. 
Wiss. Wien 135, IX. Cfr. A. Voobus, Untersuchungen iiber die Authen- 
tizitat einiger asketischer Texte, iiberliefert unter dem Namen « E. Syrus », 
Pinneberg 1947. - Sermo de Transfiguratione, qui est Isaaci Ant. : vers, 
germanica BKV. - Dialogus de die festo Nativitatis. Ed. : N. J. Marr, 
TuU. zur armen.-georg. Philol., Peterburg 1900. - De corpore humano, 
ed. AS, Op. Syr. 2, 316-18. - Philosophica ed. a S. Samuel, Halle 1893. 



20. Doctrlna 



Studium theologiae dogmaticae E., qui simul et doctor et 
poeta est, non est valde facile. E. enim docet canendo, et loco 
adhibendi terminologiam philosophicam imagines congerit et 
allusiones poeticas sub quibus saepe doctrina dogmatica latet. 
Praesertim symbola et prototypes V. Testamenti cum veritate 
Novi adeo intime connectit ut de tenuitate symboli ad plenam 
realitatem christianam fere insensibilis sit transitus. Haec autem 
dum attentum examen et plenam cognitionem styli et terminolo- 
giae E. requirunt, non obstant quominus doctrina dogmatica E. 
eximia sit et ad normas orthodoxiae accommodata. Si autem 
altissima capita talis doctrinae definire licet, inprimis laudanda 



§ 20. DOCTRINA. 



71 



est doctrina de Deo Uno et Trino, de Christo et de Maria Virgine. 
E. a pluribus appellatus est « Doctor Marianus ». 

Theologia et exegesis E. potius ad scholam antiochenam 
reducendae videntur. Influxus philosophiae coaevae vix adest, 
nee E. speculationi cuilibet indulget. Aliqua affinitas E. cum 
exegesi rabbinica notata est. 

Studia : Generalia : A. Haase, S. E. Syri theologia, quantum ex libris 
poeticis cognosci potest, Halis Sax. 1869. - G. RicciOTTi, op. cit. - Idem, 
Alcuni punti della teologia di s. E. ,Sc. Cattol. (1924) 267-71, 344-55. - 
C. Eirainer, Der hi. E. der Syrer. Eine dogmengesch. Abhandlung, 
Kempten 1889. - A. Vaccari, S. E. dottore e poeta, Civ. Catt. 1922, 2, 
494-510. - E. Beck, E. Reden iiber den Glauben, Romae 1953. - Mario- 
logia : J. M. Bover, S. E., doctoris syri, testimonia de universali B. Mariae 
V. mediatione, ETL 4 (1927). - M. Ginnetti, Un precursore di Efeso : 
S. E. e la sua mariologia, Sc. Catt. 59 (1931) 28-44, 81-90, 177-89. - I. 
Ortiz de Urbina, La mariologia nei PP. siriaci, OCP 1 (1935) 100-103. - 
L. Hammersberger, Die Mariologie der Ephremschen Schriften, Innsbruck 
1938. - P. Kruger, Die somatische Virginitat der Gottesmutter im 
Schrifttum E. des Syrers, Alma Socia Christi, vol. V, Romae 1952, pp. 
46-86. - M. Gordiixo, Mariologia orientalis, Romae 1954. - I. Ortiz de 
Urbina, I Vale el testimonio de S. E. en favor de la Inmaculada ? EE 28 
(1954) 417-22. - Idem, Dignitas regia Mariae iuxta primaevos syros, Virgo 
Immaculata, vol. 12, Romae 1956. 1-11. - E. Beck, Die Mariologie der 
echten Schriften E., OC 40 (1956) 22-40. - Sacramento : E. Beck, Die 
Eucharistie bei E. ,OC 38 (1954) 41-67. - Idem, Le bapteme chez saint E., 
OS 1 (1956) 111-36. - Eschatologia : E. Beck, Eine christliche Parallele zu 
den Paradiesesjungfrauen des Korans ? OCP 14 (1948) 398-405. - J. Da- 
nielou, Terre et Paradis chez les Peres de 1'Eglise, Eranos-Jahrb. 22, 
Zurich 1954, pp. 433-72. - I. Ortiz de Urbina, Le Paradis eschatologique 
d'apres saint E., OCP 21 (1955) 467-72. - Varia : S. Tyszkiewicz, Die 
Primatslehre des hi. E., Ex Oriente her. v. L. Berg., Mainz 1927, pp. 340- 
45. - J. M. Bover, De S. Joseph S. E. Syri testimonia, ETL 5 (1928) 
221-24. - P. Kruger, Missionsgedanken bei E. dem Syrer, Z. f. Missionsw. 
u. Religionsw. 4 (1914) 8-15. - I. Hausherr, Utrum S. E. Mariam Marthae 
plus aequo anteposuerit, Or. Christ. 31, 1, Romae 1933. - J. Michl, 
E. und die neun Chore der Engel, ThQ 118 (1937) 474-91. - X. Ducros, 
Le dogme de l'inspiration chez S. E. d'apres ses commentaires de l'Ancien 
Testament, Melanges F. Cavallera, Toulouse 1948, pp. 163-77. - E. Beck, 
Das Bild vom Spiegel bei E., OCP 19 (1953) 5-24. - L. Leloir, E. et 
1'ascendance davidique du Christ, in K. Aland - F. L. Cross, Studia 
patristica I, Berlin 1957, pp. 389-95. 



A) De Deo Uno et Trino 



Contra gnosticos dualistas defendit E. unitatem Dei cui dat 
titulum « itj a » ; iam vero syriace hoc verbum significat non sim- 



72 



I PARS - CAPUT III: SANCTUS EPHRAEM 



§ 20. DOCTRINA 



73 



i 



B 



pliciter « ens » secundum etymologiam vocis sed tale ens quod ab 
aliis non procedat, id quod graeci coaevi declarabant per « agen- 
neton ». lam vero E. reprehendit marcionitas et manichaeos quod 
etiam materiam et alias res creatas « itje » voccnt. Deus est invisibilis, 
quare nee Moyses proprie naturam divinam vidit, et ipse Paulus 
caecus factus est ; sed acies nostrae visionis a Deo roborari potest. 
Deus omnipraesens caret qualitate, quantitate et loco. 

Tnnitatem E. aperte confitetur « unam naturam, in uno 
nomine tres personas ». Haec fides fundatur in Scriptura ; nee 
licet nomina personarum pro libitu ordinare. Hae tres personae 
comparantur -soli, lumini et calori quae simul tria et unum sunt. 
Divinae personae cognoscunt se modo perfecto et peculiari. Gene- 
rale criterium valet quod circa Trinitatem verba Scripturae sim- 
pliciter sumantur : ergo « Pater » est verus pater qui secundum 
naturam genuit Filium ; huic communicat suas perfectiones. 

Verbum erat ab aeterno ; nee erat mera vox transiens sed verus 
films, similis natura suo Patri. Contra arianos scribit : « Hoc Ver- 
bum .. ante initium et ante tempus est, quia nee dies datur nee 
tempus quo ipsum non erat. Verbum verum est, quod non uno 
tempore est et alio non est, aut aliquando non fuit et aliquando 
factum est, sed quod semper continuo, ab initio, ab aeternitate 
lam erat ». Ipse est Filius natura non adoptione. Clare affirmatur 
consubstantialitas Verbi cum Patre, licet non adhibeatur neque 
symbolum Nicaeae neque vox « homousion » aut alia analoga. Ex 
adiunctis tamen patet E. synodi nicaenae notitiam habuisse. 

Spiritus Sanctus non est postponendus Patri et Filio. « Ut 
ipse [Xtus] est Deus, ita et is qui mittitur [Spiritus] Deus est. Si 
ideo quia Spiritum mittit [Xtus] maior esset eo, etiam Spiritus, 
quia duxit eum [Xtum] in desertum ut tentaretur, ipso esset 
maior ». Ipse non est nee filius nee soror, sed ex Patre est et eiusdem 
naturae. Quod Spiritus etiam a Filio procedat licet expresse non 
dicatur, tamen satis innuitur. Non est genuinus textus hymni de 
Trinitate qui adduci solet. Alius loquitur : « qui spiravit Spiritum 
sanctum, sputum immundum accepit » (LA II, 351-54). quod 
tamen directe refertur ad spirationem lactam in discipulos post 
Resurrectionem. Alius habet : « Inde ex natura sua [Xts] pignus 
verum, Spiritum Paraclitum, pignus vitae in eos demisit ». Sed 
ibi loco « ex » syriacus habebat indubie « men » quae particula vel 
significat Spiritum esse e natura Xti vel missum esse e loco suo 
naturali ; ergo pro directa affirmatione deest certitudo. 



B) De Christo Domino 

Verbum incarnatum est ut victoria melius appareret et ut mani- 
festaret se non ex invidia prohibuisse accessum Adami ad divini- 
tatem. Venit et carnem induit «ut per id quod apprehenditur 
apprehenderetur id quod apprehendi non potest, et per id quod 
non apprehenditur caro se averteret ab eis quae earn apprehen- 
derant ». Contra docetismum gnosticorum saepe E. inculcat ve- 
ram fuisse et humanam carnem Christi. Sed non solum corpus 
induit, nam contra « scrutatores » asseritur animam etiam humanam 
ab eo assumptam esse. 

Etiam post incarnationem Christus est Deus, nee corpore 
circumscriptus erat sed extendebatur usque ad Patrem. Xtus., 
qui identificatur cum praecedenti Verbo, est subiectum omnium 
praedicationum. E. adhibet saepe communicationem idiomatum. 
v Hoc Verbum caro factum est et habitavit in nobis. Dehinc ergo 
quodcumque post impletum hoc verbum in Scriptura de Verbo 
audieris, non de mero soloque Dei Verbo intelliges, sed de Verbo 
quod carne indutum est, id est narrationes sunt mixtae, divinae 
sunt omnes et humanae, excepto illo primo et principali omnium ». 
In Christo inconfusae fuerunt divinitas et humanitas. « Obtu- 
lerunt[magi]ei munera, aurum humanitati eius... et thus divinitati 
eius ». « Sicut ignominiae subiecta est divinitas eius in humanitate 
sua, sic honoravit humanitatem suam in divinitate ». « Divina eius 
natura humanam commendavit, nam ilia hanc in passione dese- 
ruerat et reliquerat. Non ita ab humanitate discessit divinitas ut 
ab ea abscinderetur, sed per virtutem suam ab occiso et occisoribus 
abscondita est... » «Natus est Deus homini unitus, non nativi- 
tate personae suae, sed nativitate naturae desponsatae, cui nasci 
secundum carnem naturale est. » « Carnem ab hominibus assumpsit, 
ut humanitas ad suam divinitatem pervenire posset, et divinitatem 
ostendit ne eius humanitas contemneretur ». Interdum humanitas 
dicitur vestimentum divinitatis. 

Humanitas et divinitas intime inter se unitae erant. Divina 
natura Verbi ineffabiliter unita est omnibus partibus animae et 
corporis. Interdum adhibentur voces «mixtio» et «miscere» ad 
exaltandam illam unionem, quae tamen voces non licet interpre- 
tari in sensu confusionis naturarum, si alii etiam textus confe- 
rantur.^ « Cur ^ quaeritis me occidere ? Tres nempe ordines sunt 
Domini nostri : primus divinitatis solius, secundus divinitatis et 
humanitatis per mixtionem, tertius humanitatis solius ». « Certe 



74 



I PARS - CAPUT III : SANCTUS EPHEAEM 



et homo est et Deus, quia humanitas eius mixta est cum divinitate 
eius ». Nemo admirabitur quod E. adhuc expresse non usurpet 
formulam « unum prosopon[qnuma] et duae naturae [kjane] ». 

Commentans illud : « Non sicut ego volo sed sicut tu » alludere 
videtur. E. ad duas voluntates in Xto. ubi tamen concordia cum 
voluntate Patris manifesta fit. 

Soteriologia apparet maxime in Commentario in Paulum, 
qui confirmat Deum pro omnibus mortem gustasse. Salus vero 
perfecta est ope passionum et sacrificii Christi. 

C) De Maria Virgine 



Etsi E. non usurpet vocem « Deipara », tamen divinam ma- 
ternitatem Mariae satis clare docet. « Maria sola erat genitrix 
Unigeniti ». « puer eius [Mariae] est Dominus angeli ». « Maria 
peperit vivificatorem », qui textus e Commentario in Diatessaron 
sumuntur. 

Virginitas ante partum et in partu aperte affirmatur, sed 
quod magis mirandum est, primus E. refutat in eodem opere 
argumenta eorum qui aiebant Mariam post Incarnationem virgi- 
nitatem in commercio cum losepho amisisse. Obiectiones vero 
sunt quod in Evangelio dicatur : « Donee peperit.. », quod appareant 
" fratres » Iesu. Optime ad haec respondet et ita concludit : « Con- 
cepit Virgo et peperit Emmanuelem et amplius non peperit ». 

Primus E. textum profert qui implicite sed directe Concep- 
tionem Mariae ab omni peccato immunem dicit. « Tu solum et 
Mater tua sub omni aspectu boni (pulchri) estis ; nulla enim labes 
in te, Domine mi, et nullae maculae in Matre tua » (Carm. 27 
Nisibenum). Ergo omnis macula moralis excluditur a Xto aeque 
ac a Maria, et quidem ita ut ipsi soli hoc privilegio gaudeant. 
Igitur non agitur de mera virginitate aut de communi sanctitate 
aut de sanctificatione in utero. Aliqui recentes auctores putarunt 
textum vi carere ideo quod E. naturam peccati originalis non bene 
perspexerit. Sed vis manet nam E. peccatum originale, quod per 
baptismum tollitur, saltern ut maculam considerat. 

Mariae concursus in Redemptionem non semel ab E. illustra- 
tur, qui insistendo in iam nota antithesi Eva-Maria scribit : « Eva 
peperit occisorem, ideo Maria peperit Vivificatorem. Ista peperit 
eum qui effudit sanguinem fratris sui, sed haec peperit eum 
cuius sanguis effusus est a fratribus suis. Ista vidit eum qui tre- 



§ 20. DOCTRINA 



75 



mebat et profugus erat propter exsecrationem terrae, et haec eum 
qui sustulit exsecrationem et clavis affixit earn in ligno crucis », 
« Cum enim benedicta in mulieribus esset Maria,, per earn soluta 
sunt maledicta quae ab initio (erant), quibus in doloribus et male- 
dictis paritur films ». (Comment, in Diatessaron.). Alibi E. scribit : 
«Eva, mater omnium viventium fuit fons mortis pro omnibus 
viventibus ; sed floruit Maria, nova vitis prae vite antiqua Eva, 
habitavitque in ea Vita nova, Christus, ut morte pascente et 
accedente confidenter pro more, ei in fructu mortali occultaretur 
vita mortis destructiva » (Serm. de Dom. N.) 

Regia dignitas Mariae satis ab E. innuitur et quidem exinde 
repetita quod Maria, filia Davidis, Mater Regis Regum fuerit. 
Aliquae imperfectiones, inter quas gladius dubii in Calvario, a 
Commentario in Diatess. Mariae tribuuntur. 

D) De creatione 

Deus non potuit non creare, nam «si ipse potuit et tamen 
non creavisset monstrasset nobis malitiam ».- 

Diaboli versantur subtus caelum nee possunt ascendere ad 
regionem angelorum. 

Homo constat corpore, anima (nephes) et spiritu (ruha). 
« Spiritus habitat in capite ; verbum eius in ore, et anima est utrius- 
que mediatrix in omni re ». 



E) De peccato et gratia 

E. docet peccatum Adae transiisse in omnes homines. « Cum 
autem ex perditione Adae res creatae humilitatem eius induissent, 
teste Apostolo : Creaturae subiectae sunt vanitati, Filius Creatoris 
ad eas sanandas venit, ut in suo adventu maculae earum per bap- 
tismum mortis suae tolleret » (Comm. in Diat.) « Quemadmodum 
primus ille [Adam] seminavit immunditiae peccatum in corpora 
munda et sepultum est fermentum malitiae in universam massam 
nostram, sic Dominus noster seminavit iustitiam in corpus peccati 
et fermentum eius massam nostram commutavit ». Hoc fermen- 
tum Adae est etiam apud infantes : « exploravi eos singulos ab utero 
et vidi in iis fermentum nostrum ». Xtus. baptizatus est in iusti- 
tiam, quia sine peccato erat, sed ipse baptizavit in gratia « quia 
reliqui homines peccatores erant ». 



76 



I PARS - CAPUT III: SANCTUS EPHRAEM 



Gratia necessaria est ad salutem. « Nee enim nisi tua dedu- 
cente gratia me illuc (in Paradisum) perventurum confido ». 

F) Eschatologia 

Poenae inferni erunt aeternae. 

In die iudicii ipsae « res creatae renovabuntur ». 

Non liquet utrum E., cum Aphrahate, hypnopsychiam teneat. 
« Omnibus est una via, fratres mei : a nativitate usque ad mortem 
et a morte usque ad resurrectionem ; sed inde incipiunt duae 
viae ». Tamen ipse ait ; « Sub terra sunt cadavera et corpora sepul- 
torum et in caelo sunt iusti. Ecce enim utrumque portat deposita 
hominum ». 

Caelum pro E. est ipse paradisus Adami in quern tamen iusti 
intrare non possunt ante resurrectionem. Interea requiescunt in 
saeptis et quasi in suburbio Paradisi. In Paradiso vero erit con- 
templatio Dei. E., qui ignorare videtur Apocalypsin, haec elementa 
sumpsit probabilius e doctrinis iudaeochristianis. E. invocat inter- 
cessionem sanctorum. 



G) De Ecclesia 

Ecclesia est una, est corpus Christi perfectum eiusque imago. 
« Ipsa dona Spiritus velut membra sunt, quae fiunt in augmentum 
corporis Ecclesiae, ut in charitate perficiatur aedificatio eius ». 
Ecclesia est in magisterio infallibilis, sancta et perpetua. 

Saepe asseritur ab E. Petrum fuisse « principem » et « caput » 
apostolorum et « fundamentum Ecclesiae ». Petrus postquam ter 
Domino amorem testatus est « postquam charitatem suam quasi 
pignus dedit, Ipsius oves accepit ut pasceret ». 

Nihil de sede romana. 



H) De Sacvamentis 

Baptismus est necessarius. Christus, B. Virgo et apostoli 
baptizati sunt. «Aqua expiationis nostrae non ipsa sanctificat, 
sed nomina, quae super earn commemorantur, haec hunt expia- 
tores nostri ». Baptismus tollit maculas, dimittit poenas. 

Clara habentur de praesentia reali in Euchar.istia. « Corpus 
et sanguinem eius tangimus, quod est pignus vitae nostrae ». 



§ 20. DOCTRINA 



77 



Effectus extolluntur : « Corpus eius pro fructu illius arboris man- 
ducavimus, et mensa eius pro paradiso voluptatis nobis facta est, 
et iusto eius sanguine maledicta a nobis abluta sunt ». « Panis 
intravit et compensavit damnum aviditatis Adami ». « Per unum 
corpus quod accipimus unum corpus efficimur ». « Corpus omnia 
corpora sanctificans ». De necessitate vero : « Qui non comunicat 
nee participat huic sacramento non habet vitam ». Eucharistia est 
simul sacrificium. « Etenim pro sacrificio omnium animalium 
quod in Jerusalem tantum offerebatur, ecce in toto orbe corpus 
vivum in hostiam vivam hodie offertur ». 

Unctio dabatur in baptismo. De unctione infirmorum agitur 
quando asseritur periodeutes venire ad infirmum : « Orant ; unus 
spirat in te, alius signat te », quod probabilius dicitur de extrema 
unctione. 

Paenitentia sacramentalis datur post baptismum. « Macula cul- 
parum post baptismum admissarum abluitur lavacro laesorum ». 
Haec vero peccata «laboribus reduplicatis » remitti possunt. 

Matrimonium est « purum et decens si iuxta legem, impu- 
rum et inhonestum si illegitime fiat ». 

Ordinis consecratio non peribit. « Transmisit earn Dominus 
noster apestolis et ea quae est in nostra Ecclesia est continuatio 
eius ». 



Caput IV 
ALII SCRIPTORES EDESSENI SAEC. IV 

§ 21. Aithallah. 

Fuit ep. Edessae (an. 324/5-345/6) et ut talis adfuit Concilio 
Nicaeno (cfr. Nomina episcoporum). In pervetusta versione ar- 
menica, quae medio saec. V facta esse videtur, conservatur epist. A., 
secus in syriaco sermone amissa, « ad christianos in Persarum regione 
de fide ». Eius authentia communiter admissa est, quae tamen 
hucusque examini non est subiecta. 

Post brevem narrationem de his quae evenerunt in Concilio 
Nicaeno, ubi Constantinus christianam fidem professus est, tra- 
dit formulam fidei quae a recensione genuina multum verbis 
discrepat. Immo non desunt formulae, ut « tres personae habent 
simul unam eandemque substantiam ac naturam «, « tres personae 
consubstantiales » quae potius ad theologiam postnicaenam per- 
tinere videntur. Proponitur ergo series propositionum orthodo- 
xarum de Trinitate inter quas non deest clara affirmatio divinitatis 
Spiritus Sancti. Dein alluditur ad decretum de die Paschatis. 
Postea, copiosis textibus Scripturae adductis, illustratur thema 
Incarnationis et quaestiones de relatione Christi cum ceteris per- 
sonis Trinitatis. Tandem agitur de naturis angelorum et daemonum 
et deducitur « nihil natura bonum aut malum esse » ; quae omnia 
etiam contra gnosticos scripta videntur. 

Ed. vers, antiquae armenicae : J. Thorossian, Venetiis 1942 [cum 
vers, latino]. 

Studia : Baumstark 31. 



§ 22. 'Uda ,seu 'Udai. 

C U. qui a graecis «Audaios» vocatur, archidiaconus erat Edessae 
tempore concilii Nicaeni (325) ; qui propter praescripta circa diem 



§ 24. ZENOBIUS E GAZIR 



79 



Paschatis ab Ecclesia recedens sectam audianorum condidit. 
Dicitur plures apocryphas apocalypses composuisse quae gnosi et 
astrologiae indulgebant, si e paucis extractis et e testimonio vete- 
rum historicorum iudicare licet. 

De U. narrant Ephraemus, (adv. Haeres. 24). Theodoretus 
H. E. 4,10; haeres. fab. compend. 4,9, Socrates H. E. 5,23, 
Epiphanius Panar. 70, Theodorus bar Koni Lib. Schol. 2, p. 
319-20. 

Breves citationes U. inveniuntur apud Theodorum bar Koni 
op. cit. 

Studia : E. Nestle, ZNTW 3 (1902) 166. 

§ 23. Asuana. 

A. fuisse monachum Edessae saec. IV eumque ob hallucinatio- 
nem praecipitem ruisse necnon hymnos «madrase» composuisse qui 
« usque in hanc diem decantantur » narratur a Philoxeno in epist. 
ad Patricium. lam vero A. fuisse magistrum Ephraemi atque 
auctorem cuiusdam hymni funebris qui inter dubia opera Ephraemi 
a ms. saec. IX traditur, cum solum ab Antonio Rhetore Tagritensi 
an. 825 asseratur et in coaevo ms. Vat. Syr. 92 an. 823 confirmetur 
omnino incertum est. 

Ed. hymni [cum vers, lat.] inter Ephraemi, AS, Opera Syr. 3, 324 
ed. Assemani. - I. E. Rahmani St. Syr. 4, XXVII-III (74-75). 
Ed. fragm. epist. Philox. ibidem XXVII (73). 
Studia : Baumstark 29. 



§ 24. Zenobius e Gazir. 

Scimus Z. fuisse discipulum Ephraemi, diaconum Edessae, et 
contra Marcionem tractatum scripsisse. Cum nihil restet syriace, 
armenice tamen conservantur duo sermones de traditione Judae, 
unus in laudem Meletii seu Melitii antiocheni et alter de quodam 
martyre. Cum Meletius an. 381 sit mortuus, ergo Z. post ilium 
annum obiit. 

Ed. vers. arm. : Handes Amsorya 35 (1921) 545-55 ; 36 (1922) 73-80. 
Studia : Baumstark 66. 



80 I PARS - CAPUT IV : ALII SCRIPTORES EDESSENI SAEC. IV 



§25. Aba. 

A. discipulus s. Ephraemi composuit commentarium in Dia- 
tessaron, sermonem « de athleta Joab » et explanationem psalmorum. 
Conservantur aliqui versus paraenetici metro pentasyllabico et 
alia minuscula fragmenta. 

Ed. : Th. Lamy, S. Ephraemi Syri hymni et sermones 4, 87-8. - F. 
Nau, ROC 17 (1912) 69-73. - J. R. Harris, Fragments of the commentary 
of Ephrem Syr. upon the Diatessaron pp. 92-94 [citationes Diatessaron]. 

Studia : Baumstark 66. 



§ 26. Vita Eusebii Samosateni. 

Anonymus auctor syrus composuit hanc biographiam paulo 
post mortem E. ep. Samosatae, qui propter orthodoxiam fidei sub 
Constantio, luliano Apostata ac Valente plura subiit. Ab exilio 
tandem reversus mortuus est an. 380. 

Ed. : P. Bedjan, AMS 6, 335-77. 

Vers, arabica recens : G. Mas'ud, Al-Magalla al-Batriarkija as-Surja- 
nija (Jems.) 4 (1937) 290-98. 



§ 27. Cyrillonas (Qurillona). 

Nulla omnino restat notitia biographica poetae C. ; sed recen- 
ter inventa sunt in ms. saec. VI — Brit. Mus. Add. 14591 — sex 
carmina quae tali auctori tribuuntur, quaeque elegantia et ingenio 
adeo eminent, ut iure C. alter Ephraem appellari possit. Ex scri- 
ptis eruitur C. fuisse saltern diaconum, probabiliter etiam presby- 
terum, eumque sive in Syria sive probabilius prope Edessam vixis- 
se. Ad determinandam eius chronologiam notetur carmen de bello 
Hunnorum compositum esse an. 396. Non probatur C. fuisse 
ilium Absamiam, filium sororis s. Ephraemi. 

Scripta 

Primum carmen est oratio occasione irruptionis Hunnorum 
quam C. acribus coloribus depingit. Secundum canit conversionem 
Zachaei. Tertium, lotionem pedum apostolorum a Domino factam. 
Quartum, et quintum, Christi Pascha. Sextum agit de tritico. 

Editio : G. Bickell, ZDMG 27 (1873) 566-98. Cfr. idem, ibid. 35 
(1881) 531 s. 



§ 27. CYRILLONAS (qURILLSNA) 



81 



Versio germanica : G. Bickell, Ausgewahlte Schriften syr. Dichter C... 

BKV (Landersdorfer) 6, 1-54. , . „ , . ■ • • rm 

Studia : I. Ortiz de Uebina, La mariologia dei Padn sinaci, Utr 

1 (1935) 110-11. 

DOCTRINA 

Inveniuntur in hymnis C. testimonia quae ad historiam dog- 
matum non levis sunt momenti. 

C. confirmat doctrinam Ephraemi de immunitate Mariae a 
peccato etiam originali : « Serpens miscuit occulto peccatum cum 
sanguine mortis et porrexit Evae mixturam ; ne auten ilia abhorreret 
a potu dedit ei bibere culpam peccati sub specie amicitiae. Dominus 
noster miscuit vinum sanguine suo, addidit pharmacum vitae et 
infudit illud; intemerata gustavit illud, descendit et superavit 
mortiferum sal mortis ». 

Confirmatur et doctrina primatus Petri ; nam loquens Christus 
ad Petrum renitentem lotionem pedum, sic ait : « Si hoc contingere 
non potest, non habebis partem in throno meo. Si hoc non potest 
accidere, redde mihi claves, quas ego tibi commisi. Si hoc contin- 
gere non potest, auferetur a te potestas tua ». « Tibi, Petre, clavis 
regni caelorum (erit) » ait Christus in Coena paschali. 

Docentur a C. invocatio martyrum et veneratio reliquiarum, 
sacrificium eucharisticum et praesentia physica Christi in Eucha- 
ristia. « Dominus noster obtulit primum corpus suum ; venite 
manducate panem gratiae ». « Videte, ego sum hie omnino vere ; 
sed simul vos manducatis me etiam omnino vere ». 

Christologia C. videtur esse orthodoxa, licet adhibeat locutio- 
nes quae monophysismum redolent, quae tamen licentiae poe- 
ticae tribui possunt. Ipse clarissime affirmat unitatem personalem 
Christi et communicationem idiomatum : « Ille, quern vos (Pro- 
phetae) dixistis esse quasi ignem et spiritum, flammam omnipo- 
tentem, invisibilem... ille de quo dixistis angelos velare prae ti- 
more eius facies suas... ille idem factus est servus ». En illas. diffi- 
ciliores locutiones : « Caelum exspectat me, (exspectat) me ascen- 
dere et mecum portare corpus terrenum, quod per gratiam Deus 
factum est ». « In vite corporis sui latet dulcedo divinitatis. In vite 
corporis sui inserta est propago humanitatis nostrae ». Tamen alibi 
videtur innui diversitas naturarum : «Thronus exspectat me 
ascensurum et supra eum sessurum et mecum positurum humi- 
liatum Adam, qui nunc iterum exaltatur ». «Verbum eius induit se 
corpore ». 



Caput V 

SCRIPTORES SYRI OCCIDENTALES SAEC. V 
ET INEUNTE SAEC. VI 



Valde heterogenei sunt scriptores hoc capite recensiti ; dum 
enim de aliquorum orthodoxia omnino constat alii erroribus sive 
nestorianis sive monophysiticis inquinati sunt aut sub suspicione 
heterodoxiae hucusque fuerunt. Nobis criterium fuit quod hi 
auctores saltern in pace cum orthodoxa Ecclesia sint mortui. Non 
desunt profecto scripta anonyma heterodoxa ut est messalianorum 
« Liber Graduum » et aliqua apocrypha. 

Saec. V est epocha transitionis. In Schola Edessae praeparatur 
fermentum nestorianum quod hoc ipso saec. in Scholam Nisibis 
transfertur. Ex parte adversa monophysismus, aliquando imperiali 
favore gaudens, ipsos scriptores syros paulatim invadit, maxime 
illos qui minus ab Antiochia distabant. 



§ 28. « Liber Graduum ». 

Antiqui codices, quorum vetustissimi sunt Brit. Mus. : Add. 
14578 et 14612 e saeculis VI-VII, continent collectionem 30 ser- 
monum qui sub titulo L. G. traduntur. Ignotus auctor opus 
exaravit circa finem saec. IV aut initio V., uti e citationibus « Diates- 
saron » e collatione doctrinae et ex allusionibus ad facta coaeva 
deduci posse videtur. Probabilior sententia est opus prodiisse in 
Syria. 

Sermones agunt de rebus moralibus et asceticis et constituunt 
quasi directorium alicuius sectae quae, licet quandam similitudi- 
nem cum Messalianis prae se ferat, tamen discriminibus non levi- 
bus ab eis separatur. 

In 1. Sermone proponit diversa esse legis divinae praecepta. 
« Magna » porro in 2. exponuntur, nempe humilitas, paupertas et 



§ 28. 



: LIBER GRADUUM : 



83 



castitas. In 3. laudatur continua oratio simulcum ieiunio et institu- 
te doctrinae; proponuntur gradus unionis animae cum Deo. In 
4. commendatur mansuetudo in correctione. In 5. « infantes » 
seu debiles spiritu monentur ne cum peccatoribus commisceantur. 
In 6. adumbratur perfectio quae ducit nos ad innocentiam ada- 
miticametadvisionem beatificam. Sermo 7. contra superstitiones : 
8. extollit amorem inimicorum supra ipsum martyrium : 9. de 
« iustis et de caritate iustorum » ubi de iustis V. Testamenti : 10. de 
tentationibus diaboli : 11 et 12. de criteriis pro intelligentia S. Scrip- 
turae : 13. et 14. de conversatione iustorum : 15. de concupiscen- 
tia carnali; 16. de progressu in oboedientia mandatorum : 17. de. 
amore inimicorum ad exemplum Christi : 18. de contritione pecca- 
torum. Sermo 19, distinguit inter viam perfectionis rectam et bre- 
vem sed arduam et semitas faciliores quae tamen ad solam salutem 
non ad perfectionem deducunt. Sermo 20. de gradibus ad perfec- 
tionem agit : 21. de lapsu protoparentum : 22. de sanctionibus 
V. T. nunc deletis : 23. de obduratione peccatorum : 24. « de 
paenitentia » contra renuentes illam et de gradibus culparum et 
praemiorum: 25. contra illos solitarios qui dediti erant misericordiae 
corporali cum detrimento spiritus : 26. contra abusum rerum ter- 
rae : 27. contra « perfectos » vagantes et fastuosos. In serm. 28. 
defendit animam non esse sanguinem : in 29. exhortatur ad casti- 
gationem corporis et in 30. iterum opera caritatis operibus fidei 
praefert et insistit in sua distinctione inter iustos et perfectos. 

Editio : M. Kmosko, PS III. 

Versio latina : ibid. 

Studia- A RtiCKBR, Zitate aus dem Matthaus-Evangelium lm synschen 
«Buche der Stufen », Bibl. Z. 20 (1932) 342-54. - I. Hausherr, Quanam 
aetate prodierit « L. G. », OCP 1 (1935) 496-502 (contra Kmosko, qui est 
pro primis decenniis saec. IV). 



DOCTRINA 

Agens de Trinitate L. G. sententias profert quae sabelliani- 

smum sapiunt. 

Distinguit inter mundum spiritualem invisibilem et mundum 
et eventus visibiles qui semper imaginem rerum spiritualium 
praebent. _ . , 

Homo constituitur corpore et spiritu, quibus accedit Spiritus 
Paraclitus. Adam in statu innocentiae creatus carebat concupiscentia 
et conditione « spirituali » versabatur, orans et cum angelis collo- 



84 I PARS - CAPUT V : SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 

quens, in « lege perfectionis ». Lapsus est et ad terrena conversus 
expertus est concupiscentiam ; Deus ei humanitati in V. T. im- 
posuit « legem iustitiae ». Peccatum originale consistit in concupi- 
scentia. Ergo per redemptionem Christus non destruxit peccatum 
sed per suam doctrinam dedit nobis adiumenta quibus per abnega- 
tionem concupiscentiae liberaremur a peccato. Per hanc purifica- 
tionem a concupiscentia anima recipit gratiam quae vel earn ad 
continentiam et orationem paradisiacam reducit (« charisma ma- 
gnum*, Paraclitus) conferens perfectionem vel solam iustitiam 
per commixtionem Spiritus Sancti quae etiam vitae matrimoniali 
adaptatur. L. G. sacramentorum virtutem debilitat cum concupis-' 
centiam non extinguant. Etiam in doctrina de novissimis detegitur 
infmxus gnosticism!. 

Tota quanta ethica L. G. insistit in liberatione a concupiscen- 
tia. Sola resurrectio restituet nos ad innocentiam Adami. 



§ 29. Balaeus (Balai). 

Notus poeta syrus qui videtur chorepiscopus fuisse et qui 
prima medietate saec. V floruit . Ex eius scriptis deducitur eum in 
Syria et non longe a Beroea (Aleppo) adlaborasse. Non ante an. 432 
mortuus est, nam postumas laudes canit Acacii Beroeae, qui illo 
anno decessit. Desunt e contra argumenta ad affirmandum B. 
fuisse auctorem hymni in Simeonem Stylitam (+ 459) et proinde 
ad illud usque tempus vixisse. 



Scripta 

Non facile est authentica B. scripta definire ; cum enim ipse 
versibus pentasyllabis saepissime usus sit, interdum quidquid 
tali metro compositum erat «iuxta Balaeum » dicebatur. Notan- 
dum insuper non fuisse B. inventorem metri pentasyllabi, quod 
iam ab Ephraemo usurpatum est. In principio aliquorum hymno- 
rum liturgicorum apud syros occidentales et maronitas legitur « Qui 
peccatorum misereris », quod initium neque constat esse B. neque 
probat sequentes versus eiusdem esse auctoris. 

Certe authentica sunt 1) pulchrum carmen in occasione con- 
secrationis ecclesiae in Qennesrin (prope Beroeam) 2) carmen 
necrologicum in honorem Acacii episcopi Beroeae (ms. Brit. Mus 
Add. 14591, saec. VI). 



29. BALAEUS (BALAl) 



85 



Editio : J. J. Overbeck, S. Ephraemi syri, Rabulae, Balaei aliorumque 
op. selecta, Oxonii 1865, pp. 251-69. 

Versio eermanica : G. Bickeix, Ausgewahlte Gedichte der synschen 
Kirchenvater... in BKV, Kempten 1872, pp. 65-108 ; S. Landersdorfer, 
BKV 6, 55-99. 

Dubie authentica sunt ilia quae in Officiis iacobiticis et maro- 
niticis B. tribuuntur. Antiquitas mss. : saec. X. 

Editio: J. J. Overbeck, op. cit. pp. 331-5 - K. V. Ze™ EE n, 
Beitrage zur Kenntnis der religiosen Dichtung B. s, Leipzig 1902, pp. 1- 

33 

' Versio germanica : K. V. Zettersteen, op. cit. 13-36. - G. Bickell, 

op. cit. pp. 102-8 ; Landersdorfer 89-99. 

Probabilius B. sunt 12 Memre in honorem Josephi aegyptii, 
pulcherrimum poema quod etiam Ephraemo tributum est. 

Editio : Th J. Lamy, S. Ephraem Syri hymni et serm. Ill, pp. 249- 
640; IV, 791-844. 

Versio latina : Th. Lamy, ibid. 



Probabilius spuria sunt ilia carmina quae B. a codicibus sae- 
culo IX non prioribus tribuuntur, inter quae recensentur hymni 
in Faustinum et Metrodoram (ed. G. Bickell, ZDMG 27 (1873) 
599-600) in s. Georgium et in mortem Aaronis (ed. J. J. Overbeck, 
op. cit. 336). 

Doctrina 

Studia: Baumstark, 61-63. - I. Ortiz de Urbina Dignitas regm 
Mariae apud primaevos syros, Virgo Immaculata, vol. Xil, Romae 1V30, 
pp. 2-5. 

Consideremus inprimis carmina certo authentica. In his 
elucet doctrina de praesentia reali corporis Christi in Eucharistia, 
cuius natura sacrificii liquet. «Nos accipimus eum cum nducia 
ut cibum ». « Corpus eius est visibile, tamen ignis [= spiritus] eras 
occultus ut manus hominis eum non formidet ». « (Sacerdos) sumit 
panem, dat corpus : accipit vinum et distribuit sangmnem ». « Ipse 
(Spiritus^ accipiat vota in unione sacrificii (in Missa) ». «Omm- 
potentia tua vivens habitat in pane ». De christologia pauca sed 
orthodoxa. « Stella eius signincat divinitatem et indicat occultum 
et manifestum in eo. Earn viam monstrasse signifies* divinitatem : 
earn se in stabulum humiliasse, eius humanitatem ». « Tu, Domme, 



86 



I PARS - CAPUT V : SCRIPT. SYEI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 



subiecisti te humiliationi, sinui materno et stabulo, cruci et sepul- 
chre ». « Tu exaltasti genus nostrum et humiliasti gloriam tuam ». 
« Ego (oh Salvator !) memor fui crucis tuae ». Primus textus innuit 
duas naturas. Postremi autem cum modo loquendi nestorianorum 
vix componi possunt. 

In scriptis dubiis B. habetur testimonium suffragii pro ani- 
mabus mortuorum. « Patet intelligentibus, mortuis prodesse vigi- 
lias et missas et thuribulum propitiationis, quando sacerdos no- 
mina eorum coram altare commemorat ». Habetur pariter testi- 
monium primatus Petri etiam in rebus magisterii. « Beatus es tu, 
electe, caput exercitus, Simon! Nam Dominus et Deus tuus 
dedit tibi salutem et vocatus es ab eo petra et fundamentum. Per 
preces tuas, electe, apostole Petre, vitatae sunt ab Ecclesia dissen- 
siones et contentiones ». 



§ 30. Apocrypha de Transitu Marlae. 

Antiquissima restant fragmenta syriaca scripta exeunte saec. V 
aut ineunte VI, ita ut concludendum sit aliquam saltern e diversis 
recensionibus de T. M. esse coaevam Decreto Gelasiano interdi- 
centi « Transitum Mariae ». 

Narratio de obitu, de funeribus, de sepultura et de assump- 
tion Mariae has habuit diversas recensiones apud syros : 

a) Aliqua fragmenta inventa sunt in palinpsesto saec. V 
aut initio VI. Opus constat 5 libris. In 3° sub fine adeo confusa 
fit narratio, ut videantur apostoli sepelire corpus Mariae priusquam 
moriatur. Liber 4 narrat funera acta in caverna. Alloquitur omnibus 
Spiritus, qui describit Annuntiationem etc. Apparent Eva, Anna, 
Elisabeth et Adam salutantque Mariam. Repente currus ignei 
de coelo descendunt. Fit praesens Christus qui ad Mariam loquitur. 
Haec osculatur eius manus et moritur. Corpus paratur ad sepul- 
turam ; sed 12 currus elevant apostolos ad paradisum in quo Ma- 
riam assumptam contemplantur. Reversi in terram apostoli iubent 
ter in anno commemorationem Mariae fieri. Cuidam loanni man- 
dator haec omnia scribere. Liber 5 narrat fuse Ioannem et Petrum 
visitasse Mariam in paradise 

Ed. : W. Wright, Journal of Sacr. Liter. 6-7 (1865) [e ms. Brit. Mus. 
Add. 14484 saec. VI ; cum vers. angl.]. - [palynpsesti] A. Smith-Lewis, 
Apocrypha syriaca, St. Sin. 11 (1902) 22-115 [vers. angl. 12-19]. 



§ 30. APOCRYPHA DE TRANSITU MARIAE 



87 



b) Quae duas habet formas : l a in ms. saec. X : 2 s - in mss. 
saec. XII et XIII. Haec dependet a prima et utraque habet com- 
munem diversum fontem vetustiorem. Haec recensio citat « Te- 
stamentum Adami ». In forma 1» non protenditur usque ad mortem 
Mariae. Formae 2. duo habentur fragmenta. In primo, codicis 
saec. XIII, narratio excidit ubi apostoli corpus Mariae in sepulcro 
collocant. Omnia fere concordant cum recensione a). In secundo 
ms saec. XII, apparent currus ignei ; apparent et sancti. Corpus 
Mariae assumitur in coelum. Apostoli regressi de paradiso veniunt 
ad montem Oliveti et commemorationem Mariae decernunt. 

Ed. : W. Wright, Contributions to the apocryphal Literatur of the 
N. T., London 1865 pp. 27-33 [vers. angl. 18-24]. 

c) Iuxta hanc recensionem apostoli simul cum Anna, Eli- 
sabeth, Eva et Adam, ad Mariam veniunt. Cadaver Mariae ab 
apostolis in sepulcrum portatur. Petrus loquitur. Repente apparent 
currus ignei. Corpus Mariae supra currum collocatur. Omnes 
simul cum Maria in coelum rapiuntur. Dein revertuntur lerusa- 
lem narrantque iudaeis assumptionem Mariae. Iudaei vident 
.sepulcrum vacuum : aliqui ex eis credunt. Haec narrantur in com- 
pleta biographia Mariae quae in ms. XIV saec. invenitur ac 6 
libris constat. 

Ed ■ E A. Wallis Budge, History of the blessed Virgin Mary and 
the likeness of Christ which the Jews of Tiberias made to mock at (2 voll.), 
London 1899, pp. 97-153 [cum vers. angl.]. 

d) Est satis ab aliis independens. Duo servantur fragmenta. 
In primo funera Mariae, in secundo mors et exsequiae describun- 
tur. In primo Christus requirit Michaelem cui iubet ut corpus 
Mariae supra nubes ferat. Hae vero illud in coelum portarunt. In 
secundo Christus Mariae apparet, quae ultima verba dicit ac mo- 
ritur. Eius anima Michaeli traditur. Petrus Christo loquitur fitque 
funerea processio. Iudaei caeci sanantur et contactu bacuh a Petro 
dati quinque mille aegroti sanantur. 

Ed. : W. Wright, Contributions etc. op. cit. pp. 42-51, 10-15. 

Studia- F. Haase, Literarkritische Untersuchungen zur orient.- 
apokryphen Evangelienliteratur, Leipzig 1913, pp. 77-87 - Baumstark 
98-99. - P. Hindo, Disciplina antiochena antica. Sin, t. IV, Citta del Va- 
ticano 1943 pp 421-44: L'Assomption dans la liturgie synenne. - C. 
Balic, Testimonia de assumptione B. M. V. Mariae ex omnibus saecu- 



88 I PARS - CAPUT V: SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 

lis, torn. I, Roma 1948, pp. 30-37. - M. Garcia Castro, Los apocrifos 
asuncionistas, Ciencia Tomista 77 (19S0) 145-75. - M. Gordillo, Mariolo- 
gia orientalis, Roma 1954, p. 204. 



§ 31. Spelunca Thesaurorum. 

Sub hoc titulo (syr. Me e arrath gazze) notum est opus quod ad 
modum cuiusdam Historiae sacrae, pluribus legendis immixtae, 
narrat summa capita Veteris et Novi Testamenti ad usum popu- 
larem. Praeter Scripturam, ignotus auctor, probabiliter e schola 
s. Ephraemi, adhibet notitias e textibus cuneiformibus babylo- 
nensibus e libris hebraicis praechristianis, ut est Apocalypsis 
Moysis et Liber Enoch, et e christianis libris, ut est Liber Adami 
et Evae. E S. TH. dein pendent alia apocrypha v. gr. Testamentum 
Patris Nostri Adami et Liber Apis. 

Cum S. TH. turn apud iacobitas turn apud nestorianos pro- 
stet, prima origo eius ad initium fere saec. V praemittenda videtur. 
Nobis vero nota editio medio saec. VI facta videtur. Opus cognovit 
versiones orientales et largiorem influxum exercuit. 

Substratum argumenti est historicum. Titulus vero provenit 
ex episodio narrato, nempe Adamum in quadam spelunca aurum, 
myrrham et incensum abscondisse quae posterius a magis lesu 
oblata sunt. Non exigui momenti traditiones in S. TH. continentur ; 
sic magos reges tres fuisse, Hormizdadh, Izgarad et Perozadh qui 
cum in Chaldaea essent et splendidum astrum duobus annis ante 
ortum lesu vidissent, consulto Libro « Revelationis Nimrod » 
recognoverunt regem natum esse in imperio graecorum. 

Ed. : C. Bezold, Die Schatzhohle, Leipzig 1883. 

Versiones : arabica vetus et germanica : Idem, Leipzig 1888. - anglica : 
E. A. Wallis Budge, The Book of the Cave of Treasures, London 1927. 

Studia : Baumstark, 95. - A. Gotze, Die Schatzhohle. Uberlieferung 
und Quellen, Sitzungsb. d. Heidelb. Ak. d. Wiss. Phil. Hist. Kl. 1922n° 4 
- Idem, Die Nachwirkung der Schatzhohle, Ztschr. f. Semit. 3 (1925) 
33-71.158-77. - Z. Avalichvili, Notice sur une version georgienne de la 
Caverne des Tresors. ROC 26 (1927-28) 381-95. 



32. « Testamentum Patris Nostri Adam ». 



Solum per duo aut tria fragmenta notum, est scriptum apocry- 
phum quod ab alio pariter apocrypho « Spelunca thesaurorum » 



33. RABBULA EP. EDESSAE 



89 



pendet Contra opinionem E. Renan, scriptum non est gnosticum 
sed orthodoxum, saltern in fragmentis. Quorum duo pnora con- 
servan ur in cod. Mus. Brit. Add. 14624 saec. IX dum tertmm, 
qld de muneribus angelorum agit et probabilius -n fst ^um 
e T P N A, constat in solo ms. Vat. Syr. 164 an. 1/02. Piimum 
fragmentum distribuit Horas et adorationes singularum creatu- 
rarum. 

Editiones : E. Renan, Fragments du livre gnostique intitule Apoca- 
lypse d'AdL, ou Penitence d'Adam, ou Testament d'Adam, JA 2 (1853) 
427-71. - M. Kmosko, PS II, 1308-60. 

Kmosko op. cit. 

Studia : Baumstark, 9*5-96. 



§ 33. Rabbula ep. Edessae 

Vitae R. praecipuus fons est biographia antiqua syriaca a 
sacerdote edesseno probabiliter coaevo exarata ; ems tamen auc- 
toritas forsan nimio rigore, a P. Peeters impugnatur. 

R natus in Qennesrin a patre ethnico et matre chnstmna 
educatus est litteris graecis et invitatus ut se -d^aa^m 
converteret Ipse vero, qui munus aliquod publicum acceperat, 
SSt Deinde autem motus sermonibus et prodigus Abra- 
hami << ciusi » et ab Eusebio Chaleidis et ab Acacio Beroeae 
LsTrucus Hierosolymam venit et in lordane baptxzatus est In 
patrram Versus, r eliquit bona sua et familiam et mchoavrt vitam 
Cnasticam. Mortuo Diogeneep. Edessae eprscopr anthem 
inter quos Acacius, congregati apud Alexandrum ep. Antiochiae 
ele?erunt R. ep. Edessae (an. 415 ca). . . 

Tempore R., Ibas, rector Scholae Edessae, promovit doctn- 
nam a3 Theodori Mopsuesteni, dum R. potius dli adyersanus 
S n-vero Diodoro Tarsi. Nihil tamen ^^™%£. 
rum scripsit. Convocato concilio Ephesi, (a. 431) antiochem 
siTusTe'venerunt, qui coneiliabulum celebrarunt ^^to 
alexandrinus depositus est ac ceteri Patres excommumcati. R., qui 
poTantiochenos pervenit, cum his subscripsit in plunbus , <k*u- 
mentis contra Cyrillum. Edessam tamen reversus ammum penitus 
mutavit et primus inter orientales sese cum Cynllo reconcihavrt. 



90 



I PARS - CAPUT V : SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 



Praeterea damnavit doctrinam Mopsuesteni, cuius libros urere 
iussit. Ibas, ^ indignatus,appellavit per Andream Samosatae ad 
Ioannem antiochenum, qui episcopis antiochenis communionem 
cum R. prohibuit. Sed an. 433 loannes pacem et cum Cyrillo et 
cum R. pepigit. Tunc R. expulit Edessa renitentem Ibam. Agitatio 
extensa est ad vicinam Armeniam. Cum vero an. 435 combustis 
iussu imperiali libris Nestorii, Ibas opera Mopsuesteni propagaret, 
R. de tanto periculo armenos monuit, qui ad consilium Procli 
constantinopolitani recurrerunt. R. mortuus est 7 aug. 435. 

Vita Rabbulae : Ed. J. J. Overbeck, S. Ephraemi Syri, R., Balaei 
ahorumque opp. selecta, Oxonii 1865, pp. 159-209. - vers. germ. : G. Bic- 
kell, Ausg. Schriften der syr. Kirchenvater, BKV. - vers gall • F Nau 
Rev. Hist, des Relig. 103 (1931) 97-135. 

Studia generalia : P. Peeters, La vie de R., eveque d'Edesse Rech 
Sc. Rel. 18 (1928) 187-203. - A. Voobus, La vie dAlexandre en grec, mi 
temom d'une biographie inconnue de R. ecrite en syriaque. Contrib. of 
Baltic Univ., Pinneberg 1948. - Idem, Investigations into the Text of 
the N. Testament used by R. of Edessa, Pinneberg 1947. - F. Pericoli - 
Ridolfini, Lettera di Andrea di Samosata a R. di Edessa, Riv. Stud. Orient. 
28 (1953) 154-69 [ed. syr. et vers. ital. e ms .Borgiano Syr. 82]. - Baumstark 
71-73. - L. Abramowski, Zum Brief des Andreas von Samosata an R 
von E, OC 41 (1957) 51-65. 



SCRIPTA 

^ Callens graecum R. ex hac lingua in syriacam vertit scriptum 
Cyrilli alexandrini « de fide orthodoxa » ad Theodosium et proba- 
bilissime alia etiam scripta cyrilliana quorum .exstant veteres 
syriacae versiones. 

Ed. scripti adiuncti operi « de fide orthodoxa » : Overbeck op. cit 
226-29. - P. Bedjan, AMS 4, 460-64. - ipsius operis : Ph. E. Pusey, S. 
P. N. Cyrilli Alex .De recta fide ad Imper. etc. Oxonii 1877. De aliis ver- 
siombus cynlhanis ineditis refert Baumstark loc. cit. 

Restant praeterea fragmenta graeca et latina epp. R. 
Ed. : Mansi IX, 247 s. - PG 84, 814. 

Alia scripta iuridico-ascetica tributa sunt R. 1) « Canones » 
2) « Canones ad coenobitas » 3) « Praecepta et canones ad sacer- 
dotes et regulares ». Nullum grave dubium exstat contra genuini- 
tatem horum scriptorum quae in mss. valde vetustis (Brit. Mus. 



§ 34. ibas (hiba) 



91 



Add 14 652, saec. VI etc.) conservantur. Hae porro regulae pri- 
mitivam apud syros coenobiticam vitam adumbrant. 

Ed ■ Overbeck, op. cit. 210-221. - P. Bedjan, AMS 4, 450-5? > - 
[n 2)1 J. Mounayer, Les canons relatifs aux monies, attnbues , a R OCT 
20 (1954) 406-415. -Vers, germ.: G. Bickeix, op. cit. 226-35. - gcdl 
F Sau, Ancienne litterature canonique syriaque, fasc. II, Pans 1907, 

PP ' ! 3 ,"S« • T Koehler Zu den Kanones des R., Bischofs von Edessa, 
Schw^Theoi-SSr^S (1908) 210-13, cfr. 26 (1909) 133 s, 

Aliqui hymni liturgici R. tributi non videntur esse genuini. 
Homilia « coram Imperatore habita », in R. btographxa mclusa 

WOb t^ZZZ sTr'iacas nobis notae sunt homilia R. Constan- 
tinopoli praedicata et ep. ad Andream Samosatae. 

Ed ■ rhomilia] Overbeck, op. cit. 239-44 - P. Bedjan AMS 
464-69 -'[eS Overbeck, ib. 222-3, 225, 230-38. - Bedjan, ib. 4, 459 s. 

Opinio, e biographia hausta, iuxta quam R. vertere fecit in 
syriacum singula evangelia et sic exinde « Diatessaron » obsolevtt, 
Trnmunis hucusque erat ; sed maxime ^*^. h ^ 
investigatio detexit ipsum R. vertentem scripta Cyrdu mutasse 
ckationes separatorum evangeliorum ut textum « Dtatessaron » ibi 
substitueret. 

Doctrina 

Christologia R. potius ex eius biographia quam ex_ scriptis 
deducitur In e P . ad Andream Samosatae ait se legisse cum mdtgna- 
tione 12 capita contra scriptum Cyrilli: «Nam divisio naturarum 
nter se prLertim post unionem conturbat me quia ipsa affert 
nl s duos filios potius quam unicum, ut veneraUssimus Anastasius 
"n medTa ConstantinopoH dixit : Confiteor Patrem, Hhum Spmtum 
Sanctum et Dominum N. lesum Christum. Ego autem longe sum 
a consentiendo his omnibus : nam nequeo haec omnia hbenter 
admittere ». 



§ 34. Ibas (Hiba). 

I. fuit tempore Rabbulae rector Schclae Persarum ^Edessae^ 
Simul cum Rabbula I. interfuit concihabulo Ephesi (431). Cum 



92 



I PARS - CAPUT V : SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 



vero post concilium Rabbula damnasset libros Mopsuesteni, I. id. 
aegre tulit. Post reconciliationem inter antiochenos et Cyrillum an.. 
433 I. a Rabbula Edessa expulsus est. Circa hoc tempus, forsan 
exsul, scripsit epistulam ad « Mari », id est probabiliter ad Mar 
DadisV episcopum Ardasir in Persia. 

Cum an. 435 iussu imperiali destruerentur scripta Nestorii, I. 
propagavit opera Mopsuesteni quae exinde probabilius versa sunt 
in syriacum et posterius ut textus Scholae adhibita sunt. 

An. 435 I. successit Rabbulae in sede Edessae. A.n. 445 accu- 
satus est nestorianismi coram episcopo Antiochiae ; sed -non 
adfuit. Posteriore vero anno iterum accusatus comparuit et, iubente 
Theodosio II qui erat sub influxu monophysitarum, I. iudicatus 
est a concilio Tyri et dein Beryti. Cum ibi de nestorianismo se 
purgaret, prolata est eius epistula. Sed tandem absolutus est. Sed 
an. 449 in « Latrocinio Ephesi » I. cum sua epistula damnatus est 
et depositus ; quern consolatus est Theodoretus per epistulam. 

Mortuo Theodosio II (450) concilium Chalcedonense sanavit 
vulnera « Latrocinii ». Ibas, qui adfuit, iudicatus est in 2 et 10 
consessu. Lecta sunt acta absolutoria Tyri et Beryti. Legati Papae 
Leonis, lecta epistula I., hunc (non illam) orthodoxum declara- 
verunt praevia tamen damnatione Nestorii. In sedem Edessae 
restitutus an. 451 I. mortuus est 28-10-457. 

Stadia generalia : E. R. Hayes, L'ecole d'Edesse, Paris. 1930 - R. 
Devreesse, Le debut de la querelle des Trois-Chapitres : lalettred'I. et 
le tome de Proclus, Rev. Sc. Rel. 11 (1931) 543-65. - A. d'Al.Es, La lettre 
d'l. a Mares le Persan, Rech. Sc. Rel. 22 (1932) 5-25. 



Epistula 

Scripta est sine dubio in lingua syriaca, sed nobis nota est 
tantum in versione graeca per Acta concilii Chalcedonis et synodi 
Trium Capitulorum. Diximus de occasione et destinatario. 

Auctor eodem rigore damnat et nestorianismum et doctrinam 
Cyrilli quam apollinaristicam iudicat. Est ergo secundum sensum 
Theodoreti et plurimorum antiochenorum. In epistula docetur 
duas esse naturas (physeis) unam tamen virtutem unumque pro- 
sopon in unico Filio Dei lesu Christo. Distinguitur tamen Verbum 
a templo quod factum est ex Maria et adhibetur communicatio 
idiomatum limitata ita ut humana non praedicentur de Verbo. Di- 
citur secundum eandem mentem : « Confitentur in templum et in 
eum qui in hoc habitat, qui est unicus Filius lesus Christus ». 



§ 35. ISAAC ANTIOCHENUS 



93 



Ed versionis antiquae graecaeet latmae-.E. Schwartz AGO II, 1, 3, 

% d \l tt 3 3 pp 39-43. - Mansi, VII, 247. - Antiqua retroversio 

Tgrafc'o'n 'syr\ E. FlemmL, Abh. d. Gott. Ges. d. Wiss. N. F. 1! 5 (1917) 

P f 48-52. - versio gallica: P. Martin, Actes du Brigandage d'Ephese, 

Rev. Sc. Eccl., Amiens 1874, pp. 54-58. 

In V Concilio oecumenico « Trium Capitulorum » acta est 
causa I in 2 sessione. Lecta sunt epistula et Acta Tyri et Chalce- 
donis. Disputatum est de vi huius sententiae et declaratum est 
earn non approbasse epistulam sed potius ut suspectam habmsse 
ouare ab I. damnationem Nestorii requisivit. Dem epistula dam- 
nata est ut haeretica. Haec sententia concilii tandem connrmata 
est a Papa Vigilio qui tamen laudavit personam poemtentis I. a 
concilio Chalcedonis absoluti. 



§ 35. Isaac Antiochenus. 

Existunt in mss. syriacis plures Sermones (Memre) pentasyl- 
lable! qui «Isaaco Antiochiae » tribuuntur, qmque argumentum 
fere morale-asceticum tractant. Patriarcha jacobita Joannes Bar 
Susan (4- 1073) compilavit ex eis 60 Sermones ; sed alios etiam 
novimus' sive e traditione mss. quae ad saec. VI ascendit sive e 
liturgica traditione quae a saec. XII mcipit. 

lam vero inter hos sermones spatium chronologicum est mmis 
amplum nam iuxta carmen saeculare circa ludos romanos an. 404 
invenitur poema 2137 versibus constans « de avi ilia, quae_ Antio- 
chiae Trishagion cantavit», quod quia laudat incisum « qui cruci- 
feus est pro nobis », non nisi post an. 477 composition est. Prae- 
terea dum aliqui sermones laudant doctrinam chalcedonensem 
contra Nestorium et Eutychen, alii imbuti sunt monophysisrao 
Quare inde ab antiquo ad solvendum hoc aenigma aaimssum est 
plures fuisse auctores syros fere coaevos nominis I. A. lam jacobus 
Edessae (+708), monophysita, tres I. distinguehat, nempel) 
Isaacum natum Amidae, discipulum s. Ephraemi qui venit Ro- 
mam initio saec. V et dein ut presbyter Amidae floruit; 2) i. A. 
« Magnum » natum Edessae, qui venit tempore Petri Fulloms 
Antiochiam et immiscuit se in disputationibus dogmaticis estque 
auctor memorati poematis ; 3) LA. pariter Edessae natum qui 
tandem orthodoxus devenit cum prius monophysuaao mdlulsent. 
Haec conversio facta est sub Asclepio (inde ab. an. 522). Notemus 



94 



I PARS - CAPUT V : SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 



de I. Amidae sermonem esse etiam apud Zachariam Rhetorem 
(+ ante 553). Possumus ergo, admittere eius paternitatem pro 
carmine saeculari romano et etiam probabilius sermonem « in 
regiam civitatem », nempe Constantinopolim, qui continetur in 
ms. Brit. Mus. Add. 14591 saec. VI et scriptus est, secundum 
coniecturam, an 441. lam vero hunc I. Amidae immediatum 
fuisse discipulum Ephraemi vix possible est. Neque ullum argu- 
mentum proditur in favorem eius monophysismi. Potius ei concedi 
possunt sermones orthodoxi. Praeterea est sine dubio I. A. potius 
unus quam duo, monophysita, qui floruit secunda medietate 
saec. V et forsan sub fine vitae orthodoxus devenit, initiis saec. VI. 
Gennadius scribit de I. A. presbytero Edessae qui mortuus est 
an. 461 et elegiam composuit terraemotus Antiochiae an. 459. Hie 
decertavit contra nestorianos et eutychianos. Nonne hie idem est 
cum dicto I. Amidae ? 

Non est mirum in tarn confuso rerum statu Bickell censere 
auctorem sermonum sub nomine I. A. fuisse orthodoxum cuius 
tamen opera dein a monophysitis adulterata sunt, dum Bedjan pro 
monophysismo I. A. stat. Ut liquet tota quaestio critica-litteraria 
dubiis abundat. 

Ed. : P. Zingerle, Monumenta syriaca 1, Oeniponte 1869, pp. 13-20. - 
Idem, Chrestomatia syriaca, Romae 1871, pp. 299-306, 387-416. - G. 
Bickell, S. I. A. Doctoris syrorum opera omnia, syriace, arabiceque pri- 
mus edidit, latine vertit... (2 partes) Gissae 1873-77. - P. Bedjan, Homiliae 
sancti I. syri A., torn. I, Paris 1903 [ed. 67 hom. e quibus 43 erant ineditae]. 
- I. E. Rahmani, St. Syr. 1, 15-25 (14-23). Nota tamen hymnum pagg. 
23-25 (22-23) non esse genuinum ; cfr. Th. Noldeke, ZDMG 58 (1904) 
494. - Th. Lamy, S. Ephraemi syri hymni et sermones 4, 361-6. - C. Moss, 
I. of A. Homily in the Royal City, [cum vers, angl.] Zeitsch. f. Semit. 7 
(1929) 295-306 ; 8 (1932) 61-72. - Vers. germ. : G. Bickell [6 hvmni] 
BKV, Kempten 1872, pp. 109-91. - Landersdorfer [12 hymni] BKV 
Kempten 1912, pp. 101-248. - P. Kruger, Der dem I. v. A. zugeschriebene 
Sermo iiber den Glauben, Ost. St. 1 (1952). - vers. ital. : G. Gurlani, 
Tre discorsi metrici di I. d'A. sulla fede. Riv. Trimestr. Sc. Fil. Rel. 4 
(1923) 257-87. 

Studia : Baumstark 63-66. - Bardenhewer, 4, 402-07. 

DOCTRINA 

Homiliae quae sub I. A. nomine traduntur abundant taedio- 
sis repetitionibus et excursibus ita ut pro theologia vix authenticum 
meritum prae se ferant. Potius doctrina s. Ephraemi nee tamen 
pari profunditate et gratia usurpatur. 



§ 36. SIMEON STYLITA SENIOR 



95 



Christologia diversa est prout de diversis sermonibus agatur, 
ut diximus. Exinde procedit mariologia nihil novi continens. 

Secundum placita aliquorum sermonum admittitur praeter 
gehennam, etiam scheol in quo omnes sive iusti sive peccatores 
usque ad ultimum iudicium degunt et ubi adhuc peccare possunt. 
Preces pro eis utiles sunt. Defenditur chiliasmus etiam terrenus, 
regnante Christo ante ultimum iudicium. Exinde disparebit 
scheol dum gehenna aeterna erit. 

Studia : G. Furlani, La psicologia di I. d'A., Giorn. Crit. Filos. It. 
7 (1926) 241-53. - P. Kruger, Die mariologischen Anschauungen in den 
dem I. v. A. zugeschriebenen Sermones, Ost. St. 1 (1952) 187-207. - Idem, 
Gehenna und Scheol in dem Schriftum unter dem Namen des I. v. A., 
ibid. 2 (1953) 270-79. 



§ 36. Simeon Stylita senior. 

Natus circa an. 390 in pago Sis prope montem Taurum parva 
cultura praeditus, hellenica vix ulla, educatus est in monasterio 
Eusebona prope Tel'ada non longe ab hodierna Qal'at Sernan. 
Dein petivit monasterium Telnesin non longe ab Antiochia, ubi 
inde ab an. 412 incepit austeritates stupefacientes exercere. Primum 
catena cum rupe vinctus sed paulo post in scamno supra colum- 
nam 36/40 m. altam per 30 annos sine intermissione stetit. Mors 
eius a terraemotu Antiochiae an. 458 praenuntiata die 2-IX-459 
evenit. 

Praeter notitias testis ocularis Theodoreti (Hist. Rel. 26), 
habemus optimum fontem in biographia syriaca quae iacet in ms. 
Vat. Syr. 160 absoluto an. 474 et in ms. Brit. Mus. Add. 14484 
saec. VI. 

Nota est una epist. S. lingua syriaca quaea terraemotu Antio- 
cheno provocata est simul cum responsione presbyteri Cosmae. 

Ed. Biographiae syr. iuxta ms. Vat, sed non accurata : E. E. Asse- 
mani, ASM 2, 268-394 [cum nimis libera vers. lat.]. - iuxta ms. Mus. Brit. : 
P. Bedjan, AMS 4, 507-644. - Vers. germ. H. Hilgenfeld apud H. Lietz- 
mann, Das Leben des hi. S. St., TuU 32, 4, Leipzig 1908. 

Vers. germ, epist. S. iuxta ms. Brit. Mus. 14484 : H. Hilgenfeld, op. 
cit. 180-4. Ed. iuxta ms. Vat : Assemani op. cit. 394-98, BO 1, 237-9. 

Studia : H. Lietzmann, op. cit. - Baumstark 60-61. - H. Delehaye, 
Les saints stylites, Bruxelles 1923, pp. X-XV. - P. Peeters, S. Sym. St. 
et ses premiers biographes, AB 61 (1943) 29-72. 



96 I PARS - CAPUT V : SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 



§ 37. Acta Lucae. 

Hoc apocryphon, quod conservator in mss. saec. X et XIII, 
non valde antiquum videtur neque elementa alicuius ponderis 
praebet. Non exstat in graeco sed certe in aliis orientalibus linguis ; 
syriaca porro videtur primigenia. 

Ed. F. Nau, ROC 3 (1898) 156-67. 



§ 38. Stephanos Bar Sudaile. 



Floruit sub fine saec. V et prima medietate VI et probabiliter 
circa an. 550 mortuus est. Initio fuit monachus Edessae, sed venit 
etiam in Aegyptum ubi, discipulus cuiusdam loannis, imbutus 
est doctrinis origenisticis Evagrii. In errores incidit asserens con- 
substantialitatem omnium rerum cum prima Essentia, apocatasta- 
sin origenisticam, theoriam motus intellectualis versus primam 
Essentiam et quendam millenarismum. Propterea epistulis repre- 
hensus est a Philoxeno Mabbugensi et a Jacobo Sarugensi et 
dein inter haereticos reputatus. 

S. auctor fuit cuiusdam operis cui titulus erat « Liber de 
occultis mysteriis domus Dei » quodque successive ab ipso 
auctore retractatum et completum est. Sed in illud incorporatae 
sunt minores partes quae - doctrinae Pseudo-Dionysii valde affines 
sunt. Verum est opus vocatum esse posterius « Librum Hiero- 
thei » nempe ficti magistri Pseudo-Dionysii. Non liquet omnino 
utrum auctor operis dependeat a Pseudo-Dionysio an viceversa 
eius sit magister. Opus S. habuit quandam diffusionem sed solum 
inter syros. Scripsit etiam S. psalmos quorum excerpta inedita 
servantur in ms. Brit. Mus. Add. 17191 saec.lX-X. 

Ed. : F. S. Marsh, The Book which is called The Book of the Holy 
Hierotheos with Extracts from the Prolegomena and Commentary of 
Theodosios of Antioch and from the << Book of Excerpts » and other works 
of Gregory Bar-Hebraeus, London-Oxford 1927 [cum vers. angl.]. 

Studia : A. L. Frothingham, St. B. S. the Syrian Mystic and the 
Book of the Holy Hierotheos, Leyden 1886. - A. Merx, Idee und Grund- 
linien einer allgemeinen Geschichte der Mystik, Heidelberg 1893. - Baum- 
stark 167. - G. Furlani, Un manoscritto beirutino del Libro di leroteo 
di St. B. S., RSO 11 (1926) 103-7. - I. Hausherr, L'influence du «Livre 
de Saint Hierothee », in Or. Christ. 30 (1933) 176-211. 



§ 39. JACOBUS SARUGENSIS 



97 



§ 39. Jacobus Sarugensis. 

De J. exstant fontes : notitia biographica Jacobi Edessae 
(+ 708) (ed. J. S. Assemani, BO I, 286-89) ; panegyrica oratio 
scripta probabilius a Georgio ep. Sarugensi eodem tempore (ed. 
J. B. Abbelloos, v. bibl.) ; poema panegyricum in Bibl. Nat. Paris. 
syr. 177 saec. XII ; parva notitia biographica (ed. Abbeloos 
pp. 311-14) ; Synaxarium armenicum (ed. Constantinopoli 1712), 
praeter Chronicas Mari, Seertensem et Barhebraei. 

J. natus est in Curtam ad Euphratem circa 451. Studuit in 
schola Edessae circa an. 466 quando eius episcopus erat ortho- 
doxus Nonnus. Teste tamen ipso J. ibi tunc in syriacum verte- 
bantur scripta Diodori et Theodori quorum errores ille recogno- 
vit. Annis 502-3 J. erat periodeutes aut chorepiscopus in Haura 
aut Hawara et inde scripsit litteras exhortatorias ad christianos 
Osrhoenes quibus imminebat invasio persecutoris Qawad, impera- 
toris Persiae. Anno 518-19 J. factus est ep. in Batna Sarugensi. 
J. sepultus est 29-XI-521. Veneratus est apud Iacobitas (cfr. PO 
X, 142) et Maronitas et armenos. 

Studia generalia : J. B. Abbeloos, De vita et scriptis s. Iacobi Bat- 
narum Sarugi in Mesopotamia episcopi, Lovanii 1867. - H. Matagne, 
Acta SS. torn. XII Oct., Bruxelles 1884, pp. 824-31 ; 927-29. - Baum- 
stark, 148-58. - E. Tisserant, DThC s. v. - Bardenhewer IV, 412-16 
- P. Martin, Un eveque-poete au V e et au VI e siecles ou J. de S., 
Rev. de Sc. Eccl. ser. 4, 3 (1876) 309-52 ; 385-419. - I. Armale, Mar J. 
ep. S. [arabice], Jounieh 1946. - F. H. Dolap5nii, Historia vita et 
opera syri Mar J. [syriace], Mardin 1952. 

Scripta 



1. Homiliae. 

Foecundissimus poeta, J. dicitur composuisse 763 Homilias 
metricas (« memre ») quarum plures restant versibus plerumque 
dodecasyllabis. Ei porro tribuuntur frequenter homiliae in mss. 
diversae aetatis ac proinde non paris auctoritatis. Seligens ex his 
P. Bedjan 195 edidit. Restat adhuc non facilis labor defmiendi 
genuinitatem earum... 

Editio generalis : P. Bedjan, Homiliae seiectae Mar-Jacobi Sarugensis 
(5 volum.), Paris-Leipzig 1905-10 [= B.]. Aliquae ex his prius editae 
erant sive ab ipso B. sive ab aliis. 



98 



I PARS - CAPUT V : SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 



Editiones posteriores : C. Moss, J. of. S.'s Homilien on the Spectacles 
of the Theatre, Mus 48 (1935) 87-112. - P. Mouterde, Deux homelies 
inedites de Jacques de Saroug. Mel. Univ. S. Jos. 26 (1944-46) 1-37. 

Versiones : pro antiqua armenica cfr. Zarbhanelian, Catalogus anti- 
quarum versionum armenicarum [arm.] Venetiis 1889, pp. 272-75. - ita- 
lica [partialis] : I. Pizzi, Bessarione 12(1902-3) 18-29. - G. Rinaldi, Saggi 
poetici di S. Giacomo di S. Aevum 22 (1948) 85-93. - C. Vona, Omelie 
mariologiche di S. Giac. di S., Lateranum XIX, 1-4, Romae 1953. - ger- 
manica [partialis] : G. Bickell, BKV [4 Nr.]. - S. Landersdorfer, ibid. 
[10 Nr.] de Assumpta : A. Baumstark, OC 5 (1905) 91-99. - gallica: [■par- 
tialis'] : J. Babakhan, ROC 17 (1912) 410-26 ; 18 (1913) 42-52, 147-67, 
252-69, 358-74; 19 (1914) 61-5, 143-54 [versio metrica]. . - P. Kruger, 
La deuxieme homelie de J. de S. sur la foi de Chalcedoine, OS 2 (1957) 
125-37. - arabica : G. Graf, Al-Machriq 48 (1954) 46-50. 

Themata harum homiliarum sunt multiplicia. J. enim com- 
mentatur V. T. agens de creatione, de patriarchis, de symbolis 
messianicis, sed praesertim explanat N. T., ubi sermonem facit 
de doctrina Domini, de parabolis, de Maria, de apostolis ubi 
etiam apocrypha narrat. Adsunt panegyrici de ss. Gurja, Semona, 
Habib, Sarhel, Simeone Stylita et Ephraem. Exhortatur ad virtutes 
et tractat de novissimis et de gratiarum usu. Nee desunt homiliae 
de baptismo, de Eucharistia, de festis et orationes funebres de 
sacerdote, de moniali. 

Homiliae De baptismo Constantini, de octo Dormientibus 
Ephesi et de rege Alexandro habendae sunt ut spuriae propter 
graves anachronismos (cfr. Peeters loco infra citando pp. 194-96). 

Celebris Horn, contra concilium Chalcedoniae, quia in ms. 
tardiore saec. IX continetur (Brit. Mus. Add. 14651) quod nominat 
solum « Jacob um », et quia confundit doctrinam Chalcedonen- 
sis cum nestoriana non persuadetur opus esse J. 

Paucae homiliae restant J. in ms. an. 606 (Brit. Mus. Add. 
14587) quae soluto sermone compositae sunt et quae annum litur- 
gicum respiciunt. 

Editio : [Homiliae de Paschate] P. Zingerle, Monum. Syr. I, 91-96. - 
Versio germanica [completa] : P. Zingerle, Sechs Homilien des hi. J. 
von S., Bonn 1867. 



2. Epistulae. 

In diversis mss. non eiusdem aetatis restant 43 epistulae 
J. quae ad eius biographiam et doctrinam illustrandam magni 
momenti esse constat. Inter eas maximam attentionem moverunt 



§ 39. JACOBUS SARUGENSIS 



99 



epp. 4 ad monachos monasterii Mar Bass prope Apamaeam scrip- 
tae, sic videtur, anno 511-12 et quae conservantur in ms. Brit. 
Mus. Add. 14587 a. 603. Obiectiones suscitatae sunt contra genui- 
nitatem aut inalterabilitatem epist. 13, 16 et 17 in quibus exstant 
sententiae pro aperto monophysismo, affirmata e contra authentia 
epist. 14 cui respondet higumenos Lazarus ep. 15, e quibus nullus 
monophysismus eruitur (sic. Peeters, ibid. 144-160). 

Parum probabilis est genuinitas ep. 18 ad Himyaritas et qui- 
dem propter impedimenta chronologica. 

Editio generalis : G. Olinder, Iacobi S. epistulae quotquot supersunt, 
CSCHO, Lovanii 1927. - Idem, The letters of J. of S. Comments on an 
edition, Lund 1939. Aliquae ex his epistulis prius etiam ed. erant. 

Versiones : gallica [epist. 14, 15, 16, 17 et 32 ad Paulum Edessae ad 
monach. Mar Bass]. - P. Martin, ZDMG 30 (1876) 217-75. 

Nulla ex Anaphoris liturgicis quae J. tribuuntur authentia 
gaudet. 

Ed. H. G. Codrington, Romae, 1951 (Anaph. syr. 2, pp. 1-83) 
Cfr. S. A. B. Mercer, The An. of Saint J. op. S., Journ. Soc. Or. 
Research 11 (1927) 71-75 - S. Euringer Or. Christiana, 1934, n° 90. 



Doctrina 



Acriter disputata est generalis quaestio de orthodoxia aut 
monophysismo severiano J. 

Incipiendo a J. S. Assemani (BO I, 290-99) et includendo 
Abbeloos et Matagne antiquiores admiserunt J. fuisse doctrina 
orthodoxum. Opinio vero doctorum mutata est editione epistu- 
larum J. ad monachos Mar Bass facta a P. Martin. Exinde enim 
communis sententia iudicabat J. monophysitam : sic Baumstark, 
Bardenhewer, Tisserant, Jugie etc. Cum recentius P. Peeters suum 
studium de hoc problemate ederet in quo sustinebat praesertim 
argumentis historicis orthodoxiam J., maior pars auctorum eius- 
modi sententiae adhaesit, ut Vona. Contrariam tamen opinionem 
contra orthodoxiam P. Kruger hodiedum sustinet. 

Studia : P. Peeters, Jacques de S. appartient-il a la secte monophy- 
site ? AB 66 (1948) 134-99. - P. Kruger, War J. von S. Katholik oder 
Monophysit ? Ost. St. 2 (1953) 199-208. - Idem, Das Problem der Recht- 
glaubigkeit J. von S. und seine Losung, ibid. 5 (1956) 158-76, 225-42. 



100 



I PARS - CAPUT V : SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 



Argumenta praecipua pro monophysismo : 1) sententiae scrip- 
tae in epist. 13,16 et 17 ad monachos Mar Bass 2) homilia contra 
Chalcedonense 3) veneratio apud jacobitas 4) testimonia chroni- 
starum nestorianorum. 

Argumenta pro orthodoxia : 1) J. factus est episcopus Batnae 
eo tempore quo imperator Iustinus II, zelans causam Chalcedo- 
nensem, expellebat e sedibus episcopos monophysitas. 2) Doctrina 
in homiliis J., praesertim in ilia de Maria ad Golgotham (ed. -Mpu- 
terde), est orthodoxa. 3) Illae epist. 13,16 et 17 sunt spuriae et 
homil. contra Chalcedonense saltern dubia. 4) Timotheus constan- 
tinopolitanus, scribens initio saec. VII (PG 86, 41), facit J. Bat- 
nensem orthodoxum. 

Forsam iudicium prudens sic sonat : J. in fine vitae doctrinam 
tenuit orthodoxam, ut ex argumentis historicis apparet. Antece- 
dent! etiam tempore probabilius est eum orthodoxum fuisse, nam 
obiectiones graviores satis solidae non videntur. Omnes concor- 
danter admittunt J. non fuisse polemistam in rebus dogmaticis. 

J. fuit eximius poeta ad modum Ephraemi. Foecundissima 
eius phantasia, quae aliquando in taediosam exuberantiam incidit, 
doctrinam theologicam coloribus vividis depingit, quod interdum 
rectae intellectioni obstaculum movet. 

Mariologia. Sequens doctrinam s. Ephraemi, J. ponderat 
divinam maternitatem M., quae est « Mater Unigeniti ». Extollit 
pariter eius regiam dignitatem, eius mirabilem virginitatem ante 
partum in partu et post partum, qui doloribus caruit. Sanctitas 
Mariae inde a pueritia tanta fuit, ut si in ea aliqua macula inventa 
esset, Deus alteram ut propriam matrem elegisset. Parallelismus 
inter Mariam et Evam ante lapsum aliaeque sententiae J. laudant 
sanctitatem intemeratam Mariae. Id vero quod asseritur nempe 
Spiritum obumbrasse Mariae ut sanctificaret et purificaret earn 
ad Incarnationem si cum aliis textibus J. et cum similibus dictis 
aliorum Patrum conferatur, videtur non excludere immaculatam 
conceptionem Mariae. Cooperatio novae Evae in nostram salutem 
claris verbis illustratur ita ut fere corredemptrix appelletur. J. 
cantat assumptionem gloriosam Mariae corpore et anima. 

Clare admittit J. primatum Petri et insinuat infallibilitatem. 
Nee desunt perspicacia testimonia de reali praesentia Christi in 
Eucharistia. 



Studia : C. Vona, Maria e i dolori di parto nel pensiero di S. Gia- 
como di S., Eunt. Doc. 3 (1950) 254-59. - Idem, La dottrina di Giac. di S. 



§ 41. SERGIUS (SARGIS) E REs'AINA 



101 



suila santita di Maria, ibid. 6 (1953) 30-49. - M. Gokdillo, Mariologia 
orientalis, Romae 1954. - W. de Vries, Der Kirchenbegriff der von Rom 
getrennten Syrer, Rom 1955. - Idem : Sakramenteritheologie bei den sy- 
rischen Monophysiten, Rom 1940. - A. van Roey, La saintete de Marie 
d'apres Jacques de Saroug, ETL 31 (1955) 46-63 ; Virgo Immaculata IV, 
Romae 1955, pp. 113-33. - I. Ortiz de Urbina, Dignitas regia Mariae 
iuxta primaevos syros, Virgo Immaculata XII, Romae 1956, pp. 1-11. 



§ 40. Simeon Quqaja (« Figulus »). 

Diaconus et poeta amicus Jacobi Sarugensis — floruit ergo 
in limite saec. V et VI — qui auctor dicitur 9 hymnorum de 
Nativitate in ms. saec. 8-9. 

Ed. : S. Euringer, OC 2, 3 (1913) 221-35 [cum vers. germ.]. 



§ 41. Sergius (Sargis) e Rei'aina. 

Presbyter monophysita et medicus Res'ainae, seu Theodo- 
siopoli, graecum callens, studiis Alexandriae prius vacaverat. 
Querelam adversus proprium episcopum Ascolium apud ortho- 
doxum Antiochiae Patriarcham Ephraem detulit (ante an. 526) 
cuius consilio et epistuia ad Papam Agapetum I Romam venit. 
Hunc comitatus Byzantium an. 536 petiit ubi eodem anno mortuus 

est. 

Copiosus sed mediocris traductor S. plura opera graeca phi- 
losophorum et medicorum sed maxime operum Pseudodionysii 
transtulit, cui versioni prologum praemisit in quo compendiose 
doctrina ascetica et mystica origenisticis ideis imbuta traditur. S. 
composuit opus, septem libris constans, de logica aristotelica 
quod in « Organo » inspiratur (ineditum : ms. Brit. Mus. : Add. 
14658 saec. VII-VIII). 

Versiones : 1) Pseudodionysiaca cum prologo (inedita ! mss. 
Sin. 52, saec. VII etc.). 

2) Pseudoaristoteles : « De mundo ad Alexandrum » (ed. P. 
de Lagarde, An. Syr. 134-58). 

3) « De universo iuxta mentem Aristotelis » (ineditum) - vers, 
ital. : G. Furlani, Riv. Trim. Studi Filos. e Relig. 4 (1923) 1-22. 

4) « De genere, specie et individuo » (ineditum) recensitum 
a G. Furlani, Studi Ital. di Filologia Classica N. S. III-IV (1925) 
305-33. 



102 I PARS - CAPUT V: SCRIPT. SYRI OCCIDENT. SAEC. V ET INEUNTE SAEC. VI 

5) « De categoriis » (ineditum), recensitum et partim in ital. 
vers.: G. Furlani, Riv.Trim. Studi Filos. e Relig.3 (1922) 135-72. 

6) « De interpretatione cap. 3 », studia de « analiticis primis » 
(ineditum). 

7) « Introductio » Porphyrii (ineditum. Cfr. A. Freimann, 
Die Isagoge d. Porphyr. in der syr. Ubers., Berlin 1897). 

8) « Categoriae » (ineditum) (cfr. G. Furlani, op. ultimo cit.). 

9) « De anima » tributum Aristoteli et graece incognitum 
(ineditum) 

10) Disputatio philosophica de partibus sermonis (ineditum) 

11) De affirmatione et negatione et de conceptu essentiae 
(inedita). 

12) Scripta Galeni et Pseudogaleni dein in arabicum versa 
(ed. « de mixtione pharmacorum simplicium » : A. Merx, ZDMG 
39 (1885) 237-305 - Fragmentarie « ars curandi » et « de virtutibus 
ciborum ». E. Sachau Inedit. Syr. 88-97 - « De influxu lunae 
iuxta mentem astrologorum » et de motu solis : Idem, ibid. 101-26). 

Studia : A. Baumstaek, Lucubrationes syro-graecae, Leipzig 1894. - 
Bardenhewer, IV, 297-8. - G. Furlani, Due secoli filosofici attribuiti a S. 
di Teodosiopoli, Aegptus V, 2 (1926) 139-45. - P. Sherwood, S. of R. and 
the Syriac Versions of the Pseudo-Denis, Sacris Erudiri 4 (1952) 174-84. 



§ 42. Poema in Cathedralem Edessae. 

In ms. Vat. syr. 95, fol. 49-50 saec. XIII exstat p. in c. E. 
quod illam accurate describit, quare pro archaeologia et arte 
summi momenti est. Examen internum suadet hoc poema com- 
positum esse epocha catholica, ergo ante medium saec. VI. 

Ed. : H. Goussen, tjber eine « sugitha » auf die Kathedrale von Edessa, 
Mus. 38 (1925) 117-36 [cum vers. germ.]. 

Studia : A. M. Schneider, Die Kathedrale von Edessa, OC 36 (1941) 
161-67. - A. Grabar, Le temoignage d'un hymne syr. sur Parchitecture 
de la cathedrale d'Edesse au VI e siecle et sur la symbolique de 1' edifice 
Chretien, Cah. Archeol. 2 (1947) 41-67. 



§ 43. Anonymae Homiliae. 

Ms. saec. VI Brit. Mus. Add. 17181 continet sermonarium 
in quo homiliae inveniuntur quas abbas monasterii occasione 



§ 45. SIMEON EDESSAE 



103 



festi Natalis et Epiphaniae et de pericope Lc. 7,36-50 ad suos 
tenuit. Ineditae restant. 



§ 44. Sergius Stylita. 

Probabilius floruit saec. VI non longe ab Emesa. Ei tribuitur 
in ms. Brit. Mus. Add. 17199 saec. VIII scriptum polemicum 
contra iudaeos textibus Flavii losephi abundans. Est unicum 
antiiudaicum scriptum in tota patrologia syriaca. lacet ineditum. 

Studia : Baumstark, 180. 



45. Simeon Edessae. 



Non confundendus cum homonymo ep. Edessae saec. VIII, 
erat « nosocomus xenodochii » et composuit commentarium in 
Gen., cuius in ms. saec. VI Brit. Mus. Add. 17189 restant inedita 
fragmenta quae ad capp. 3. 4. 6. 8. referuntur, et commentarium 
de reditu e captivitate et de hebdomadis Danielis (textus lacunosus 
ineditus in ms. Brit. Mus. Add. 12172, fol. 55-64 e saec. IX). 

Studia: Baumstark, 179-80. 



Pars secunda 



THEOLOGI NESTORIANI 



Pars secunda 



THEOLOGI NESTORIANI 



Caput I. 
PRIMI MAGISTRI NISIBENI 



Inde a fere medio saec. V theologia nestorianizans Scholae 
Edessae transplantatur in Persiam praesertim per Narsai et Bar 
§aumam qui simul cum Katholiko Mar Aba I praecipui choryphaei 
doctrinae nestorianae fuerunt. Haec in Schola Nisibis usque ad 
medium saec. VI illustres et zelantes doctores habuit. Alumni huius 
Scholae paulo post plures dioeceses occuparunt sicque ad nesto- 
rianizationem totius Ecclesiae in Persia via facilis praeparata est. 
Hi vero primi doctores maxime doctrinam Theodori Mopsuesteni 
propriam fecerunt eamque nulla addita novitate repetebant. 

Studia : M. Jugie, Theologia dogmatica christianorum orientalium. 
Tom. V, De theol. dogm. Nestorianorum et Monophysitarum, Parisiis 
1935. - W. de Vries, Sakramententheologie bei den Nestorianern, Rom 
1947. - M. Gordillo, Mariologia orientalis, Romae 1954. - Idem, La ma- 
ternidad de Maria Virgen en la teologia de la Iglesia nestoriana, Estud. 
Marianos 8 (1949) 345-63. - P. Kruger, Das alteste syrisch-nestorianische 
Dokument liber die Engel, Ost. Stud. 1 (1952) 283-96. - W. de Vries, 
Die syrisch-nestorianische Haltung zu Chalkedon, A. Grillmeier - H. 
Bacht, Das Konzil v. Chalkedon I, [s. d.] pp. 603-35. - Idem, Der Kir- 
chenbegriff der von Rom getrennten Syrer, Rom 1955. 



§ 46. Narsai (Narsetes). 

N., dictus etiam « leprosus », fundator Scholae Nisibis, notus est 
nobis maxime per Barhadbesabba de Arbaia (PO 9, 588-615 ; PO 
4, 381-87) et per Chronicam Seertensem (PO, 7, 114 ss.). Natus est 
an. 399 in pago c Aiin Dulbe prope Ma'altaye iuxta medium Tigrim. 
Studia inivit 7 annos natus quae per 9 continuavit. Dein venit in 
monasterium Kefar-Mari cui praeerat avunculus Emmanuel, olim 
alumnus Scholae Edessae. Paulo post et N. venit in illam, ubi 
per 10 annos studuit. Inde rediit Kefar-Mari ad docendum ; sed 
nostalgia captus, cito Edessam regressus est ibique per alios 10 



wm 



108 



II PASS - CAPUT I I PRIMI MAGISTRI NISIBENI 



annos est commoratus. Ab avunculo moribundo revocatus N. 
venit in monasterium et post illius mortem factus est abbas coenobii. 
Attamen post annum Edessam petivit non post an. 435. Hoc tem- 
pore simul cum Bar Sauma, venit Mopsuestiam ut videret Theodo- 
lum, discipulum Diodori et successorem Theodori, ab eoque 
appellatus est « lingua Orientis » et « Porta religionis christianae ». 
Mortuo an. 437 Qiyore, rectore Scholae Edessae, N. unanimi 
voto electus est eius successor, quo munere 20 annos functus est. 
N. promovit doctrinam Mopsuesteni et amicus fuit episcopi 
Edessae, Ibae, dyophysitae. Eo mortuo an. 457, successor Nonnus 
deposuit N. nestorianizantem et contumacem, qui fugiens venit 
Nisibim, ubi, instante amico ep. Bar Sauma, transplantavit Scholam 
Edessae, quam per 40 adhuc annos rexit. Excipiuntur tamen 5 
anni quibus praefuit monasterio Kefar-Mari fugiens machinationes 
Bar Saumae. N. senex 103 annorum mortuus est an. 502. 

Studia generalia : J. B. Chabot, N. le docteur et les origines de l'Eco- 
le de Nisibe, JA 10 ser. 6 (1905) 157-77. - A. Baumstark, 109-113. - E. 
Tisserant, s.v. DTC XI, 26-30. - J. Labourt, 293-301. 



SCRIPTA 

N. composuit 360 scripta poetica, inter quae aliqua servantur 
ad usum liturgicum selecta. Praecipuus editor Mingana recensuit 
81 titulos horum « memre » et « madrase », quos in dispersis, non 
antiquis mss. Orientis et Europae viderat, sed solum 47 edidit. 

Editiones : A. Mingana, N. doctoris syri homiliae et carmina primo 
edita, 2 voll., Mossoul 1905. - Versio gallica [homil. 21 de baptismo] : A. 
Guillaumont, OS 1 (1956) 189-207. - anglica [homil. 21, 22 et 32 quae 
de baptismo et de sacerdotio agunt] : R. M. Connolly, The liturgical 
homilies of N., Text and Studies, Cambridge 1909. - Cfr. F. C. Burkitt, 
The Mss of « N. on the mysteries », JTS 29 (1927-28). - De martyribus 
horn. : P. Kruger, Traduction et commentaire de l'hom. de N. sur 
les Martyrs, OS 3(1958) 299-318. 



Singularis momenti est hom. N... [= ed. Mingana n. 7] de 
tribus doctoribus nestorianis, nempe de Diodoro, de Theodore 
Mopsuesteno et de Nestorio quos aperte laudat. Haec hom. quae 
post concilium Chalcedonense scripta est, ignorat illud concilium 
et Ephesinum, quod nestoriano auctori quadrat. 

Editio : Fr. Martin, Homelie de N. sur les trois docteurs nestoriens, 
JA 9 ser. 14 (1899) 446. - versio gallica : idem, ib. 15 (1900) 469-525. 



§ 46. NARSAI (NARSETES) 



109 



Plura alia tribuuntur N. in liturgia nestoriana. Sic quaedam 
« Hepakta » seu « troparia » diebus dominicis et festis ; quaedam 
elementa ritus funebris, et nominatim « Pasoqe » mortuorum ; 
aliquae « laudes » et litaniae a diaconis cantatae. Mss. tamen non 
sunt talis antiquitatis quae certitudinem fundent. Cfr. Baumstark, 
111-12. 

Editio : M. Wolff, Drei Begrabnisgesange N., OC N.S. 12-14 (1925) 
1-29. Alia inveniuntur in libris liturgicis nestorianorum. 

Dubiae etiam originis sunt ilia « sughite » seu carmina quae 
post « memre » veniunt et quae aliis etiam antiquis auctoribus 
interdum tribuuntur. Sic longum carmen dialogatum de Josepho, 
quod par iter Ephraem^ et Balaei dicitur. 

Editiones : P. Bedjan, Liber superiorum... Homiliae Mar-Narsetis in 
Joseph, Paris 1901, pp. 519-629. - Fr. Feldmann, Syrische Wechsellie- 
der von N., Leipzig 1896. - A. Mingana op. cit. - Versio germanica : F. 
Feldmann, op. cit. [= ed. Mingana n. 7]. 

DOCTRINA 



Ipsum curriculum vitae insinuat quod examen scriptorum 
confirmat, scilicet N. doctrinam fuisse communem cum Theodoro 
Mopsuesteno, immo vix diversam a Nestorio. Nonne praeterea 
N. primus rector fuit Scholae Nisibis cuius opera hierarchia 
persica in nestorianismum incidit ? 

N. defendit duas naturas, unum « prosopon », unum indivi- 
duum divino-humanum, Christum qui est homo completus simul 
cum Verbo in una voluntate. Verbum et homo amore uniti sunt. 
Est tamen unus Filius Dei Verbum unitum carni. « Proclamo Chri- 
stum hominem propter corpus, et Deum propter eminentem 
dignitatem. Ego credo eum esse unum, hominem et Filium Dei, 
unum una essentia quam nulla divisio separare potest. Distinxi 
naturas non Filios. Dixi eum Christum et Filium duplici ratione ; 
quia Spiritus Sanctus unxit eum et quia factus per amorem unus 
Filius cum Verbo ». . 

In mariologia eadem doctrina obstat quominus N. dicat 
Verbum natum esse de Maria, de qua e contra homo natus est. 
Cum coaevis antiochenis restringit erronee communicationem 
idiomatum in Christo. Alia ex parte laudat virginitatem completam 
sanctae Mariae quam liberam dick ab omni peccato, ita ut iure N. 



no 



II PARS - CAPUT I : PRIMI MAGISTRI NISIBENI 



STATUTA SCHOLAE NISIBIS 



111 



adducatur in favorem Immaculatae. Nonnulla pariter habentur 
apud N. quae partem Mariae in Redemptione significant. 

Studia : G. Sfair, L'ortodossia di N. rilevata dalla sua Omelia sui 
Dottori Greci, Bessarione 33 (1917) 313-27. - W. de Vries, Sakramenten- 
theologie bei den Nestorianern, Roma 1947. - P. Kruger, Das Bild der 
Gottesmutter bei dem Syrer N., Ost. St. 2 (1953) 110-20. - L. Abra- 
mowski, Das Konzil von Chalkedon in der Homilie des N. iiber die drei 
nestorianischen Lehrer, ZKg 66 (1954-55) 140-43. W. de Vries, Der Kir- 
chenbegriff der von Rom getrennten Syrer, Rom 1955. 



§ 47. Bar Sauma Nisibenus. 

B. natus in Beth Qardu, in Persia septentrionali intra aa. 415-20 
fuit servus et postea petivit Edessam in cuius Schola sub Iba 
doctrina nestorianizanti imbutus est, quare a « Latrocinio Ephesi » 
expelli iussus est. Rediit ergo B. in Persiam et ut erat vir astutus, 
obtinuit sibi et reliquis « edessenis » expulsis sedes episcopales 
praecipuas. Ipse electus est ep. Nisibis Katholiko Seleuciae-Ctesi- 
phontis Baboj. Cum a. 457 condiscipulus Narsai Edessa fugienstran- 
siret per Nisibim, B. eum invitavit ut ibi resideretet Scholam Edes- 
sae Nisibim transferret et regeret. B. caelibatus n'ormam frangens 
iunxit se cuidam moniali. Cum vero regimini Baboj adversaretur, 
congregavit a. 484 in Beth Lapat conciliabulum « edessenorum », 
quod, praeside B., deposuit Baboj et tentavit matrimonium epi- 
scoporum sanare. Baboj convocavit contra rebelles synodum 
Seleuciae-Ctesiphontis quae illos excommunicavit. Tamen cum B. 
favore imperatoris Peroz gauderet, meliores ipse partes habuit. 
Hoc ipso anno Baboj in carcerem coniectus est et iussu impera- 
toris occisus. Utrum hoc homicidium instigante B. commissum 
sit, ut vult Barhebraeus, non liquet. Ipso a. 484, mortuo Peroz, 
synodus Seleuciae-Ctesiphontis elegit successorem Baboj Aca- 
cium, amicum olim et condiscipulum B. Post varias lites ambo 
conciliati sunt in Beth c Adrai (485). Favore imperatoris Balas et 
novi katholici gaudens, B. persuasit imperatori de utilitate intro- 
ducendi nestorianismum in Persiam et expellendi monophysismum 
quo facilius christiani adhaererent imperio. His sententiis inductus 
imperator iussit monophysitas expelli, qui solum urbem Tagrit 
retinuerunt. B. tentavit pariter nestorianismum in Armenian! 
inducere, sed frustra ; nam episcopi in concilio Valarsapat (491) 
anathema dixerunt non solum contra Chalcedonense concilium 
sed etiam contra B. 



Interea post electionem Acacii convocatum fuerat concilium 
nationale ad quod B. venire renuerat sive vere sive ficticie impe- 
ditus. Ceterum ipse professus est oboedientiam Acacio et impro- 
bavit acta in conciliabulo Beth Lapatensi. Concilium ergo celebra- 
tum est Seleuciae-Ktesiphontis (486) absente B. et suffraganeis 
eius, in eoque non solum prohibitus est caelibatus clericis non 
religiosis, sed etiam formulae nestorianum sensum habentes solem- 
niter proclamatae sunt. Ergo B. simul cum Narsai auctor 
principalis fuit quod Ecclesia persica nestorianismum amplec- 
teretur. B. mortuus est intra annos 492-95. 

Studia : J. Labourt, Le christianisme dans 1'empire perse sous la 
dynastie sassanide, Paris 1904, pp. 131 ss. - A. Voobus, Les messaliens et 
les reformes de Barcauma de. Nisibe dans FEglise perse, Pinneberg 1947. 

SCRIPTA . 

Perierunt scripta B. quae constabant homiliis, hymnis, epis- 
tolis et sermonibus. Tribuitur « consecratio » quaedam B. quae 
probabilissime est una ex orationibus quae habentur in Rituali 
consecrationis altaris ab Iso c jahb III compilato (ed. Urmiae). 
Conservatae sunt 5 epistolae B. quarum 4 ad Acacium, in quibus 
dolet de sua inoboedientia contra Baboj. Aliqua fragmenta restant 
pariter synodi Beth Lapatensis, quae ipso B. praeside celebrata est. 

Editio : J. Chabot, Synodicon Orientale, pp. 525-39 [epistulae] ; pp. 
621-25 [Acta Beth Lapatensia]. - « consecratio »? : Liturgia SS. Aposto- 
lorum Adaei et Maris, Urmiae 1890, pp. 133-4. 

Studia : Baumst&kk, 108-9. 



§ 48. Statuta Scholae Nisibis. 

Origo huius Scholae considerari potest Schola Edessae, dicta 
etiam « persarum », in qua frequentes erant saec. V alumni persae. 
Cum autem ilia Schola, maxime opera Ibae rectoris, doctrinis 
nestorianis imbueretur nihil mirum est primos promotores Scholae 
Nisibis, Bar Saumam et Narsai, qui et ipsi alumni Edessae fuerant, 
germina nestorianismi secum tulisse. Immo Narsai rector Edes- 
senae Scholae per 20 annos, cum inde an. 457 expelleretur et 
Nisibim veniret, ibi, amico Bar Sauma exhortante, Scholam fun- 
davit aut transplantavit, eamque per 40 circa annos rex it. 



112 



§ SO. BABOJ 



113 



II PARS - CAPUT I : PRIM I MAGISTRI NISIBENI 



Hoc tempore scripta sunt S. S. N. quae probabilissime Sta- 
tuta Edessae plus minusve iterant, et quae 21 oct. 496 vim iuridi- 
cam adepta sunt. Sunt vero prima nobis nota Statuta cuiuslibet 
Scholae christianae. Schola Nisibis maximam partem habuit in 
nestorianizatione Persiae. Ipsa enim plures episcopos nestorianos 
formavit, inter quos Mar Aba I, Abraham de Kaskar, IsVjahb I et 
SabrisV. Tempore Mar Aba I circa 800 alumni earn frequentabant. 
Versus an. 832, fundata Schola in Bagdad, nisibena decidit. De 
Schola Nisibis tractarunt Barhadbesabba PO IX. 588-615 et 
« Causa fundationum scholarum » PO IV, 381-87. 

S. S. N. haec praecipua continent. Alumni in convictu vive- 
bant, ad modum hodiernorum Seminariorum, sub Rectore (Rab- 
ban) et Magistro domus qui disciplinam et oeconomiam curabat. 
Duo erant professores quorum primus, « Interpres », explanabat 
Scripturam sub ductu operum Theodori Mopsuesteni. Alter 
appellabatur « Magister lectionum ». Labor peragebatur in com- 
muni aula studii, ubi diversa erant scamna pro sacerdotibus et 
reliquis. Studia per 3 annos protrahebantur. Regimen Scholae ab 
episcopo locali fere exemptum erat. Alumnis sine venia vetitum 
erat in partes « romanorum » abire. 

Ed. I. Guidi, Giornale Soc. Asiat. Ital. 4 (1890) 165-95. - Vers. germ. : 
E. Nestle, ZKg 18 (1898) 211-29. 

Studia : A. Scher, Schola Nisibis, eius origo, statuta et viri celebres 
[arabice] Beryti 1905. - H. R. Nelz, Die theologischen Schulen der 
morgenlandischen Kirchen, Bonn 1916, pp. 77-110. - H. Leclerq. DAL 
XII, 1377-85. 



Mar Henaniso' (775) ; Mar Timothei I (790). Exstant et aliquae 
appendices. 

Haec prima collectio canonica potissimus est fons ad histo- 
riam Ecclesiae in Persia ilia epocha in qua primum autonoma 
facta est et deinde in nestorianismum incidit. 

S. O. efformat alteram partem in ms. Borgiano K. VI, 4 dum 
prima pars continet sine ordine documenta quae ad Marutham 
Maipherkatensem et ad Mar Abam referuntur. In tertia vero 
parte plura alia documenta traduntur quae sive ad theologiam 
sive ad ius canonicum momentum prae se ferunt. 

Haec nota de synodo an. 410 sub Isaaco. Post versionem sym- 
boli Nicaeni promulgantur, quasi nicaeni, 21 canones qui tamen 
non omnino cum illis concordant, licet 2, 3, 4, 6 nicaenos referre 
pateat. Unde confusio facta est ? Cum Marutha notitiam authen- 
ticorum canonum Nicaeae sed etiam aliorum conciliorum saec. IV 
episcopis persis communicaverit, forsan inde permixtio nata est. 
Dubitare licet utrum in eadem synodo promulgati sint illi alii 
73 Canones qui inspirati sunt in disciplina graeca saec. IV {vers, 
germ. : O. Braun, De sancta nicaena synodo, Munster 1898) et 
continentur in priore parte recensiti codicis. 

Praeter illos pseudonicaenos canones qui referuntur in S. O. 
alii postea pseudonicaeni, falso dicti « arabici », compositi^ sunt, 
qui in eodem codice inveniuntur et ab eodem O. Braun versi sunt. 

Ed. : J. B. Chabot, S.O., Paris 1902. 

Vers. germ. : O. Braun, Das Buch der Synhados, Stuttgart-Wien 1900. 

Studia : J. M. Voste, Discipline Chaldeenne I. Droit ancien (Codific. 
can. or. Fonti. Fasc. IV) Citta del Vaticano 1931. - Dauvillier, s. v. 
« Droit chaldeen »> in DDC. 



§ 49. Synodicon Orientale. 

Ita vocata est ab editoribus collectio canonica maximi momenti 
quae comprehendit synodos nationales Seleuciae-Ktesiphontis ab 
initio saec. V ad finem saec. VIII celebratas, quae proinde hoc 
tempore compilata iure dicitur. Mss. quidem recentioris sunt 
aetatis, sed sine dubio antiques et fidedignos fontes transcribunt. 

En summarium : Synodus Mar Isaaci (an. 410) ; Mar Jah- 
ballaha I (420) ; Mar Dadiso' (424) ; Mar Acacii (486) ; Bar Sau- 
mae Nisibeni (484) ; Mar Babaj (497) ; Mar Abae I (544) ; Mar 
Josephi (554) ; Mar Ezechielis (576) ; Mar Iso e jahb I (585) ; Mar 
Sabriso c I (596) ; Mar Gregorii I (605) ; Mar Gregorii II (676) ;' 



§ 50. Baboj. 

Fuit Katholikos Seleuciae-Ktesiphontis, + 484. 

Educatus doctrina iranica, conversus est in christianismum. 
Ab imperatore Peroz per plures menses vinculis coniectus est. 
Cum autem B. ad imp. Zenonem supplicantem epistulam mitteret, 
et haec intercepta esset, B. morte punitus est. Theologicis doctrims 
sive disciplina a coaevo Bar Sauma aperte discrepavit et persecu- 
tionem passus est. 

Conservatur narratio suae mortis non multo post scriptam 
(ed. P. Bedjan, AMS 2, 631-4). 



114 



II . PARS - CAPUT I : PRIMI MAGISTSI NISIBENI 



§ 56. MAR ABA I, KATHOLIKOS 



115 



Vix probabile est genuinam esse epistulam argumenti ascetici 
quae sum nomine B. in ms. tardiore et per traditionem monophy- 
siticam ad nos pervenit. Ms. : Brit. Mus. Add. 17262 saec. XII 
[ineditum] 

Studia : Baumstark, 107. 



§ 51. Acacius (Aqaq) Katholikos. 

Fuit Katholikos Seleuciae-Ctesiphontis ordinatus 483-5 et 
+ 496. Simul cum Baboj sese contra Bar Saumam opposuit. Sub 
ipso habita est an. 486 Seleuciae-Ctesiphontis synodus nationalis. 

Ed. synodi : J. B. Chabot, Syn. Or. 53-61. - Vers. gall. : ib. 299-307. - 
german. : O. Braun, Das Buch der Synhados 59-64. 

Studia : Baumstark 109. - W. F. Macomber, The Christology of the 
Synod of Seleucia-Ctesiphon A.D. 486, OCP 24 (1958) 142-54. 



§ 52. Babaj. 

Katholikos Seleuciae-Ctesiphontis ordinatus an. 497, + 502-3, 
qui prius a secretis praefecto Beth Aramaje fuerat. Sub B. ce- 
lebrata est Seleuciae-Ctesiphontis synodus an. 497 in qua Bar 
Saumae machinationes contra caelibatum cleri receptae sunt. 

Ed. synodalium actorum : J. B. Chabot, Synod. Or. 62-8. - Vers, 
gall. : ib. 310-17. - vers. germ. : O. Braun, Das Buch der Synhados, 85-92. 
Studia : Baumstark 113. 



§ 53. Abraham de Beth Rabban. 

Floruit saec. VI. Adulescens 15 annorum confugit ad Narsai 
vitae monasticae gratia. Deinde per 60 annos rexit Scholam Ni- 
sibis quam ultra 1000 alumni frequentabant et cui novum et am- 
plum aedificium erexit. A. dicitur composuisse plures commenta- 
ries exegeticos et Historiam Scholarum. Ei tribuitur in Chaldaeo- 
rum Breviario « tesbohta » pro nocte secundae feriae. 

Ed. : Brev. Chald. 42. - Vers, anglica : J. A. Maclean, East syr. daily 
Off. p. 98. 

Studia : Baumstark, 115. 



§ 54. loannes (Johannan) de Beth Rabban. 

Fuit luminare Scholae Nisibis sub regimine parentis sui 
Abraham et a. 566-7 peste mortuus est. 

Narratur J. plura theologica opera, nobis amissa, compo- 
suisse. Tribuitur ei « tesbohta » e nocturno feriae sextae in Brevia- 
rio Chaldaeorum. 

Ed. : Brev. Chald. 91 s. - Vers. angl. : J. A. Maclean, East syr. dayly 
Off. p. 100-1. 

Studia: Baumstark, 115-16. 



§ 55. loseph (Jauseph) Huzaya. 

Hie Josephus ex antiqua Susiana oriundus et discipulus Nar- 
sai, primus inter christianos syros orientales grammaticales quae- 
stiones tractavit. Curavit vero punctuationis systema quod voca- 
bula eisdem consonis constantia diversimode vocales sumerent 
quae diversis sonis responderent. Dicitur J. vertisse Dionysii 
Thracis Tiyyt]. 

Ed. : A. Merx, Historia artis gramm. apud syros, Leipzig 1889, pp. 
8, 28, 30, 68, 99-102. 

Studia : Baumstark, 116-17. 



§ 56. Mar Aba I, Katholikos. 

Restat biographia anonyma eventibus sat proxima quae 
M. A. vitam describit (ed. P. Bedjan, Histoire de Jabalaha et 
de trois autres Patriarches, Paris, 1895 pp. 206 87, versa in german. 
linguam a O. Braun BKV 37, pp. 188-220). His accedit Synodicon 
Orientale et quaedam notitia apud Cosman Indicopleusten (PG 
88,73). 

M. A. natus est ad Tigrim sub fine saec. V parentibus maz- 
deistis. Ipse, conversus in christianismum adulescens, frequen- 
tavit Scholam Nisibis. Venit deinde extra Persiam ut de fide cum 
Sergio, forsan Res'ainae, disputaret ; Edessae versatus est ubi ab 
amico Thoma graecam linguam didicit. Cum eo exinde percurrit 
Palaestinam, Aegyptum, ubi Patres deserti visitavit, Graeciam et 
Byzantium. In hoc itinere, probabilius Alexandriae, a Cosma 



116 



II PARS - CAPUT I : PRIMI MAGISTRI NISIBENI 



Indicopleuste cognitus est. M. A. debuit Byzantio fugere, proba- 
bilius propter dogmaticas difficultates, venitque Nisibim animo 
se monachismo dedicandi. Tamen coactus est in Schola docere, 
quo tempore commentaries scripsit qui hodie non perstant. 

Eo tempore contentio magna erat in Persia; duo enim Katho- 
lici se legitimos faciebant. Mortuo vero Katholiko Paulo, electus 
est unanimi consensu M. A. an. 540, cum et scientia et virtute 
praestaret. M. A. aggressus est correctionem schismatis, quo fine 
regiones meridionales visitavit venitque Kaskar, in Mesenem, 
in Persidem usque ad Rewardasir. Ubique illegitimis episcopis 
depositis, unicam hierarchiam instauravit. Visitatio conclusa est 
synodo in Beth Lapat, quae promulgavit canones contra incestus 
laicorum. Exstat narratio synodalis turn concilii turn praecedentis 
visitationis (cfr. J. B. Chabot, Synod. Orient. 69-95; vers. gall. 318- 
51). M. A. fundavit Scholam theologicam Seleuciae-Ktesiphontis 
initio an. 541. Cum autem bellum oriretur inter romanos et 
persas, magi animum imperatoris contra christianos excitarunt. 
Ipse M. A. accusatus relegatus est in remotum oppidum. Sed 
populus et episcopi frequentissimi ad eum concurrebant ita ut 
diceretur « montes et culmina Adherbaidiani plana facta esse 
gressibus sanctorum ». Immo ibi celebrata est synodus nationa- 
lis (a. 544) quae sex constitutiones promulgavit : 1) Canones su- 
pradictae synodi Beth Lapatensis 2) Epistulam de orthodoxia 
fidei 3) De moribus honestis normas 4) De depositione intru- 
sorum 5) Canones de regimine ecclesiasticorum in quibus electio 
omnium episcoporum in Persia Katholiko reservabatur. 6) « Prac- 
tica » seu declarationes praecedentium. Haec duo ultima docu- 
menta a M. A. durante captivitate exarata erant (ed. op. cit. 
et ib. 545-50; vers. gall. 555-61). An. 548 ab apostata accusatus, 
fugit venitque Seleuciam-Ktesiphontem. Cum vero Chosroes I 
stuperet, M. A. respondit se malle ab imperatore quam ab apo- 
stata occidi. lubente imperatore M. A. iterum in vincula coniec- 
tus est ita tamen ut simul munere suo fungi posset. Cum vero 
an. 551 filius Chosrois contra patrem rebellaret, hoc exhortante 
M. A. Persiam perlustravit ut christianos a rebellione arceret. 
Quare omnimoda dein libertate donatus + 29-11-552. 

Studia : J. Labourt, Le christianisme dans l'empire perse, sous la 
dynastie sassanide (224-632), Paris 1904, pp. 163-91. - Baumstark, 119- 
20. - E. Tisserant DThC XI, 178-83. - P. Peeters, Observations sur la 
Vie syriaque de M. A., catholicos de 1'Eglise perse (540-52), Miscellanea 
Giov. Mercati V, Citta del Vaticano 1946, pp. 69-112. 



§ 57. paulus nisibenus 



117 



SCRIPTA 

Praeter canonica scripta quae nunc recensebamus et quae 
M. A. auctorem saltern praecipuum habent, tribuuntur M. A. 
versiones turn V. Testamenti, cuius vix vestigia restant, turn simul 
cum Thoma liturgiae eucharisticae byzantinae coaevae, quae sub 
auctore Nestorio aut Theodoro Mopsuesteno posita erat. M. A. 
primum syriacum opus iuris canonici composuit, nempe com- 
pendium iuris matrimonialis in quo fratrum nuptias, apud per- 
sas frequentes, severe reprehendit. Utrum « canones » psalterii 
nestoriani M. A. auctorem habuerint, propter recentem aetatem 
codicum non liquet. 

Ed. liturgiae Nestorii et Th. Mops. : Liturgia SS. Apost. Adaei et 
Maris cui accedunt duae aliae..., Urmiae 1890, pp. 40-51. - Vers, anglica : 
P. G. Badger, The syr. Liturgies of the Apostles... Theodorus... and... 
Nestorius, London 1875. - Idem, The Nestorians and their Rituals, Lon- 
don 1852, vol. II, 215-43, - latino. : R. Renaudot, Liturg. Collect. 2, 620- 

32. 

Ed. comp. canonici : E. Sachau, Syrische Rechtsbiicher, Berlin 1914, 

255-8. 

Studia : Baumstark, 119-20. - Idem, Griechische und hebraische Bi- 
belzitate in der Pentateucherklarung Iso'dads von Merw, OC II, 1 (1911) 
1-19. - J. M. Voste, Les citations syrohexaplaires d'Iso'dad de Merw dans 
le commentaire sur les psaumes, Bi. 26 (1945) 19-21. 

DdCTRINA 

Christologia epistulae de fide orthodoxa nihil continere 
videtur quod positive sit haereticum. Ex professo dicitur Christum 
esse unicum Filium Dei : non admittendam esse quaternitatem 
in Deo : « Filium » simul et divinitatem et humanitatem dicere. 
Videtur M. A. nestorianismum non adeo plenum ac Bar Sauma 
docuisse. 



§ 57. Paulus Nisibenus. 

Per 30 annos rexit scholam quandam Arbelae, ab Abraham 
de Beth Rabban missus. Ordinatus est episcopus Nisibis a Mar 
Aba I an. 551, ut probabilius est, et adfuit synodo Seleuciae-Kte- 
siphontis an. 554. Aliquamdiu Byzantii degit ibique controver- 



^ 



118 



II PARS - CAPUT I : PRIMI MAGISTRI NISIBENI 



60. THEODORUS EP. IN MERW 



119 



siam dogmaticam tenuit de qua ad medicum Qiswai refert in 
scripto adhuc inedito {Brit. Mus. Add. 14535, saec. IX, fol. 16° 
v ss). 

Probabilior opinio (Mercati) tenet hunc P. eundem esse ac 
ilium a Junilio Africand tunc temporis Byzantii admiratum, et 
disputationem eandem esse ac graecam illam nobis saltern ex 
parte conservatam inter « persam » et manichaeum Photinum. 
P. + an. 571. 

P. composuit opus de textu biblico quod copiose adhibuit 
Julianus in suis « Institutis regularibus divinae legis » (PL, 58, 
15-42). 

Ed. disputationis : Giov. Mercati, Per la vita e gli scritti di « Paolo 
il Persiano ». Appunti da una disputa di religione sotto Giustino e Giusti- 
niano, Studi e Testi, 5, Roma 1901, pp. 180-206. 

Studia : H. Kihn, Theodorus von Mops, und Junilius Africanus als 
Exegeten, Freiburg i. Br. 1880. - G. Mercati, op. cit. - Baumstark 120-21. 



§ 58. Thomas Edessenus. 

Non confundendus cum Thoma Edesseno qui Mar Abam I 
graecum docuit et mortuus est Byzantii, noster Th. fuit discipu- 
lus successor in cathedra eiusdem Mar Abae I. Floruit ergo saec. 
VI. 

Th. fertur, cum iure ut videtur, esse auctor tractatuum de 
festis Natalis Domini et Epiphaniae. Alia opera, secus deperdita, 
ei tribuuntur. 

Ed. tractatus de Natali : S. J. Carr, Th. Ed. tractatus de Nat. D.N.J. 
Chr., Romae 1898. - [fragmentum alterius] : G. Diettrich, Nachr. d. 
Ges. - d. Wiss. zu Gottingen, pp. 200-01. - [elenchum completum capitu- 
lorum] : A. Baumstark, Die nestorianischen Schriften « de causis festo- 
rum», OC 1, (1901) 324-5. 

Studia : G. Diettrich loc. cit. 196-202. - Baumstark 121-22 : Idem, 
op. cit. pp. 320-42. 



Mss. hos tractatus continentia, hucusque inedita, recensita 
sunt a A. Baumstark, Die nestorianischen Schriften « de causis 
festorum », OC 1 (1903) 325-9 ; cfr. p. 334-5. 

Studia : Baumstark 122. 



§ 60. Theodorus ep. in Merw. 

Discipulus Mar Abae I, floruit saec. VI. Ei tribuuntur ab 
antiquis scripta de re philosophica et exegetica. Recusanda est 
genuinitas poematis de s. Eugenio et de graecis quae a saec. XIV 
affirmata est. Videntur nostro Th. dicata esse aliqua opera a Ser- 
gio Res'ainae. 

Studia - Baumstark 122. 



§ 59. Cyrus (Qijore) Edessenus. 

Fuit magister in Schola Nisibis saec. VI et po'stea aliam in 
IJirta fundavit. 

Tractatus Thomae Edesseni de festis C. E. complevit scrip- 
sitque de Quadragesima, de V et VI feria Hebdomadae Maioris, 
de Paschate et de Pentecoste. 



118 



II PARS - CAPUT I : PRIMI MAGISTRI NISIBENI 



siam dogmaticam tenuit de qua ad medicum Qiswai refert in 
scripto adhuc inedito {Brit. Mus. Add. 14535, saec. IX, fol. 16° 
v ss). 

Probabilior opinio (Mercati) tenet hunc P. eundem esse ac 
ilium a Junilio Africand tunc temporis Byzantii admiratum, et 
disputationem eandem esse ac graecam illam nobis saltern ex 
parte conservatam inter « persam » et manichaeum Photinum. 
P. + an. 571. 

P. composuit opus de textu biblico quod copiose adhibuit 
Julianus in suis « Institutis regularibus divinae legis » (PL, 58, 
15-42). 

Ed. disputationis : Giov. Mercati, Per la vita e gli scritti di « Paolo 
il Persiano ». Appunti da una disputa di religione sotto Giustino e Giusti- 
niano, Studi e Testi, 5, Roma 1901, pp. 180-206. 

Studia : H. Kihn, Theodoras von Mops, und Junilius Africanus als 
Exegeten, Freiburg i. Br. 1880. - G. Mercati, op. cit. - Baumstark 120-21. 



§ 58. Thomas Edessenus. 

Non confundendus cum Thoma Edesseno qui Mar Abam I 
graecum docuit et mortuus est Byzantii, noster Th. fuit discipu- 
lus successor in cathedra eiusdem Mar Abae I. Floruit ergo saec. 
VI. 

Th. fertur, cum iure ut videtur, esse auctor tractatuum de 
festis Natalis Domini et Epiphaniae. Alia opera, secus deperdita, 
ei tribuuntur. 

Ed. tractatus de Natali : S. J. Carr, Th. Ed. tractatus de Nat. D.N.J. 
Chr., Romae 1898. - [fragmentum alterius] : G. Diettrich, Nachr. d. 
Ges. - d. Wiss. zu Gottingen, pp. 200-01. - [elenchum completum capitu- 
lorum] : A. Baumstark, Die nestorianischen Schriften « de causis festo- 
rum», OC 1, (1901) 324-5. 

Studia : G. Diettrich loc. cit. 196-202. - Baumstark 121-22 : Idem, 
op. cit. pp. 320-42. 



§ 59. Cyrus (Qijore) Edessenus. 

Fuit magister in Schola Nisibis saec. VI et po'stea aliam in 
Hirta fundavit. 

Tractatus Thomae Edesseni de festis C. E. complevit scrip- 
sitque de Quadragesima, de V et VI feria Hebdomadae Maioris, 
de Paschate et de Pentecoste. 



60. THEODORUS EP. IN MERW 



119 



Mss. hos tractatus continentia, hucusque inedita, recensita 
sunt a A. Baumstark, Die nestorianischen Schriften « de causis 
festorum », OC 1 (1903) 325-9 ; cfr. p. 334-5. 

Studia : Baumstark 1 22. 



§ 60. Theodoras ep. in Merw. 

Discipulus Mar Abae I, floruit saec. VI. Ei tribuuntur ab 
antiquis scripta de re philosophica et exegetica. Recusanda est 
genuinitas poematis de s. Eugenio et de graecis quae a saec. XIV 
affirmata est. Videntur nostro Th. dicata esse aliqua opera a Ser- 
gio Res'ainae. 

Studia - Baumstark 122. 



Caput II 

AUCTORES NESTORIANI SECUNDA MEDIETATE 

SAEC. VI 



Hoc tempore nestorianismus in Persia internas pugnas subiit 
nam Henana magister nisibenus contra doctrinas Nestorii non 
sine favore aulae imperialis decertavit. De eo, utpote monophysita, 
alibi (cfr. § 114) tractamus. Synodi et theologi nestoriani con- 
tra doctrinam Henanae efficaciter luctarunt. 

Semper frequentiores et illustriores sunt auctores ascetici 
inter quos nominandi sunt Abraham Kaskarensis et Dadiso' qui 
pro monachis in montem Izla confugientibus primas regulas 
exararunt. Huic tempore adscribendus est etiam Gregorius, 
monachus in Cypro. Tandem egregia opera historica a duobus 
Barhadbesabba his annis composita sunt. 



§ 61. Joseph (Jauseph) Katholikos. 

Postquam per plures annos in imperio romano versatus sit 
ibique scientiis profanis, maxime medicina, vacaverit, in mona- 
sterium prope Nisibim venit. Favore praefecti provinciae et postea 
ipsius Chosrois I gaudens, Katholikos electus est an. 552 et + 
an. 575-6. Astutus et mundanis criteriis inductus debuit tamen, 
instantibus episcopis, an. 554 synodum Seleuciae-Ktesiphontis 
ad castigandos mores tenere, quod 23 canonibus curatum est. J. 
dictus est falsificator epistularum quae Mar Papae nomine appa- 
ruerunt ; quod tamen non omni ex parte verum est dicendum, 
cum aliqua ex epistulis in antecedenti synodo lecta sit. 

Ed. actorum et canonum synodi 554 : J. B. Chabot, Syn. Or., 96-19 - 
vers. gall. : ib. 352-67. - germanica : O. Braun, Das Buch der Synhados, 
146-63. 

Ed. e ms. Vat., olim K VI, 4 [solius ep. ad Helenam] : H. Gismondi. 
Ling. syr. gramm. et chrestomatia cum glossario 2. ed. Romae 1900, pp. 
30-32. - vers. germ, totius : O. Braun, ZKT 18 (1894) 164-82. 

Studia : Baumstark 124. 



§ 64. ISO'jAHB I, KATHOLIKOS 



121 



§ 62. Bud. 

B., qui erat periodeutes saec. VI, vertit, sine dubio e versione 
pehlewi, romanticam narrationem indicam Kalilae et Damnae. 
B. dicitur alia scripta theologica et philosophica exarasse. 

Ed. G. Bickell, Das Buch von Kalilag und Damnag, Leipzig 1876. - 
F. Schulthess, Kalila und Dimna, Berlin 1911. - vers. germ, in utroque 
op. cit. 

Studia : Baumstark 124-5. 



§ 63. Ezechiel (Hazqiel) Katholikos. 

Prius ep. in Zab magnam consuetudinem cum Mar Aba I 
habuit. Katholikos, favente Chosroe I, electus an. 569-70, cele- 
bravit an. 576 synodum Seleuciae-Ktesiphontis quae praeter 
aliquos canones ad ipsam vitam socialem cognoscendam valde 
utiles, promulgavit formulam fidei acerrimum nestorianismum, 
probabilissime contra deviationes llenanae, defendentem. E. + 
580-1. 

Ed. actorum synodi : J. B. Chabot, Syn. Or., 110-29. - vers. gall., ib. 
368-89. - germanica : O. Braun, Das Buch der Synhados, 164-90. 
Studia : J. Labourt, op. cit. 201-07. - Baumstark 126. 



§ 64. Iso'jahb I, Katholikos. 

Natus in Beth 'Arbaje, studia in Schola Nisibis sub Abraham 
perfecit. Annis vero 569-71 ipse rexit illam Scholam. Dein factus 
est ep. in Arzon et, favente Hormizda IV, an. 581 ordinatus est 
Katholikos Seleuciae-Ktesiphontis. I. venisse ad imperatorem 
Mauricium, ut quaedam traditio ferebat, eique formulam fidei 
orthodoxam praebuisse incredibile est quia pugnat turn cum 
actis in synodo an. 585 circa fidem turn quia post paucos annos 
Chosroem II ad Mauricium pergentem sequi noluit, quare Chos- 
roes.I. malevolo animo fuit. I. mortuus est an. 596 cum ad recenter 
conversum principem arabem Nu'man Hirtensem iret, fuitque 
a sorore Hind in monasterio ab ea fundato sepultus. 

Studia : Baumstark 126. 



122 II PARS - CAPUT II ! AUCTORES NESTORIANI SECUNDA MEDIETATE SAEC. VI 

SCRIPTA 

Synodus ab I. an. 585 Seleuciae-Ktesiphontis congregata 
promulgavit 31 canones quorum 2. defendit orthodoxiam Theo- 
dori Mopsuesteni. Hoc explicari potest ut antithesis turn contra 
magisterium Henanae turn contra Concilium Trium Capitulorum 
quod an. 553 Mopsuesteni opera omnia damnaverat. Conservantur 
etiam epist. I. ad Jacobum ep. in Darai, in insula Bahrein, in qua 
traduntur 20 canones ad disciplinam liturgicam spectantes, prae- 
terea formula fidei, et tractatus de Trishagio. 

Ed. [synodi a. 585] : J. B. Chabot, Syn. Or. 130-165. - vers. gall. pag. 
390-424. - germ. O. Braun, Das Buch der Synhados ,191-236. 

Ed. [epist. et formula] : Chabot, ib. 166-96. - vers. gall. 424-55. - 
germ. : Braun, 237-77. - de Trishagio : G. Furlani, RSO 7 (1917) 687-715. 

DOCTRINA 



Canon 2. synodi Mopsuestenum eiusque doctrinam maximis 
laudibus cumulat et vetat ne quis ilium magistrum aperte aut 
clam offendat. Alluditur ad « haereticos — iuxta 1 canonem — 
qui in sua insania audent tribuere Verbo in natura et persona suae 
deitatis proprietates et passiones naturae humanae Christi, quae 
inter dum tribuuntur Deo secundum oeconomiam sed non secun- 
dum naturam ». In symbolo vero, quod caret voce « theotokos », 
reprehenditur quod passio et mors tribuantur Verbo. Hie vero 
illas recepit « in templo corporis sui per oeconomiam ». 



§ 65. Barhadbesabba de Arbaia. 

B. erat « presbyter et interpres » « caput doctorum » in schola 
Nisibis sub fine saec. VI, et praeter alia opera nobis deperdita 
quae meminit Ebedjesu (cfr. Assemani, BO III, 1, 169), compo- 
suit « Historiam Ecclesiasticam » quae titulum habet : « Historia 
sanctorum Patrum qui propter veritatem persecutionem sustu- 
lerunt ». 

B. probabilius non est identicus cum coaevo Barhadbesabba 
de Halwan (cfr. § 66) nam nimis discrepant in nuntiis de Schola 
Nisibis. 



§ 66. BARHABDESABBA HALWANENSIS 



123 



« Historia Ecclesiastica » quae in solo ms. Brit. Mus. Or. 6714 
saec. IX-X continetur, compilat breves monographias incipiendo 
ab epocha arianismi et concludendo cum nestoriano Mar Abraham 
(+ 569). In 32 capitulis sermo est de Ario et de concilio Nicaeno, 
de Eustathio antiocheno, de Athanasio, de Georgio macedone, de 
Eudoxio, de Gregorio Thaumaturgo, de Aetio et Eunomio, de 
Basilio, de Flaviano Antiocheno, de Diodoro Tarsensi, de Chry- 
sostomo, de Theodoro Mopsuesteno, de « pio » Mar Nestorio. 
Reprehenditur Cyrillus et simili criterio narrantur acta in concilio 
Ephesi et tempore subsequenti. Tandem elogium fit Narsetis et 
Abrahami. His capitibus praemittitur elenchus haeresum, qui 
fere identicus est cum illo quem Maruthae Maipherkatensi tribui- 
mus a quo pendet quemque complet adiuncto inter haereticos 
Cyrillo. 

Inter fontes a B. usurpatos recogniti sunt Socrates, Theodo- 
retus, « Liber Heraclidis » Nestorii et alii. Adhibet simul alios 
fontes qui videntur incogniti. Ideo et quia provenit e campo 
nestoriano opus B. valde utile est ad historiam praesertim saec. V. 

Editio : F. Nau, PO IX, 490-631 [secunda parss] ; PO XXIII, 177 
343 [1 pars]. 

Versio gallica ; ibid. 
Studia : Baumstark, 136. 



S 66. BarhaHdesabba Halwanensis. 

In ms. A T . D. des Sentences 52 saec. XV habetur sermo cui 
titulus : « Causa fundationis scholarum ». In alio vero recentiore 
ms. {Seert 82 saec. XVI) inducitur ut auctor : « Mar Barhadbesabba 
'Arbaia, episcopus de Halwan ». Inique, ut videtur, confusio fit 
inter Barhadbesabba Arbaia, auctorem Historiae Ecclesiasticae 
et alteram coaevum homonymum, auctorem nostrum, qui an. 605 
adfuit synodo Seleuciae-Ctesiphontis ut episcopus Halwanensis. 
Huius dualitatis argumenta non levis ponderis sunt quod Ebediesu, 
recensens opera B. Arbaia, nullatenus hunc sermonem commemo- 
ret, quodque uterque. B. de historia scholae Nisibis narrationes 
non valde Concordes componant. 

B. H. in ipsa schola Nisibis sub Henana magistro (575-610 ?) 
studuerat et cum hunc sermonem exaravit adhuc magister scholam 
regebat. Hie ergo sermo,. qui quasi inauguralis anni academici 
concio teneri posset, compositus est ante annum 604 quo Katho- 



124 II PARS - CAPUT II : AUCTOEES NESTORIANI SECUNDA MEDIETATE SAEC. VI 

likos Sabriso' hie ut vivus commemoratus mortuus est sed post 
a. 581 quo anno Iso'jahb de Arzun, ad Katholikatum elevatus est, 
quod et auctor refert. 

Sermo aperitur elucubrationibus philosophico-theologicis 
de Deo et creatione, de diversitate substantiali creaturarum, de 
nostra cognitione Dei. In his disquisitionibus, quae iam sub influxu 
philosophiae graecae iacent, nota utiles sententias ad intelligentiam 
vocum syriacarum « itutha » « kejana » aliarumque. 

Potioris autem utilitatis sunt ea quae, post descriptas alias 
« scholas » — Adami, Moysis, Ioannis Baptistae, lesu Christi, 
Apostolorum, alexandrinae non benigne illustratae — narrantur 
de ortu scholae quae prius Edessae constituta a s. Ephraemo 
dein per Narsai ad Nisibim translata est, illustratur series doctorum 
quorum ultimus Ilenana Adiabenes non videtur hucusque a tra- 
ditionali nestorianismo scholae recesisse. 

Editio : A. Scher, PO IV, 31 -97. 
Versio gallica : A. Scher, ibid. 
Studia: Baumstark, 13 -349. 



67. Gregorius monachus Cypri. 



Persa erat genere et mercator. Dein post visiones accessit 
ad vitam solitariam Edessae ubi a Moyse litteris instructus est. 
Hinc venit in vicinum montem Izla ubi silentio et contemplatione 
vacavit. Inde in insulam Cyprum se recepit. Sed paulo ante mor- 
tem regressus est ad montem Izla. 

Inde ab Assemani omnes docti putaverunt G. fuisse magi- 
strum Epiphanii ep. Salaminae et proinde secunda medietate 
saec. IV floruisse. Sic Baumstark, Duval, Mingana etc. Sed I. 
Hausherr attento examine demonstravit G. fuisse monachum 
nestorianum saec. VI-VII, coaevum Arcadii ep. Cypri. 

G. auctor est libri sermonum « de Theoria sancta » nempe de 
contemplatione, ubi plura refert ab Evagrio desumpta, et libri 
epistularum, quibus discipulus Theodorus addidit tertium interro- 
gationum et responsionum dictum de visionibus. Praecipuus est 
codex Vat. Syr. 123 saec. VIII. 

Ed. : I. Hausherr, G. m. C. de Theoria sancta... Roma 1937 [cum 
vers. lat.]. - Epistulae ad discipulos Epiphanium et Theodorum sunt 
ineditae. 



§ 70. NATHANAEL (NATNIEL) EP. IN SIRZOR 



125 



Studia : Assemanus, BO, 1, 170-74. - A. Mingana, Expositor, 8 Ser,. 
vol. 9 (1919) 365-78. - Baumstark, 57-58. - J. B. Chabot, Litteratur syria- 
que, Paris 1934, p. 57 (dubitanter). - I. Hausherr, op. cit. - Idem, Aux 
origines de la mystique syrienne : Gregoire de Chypre ou Jean de Lyco- 
polis? OCP 4 (1938) 497-520. 



§ 68. Gregorius (Grigor) I, Katholikos. 

Natus in Perat docuit ut exegeta in Schola Seleuciae-Ktesi- 
phontis et an. 605 ordinatus est Katholikos. Fuit valde cupidus. 
Mortuus est a. 608-9. Eius tempore celebrata est Seleuciae-Ktesi- 
phontis synodus in qua per formulam fidei nestoriani sensus 
Theodori Mopsuesteni memoria et doctrina defenditur. Proscri- 
bitur pariter abusus monachorum girovagorum. 

Ed. J. B. Chabot, Syn. Or. 207-14. - vers. gall. 471-9. - germ. : O. 
Braun, Das Buch der Synhados, 298-306. 
Studia : Baumstark, 128. 



§ 69. Michael magister Nisibenus. 

Cum fuisset in Schola Nisibis discipulus Henanae, hunc 
posterius impugnavit. Floruit ergo vertente saec. VI ad VII. 

M. tribuuntur tractatus de festo Mariae Virginis post Natale 
Domini (cfr. descriptiones mss. apud A. Baumstark, Die nestoria- 
nischen Schriften « de causis festorum », OC I [1901] 333-4) nec- 
non se'ripta contra Jacobitas de somnis, de homine microcosmo 
et collectio definitionum quae omnia in mss. tardioribus inedita 
iacent. 

Studia : Baumstark 129. 



§ 70. Nathanael (Natniel) ep. in Sirzor. 

Alumnus in Schola Nisibis et dein ep. in Sirzor, imperante 
Chosroe II, ante an. 628 crucifixus est ideo quod e suo loco prae- 
fectum militiae expulit qui ecclesias destruxerat. 

N. auctor fuit commentarii in psalmos. 

Ed. : B. Vandenhoff, Exegesis psalmorum praecip. messianicorum, 
Rheine 1899, pp. 13-5. - vers. lat. 24-26. 
Studia : Baumstark 129-30. 



126 II PARS - CAPUT II : AUCTORES NESTORIANI SECUNDA MEDIETATE SAEC. VI 



§ 71. Abraham e Kaskar. 

Natus an. 503 + 8-1-588. Juvenis fuit missionarius apud 
arabes. Visitavit Eegyptum ubi monachos Sketes adivit. Dein 
venit in Scholam Nisibis. Sed amore solitudinis confugit ad montem 
Izlam in cuius culmine deinde celebre monasterium erexit. Huic 
Regulam dedit nobis conservatam quare iure A. habetur ut prae- 
cipuus pater vitae monasticae apud nestorianos. Tribuitur A. 
quaedam tesbohta in Breviario Chaldaico. 

Ed. regulae : J. B. Chabot, Rend. Ace. Lincei 7 (1898) 41-51. - vers, 
lat. 51-59. 

Ed. tesbohtae : Breviarium Chaldaeorum 2, 67-8. - vers. angl. A. J. 
Maclean, East syr. daily Office, 215. 

Studio. : Baumstark 130-31, - Th. Hermann, Bemerkungen zu den 
Regeln des Mar A. und Mar Dadischo vom Berge Izla, ZNTW 22 (1923) 
286-98. - J. van der Ploeg, Oud.-Syrisch monniksleven, Leiden 1942. 



§ 72. Dadiso' abbas in Monte Izla. 



D. successor fuit fundatoris Abraham in regimine monaste- 
rii in Monte Izla et -4- an. 604. Natus erat an. 529 in Beth Daraje 
et solitudinem monachalem in Adiabene coluerat. Dedit novas 
Regulas monasterio Izlae, quarum prima praescribit doctrinam 
quae cum Diodoro, Theodoro Mopsuesteno et Nestorio sit con- 
sona. Dum aliqui, inter quos novitii, vitam coenobiticam agerent 
alii prope monasterium proprias cellas ad vitam solitariam habe- 
bant. 

Ed. regularum : J. B. Chabot, Rend. Ace. Lincei 7 (1898) 77-90. - 
vers. lat. 91-99. 

Studia: Baumstark 130-31. - Th. Hermann, Bemerkungen zu den 
Regeln des Mar Abraham und Mar D. vom Berge Izla, ZNTW 22 (1923) 
286-98. - J. van der Ploeg, op. cit. 



73. Abraham de Nathpar. 



Nathpar seu Nepthar in Adiabene fuit locus originis A. qui 
floruit initio saec. VII. luvenis coluit solitudinem per tres annos 
et dein venit in Aegyptum ut videret monachos pachomianos et 



§ 75. SUISHALEMARAN EP. IN KARKA DE BETH SELOK 



127 



in Palaestinam. Regressus in suam solitariam cellam, ibi alios 
30 annos sancte vixit. Traditio quaedam, probabilissime legendaria, 
refert A. perrexisse in Adherbaidjan ut paganos evangelizaret. 
A. colitur ut sanctus turn a nestorianis turn a iacobitis. 

A. composuit pro lectione spirituali collectionem capitulorum 
indolis asceticae, numero decern prout fertur, licet non in omnibus 
mss. idem numerus constet. 

Ed. [solius capituli de Missa ut identica cum sacrificio Crucis] : P. 
Bedjan, Mar Isaacus Ninivita. De Perfectione religiosa, Paris 1909, 629- 
32. - vers. gall, [praeceptorum et monitorum et 4 capitulorum] : R. Ton- 
neau, A.d.N., OS 2 (1957) 337-51. - vers. ital. [1. capituli] : A. Penna, 
A.d.N., RSO 32 (1957) 415-31. 

Studia : Baumstark 131. - A. Penna, op. cit. 



§ 74. Babaj Bar Nesibnaje. 

Dictus « Nisibenus » quia exinde oriundus, fuit discipulus 
Abraham! de Kaskar et praefuit parvo monasterio in Monte Izla. 
Tandem secessit in solitariam cavernam. Floruit initiis saec. VII. 

B. auctor est duarum homiliarum « de poenitentia ». In Bre- 
viario Chaldaeorum tribuuntur B. plures tesbehatha. 

Ed. [tesbehatha] : E. A. Wallis Budge, The Book of Governors 2, 
300. - Brev. Chald. 1, 120.183 ; 2, 99-100. - vers. angl. : J. A. Maclean, 
East syr. daily Office, 157-8.226-7. - vers. germ, [de primo quadragesimae] : 
J. M. Schonfelder, Th. Quart. 48 (1866) 193-4. 

Sermones « de poenitentia », inediti in mss. Seert 109 : N. D. Sem. 
116. 3°. 

Studia : Baumstark 132. 



§ 75. Subhalemaran ep. in Karka de Beth Selok. 

Floruit vertente saec. VI ad VII. A Chosroe II in exilium 
missus est propter suam polemicam doctrinam contra monophy- 
sitam Gabrielem de Singar, archiatram imperialem. 

Plura scripsit praesertim pro monachorum lectione. E « Libro 
partium » conservatur ultima quae tribus capitibus agit de humili- 
tate Christi, de modo quo gratia unumquemque vocat et de com- 
mercio reciproco fratrum sive in solitudine sive in coenobio. 
lacet inedita : Brit. Mus. Or 6714 saec. IX-X. 

Studia : Baumstark 133. 



128 II PARS - CAPUT II : AUCTORES NESTORIANI SECUNDA MEDIETATE SAEC. VI 



§ 76. Ba'ut monachus. 

Floruit vertente saec. VI ad VII et fundavit monasterium in 
Beth Nuhadra. Videtur auctor hymni de resurrectione Christi 
(ed. fragment! apud G. Cardahi, Liber thesauri de arte poetica 
syrorum..., Romae 1875, pp. 76-7). 

Huic monacho apponi possunt alii eiusdem fere tempons, 
quibus saepe aliqui hymni in Breviario Chaldaeorum adscribuntur. 
Nempe : Jacobus, fundator monasterii in Beth 'Abe, Abimelech, 
Isaac exegeta et fundator monasterii, Adda, Gabriel de Sustrm, 
Emmanuel de Doqa aut Sargona. (Cfr. Brev. Chald. 43 in singulis 
tomis ; Missale Chaldaicum, Romae 1767, p. 300 ; Brev. Chald. 
346 in singulis tomis ; M. Ugolini, OC 2 (1902) 179-86.) 

Studio. : Baumstark 133-34. 



§ 77. Henaniso' monachus. 

Floruit in prima medietate saec. VII. Natus Hirtae e genere 
regis arabum Mundir ibn Nu'man, venit cum Georgio an. 612 
ad aulam imperialem Persiae. Deinde evangelizavit paganos et 
monasterium in Darad in Beth Garmai fundavit. 

Scripsit tractatum antichalcedonensem « contra haereticos » 
adhuc ineditum (ms. Berlin 88 saec. XIII; partim in ms. Seert 87). 

Studia : Baumstark 134. 



§ 78. Bar Safade. 

Natus in Karka de Beth Selok floruit saec. VII ante irruptio- 
nem arabum. Scripsit tractatum contra mazdeismum et Histonam 
Ecclesiasticam cuius restat solummodo narratio de persecutione 
himjaritarum contra christians. Haec iacet in mss feroL 75 
(Sachau 222) 34° ; aliquod excerptum produt in JA 10, 4UU-1 
nota. 



Studia : Baumstark 135. 



§ 79. SABRISO' I, KATHOLIKOS 



129 



§ 79. Sabriso' I, Katholikos. 

S. fuit pastor, monachus, alumnus in Schola Nisibis, missio- 
narius ep. in Lasom et an. 596 ordinatus est Katholikos; mortuus 
est 18-IX-604. Petrus, eius discipulus, scripsit biographiam. 

An. 596, S. praeside, celebrata est synodus Seleuciae-Ktesi- 
phontis in cuius Actis symbolum fidei et documentum submissio- 
nis messalianorum monachorum simul cum responsione a S. data 
continentur. 

Nestorianismus dicti symboli laudat quidem Mopsuestenum 
et omittit titulum theotokos, reprehendit eos qui naturas in Christo 
miscent et qui passiones divinae naturae Verbi tribuunt : simul 
tamen asserit, nova et aequa sententia : « Deus Verbum passiones 
redemptionis nostrae in sua humanitate sustinuit ». 

Ed. actorum : J. B. Chabot, Syn. Or. 196-207. - vers. gall. 456-70. - 
germ. : O. Braun, Das Buch der Synhados, 282-96. 

Ed. biographiae Petri : P. Bedjan, Histoire de Jabalaha, 206-87. 
Studia : Braun op. cit. 277-82. - Baumstark 128. 



Caput III. 

NESTORIANI SCRIPTORES AB INEUNTE SAECULO VII 
AD MEDIUM VIII. 



Saec. VII et VIII quod maximam propagationem nestorianis- 
mi per totam Asiam centralem usque ad Sinas vidit, elevavit theolo- 
giam ad oilmen; nam Babaj Magnus inhaerens vestigiis Mopsues- 
teni et Nestorii doctrinam christologicam nova auctontate adeo 
tractavit, ut posteriores theologi nihil de novo addito eius theonas 
repetiverint. Hoc tempore haec ipsa theologia propter adversitatem 
invasionis arabum deflectit simulque fama scholae Nisibis obscu- 
ratur cui aliae exigui momenti adiunguntur. 

Frequentiora sunt his saeculis scripta quae ad ius et ad litur- 
giam spectant, neque opera ascetica aegyptiacae saepe inspiratiom 
subiectae desiderantur. 



§ 80. Babaj Magnus. 

Natus circa an. 550 in pago Beth 'Ainatha in Beth Zabdai 
studia per 15 annos peregit eodem loco, docuit deinde in xenodo- 
chio Nisibis et tandem ingressus in « magnum monastermm» 
Montis Izlae monasticam vitam sub Abraham Kaskarensi et sub 
Dadiso' egit. Mortuo (a. 608-9) Gregorio I Katholiko, cum electro 
successoris ab imperatore impediretur, B. M. a plunbus episcopis 
rogatus Ecclesiam in Persia rexit. Mortuo vero Chosroe II an. 628 
cum B. M. ad katholikatum eligeretur munus recusavit et paulo 
postea mortuus est. 

Studia : J. S. Assemani, BO 3, 88-97. - Baumstark 137-139. 

Scripta 

Plura scripsit B. M. cui Ebedjesu 83 opera tribuit. Non nisi 
exigua eorum pars nobis conservata est. Inter quae praecipuum 



§ 80. BABAJ MAGNUS 



131 



locum tenet tractatus dogmaticus « de Unione », aliis etiam titulis 
significatus, in quo aguntur quaestiones de Incarnatione et de 
Eucharistia. 

Ed. A. Vaschalde, CSCHO, Lovanii 1915 [cum vers, lat.\. 

Sunt etiam B. M. duo commentarii in Centurias Evagrii et 
duo sermones « de lege spirituali » qui sub nomine monachi Marci 
positi sunt. 

Ed. commentariorum : W. Frankenberg, Euagrius Ponticus 8-471. - 
Sermones sunt inediti in ms. Brit. Mus. Add. 17270 saec. IX, de quibus 
cfr. P. Kruger, tjberlieferung und Verfasser der beiden Memre iiber das 
« geistige Gesetz » des Monches Markus, Ost. St. 6 (1957) 297-99. 

B. M. composuit pariter hagiographias quarum restant de 
martyr e monacho Georgio + an. 612 et de martyr e Christina, 
dum alia menologia de Dadiso', de Abrahamo Kaskarensi et de 
aliquibus monachis Montis Izlae, exceptis parvis vestigiis, perie- 
runt. 

Ed. de S. Georgio : P. Bedjan, Histoire de Mar Jabalaha 416-571. - 
vers. germ. : O. Braun, BKV 37, 221-77. 

Ed. de S. Christina : P. Bedjan, AMS 4, 201-7. 

Aliqui hymni B. M. tribuuntur (ed. Breviar. Chald. 1,57-8. 
67-8). Eum etiam praecipuum auctorem habere videtur turn 
scriptum missum an. 612 a pluribus episcopis imperatori turn ibi 
adpositum symbolum. 

Ed. : J. B. Chabot, Syn. Or. 562-98. - S. Giamil OC 1, 61-79. - 
vers. germ. : O. Braun, Das Buch der Synhados, 307-31. 



DOCTRINA 

B. M. fuit maximus Doctor nestorianorum in Persia. Posterio- 
res vero theologi doctrinam eius, nulla adposita evolutione aut 
novitate, simpliciter repetere videntur. 

De Incarnatione. B. M. fidelis est doctrinae Theodori Mop- 
suesteni et Nestorii et indignatus recusat scripta Cyrilli. Fami- 
liaris est ei formula: in Christo unum prosopon et duae hypostases 
et naturae. Unio fit inter Deum Verbum et hominem Domini, qui 
natus est de Maria. Unio secum portat inhabitationem Verbi in 



132 II PARS - CAPUT hi: nestoriani SCRIPTORES SAEC. VII ET VIII 

homine complete assumpto. Humilia, ut passio, non possunt did 
de A^erbo. Non intelligit quem sensum orthodoxum contmen 
possit in formula Cyrilli unionis secundum hypostasim. Porro 
nefas est dicere unionem factam esse in hypostasi secunda 1 mu- 
tatis B M nonconcipit— etiam in hoc cum Nestono concors — 
naturam concretam quae non sit hypostasis : iam vero hypostasis 
habet iam talem proprietatem quae capax sit praedican ut subiec- 
tum eorum quae talem naturam afficiunt. Natura concreta quae 
careat propria hypostasi seu personalitate a B. M. non concipitur. 
Sic ait • « Hypostasis, subsistens in esse suo non assumitur, nee 
additur alii hypostasi ut sit cum ea una hypostasis subsistens et 
possidens omnia naturalia ». _ 

Soteriologia B. M. cohaerenter tenet redemptionem operatam 
esse ab homine nato de Maria, qui solus pati potuit atque sacri- 
ficium Deo offerre. Recenter affirmatus est, forsan minus recte, 
influxus stoicismi in B. M. (Scipioni). ... 

De Eucharistia tenet panem non tr an substantia^ quippe qui 
semper maneat ita tamen ut sit typus corporis Christ! quod est 
in coelo. 

Ecclesiologia. B. M. docet per verba: «Pasce oves meas>> 
institutum esse « supremum sacerdotium », quin tamen exphcet 
quid hoc significet. Textum vero : « Tu es Petrus » exphcatalu- 
dendo ad fidem Petri aut Ecclesiae ut fundamentum perenmtatis. 

Studia : V. Grumel, Un theologien nestorien : B k , GW I (Vle- 
VII" s ) EO 22 (1932) 153-81 ; 257-80 ; 23 (1924) 9-34, 162-78 ,257-75, 
395-400 - L I. Scipioni, O. P., Ricerche sulla cristologxa del « Libro di 
Eraclide » di Nestorio. La formulazione teologica e il suo contesto filoso- 
fico, Friburgo 1956. 



§ 81. Iso'jahb II, Katholikos. 

Natus in Gedala, in Beth Arbaje, studuit Nisibi sed Scholam 
reliquit propter antithesin contra rectorem Henana. Docuit . demde 
in Balad et factus est episcopus. Ordinatus est an. 628 Katholikos 
et cum aliis episcopis venit ad imperatorem Herachum, qui erat 
Beroeae, eique symbolum fidei satis conciliativum porrexit ita ut 
orthodox! communionem ei non negaverint. Arab es islamic! 
invadentes premebant ; idcirco I. refugium mvemt in Karka de 
Beth Selok, Mortuus est an 644-46. 



SURIN 



133 



I. scripsit commentaries et menologia monachorum quae 
amissa sunt. Epistularum restant una inedita ad Rabban Abraham 
de Beth Madai (mss. Seert 65, 5 ; Vat. B 82, 23° etc.) secundum 
fidem nestorianam scripta, et altera ad Bar Saumam ep. Karkae 
de Laden in qua se defendit contra accusationem chalcedonismi : 
conservatur arabice. Symbol! Heraclio propositi arabica perstat ver- 
sio apud 'Amr. 

Ed. [symboli] G. Gismondi, Maris, Amri et Slibae de patriarchis 
nestorianorum commentaria, II, Romar 1907, p. 53-54. - vers. lat. 31. 
Ed. [secundae epist.] : A. Scher, PO 13, 576-79. 

Symbolum nihil continet quod positive sit heterodoxum. 
Non dat tamen Mariae titulum « Deiparae ». Admittit « unum 
Dominum Iesum Christum Filium Dei propria voluntate passum 
esse in corpore... at in suam divinitatem non cadere passionem ». 
« Filius Dei, Deus, Verbum, lumen de lumine. Deus verus de 
Deo vero... assumpsit naturam humanam ad divinitatem suam 
ostendendam ... est Deus perfectus et homo perfectus... et eius 
personalitas una, unus dominus, per unionem mirabilem incompre- 
hensibilem, in quem non cadit confusio aut divisio, nee com- 
mixtio aut separatio, ab aeterno et- usque in aeternum in dua- 
bus naturis veris divina et humana ». Hoc symbolum depen- 
dere videtur e symbolo Chalcedonensi. 

Studia : Baumstark 195-96. 



§ 82. Bar Sauma ep. Karkae de Laden. 

Floruit prima medietate saec. VII. Ad Katholikum Iso' 
jahb II duas scripsit epistulas, quae arabice conservantur, in qui- 
bus reprehendit dogmaticam eius conniventiam cum Heraclio 
cum ad hunc venit, praesertim quod in liturgia nomina Diodori, 
Mopsuesteni et Nestorii omiserit. 

Ed. : A. Scher, Chronica Seertensis PO 13, 562-76. 
Studia : Baumstark 196. 



89. Surin. 



Fuit exegeta in Schola Nisibis medio saec. VII. Dicitur com- 
posuisse opus antihaereticum adhibens methodum « graecorum », 



134 



CAPUT III : NESTORIANI SCRIPTORES SAEC. VII ET VIII 



videlicet philosophiae aristotelicae, ut videtur. Conservator sermo 
S. dedicatum Narsai et cognatis Abraham et Ioannem (mss. Dijarb. 
70, 10° et Bed. 57 (Sack. 174-76) 10°) cuius pars, continens notitias 
de Schola Nisibis, lucem publicam vidit. 

Ed. : A. Scher, PO 4, 400-2. 
Studia : Baumstakk 196-7. 



§ 84. Silvanus (Silwanos) de Qardu. 

Floruit medio fere saec. VII et cognovit iuvenem monachum 
Rabban Hormizd. 

Conservantur duo tractatus, nempe contra astrologiam et 
de doctrina quae continetur in libris platonicis « Introductio », 
« Categoriae », « De interpretatione », et in quibusdam « prolego- 
menis» neoplatonicis. Inedita iacent in mss. Berl. Or. quart 871. 
fol. 650 r°-93 r° ; 620 r°-50r°., Urm. 138, 5°. 6°). 

Studia : Baumstark 197. 



§ 85. Iso'jahb III, Katholikos. 

Filius divitum parentum persarum I. natus est in Bastuhmag 
apud Kuphlana in Adiabene. Fuit discipulus Jacobi de Beth' Abe 
et in Schola Nisibena studuit. Ab Iso'jahb II electus est ep. 
Ninive-Mosul et postea metrop. Arbelae. Ordinatus est Katholikos 
an. 650 (aut 647-8 ?). Compulsus ab invasoribus musulmanis de- 
buit Seleuciam-Ktesiphontem relinquere et confugit ad monaste- 
rium Beth' Abe ubi docere coepit. Adversantibus vero parum 
cultis monachis I. in patrium locum recessit mortuusque est a. 

657-8. 

I. tribuitur ordinatio librorum liturgicorum apud nestonanos. 
Conservamus plures epistulas generis pastoralis_ et ascetici ab I. 
scrip tas, et biographiam martyris Iso'sabran occisi an. 620. 

Ed. [epistularum] : R. Duval, CSCHO, Lovanii 1904. - vers. lat. ib. 

an. 1905. , , , ■ 

Ed. [biograph.] : J. B. Chabot, Nouvelles Archives des missions 

scientifiques et litt. 7, 485-584. 
Studia : Baumstark 197-98. 



ISAAC NINIVITA 



135 



§ 86. Simeon monachus. 

S. qui discipulus fuit Rabban Jozadaq fundatoris cuiusdam 
monasterii in montanis Qardu saec. VII, scripsit biographiam 
magni momenti historici fundatoris monasterii in Alqos, Rabban 
Hormizd. 

Ed. : E. A. Wallis Budge, The Life of Rabban Hormizd, Berlin 
1894. - vers. angl. Idem, The Histories of Rabban Hormizd the Persian 
and Rabban Bar Idta, London 1902. 

Studia : Baumstark 205. 



§ 87. Dadiso' (Dadjesu) e Beth Qatraje. 

Monachus fuit in monasteriis Rabkennare, Apostolorum et 
Rabban Sabor. Floruisse videtur secunda medietate saec. VII. 

Conservati sunt Commentarius in scripta Isaiae Sketensis 
(ineditus in ms. Seert 74 et N. Dame des Sentences 129) et in « Pa- 
radisum Patrum » 'Enaniso' (ineditus in ms. Brit. Mus. Add. 
17264). Videtur recenter inventum et editum « Sermonem de 
solitudine » ex alterutro provenire. Secundi Commentarii factum 
est compendium quod Philoxeno tributum est atque in arabicam 
et inde in aethiopicam linguam est versum. Videtur D. adiudi- 
candas esse « Exhortationes » quae sub suo nomine precibus diur- 
nis anachoretarum nestorianorum adponuntur (ined. Jer. Pair. 21). 

Ed. de solitud. : A. Mingana, Woodbrooke Studies VII, pp. 201-47. 
- vers. angl. pp. 76-143. 

Studia : Baumstark 226-7. - A. Guillaumont, DSp. Ill, 2-3. 



§ 88. Isaac Ninivita. 

Monachus nestorianus qui saec. VII floruit. Natus in Beth 
Qatraje ordinatus est ep. Ninive a Katholiko Georgio I (658-80), 
sed post quinque menses recessit in eremum Susianae et posterius 
in monasterium Rabban Sabor, ubi fere caecus mortuus est. 

I. praeclara scripsit de vita ascetica, quae per versiones ara- 
bicam, graecam, latinam magnum infiuxum etiam in Occidentales 
habuerunt. Nondum plene perfectum est examen criticum mss. 
et textuum qui I. N. tribuuntur. 



136 



II PARS - CAPUT III : NESTORIANI SCRIPTORES SAEC. VII ET VIII 



Iuxta traditionem I. composuit 7 tomos « de vita spiritual! , , 
de divinis mysteriis, de iudicio et de tentatione ». Conservantu r 
syriace circa 70 scripta, non semper eodem ordine, quae tractatu s 
epistulae et dialogi sunt ; quae omnia videntur ex uno tomo 
derivare. Insuper habentur orationes (ineditae) et hymni, maxi- 
mam partem inediti, et alia scripta de quorum genuinitate dubitare 
licet. Non excluditur interdum confusio cum Isaaco Antiocheno . 

Ed. : P. Zingerle, Monumenta syr., Innsbruck 1869, 97-101 [2 serm.]. 
- P. Bedjan, Mar. I. N. De perfectione religiosa, Paris-Leipzig 1909. - 
J. B. Chabot, De S.I.N, vita, scriptis et doctrina, Parisiis 1892 [3 serm.]. - 
A. Mai, Nova PP. Bibl. VIII, Romae 1871, pp. 157-87 ; nota ep. 4. ibi ed. 
falso asseri datatn esse ad Sim. « Stylitam », cum ms. alludat ad « Thauma- 
turgum )>. 

Vers, arabica : P. Sbath, Traites religieux, philosophiques et moraux, 
extraits des oeuvres d'l. de N. par Ibns as-Salt (IX siecle), Le Caire 1934. 

Vers, graec. antiqua facta ab arabica versione a Patricio et Abramo % 
et quae in ms. saec. VIII-IX iacet, ed. a N. Theotoki, 2 ed. Athenis 1895. - 
M. Besson, Un recueil de sentences attributes a I., OC 1 (1901) 46-60, 
288-98. 

Vers. lot. « Liber de contemptu mundi, Venetiis 1506 (PG 86, 811- 
86) est compilatio 25 sermonum I. qui in 53 capita dividuntur. Etiam trac- 
tatus « De cogitationibus » PG 86, 885-88 est I. et componitur excerptis 
e serm. 4 et 18. 

Vers. ital. : Del dispregio del mondo, Firenze 1720, Milano 1839 [e 
latino]. - germ. : G. Bickell, Ausgewahlte Schriften der syr. Kirchen- 
vater, BKV, Kempten 1874, 273-408 [8 serm.]. - anglica : Wensinck, I. 
of N. mystic Treatises transl. from Bedjan's syriac Text, Amsterdam 1923 . 
- neerlandica : H. Laman Trip de Beaufort, Uit de geschriften van I. v. 
N., Bussum 1931 [anthologia]. 

Studio, : J. Assemani, BO I, 446-59. - Chabot op. cit. - Baumstark 
223-5. - F. C. Burkitt, I. of N., JTS 26 (1924-25) 181-6. - L. Petit, 
DThC VIII, 10-12. 



: 89. Sahdona sen Martyrios. 



Natus in Halmon in Beth Nuhadra studuit in Schola Nisibis 
et dein monasticam vitam egit in monte Izla in monasterio Beth 
'Abe. Circa an. 635-40 electus est ep. in Mahoze de Arewan in 
Beth Garmai. S. propagavit suas doctrinas nestorianismo con- 
trarias quare regnante Katholiko Maremmeh (ann. 640-50) a sede 
depositus, in Occidentem fugit ; sed iterum potuit favore amicorum 
Persiam repetere. Attamen a successivo Katholiko Iso'jahb III 
iterum expulsus, Edessam venit ubi reliquum vitae monastice 



§ 91. JOSEPH (jAUSEPH-) HAZZAJA [= VIDENS] 



137 



vixit. Notanda est difficultas in componendis omnibus fontibus 
biographicis Sahdonae. 

Restant fragmenta primae partis et secunda integra operis 
ascetici S. de vita monastica, necnon quinque epistulae et series 
« consiliorum ad discretionem spirituum ». 

Ed. : P. Bedjan, S. Martyrii, qui et Sahdona, quae supersunt, omnia, 
Paris 1902. 



Non omnino liquet utrum doctrina S, 
fuisse Henanae in campo chalcedonensis 
« haeresim » cum ipsa doctrina nestoriana 
monoenergismum defenderit. Certum est 
mulas nestorianas impugnasse, unde eius 



, qui dicitur discipulus 
orthodoxiae fuerit an 
conformem aut potius 
eum traditionales for- 
damnatio. 



Studia : H. Goussen, Martyrios-Sahdona's Leben und Werke, 
Leipzig 1897. - Baumstark 221-2. - N. Pigulevskaja, Vita Sahdonae 
[russice], Zapiski Kollegij Vostokovedov 3 (1926) 91-108. - W. de Vries, 
Die syrisch-nest. Haltung zu Chalkedon. : Grillmeier-Bacht, Das 
Konz v. Ch. Vol. I. Wiirzburg 1952. - G. Garitte - A. De Halleux, 
Le sermon georgien du moine Martyrius et son modele syriaque, Mus. 
69 (1956) 243-313. - A. De Halleux, La christologie de M. S. dans 
revolution du nestorianisme, OCP 23 (1957) 5-32. - Idem, M. S. La 
vie mouvementee d'un « heretique » de l'Eglise nestorienne, OCP 24 (1958) 
93-128. 

§ 90. Gabriel Taureta. 

Floruit medio saec. VIII. Natus in Sirzor, studuit Nisibi et 
monachatum coluit in monte Izla et posterius in monasterio Beth 
'Abe cuius abbas fuit. 

Praeter quendam ineditum hymnum in lavatione pedum pro 
Feria V in Coena Domini (ms. Dijarb 70, 26°) scripsit legendariam 
hagiographiam martyrum sub Sapore II an. 318 in Tur Berain, 
nempe sanctae Sultanae Mahdokt et fratrum Adorpawa ac Mih- 
ranarse. 

Ed. P. Bedjan, AMS 2, 1-39. - vers. germ, [partialis] G. Hoffmann, 
Ausziige aus syr. Akten persischer Martyrer, 9-16. 
Studia : Baumstark 222. 



§ 91. Joseph (Jauseph) Hazzaja (= Videos). 

Identificandus cum 'Abdiso' Hazzaja, floruit secunda medie- 
tate saec. VII. Natione persa et captivitate servus factus christian! 



138 



II PARS - CAPUT III : NESTORIANI SCRIPTORES SAEC. VII ET VIII 



Cyriaci, baptismum ac libertatem recepit. Deinde vitam monastic 
cam in monasterio Abba Selibae egit et posterius praefuit primum 
monasterio Mar Bassimae et tandem conventui Rabban Boktiso'. 
Plura J. composuit, quorum maxima pars periit, v. gr. « Para- 
disum Orientalium » et opus quoddam historicum. Conservantur 
vero Commentarium, in 28 sermonibus, de sententiis Evagrii et 
aliorum monachorum (ineditum ms. Seert 78, 1°), « Liber the- 
sauri » de iudiciis Dei, 24 preces, « Dialogus Domini cum di- 
scipulo Cleopha », « Meditationes » de vita lesu, « Tractatus de 
natura divina, de Trinitate etc. » quae omnia inedita iacent in 
ms. Seert 78. Forsan I. est Commentarium in Dadiso' (ineditum 
ms. Brit. Mus. : Add. 17262). Conservantur duae epistulae J. 
ad Rabban Joseph et ad quendam amicum. 

Ed. epist. et fragmenta Libri de iudiciis Dei cum aliis fragmentis : 
A. Mingana, Woodbrooke Studies, VII, pp. 256-79 [vers. angl. 148-84]. 

J. qui accusatus est de asserenda praeexistentia animarum et 
de superfluitate orationis vocalis et laboris manualis ad perfectam 
vitam, claruit propter mysticismum, vi cuius tenebat Deum oculis 
corporis videri posse. 

Studia : Baumstark, 222-3. - A. Guillaumont, Sources de la doctri- 
ne de J. H., OS 3 (1958) 3-25. 



§ 92. Simeon e Rewardasir. 

S. qui secunda medietate saec. VII floruit et quodam tempore 
Katholiko Iso'jahb III sese opposuit, composuit persice opus 
iuridicum nobis in versione syriaca conservatum. Ibi dantur 22 
responsiones ad diversa quaesita de iure familiari et haereditario 
et de aliis similibus. 

Ed. : ¥.. Sachau, Syrische Rechtsbucher 3, 203-53 [cum vers. germ.]. 
Studia : A. Ruckek, Die Canones des S. von R., Leipzig 1908. - E. 
Sachau, op. cit. XVII-XXII. - Baumstark 206-7. 



§ 93. Georgius (Giwargis) I, Katholikos. 

Natus in Kaphra in Beth Garmai discipulus fuit Iso'jahb III 
adhuc ep. Ninive, qui G. suum successorem elegit. G. fuit successor 



§ 95. 'enaniso' monachus 



139 



Iso'jahb etiam in katholikatu secundum ultimam huius voluntatem : 
mortuus est an 680-1. An 676 tenuit G. synodum in Dirin, prae- 
cipua ex insulis Bahrein, cuius restant canones. Conservatur 
pariter christologicum scriptum ad chorepiscopum Mina an. 679- 
80 a G. missum. Adscribuntur etiam G. proclamationes diaconales 
in die ieiunii Ninivitarum. 

Ed. canones et scriptum christ. : J. B. Chabot, Syn. Or. 215-45. - 
vers. gall. 223.229-30. - german. : O. Braun, Das Buch der Svnhados, 348- 
71. 

Ed. proclamatio : Brev. Chald. 1, 183-4. 205. 223. 229-30. - vers, 
germ, partialis : J. M. Schonfelder, ThQ 48 (1866) 198-200. 

Christologia G. inculcat divisionem personalem inter Chri- 
stum et Verbum. Dicitur v. gr. in illo scripto : « Et quamvis etiam 
nos Christum hominem novimus, confitemur tamen eum Deum 
propter Logon qui eum sibi in indissolubili unione univit, et ae- 
ternum habitaculum sibi fecit. » « Et licet sint duae naturae, Deus 
et homo in natura et persona, tamen confitemur unicum Filium 
Dei». Severe reprehenduntur blasphemi qui affirmant Deum 
passum et crucifixum esse quasi hoc destructionem naturae divi- 
nae secum ferret. Dicitur etiam unicum esse prosopon filiationis. 
Divinitas unita erat corpori Christi in sepulchre et animae in para- 
diso. 

Studia - Baumstark 208. ' 



§ 94. Georgius (Giwargis) ep. Nisibis. 

Floruit secunda medietate saec. VII et est auctor hymni pri- 
mae dominicae in consecratione ecclesiae secundum liturgiam 
nestorianam. 

Ed. Brev. Chald. 3, 196-7. - OfBcium feriale iuxta ord. eccl. Maroni- 
tarum, Romae 1863, pp. 346-7. - vers. germ. : J. M. Schonfelder, Th.Q. 
48 (1866) 194-5. - anglica : A. J. Maclean, East syr. daily Off. 158-9. 

Studia : M. Ugolini, OC 2 (1902) 179-86. - Baumstark 209. 



§ 95. 'Enaniso' monachus. 

'E. fuit in Schola Nisibis condiscipulus Iso'jahb III venitque 
postea in monasterium Izlae. Peregrinavit in Palaestinam et in 



140 



II PARS - CAPUT III: NESTORIANI SCRIPTORES SAEC. VII ET VIII 



desertum Skete ubi -monachorum vitam dldicit et scripta secum- 
tulit in monasterium Beth 'Abe ubi medio saec. VII floruit. 

Plurium operum 'E. auctor fuit, qui et culturam et maxime 
ascesim promovit. Composuit lexicon vocabulorum aequilittero- 
rum et glossarium ad difficiliora verba et sententias Patrum expli- 
canda, necnon florilegium philosophicarum « definitionum » et 
« distinctionum ». 

Ed. lexici : G. Hofmann, Opusc. Nestor. 2-49. - glossarium est ine- 
ditum ; ms. N. Dam. des Sem. 138, 5°. - florilegium pariter ineditum ; ms. 
Brit. Mus. Add. 12 154, 32°. 

'E. adiumento fuit Iso'jahb III in ordinatione liturgiae. Meri- 
tum vero potissimum E. stat in ilia collectione sententiarum et 
exemplorum monachorum Aegypti quae sub titulo « Paradisus 
Patrum » inter monachos nestorianos non semper iisdem dementis 
composita diffusa est. Primus typus, tres libros comprehendens, 
continet « Historiam Lausiacarh» et aliud corpus narrationum 
Palladii necnon « Historiam monachorum » Hieronymo adscrip- 
tam. Alius typus comprehendebat, praeter plura apophthegmata, 
homiliam Chrysostomi in Matth. 8 et excerpta ex Abrahamo de 
Naphtar. 

Ed.: E. A. Wallis Budge, The Book of Paradise being the Histories 
and Sayings of the Monks and Ascetics of egyptian Desert by Palladius, 
Hieronymus and others. The syr. texts accord, to the Recension of c Anan- 
Isho c of Beth Abhe, (2 voll.) London 1904 [cum vers. angl.]. - ex aliis 
mss. : P. Bedjan AMS 7. - vers. angl. : E. A. Wallis Budge, The Paradise 
of the holy Fathers being, London 1907 (2 voll.). 

Studia: A. Baumstark, Aristoteles bei den Syrern 1, 212. -Idem, 
201-203. - G. Furlani, "E., Ahudhemmeh e il Libro delle Definizioni di 
Michele l'Interprete, Rend. Ace. Naz. dei Lincei, Ser. V, vol. 36, Roma 
1922. 



§ 96. Henaniso 4 I, Katholikos. 

Dictus etiam «Hegira» seu paralyticus. Electus ad katholi- 
katum an. 685-6, depositus est an. 692-3 machinante Joanne 
Nisibeno. H. confugit ad monasterium Jonae apud Ninivem ubi 
an. 699-700 peste mortuus est. 

H. plura iuridica documenta promulgavit quae posterius in 
unum corpus 25 aut 24 numerorum compilata sunt, ubi tamen 
aliqua etiam diversae indolis inclusa sunt. Composuit et com- 



IOANNES BAR PENKAJE 



141 



mentarium in evangelia anni liturgici cuius exstant saltern vestigia 
(inedita. ms. Dijarb 113, 14°) et forsan totum in versione arabica 
(in mss. Mos. 23 et 24). H. probabilis est auctor sermonis in ho- 
norem Iso'jahb III (inediti : ms. Cambridg. Add. 2818, IV ), 
cuiusdam hymni inediti (ms. Dijarb 36, 12°) et cuiusdam scripti 
polemici contra paganos et haereticos, cuius vix quidquam (ined. 
ms. Seert 109, XII ) conservatum est. 

Ed. compilationis : E. Sachau, Syrische Rechtsbiicher 2, 1-49. 
Studia : Baumstark 209. 



§ 97. Ioamies (Johannan) Azraq. 

Natus in Hirta floruit initio saec. VIII. Auctor fuit 80 fere 
quaestionum aenigmaticarum quae maxime de rebus biblicis 
tractant et quae ineditae iacent in mss. Dijarb 113, 15°; 112, 7° 
etc. 

Studia : Baumstark 210. 



§ 98. Ioannes Bar Penkaje. 

Natus est in Penek in Beth Zabdai saec. VII fuitque mona- 
chus, ut fertur. Inter sua copiosa scripta nobis conservatum est 
opus dictum «Liber summorum capitum historiae mundi tempora- 
lis », 15 sectionibus constans quod mediam viam inter historiam 
et theologiam historiae tenet, quodque ad an. 686 extenditur. 
Laudatur in hac historia politica religiosa Mu'awiae Kaliffae. 
Praeter ea traditus est memra heptasyllabicus « de timore Domini » 
in quo status moralis monachorum vivide deploratur. 

^ Ed. Historiae: sed solum sectionum 10-15 : A. Mingana, Sources 
syriaques 1, 1*-171*. - fragmenti primae sectionis : Ketabona dephartu- 
the, Urmiae 1898, pp. 295-302. - vers. gall, sectionis 15 : Mingana, op. cit., 
172*-97*. 

Studia : P. Giauad Sfair, II nome e l'epoca d'un antico scrittore 
siriaco, Bessarione 31 (1915) 135-38. - Idem, Degli scritti e della dottrina 
di Bar Pinkaie, ibid. pp. 290-309. - Baumstark 210-11. 



142 



II PARS - CAPUT III : NESTORIANI SCRIPTORES SAEC. VII ET VIII 



§ 99. Sabriso' ep. Nisibis. 

Floruit prima medietate saec. VIII et composuit hymnum 
qui in ritu nuptiali nestoriano supra caput sponsae canitur (mss. 
Vat Syr. 89 ; Jer. Pair. 50 ; Urm 29 etc.). 



§ 100. Babaj e Gebilta in Tirhan. 

Floruit initio saec. VIII et plures fundavit scholas cantorum 
quas quotannis visitabat. Exstant in Officio quotidiano nestoria- 
norum aliquae 'onjata quae B. habent auctorem. 

Ed. : Brev. Cald. 214* in singulis tomis. 
Studia : Baumstark 212-13. 



§ 101. Abraham Bar Dasandad. 

Floruit saec. VIII. Docuit exegesim in schola Basos (Persia) 
ubi claros discipulos habuit. Fragmentarie conservatur eius com- 
mentarium in scripta monachi Marci (ined. ms. Brit. Mus. Add. 
17270, saec. IX). Perstat tractatus eius de eremitismo. 

Ed. : A. Mingana, Woodbrooke Studies VII, 248-55 [vers. angl. 186- 
97]. 

Studia : Baumstark 214. 



§ 102. Mar Aba II, Katholikos. 

Natus in Kaskar cuius etiam loci episcopus fuit. Electus est 
ad katholikatum an. 741 et + an. 751, aetate anno 110. Bonam 
consuetudinem habuit cum emiro Jusuf ibn 'Omar at-Taqafi. 
Cum clerus Seleuciae-Ktesiphontis eum accusaret, M. A. confu- 
git ad Kaskar ubi per annum monasticam vitam egit. Invitatus 
deinde a fidelibus in propriam sedem reversus est. Huius episodii 
historiam M. A. describit in sua epistula ad Scholam Seleuciae, 
in unico nobis conservato eius scrip to. 

Ed. : J. B. Chabot, La lettre du Catholicos M. A. II aux membres de 
l'ecole patriarcale de Seleucie, Paris 1897 [cum vers. gall.]. 
Studia : Baumstark 214-15. 



§ 103. IOANNES E DALJATA 



143 



§ 103. loannes e Daljata. 

Monachus nestorianus qui floruit secunda medietate saec. VIII 
et qui diu eremiticam vitam duxit prope rupestrem locum Daljata, 
et vicinum monasterium reparavit. I. magna fama etiam apud 
iacobitas propter asceticam vitam ac doctrinam gavisus est. 

Conservantur aliquae ineditae preces (mss. Cambridge Add. 
2012, Berlin 200) sed praesertim 25 sermones et 51 epistulae 
maximam partem ineditae (v. gr. Cambridge Add. 1999 etc.) quae 
de monastica spiritualitate agunt. Ex arabica versione aethiopes 
antiqui opera I. verterunt quem « Saba [= senem] » nominant. 

Ed. sermo 6 et pars 15: P. Zingerle, Mons., syr. 1, 102-4. 

Vers. lat. ex antiqua graeca: De contemptu ' mundi capp. 28-29, 
53 Isaaco Ninivitae tributa PG 86, 857-9, 885-6 - vers. gall. : P. Sher- 
wood. Jean de D. : sur la fuite du monde, OS 1 (1956) 305-13. 

Studia : Baumstark 225-26. - I. Hausherr, Penthos, Rome 1944, 
pp. 149-50. - P. Sherwood, op. cit. 



142 



II PARS - CAPUT III : NESTORIANI SCRIPTORES SAEC. VII ET VIII 



§ 99. Sabriso' ep. Nisibis. 

Floruit prima medietate saec. VIII et composuit hymnum 
qui in ritu nuptiali nestoriano supra caput sponsae canitur (mss. 
Vat Syr. 89 ; Jer. Pair. 50 ; Urm 29 etc.). 



§ 100. Babaj e Gebilta in Tirhan. 

Floruit initio saec. VIII et plures fundavit scholas cantorum 
quas quotannis visitabat. Exstant in Officio quotidiano nestoria- 
norum aliquae 'onjata quae B. habent auctorem. 

Ed. : Brev. Cald. 214* in singulis tomis. 
Studia : Baumstark 212-13. 



101. Abraham Bar Dasandad. 



Floruit saec. VIII. Docuit exegesim in schola Basos (Persia) 
ubi claros discipulos habuit. Fragmentarie conservatur eius com- 
mentarium in scripta monachi Marci (ined. ms. Brit. Mus. Add. 
17270, saec. IX). Perstat tractatus eius de eremitismo. 

Ed. : A. Mingana, Woodbrooke Studies VII, 248-55 {vers. angl. 186- 
97]. 

Studia : Baumstark 214. 



§ 102. Mar Aba II, Katfaolikos. 

Natus in Kaskar cuius etiam loci episcopus fuit. Electus est 
ad katholikatum an. 741 et + an. 751, aetate anno 110. Bonam 
consuetudinem habuit cum emiro Jusuf ibn 'Omar at-Taqafi. 
Cum clerus Seleuciae-Ktesiphontis eum accusaret, M. A. confu- 
git ad Kaskar ubi per annum monasticam vitam egit. Invitatus 
deinde a fidelibus in propriam sedem reversus est. Huius episodii 
historian! M. A. describit in sua epistula ad Scholam Seleuciae, 
in unico nobis conservato eius scripto. 

Ed. : J. B. Chabot, La lettre du Catholicos M. A. II aux membres de 
1'ecole patriarcale de Seleucie, Paris 1897 [cum vers. gall.]. 
Studia : Baumstark 214-15. 



§ 103. IOANNES E DALJATA 



143 



§ 103. loannes e Daljata. 

Monachus nestorianus qui floruit secunda medietate saec. VIII 
et qui diu eremiticam vitam duxit prope rupestrem locum Daljata, 
et vicinum monasterium reparavit. I. magna fama etiam apud 
iacobitas propter asceticam vitam ac doctrinam gavisus est. 

Conservantur aliquae ineditae preces (mss. Cambridge Add. 
2012, Berlin 200) sed praesertim 25 sermones et 51 epistulae 
maximam partem ineditae (v. gr. Cambridge Add. 1999 etc.) quae 
de monastica spiritualitate agunt. Ex arabica versione aethiopes 
antiqui opera I. verterunt quem « Saba [= senem] » nominant. 

Ed. sermo 6 et pars 15: P. Zingerle, Mons., syr. 1, 102-4. 

Vers. tat. ex antiqua graeca: De contemptu ' mundi capp. 28-29 
53 Isaaco Ninivitae tributa PG 86, 857-9, 885-6 - vers. gall. : P. Sher- 
wood. Jean de D.: sur la fuite du monde, OS 1 (1956) 305-13. 

Studia: Baumstark 225-26. - I. Hausherr, Penthos, Rome' 1944 
pp. 149-50. - P. Sherwood, op. cit. 



T 



PARS TERTIA 



THEOLOGI MONOPHYSITAE 



Caput I 
PRIMI THEOLOGI MONOPHYSITAE 



Dum theologia nestoriana post concilium Chalcedonense 
solum in scriptis syriacis prodiit, doctrina monophysitica a graecis 
simul et a syris auctoribus propagata est. Hoc tempore mono- 
physitae provinciae antiochenae propriam hierarchiam a Iacobo 
Burdeana habuerunt, unde nomen « lacobitarum » historia eis 
dedit. Monophysitae in polemica contra orthodoxos chalcedonenses 
fervent, dum Henana in Persia contra nestorianos arma movet. 

Inde ab initio insignis est cura in operibus biblicis, fitque 
revisio Novi Testamenti. Etiam scientia philosophiae graecae ab 
aliquibus colitur. 

Studia : M. Jugie, Theologia dogmatica christianorum orientalium. 
Tom. V, De theologia dogmatica nestorianorum et monophysitarum, Pa- 
risiis 1935. - H. Gregoire, Mahomet et le monophysitisme, Melanges 
Diehl 1, 107-19. - W. deWries, Sakramententheologiebeidensyrischen Mo- 
nophysiten, Rom 1940. - P. Mouterde, Le concile de Chalcedoine d'apres les 
historiens monophysites de langue syriaque, in A. Grillmeier - H. Bacht, 
Das Konzil von Chalkedon I, [s. d.], pp. 581-602. - J. Lebon, La christo- 
logie du monophysisme syrien, ibid. 425-580. - M. Gordillo, Mariolo- 
gia orientalis, Romae 1954. - M. Jugie, La primaute romaine d'apres les 
premiers theologiens monophysites (Ve et Vie siecles). Ech. d'Or. 33 (1934) 
181-89. - W. de Vries, Primat, Communio und Kirche bei den friihen 
syrischen Monophysiten, OCP 18 (1952) 52-88. - Idem, Der Kirchenbe- 
griff der von Rom getrennten Syrer, Rom 1955. 



§ 104. Philoxenus Mabbugensis. 

Dictus etiam « Xenos », apud syros « Aksenaia », natus est 
in Tahal in Beth Garmai (Persia) circa medium saec. V. Adules- 
cens frequentavit Scholam Edessae, probabilius post an. 460, 
quando ergo episcopus Nonnus favebat orthodoxiae. Neque Ph. 
neque Jacobus Sarugensis, eodem fere tempore studens, nestoria- 



148 



III PARS - CAPUT I : PRIM I TEOLOGI MONOPHYSITAE 



nismo imbuti sunt. Ph. e contra monophysismo toto zelo adhaesit 
eumque per monasteria propagavit, quare a patriarcha antiocheno 
Calandione e regione expulsus est. Tunc probabiliter Ph. coram 
imperatore Zenone accusatus ei formulam fidei praebuit, quae, 
quia « Henoticon » non commemorat, ante an. 482 scripta videtur. 
Cum Zenoni formula placeret, Ph. Calandionem accusavit, cui 
paulo post successit Petrus Fullo. Hie vero cum esset monophy- 
sita, Ph. episcopum constituit in sede Mabbug an. 485. Ph. pacifice 
rexit dioecesim usque ad 499. Cum vero hoc anno orthodoxus 
Flavianus in sede Antiochena poneretur, Ph. plura sustulit. Venit 
Constantinopolim ubi a patriarcha Macedonia excommunicatus 
est. Tamen per artes suas obtinuit primum depositionem Mace- 
donii deinde expulsionem Flaviani a sede quam Severus mono- 
physita occupavit et tandem depositionem orthodoxi patriarchae 
hierosolymitani, Eliae. Mortuo tamen an. 518 imperatore Anasta- 
sio eumque Iustinus II contra monophysitas vehementem perse- 
cutionem moveret, Severus debuit sedem antiochenam relinquere. 
Ph. vero primum restitit, dein tamen cum aliis episcopis in exilium 
missus est, quo durante obiit ca. a. 522. Ph. in veneratione est 
apud iacobitas. 

Studia generalia: E. Tisserant, DTh.C s. v. - Baumstark 141-4. - 
Bardenhewer IV, 417-21. - E. Lemoine, Physionomie d'un moine syrien : 
Ph. d. M., OS 3 (1958) 91-103. 



Scripta 

Praeter commentaries in evangelia Matthaei, Lucae et Ioan- 
nis, quorum inedita fragmenta restant, Ph. haec scripta restant : 

1. Dogmatica. A) « De Trinitate et Incarnatione » tractatus 
tres, in quibus turn nestorianismus turn orthodoxia chalcedonensis 
impugnatur. Constant in ms. Vat. Syr. 137 an. 564. 

Editio : A. Vaschalde, CSCHO, Lovanii 1907 [cum vers, latino.]. 

B) Decern libri « de eo quod unus de sancta Trinitate 
incarnatus est et passus est », constantes in ms. Vat. Syr. 138 an. 
581., qui exarati sunt ad defensionem usus a Petro Fullone inducti 
addendi Trishagio « Qui crucifixus est pro nobis ». 

Editio [solum 2 priorum] : M. Briere, PO XV [cum vers, latino]. 

C) Sermo de Annuntiatione B. M. V. 

Editio : P. Kruger, OCP 20 (1954) [cum germanica vers.]. 



104. PHILOXENUS MABBUGENSIS 



149 



Praeterea alia restant scripta minora Ph. de re dogmatica, inter 
quae recolere licet 1) Tractatum adv. haereses, nempe de octo 
haeresibus circa Incarnationem. Edit. : F. Nau PO XIII, 248-50. 
2) Capita XII adversus eos qui profitentur duas naturas et unam 
personam in Christo, conservata inms. Brit. Mus. Add. 14597 an. 
569. Edit. W. Budge, The Discours of Phil. II, civ.-exxii. 3) Capi- 
ta XX adversus nestorianos. Edit. ibid, exxxiii-vi. 4) Capita VII 
adversus quemlibet nestorianum. Edit. ibid, exx-iii. 

2. Ascetica. Tredecim exstant homiliae Ph. quae praxim 
virtutum illustrant et extollunt, inter quas commendantur fides, 
simplicitas, timor Dei, paupertas, continentia. Videntur hi sermo- 
nes inter aa. 485-500 scripti. 

Editio : W. Budge, The Discourses of Ph., 2 voll. London 1894 [cum 
anglica versione quae tamen non semper fidelis est]. - Versio gallica : E. 
Lemoine in Sources Chretiennes 44, Paris 1956 ; idem [extract, hom. 2, 
3, 6, 7.]. La Vie Spir. 415 (1956) 252-61. 

Stud. : I. Hausherr, Spiritualite syrienne : Ph. d. M. en version fran- 
caise, OCP 23 (1957) 171-85. - E. Lemoine, La spiritualite de Ph. d. M., 
OS 2 (1957) 351-67. - J. Gribomont, Les homelies ascetiques de Ph. d. 
M. et l'echo du messalianisme, OS 2 (1957) 419-33. 

3. - Epistulae. Restant 15 epistulae quae maxime de re asce- 
tica et dogmatica tractant. Antiquitas mss et contextus historicus 
plenam earum genuinitatem spondent. 

1) Ep. ad imper. Zenonen Ed. A. Vaschalde, Three Letters of Ph. 
Bishop of M., Roma 1902, pp. 163-75 [cum vers, anglica : ib. p. 118-27]. 
2) Ep. ad monachos in Beth Gaugal. - Ed. : A Vaschalde, ib. 146-63 
[cum vers. angl. pp. 105-118]. 3) Ep. ad monachos Amidae. - Ed. : F. Nau. 
ROC 14 (1909) 37-38 [cum vers. gall.]. 4) Ep. ad monachos in TelFadda. 
- Ed. : I. Guidi, Rend. Ace. Line. 12, Roma 1886 [cum vers. ital.]. 5) Ep. 
ad monachos in Senun, in ms. Brit. Mus. Add. 14597 an. 569. Ed. partialis : 
Assemani, BO II, 12, 14-15, 38-45. - F. Nau, Le livre d'Heraclide, pp. 
370-2. 6) Ep. ad quosdam monachos. - Ed. : A. Vaschalde, op. cit. 127- 
46 [cum vers. angl. pp. 93-105]. 7) Ep. ad sacerdotes Abraham et Ores- 
tem. - Ed. : A. L. Frothingham, Stephen Bar Sudaili, Leyden 1886 
pp. 28-48 [cum vers. angl.]. - 8) Ep. ad reclusum Patricium Edessae. - Ed. 
partialis : I. E. Rahmani, Stud. Syr. 4, 90-3 [cum vers, latino 70-73]. - 
Versio antiqua graeca falso tributa Isaaco Ninivitae -Ed: A. Mai, Nov. Patr. 
Bibl 8 3 pp. 157-87. 9) Ep. ad comunitatem reclusorum in ms. Brit. 
Mus. Add. 14621 saec. IX. - Ed. : J. Lebon, Mus. 43 (1930) 149-220 [cum 
vers. gall.]. 10) Ep. ad Maronem Anazarbae. - Ed. : J. Lebon, ibid. 17-86 
[cum vers. gall.]. 11) Ad quendam archimandritam de vita monastica, ms. 
saec. XI (inedita). 12) Ad monachum Scholasticum cupiditate tentatum, 
in ms. Brit. Mus. Add. 121 67, saec. IX (inedita). 13) Ad quendam novitium. 



150 



III PARS - CAPUT I : PRIMI TEOLOGI MONOPHYSITAE 



- Ed. : G. Olinder, A Letter of Ph. of M. sent to a Novice, Goteborg 1941 
[cum vers. angl.]. 14) Ad quendam « discipulum » in citato ms. (inedita). 
15) Ad quendam conversum e judaismo in ms. saec. X (inedita). 

Aliqua liturgica scripta Ph. tribuuntur de quorum tamen 
genuinitate non constat. 

Doctrina 

Ph. fuit ferventissimus protagonista monophysismi nomina- 
lis dicti etiam severiani. 

Cum Ph. teneret foetum non nisi post 40 dies animari, docet 
primam factam esse in Christo incarnationem, postea vero unitam 
animam ex qua incorporatione resultat inhumanatio. Christus est 
et Patri et Mariae consubstantialis. Humanitas est in Christo 
perfecta et inconfusa. Si per « proprium » intelligitur autonomia, 
tunc humanitas in Christo caret proprietate. Si vero per proprietates 
intelliguntur notae essentiales, tunc manent et in Deo et in huma- 
nitate. Si vero per proprietates intelliguntur illae notae quae non 
adhaerent cuique naturae sed illam ut individuam determinant 
(notae hypostaticae) tunc dicendum Verbum illas habere non 
autem humanitatem. Cum pro Ph. idem significent « physis » et 
« hypostasis » seu « prosopon », nam nulla dari potest natura realis 
quae non sit hypostatica, inde est quod ipse in Christo unicam 
«physin» admittat, sequens terminologiam cyrillianam praechal- 
cedonensem. In Trinitate tamen Ph. distinguit bene inter concep- 
tus « physis » et « hypostasis » cum 3 hypostases, 1 vero physin 
in Deo admittat. 

Ph. videtur errorem impanationis in Eucharistia docere. 

Studia: I. Hausherr, Contemplation et saintete. Une remarquable 
mise au point par Ph. d. M., Rev. Asc. Myst. 14 (1933) 171-95. - W. de 
Vsies, Sakramententheologie bei den syrischen Monophysiten, Roma 
1940. - J. Lebon, La christologie du monophysisme syriaque, in Grill- 
meier - H. Bacht, Das Konzil von Chalked'on I Wurzburg 1951, pp. 
425-580. - E. Bergstrasser, Monophysitismus und Paulustradition bei 
Ph. v. Mabbug, ThLZ 80 (1955). 



§ 105. Polycarpus. 

Chorepiscopus in dioecesi Mabbug, vertit, hortante Philo- 
xeno, N. Test, et psalterium, forsan etiam e versione LXX partes V. 
Test. Evangelia quae P. an. 507-8 vertit forsan sunt idem textus 



§ 106. SIMEON EP. IN BETH ARSAM 



151 



quern deinde Thomas IJarkelensis recognovit. Non constat certo 
nobis conservatam esse versionem Evangeliorum P., quae etiam 
« philoxeniana » nominari solet. P. vertit etiam Apocalypsim, 
cuius exstat ms. saec. IX, et 4 parvas catholicas epistulas (2 
Petr., 2 et 3 lo, Iudae) e qua versione derivat alia vetus arabica et 
duplex syriaca recensio. E V. Test, videntur P. ut auctorem habere 
quaedam pericopes Is. quae in vetusta syro-hexaplari leguntur. 

Ed. vers. Apocal. : J. Gwynn, The Ap. of St. John in a syr. Version 
hitherto unknown, Dublin 1897. 

Ed 4 ep. cath. : Pococke, E P . quatuor, Petr. sec... Leyden 1630. ium 
haec turn praecedens ed. adhibitae sunt a Polyglotta Parisiensi et subse- 
quentibus. Ed. vers, arabicae : A. Merx, Ztschr. f. Assyr. 12 (1897) 240-bZ, 
348-81 ; 13 (1898) 1-28. 

Ed. fragm. de Is. : A. M. Ceriani, Monum. Sacra et Profana 5, 1, 
Milano 1868, pp. 1-40. Cfr. Idem, Le edizioni e i manoscritti siriache delle 
versioni del V. Test., Atti del Reg. 1st. Lombardo 1869, p. 17. 

Studia : J. G. Adler, Novi Test, versiones syr. simplex, Philoxeniana 
et Hierosolymitana, Kopenhagen 1789. - F. Uhlemann, De versionum 
N T syriacarum usu critico, Berlin 1850. - J. Gwynn, Remnants of the 
later syriac Versions of the Bible, London 1909. - Baumstark 144-45. - 
W D McHardy, James of Edessa's citations from the Philoxeman text 
of the Book of Acts, JTS 43 (1942) 168-73. - J. M. Voste, Les citations 
svro-hexaplaires d'Iso'dad de Merw dans le commentaire sur les Psaumes 
BL 2 (1945) 12-36. - W. D. McHardy, The Text of Mattew and Mark 
inWhite's Versio Syriaca Philoxeniana and in the New College Ms 333, 
TTS 49 (1948) 175-78. - Idem, The Text of Acts in James of Edessa s 
Citations and in the Cambridge Add. Ms. 1700, JTS 50 (1949) 186-7. - 
J. Bignami - Odier et G. Levi della Vida, Une version latme de 1 Apo- 
calypse syro-arabe de Serge-Bahira, Mel. d'Arch. et d'Hist. 62 (1950) 
125-48. - A. Voobus, Studies in the History of the Gospel Text in syriac, 
CSCHO Subs. 3, Louvain 1951. - Idem, Early Versions of the N. Testa- 
ment, Stockholm 1954. - S. Grill, Das N. Testament nach dem syrischen 
Text, Klosterneuburg-Miinchen 1955. 



§ 106. Simeon ep. in Beth Arsam. 

Ardens monophysita, dictus etiam « disputator persa >> quia 
in Persia suam doctrinam propagavit, tenuit controversiam in qua 
Katholikou Babaj .(497-502/3) argumenta confutavit, quare ad 
sedem episcopalem evectus est. Convertit tres magos qui circa an. 
509 martyrium passi sunt. S. saepe venit Hirtam et Constantmo- 
polim in qua urbe ante an. 548 mortuus est. 

A Ilirta dedit an. 524 litteras ad Simeonem Gabbulae m qui- 
bus de Aretha et sociis martyribus himjaritis sermo est, qui prae- 



ISO 



III PARS - CAPUT I : PEIMI TEOLOGI MONOPHYSITAE 



- Ed. : G. Olinder, A Letter of Ph. of M. sent to a Novice, Goteborg 1941 
[cum vers. angl.]. 14) Ad quendam « discipulum » in citato ms. (inedita). 
15) Ad quendam conversum e judaismo in ms. saec. X (inedita). 

Aliqua liturgica scripta Ph. tribuuntur de quorum tamen 
genuinitate non constat. 

Doctrina 

Ph. fuit ferventissimus protagonista monophysismi nomina- 
lis dicti etiam severiani. 

Cum Ph. teneret foetum non nisi post 40 dies animari, docet 
primam factam esse in Christo incarnationem, postea vero unitam 
animam ex qua incorporatione resultat inhumanatio. Christus est 
et Patri et Mariae consubstantialis. Humanitas est in Christo 
perfecta et inconfusa. Si per « proprium » intelligitur autonomia, 
tunc humanitas in Christo caret proprietate. Si vero per proprietates 
intelliguntur notae essentiales, tunc manent et in Deo et in huma- 
nitate. Si vero per proprietates intelliguntur illae notae quae non 
adhaerent cuique naturae sed illam ut individuam determinant 
(notae hypostaticae) tunc dicendum Verbum illas habere non 
autem humanitatem. Cum pro Ph. idem significent « physis » et 
« hypostasis » seu « prosopon », nam nulla dari potest natura realis 
quae non sit hypostatica, inde est quod ipse in Christo unicam 
« physin » admittat, sequens terminologiam cyrillianam praechal- 
cedonensem. In Trinitate tamen Ph. distinguit bene inter concep- 
tus « physis » et « hypostasis » cum 3 hypostases, 1 vero physin 
in Deo admittat. 

Ph. videtur errorem impanationis in Eucharistia docere. 

Studia: I. Hausherr, Contemplation et saintete. Une remarquable 
mise au point par Ph. d. M., Rev. Asc. Myst. 14 (1933) 171-95. - W. de 
Vries, Sakramententheologie bei den syrischen Monophysiten, Roma 
1940. - J. Lebon, La christologie du monophysisme syriaque, in Grill- 
meier - H. Bacht, Das Konzil von Chalkedon I Wurzburg 1951, pp. 
425-580. - E. Bergstrasser, Monophysitismus und Paulustradition bei 
Ph. v. Mabbug, ThLZ 80 (1955). 



§ 105. Polycarpus. 

Chorepiscopus in dioecesi Mabbug, vertit, hortante Philo- 
xeno, N. Test, et psalterium, forsan etiam e versione LXX partes V. 
Test. Evangelia quae P. an. 507-8 vertit forsan sunt idem textus 



§ 106. SIMEON EP. IN BETH ARSAM 



151 



quern deinde Thomas Harkelensis recognovit. Non constat certo 
nobis conservatam esse versionem Evangeliorum P., quae etiam 
« philoxeniana » nominari solet. P. vertit etiam Apocalypsim, 
cuius exstat ms. saec. IX, et 4 parvas catholicas epistulas (2 
Petr., 2 et 3 Io, ludae) e qua versione derivat alia vetus arabica et 
duplex syriaca recensio. E V. Test, videntur P. ut auctorem habere 
quaedam pericopes Is. quae in vetusta syro-hexaplari leguntur. 

Ed. vers. Apocal. : J. Gwynn, The Ap. of St. John in a syr. Version 
hitherto unknown, Dublin 1897. 

Ed. 4 ep. cath. : Pococke, Ep. quatuor, Petr. sec... Leyden 1630. Turn 
haec turn praecedens ed. adhibitae sunt a Polyglotta Parisiensi et subse- 
quentibus. Ed. vers, arabicae : A. Merx, Ztschr. f. Assyr. 12 (1897) 240-52, 
348-81 ; 13 (1898) 1-28. 

Ed. fragm. de Is. : A. M. Ceriani, Monum. Sacra et Protana S, 1, 
Milano"l868, pp. 1-40. Cfr. Idem, Le edizioni e i manoscritti siriache delle 
versioni del V. Test., Atti del Reg. 1st. Lombardo 1869, p. 17. 

Studia : J. G. Adler, Novi Test, versiones syr. simplex, Philoxeniana 
et Hierosolymitana, Kopenhagen 1789. - F. Uhlemann, De versionum 
N T syriacarum usu critico, Berlin 1850. - J. Gwynn, Remnants of the 
later syriac Versions of the Bible, London 1909. - Baumstark 144-45. - 
W D McHardy, James of Edessa's citations from the Philoxeman text 
of the Book of Acts, JTS 43 (1942) 168-73. - J. M. Voste, Les citations 
svro-hexaplaires d'Iso'dad de Merw dans le commentaire sur les Psaumes, 
Bi. 2 (1945) 12-36. - W. D. McHardy, The Text of Mattew and Mark 
in White's Versio Syriaca Philoxeniana and in the New College Ms 333, 
TTS 49 (1948) 175-78. - Idem, The Text of Acts in James of Edessa s 
Citations and in the Cambridge Add. Ms. 1700, JTS 50 (1949) 186-7. - 
J Bignami - Odier et G. Levi della Vida, Une version latine de 1 Apo- 
calypse syro-arabe de Serge-Bahira, M61. d'Arch. et d'Hist. 62 (1950) 
125-48. - A. Voobus, Studies in the History of the Gospel Text in syriac, 
CSCHO Subs. 3, Louvain 1951. - Idem, Early Versions of the N. Testa- 
ment, Stockholm 1954. - S. Grill, Das N. Testament nach dem syrischen 
Text, Klosterneuburg-Munchen 1955. 



§ 106. Simeon ep. in Beth Arsam. 

Ardens monophysita, dictus etiam « disputator persa >> quia 
in Persia suam doctrinam propagavit, tenuit controversiam in qua 
Katholikou Babaj (497-502/3) argumenta confutavit, quare ad 
sedem episcopalem evectus est. Convertit tres magos qui circa an. 
509 martyrium passi sunt. S. saepe venit Hirtam et Constantmo- 
polim in qua urbe ante an. 548 mortuus est. 

A Hirta dedit an. 524 litteras ad Simeonem Gabbulae in qm- 
bus de Aretha et sociis martyribus himjaritis sermo est, qui prae- 



152 



III PARS - CAPUT I: PRIMI TEOLOGI MONOPHYSITAE 



cedenti anno a judaico rege jemenita Du Nuwas occisi erant. De 
quibus in ms. tardiore exstat et anonyma narratio. In alio scripto 
ad anonymum S. deplorat nestorianizationem Persiae ope Bar 
Saumae consummatam. 

Ed. ep. ad Sim. : Assemani, BO 1, 364-79 [cum vers. lat.]. - P. Be- 
djan, AMS 1, 372-97. - J. P. Land, Anecd. Syr. 3, 235-42. 

Ed. anon, narrat. : G. Knos, Chrest. Syr., Gottingen 1807, pp. 37-54. 
Alia Acta cfr. in BHO [99-107]. 

Ed. ep. anonym. : Assemani, BO 1, 346-58. 

Studia : I. Guidi, La lettera di S. vescovo di B. A. sopra i martiri 
Omeriti. Att. Ace. Line. 3, Mem. 7 (1881) 501-15. - Baumstark 145-6. - 
A. Moberg, The Book of the Himyarites, Lund 1924. - E. Brooks PO 7, 
613-14. - L. Duchesne, L'Eglise au VI e siecle, Paris 1925, 289-93. - Bol- 
landistae, Martjo-ologium romanum, Bruxellis 1940, ad diem 24 oct. 



§ 107. loannes (Johannan) Bar Kursos ep. Teliae. 

De I. narrant loannes Asiae in H. E. et discipulus suus Elias 
qui biographiam magistri sat veridicam composuit (ed. : H. G. 
Kleyn, Het Leven van J. van Telia door Elias, Leyde 1882, cum 
■vers, neerland). 

Natus Callinici an. 482-83 ordinatus a Iacobo Sarugensi 
episcopus Teliae an. 519, mortuus est Antiochiae 6-11-538, quo 
die a monophysitis ut martyr ideo colitur quia instante patriar- 
cha orthodoxo Ephraemo et iussu praefecti persae Nisibis vin- 
culis ligatus et postea Nisibi et Antiochiae vexatus propter suam 
fidem violenta morte periit. I. monastica vita exercitus venit By- 
zantium an. 533, sed iterum ad monasterium in monte Singar 
confugit. Ut fidem monophysiticam propagaret millia hominum 
celeri manuum impositione presbyteros ordinavit. 

I. misit ad monachos prope Tellam formulam fidei (inedi- 
tam in ms. Brit.. Mus. Add. 14549 saec. VIII-IX). Praeterea ad 
quendam Sergium interrogantem de Eucharistia per 48 canones 
respondit. 

Ed. Th. Lamy, Dissertatio de Syrorum fide et disciplina in re eucha- 
ristica, Lovanii 1859, pp. 62-97 [cum vers. lat.]. - vers. gall. : F. Nau, 
Les canons et les resolutions canoniques de Rabboula, Jean de Telia... 
Paris 1906, pp. 8-19. 



« Ad clericos » vero respondit per alia 28 monita seu canones 
de re liturgica. 



§ 108. jacobus burde'ana (baradaeus) 



153 



Ed. : C. Kuberczyk, Canones Johannis bar Cursus, Teliae mauzlatae 
ep. e codice syr. parisino et quattuor londinens. editi, Leipzig 1901. - 
vers. gall. : F. Nau, op. cit. 20-30. 

Inedita iacent scriptum de officiis diaconi (partim existens 
in ms. Cambrid. Add. 2023, 26 b°) et commentarium de Trishagio 
(ms. Vat. Syr. 159. XIX etc.). 

Studia : Baumstark 174. 



§ 108. Jacobus Burde'ana (Baradaeus). 



Exstat eius biographia falso loanni Asiae tributa, tamen ante 
saec. VII exarata. 

Ed. J. P. Land, Anecd. Syr. 2, 364-83. - E. Brooks, PO 19, 228-68 
[cum vers angl.]. - vers, lat.: W. G. van Douwenland, loannis Eph. 
Comm. de Beat, orient., Amsterdam 1889, pp. 203-15. Posteriore tempore 
initio saec. VII adiecta est narratio translationis corporis (ed. : M. A. Ku- 
gener, ROC 7 (1902) 186-217. - E. Brooks, Po 19, 268-73 [cum vers. angl.]. 

A J., impigro propagatore monophysismi severiani, eius asse- 
clae « Jacobitae » vocati sunt. J. iuvenis monasticam vitam egit in 
monasterio Pesilta in montanis Izke, qui ca. an. 527-8 Byzantium 
missus est ut causam monophysismi in aula imperiali tueretur. 
Cum in hac usque ad an. 542-3 commoraretur favorem imperatricis 
Theodorae adeptus est. Turn petente rege arabum Harith ibn 
Gabala, J. ordinatus est episcopus titularis Edessae a patriarcha 
alexandrino Theodosio ut in orientali limite romani imperii ani- 
marum curam gereret. J. vero praesertim multis ordinatis mono- 
physitis episcopis novam hierarchiam fundavit quae an. 544, 
ordinate patriarcha antiocheno Sergio, quasi completa est. Plures 
deinde machinationes et insidias J. sustinere debuit qui ad patriar- 
cham alexandrinum Damianum pergens in itinere ad limen Ae- 
gypti in monasterio Romani an. 578 obiit. 

Paucae J. restant epistulae e graeco versae. Ei pariter tribuun- 
tur anaphora, formula fidei et homilia de Annuntiatione, quorum 
tamen priores non nisi dubia, ultima vero nulla genuinitate gaudent. 
Duo ultima nota sunt per versionem arabicam. 

Ed. epist. : H. G. Kleyn, J. B., de Stichter der syr. monophysitische 
Kerk, Leyden 1882, pp. 164-94. 



154 



III PARS - CAPUT I : PEIMI TEOLOGI MONOPHYSITAE 



Anaphorae vers. lat. : E. Renaudot, Liturgiarum orientalium collectio 
2, 333-41. 

Ed. vers. arab. symboli fidei : Kleyn, op. cit. 121-39. - vers, neerlan- 
dica: 139-63. Homilia vero est inedita. 

Studia : Baumstark 174-5. 



§ 109. Miscellanea Polemica Monophysitica. 

In mss. Brit. Mus. a) Add. 12156 ante an. 562 exarato b) Add. 
12155 saec. VIII et c) Add. 14533 saec. VIII-IX, in ms. d) Vat. 
Syr. 135 saec. VII-VIII iacent miscellanea p. m. quae sive indolis 
generalis sunt, sive contra Julianum Halicarnassum, aut Nesto- 
rianos, aut tritheistas, aut alios adversarios per florilegia, per dispu- 
tationes et parvos tractatus saepe anonymos propriam doctrinam 
defendunt. Nondum haec sunt aut studio examinata aut integre 
edita quare nee facile est concludere quinam compilatores fuerint, 
graeci an syri, et quo tempore comparata sint. lure retinetur scripta 
esse saec. V et VI quod non impedit aliquas compilationes poste- 
rius factas esse. Hae vero magnae utilitatis sunt v. gr. pro historia 
tritheismi et erroris aphthartodocetismi, necnon pro genuinitate 
textuum anteriorum Patrum qui citantur, definienda. 

Restat ineditum in ms. Brit. Mus. Add. 12154 saec. VIII- 
IX florilegium biblicum. 

Edita sunt ex a) : I. Rucker, Florilegium Edessenum anonymum 
(syriace ante 562), Sitzungsberichte der Bayr. Akad., Mtinchen 1933- 
ex a) et b) : F. Nau, Fragments compiles par les monophysites. Excerpta 
de Timoteo Aeluro. PO XIII, 180-247 [cum vers. gall.]. - ex b) et c) : G. 
Furlani, Sei scritti antitriteistici PO XIV, 673-766 [cum vers. ital.]. - 
ex b) : R. Draguet, Pieces de polemique antijulianiste, Mus. 44 (1931) 
254-317 [cum vers, lat.] ; 54 (1941) 59-89 [cum vers. gall.]. - ex d) : G. 
Furlani, Un florilegio antitriteistico in lingua siriaca, Atti dell' 1st. Ven. 
delle Sc. 83 (1924) 661-77. - e ms. Brit. Mus. Add. 14663 saec. VI-VII : 
R. Draguet, Une pastorale antijulianiste des environs de l'annee 530, Mus. 
40 (1927) 75-92 [cum vers. gall.]. 

Studia : Baumstark 176-7. - R. Draguet, Julien d'Halicarnasse et 
sa controverse sur Pincorruptibilite du corps du Christ, Louvain 1924. 



§ 110. Petrus e Callinico. 

Mortuus est 22-4-591 in monasterio Gubba Barraja. Cum an. 
577-8 P. tunc monachus in conventu Ananiae eligeretur a mono- 
physitis severianis patriarcha loco Pauli cumque in Aegyptum 



112. IOANNES EPHESI (AUT ASIAE) 



155 



venisset, in controversiam incidit cum alexandrino patriarcha 
Damiano, quae nunquam sedata est. 

P. conservantur sequentia opera in antiquis mss. 1) hymnus 
pentasyllabus de Crucifixione (ineditus in ms. Brit. Mus. Add. 
14591 saec. VI) 2) citatio epistulae ad episcopos Mesopotamiae 
(inedita in ms. Brit. Mus. Add. 12155) 3) Opus contra Damianum 
(dispersum in pluribus mss. Cfr. Assemani, BO, 2, 378-82 ; Baum- 
stark 177 nota 9). 

Studia : R. Duval, 365-6. - Baumstark, 177. 



§ 111. Daniel e Salah. 

Ipso testante, auctor fuit 3 tomorum in quibus psalmos com- 
mentatur quos an. 541-2 scripsit. Quibus addendi sunt commen- 
tarii in Ecclesiasten et in plagas Aegypti, hodie deperditi. 

Ed. solummodo partiales existunt. - horn. 1 et 2. : G. Diettrich, Eine 
jacobitische Einleitung in d. Psalter in Verbindung mit zwei Homilien 
aus dem grossen Psalmenkommentar des D. von S. zum ersten Mai herausg. 
Giessen 1912 [cum vers. germ..]. - hom. 83, 95, 115 : L. Lazarus, Wiener 
Ztschr. f. d. Kunde des Morgenl. 9 (1895) 85-108, 149-224. - fragmenta 
prologi et hom. 83, 150 : I. E. Rahmani, St. Syr. 1, 27-8, vers. lat.. 26-7. 

Studia : G. Diettrich, op. cit. - Baumstark, 179. 



112. loannes Ephesi (aut Asiae). 



Natus est in regione Amidae anno circiter 507. Puer et ado- 
lescens crevit in monasterio Maronis stylitae; sed annum agens 
15 ingressus est monasterium Mar loannis Urtaya, Amidae, ubi 
a. 529 diaconus factus est. I. simul cum aliis monachis expulsus 
est e monasterio a patriarcha antiocheno Ephraemo. Post diversa 
itinera I. venit CPlim ubi per plures annos gavisus est favore 
imperatoris lustiniani, qui a. 542 eum ad convertendos paganos 
in regionibus Asiae, maxime prope Ephesum, destinavit. ^ Inde 
eius episcopatus et titulus « Ephesi » et « Asiae ». Alia ministeria 
exercuit in insula Chios et in ipsa CPli, turn idololatras detegendo 
turn etiam vitam monachalem in villa Sycae instaurando, quae 
postea « monasterium syrorum » appellata est. Post mortem pa- 
triarchae Theodosii (566) I. agnitus est ut primus inter mono- 
physitas CPlis. Cum vero lustinus II persecutionem contra mono- 



156 



III PARS - CAPUT I : PEIMI TEOLOGI MONOPHYSITAE 



physitas moveret, I. qui noluit « Henoticon » recipere, in vincula 
coniectus est et plures alias vexationes sustulit. Tandem an. 586 
sub Mauricio mortuus est. Chronologia in vita I. non est semper 
perspicua. 

I. fuit primus egregius historiographus inter syros. Praeter 
maternam linguam syriacam calluit etiam graecam; sed sola scripta 
syriaca ex eius calamo restant, et solum indolis historicae. 

1. Historiae beatorum orientalium. Est quasi « Historia Lausia- 
ca » seu « Legenda Aurea » monasterii Mar loannis Amidensis ubi 
700 monachi florebant. Narrantur facta sermone simplici et « aedifi- 
cativo », ita tamen ut prae manibus habeamus fontem primi ordinis 
turn ad historiam monachatus in Mesopotamia turn ad ipsam 
culturam civilem illustrandam. Inter plures codices antiquissimus 
est Brit. Mus. Add. 14647 anni 688. 

Editiones : J. P. N. Land, Anecdota Syriaca, II, Leyden 1868, pp. 
1-288. - E. W. Brooks, PO XVII-XIX. 

Versiones : Latina : W. J. van Douwen - J. P. N. Land, Joannis E. 
Episc. Commentarii, Amsterdam 1889. - Anglica : E. W. Brooks, op. cit. 



2. Historia Ecclesiastica. Composita est a I. tempore persecu- 
tionis. Constabat tribus partibus cum senis libris. Prima pars vide- 
tur descripsisse potius brevi sermone eventus ab initiis christia- 
nismi usque ad « Latrocinium Ephesi » an. 449. Secunda pars com- 
plectebatur sequentia usque ad sextum annum imperii Iustini II 
(575) dum tertia pars tractat reliqua usque ad an. 585. 

Historia haec ad eventus saec. V et praesertim VI cognoscen- 
dos utilissima est etiamsi propter vehementem adhaesionem I. 
causae monophysismi aliis fontibus sit contemperanda. 

Prima pars periit. Secunda vero solum partim et fragmentarie 
nobis nota est per Chronicon Pseudo-dionysianum quod de ea 
copiose haurit. Tertia autem pars prostat in codice vetustissimo 
Brit. Mus. Add. 14640 saec. VII. 

Editiones : W. Cureton, The third part of the Ecclesiastical History 
of J. Bishof of E. now first edited, Oxford 1853. - E. W. Brooks, CSCHO, 
ser. 3, torn. 3, Lovanii 1935 [3. pars]. - J. P. N. Land, Anecdota syriaca II, 
op. cit. [fragmenta e 2. parte]. 

Versiones : Anglica [3. partis] : R. Payne Smith [e Cureton], Oxford 
1860. - Germanica [3. partis] : J. M. Schonfelder, Die Kirchengeschichte 
des Jo. v. Eph., Munchen 1862. - Latina : E. W. Brooks, op. cit. 

Studia : J. P. N. Land, De gedenkschriften v. een Monoph. uit de 6 
eeuw, K. Ak. v. Wetenschappen, Amsterdam 1888. - L. Duchesne, Jean 



114. HENANA 



157 



d'Asie. Memoire lu devant les 5 Academies le 25 oct. 1892, Journ. Officiel, 
n°. 299, p. 5200. - A. Dyakonov, Ioannes Ephesinus et suum opus Histo- 
riae Ec'clesiasticae [russice], Petersburg 1908. - E. W. Brooks, PO XVII, - 
Baumstark, 181-82. 



§ 113. Ahudemmefa. 

Natus in Beth 'Arbaje, prius, ut videtur, nestorianus fuit. 
Deinde episcopus Beth 'Arbaje factus est cum iam doctrinam 
monophysiticam profiteretur. Jacobus Baradaeus munus ei com- 
misit evangelizandi arabes qui in Mesopotamia erant. A. plures 
fundavit conventus et ausus est filium Chosrois I baptizare, qui 
an. 573 iussit A. in carcerem detrudi in quo a. 575 obiit. Haec 
describuntur in biographia antiqua (ed. F. Nau PO 4,1-51) et 
confirmantur a loanne Asiae et aliis. 

A. studiis philosophicis vacavit et e doctrinis aristotelicis 
copiose, ut videtur, mutuatus est. Conservantur duo parva opus- 
cula de anima et de unione animae et corporis. 

Ed. : F. Nau PO 3, 97-120. 

Studia : Baumstark 178. - G. Furlani, 'Enaniso'. A. e ll Libro delle 
Definizioni di Michele l'Interprete, Rend. Ace. Naz. dei Lincei, Ser. V, 
vol. 36, Roma 1922. - Idem, La psicologia di A., Atti della R. Ace. delle 
Sc. di Torino 61 (1926) 807-45. 



§ 114. Henana. 

Celeber hie theologus natus est in Adiabene et Nisibi, magis- 
tro Moyse, sub Abraham studuit. Miro modo H. amplexus est 
doctrinam antinestorianam quam statim a cathedra nisibena pro- 
pagare incepit ; hac de causa expulsus est Nisibi ab ep. Paulo, 
sed probabilius favore imperatoris Persiae regredi ei licuit, qui 
an. 572 regimen Scholae suscepit quod usque ad mortem, an. 610, 
per 38 annos tenuit. H. persecutionem ab Iso'jahb I Katholiko et 
ab aliis propter suam dogmaticam rebellionem sustinere debuit. 
Idcirco etiam numerus alumnorum multum minuit. 

Ea quae de V. et N. Testamento copiose scripsit, sine dubio 
propter suam adversus Mopsuestenum pugnam, penitus perierunt. 
Restant solum duo breves sermones de « Sexta feria aurea », Pen- 
tecostis scilicet, "et de rogationibus in « jejunio Ninivitarum ». 

Ed. : A. Scher PO 7, 53-87 [cum vers. gall.]. 



156 



III PARS - CAPUT I: PRIMI TEOLOGI MONOPHYSITAE 



physitas moveret, I. qui noluit « Henoticon » recipere, in vincula 
coniectus est et plures alias vexationes sustulit. Tandem an. 586 
sub Mauricio mortuus est. Chronologia in vita I. non est semper 
perspicua. 

I. fuit primus egregius historiographus inter syros. Praeter 
maternam linguam syriacam calluit etiam graecam; sed sola scripta 
syriaca ex eius calamo restant, et solum indolis historicae. 

1. Historiae beatorum orientalium. Est quasi « Historia Lausia- 
ca » seu « Legenda Aurea » monasterii Mar loannis Amidensis ubi 
700 monachi norebant. Narrantur facta sermone simplici et « aedifi- 
cativo », ita tamen ut prae manibus habeamus fontem primi ordinis 
turn ad historiam monachatus in Mesopotamia turn ad ipsam 
culturam civilem illustrandam. Inter plures codices antiquissimus 
est Brit. Mus. Add. 14647 anni 688. 

Editiones: J. P. N. Land, Anecdota Syriaca, II, Leyden 1868, pp. 
1-288. - E. W. Brooks, PO XVII-XIX. 

Versiones : Latina : W. J. van Douwen - J. P. N. Land, Joannis E. 
Episc. Commentarii, Amsterdam 1889. - Anglica : E. W. Brooks, op. cit. 



2. Historia Ecclesiastica. Composita est a I. tempore persecu- 
tionis. Constabat tribus partibus cum senis libris. Prima pars vide- 
tur descripsisse potius brevi sermone eventus ab initiis christia- 
nismi usque ad « Latrocinium Ephesi » an. 449. Secunda pars com- 
plectebatur sequentia usque ad sextum annum imperii lustini II 
(575) dum tertia pars tractat reliqua usque ad an. 585. 

Historia haec ad eventus saec. V et praesertim VI cognoscen- 
dos utilissima est etiamsi propter vehementem adhaesionem I. 
causae monophysismi aliis fontibus sit contemperanda. 

Prima pars periit. Secunda vero solum partim et fragmentarie 
nobis nota est per Chronicon Pseudo-dionysianum quod de ea 
copiose haurit. Tertia autem pars prostat in codice vetustissimo 
Brit. Mus. Add. 14640 saec. VII. 

Editiones : W. Cureton, The third part of the Ecclesiastical History 
of J. Bishof of E. now first edited, Oxford 1853. - E. W. Brooks, CSCHO, 
ser. 3, torn. 3, Lovanii 1935 [3. pars]. - J. P. N. Land, Anecdota syriaca II, 
op. cit. [fragmenta e 2. parte], 

Versiones : Anglica [3. partis] : R. Payne Smith [e Cureton], Oxford 
1860. - Germanica [3. partis] : J. M. Schonfelder, Die Kirchengeschichte 
des Jo. v. Eph., Munchen 1862. - Latina : E. W. Brooks, op. cit. 

Studia : J. P. N. Land, De gedenkschriften v. een Monoph. uit de 6 
eeuw, K. Ak. v. Wetenschappen, Amsterdam 1888. - L. Duchesne, Jean 



§ 114. HENANA 



157 



d'Asie. Memoire lu devant les 5 Academies le 25 oct. 1892, Journ. Officiel, 
n° 299 p 5200. - A. Dyakonov, Ioannes Ephesinus et suum opus Histo- 
riae Ecclesiasticae [russice], Petersburg 1908. - E. W. Brooks, PO XVII, - 
Baumstark, 181-82. 



§ 113. Ahudemmeh. 

Natus in Beth 'Arbaje, prius, ut videtur, nestorianus fuit. 
Deinde episcopus Beth 'Arbaje factus est cum iam doctrinam 
monophysiticam profiteretur. Jacobus Baradaeus munus ei com- 
misit evangelizandi arabes qui in Mesopotamia erant. A. plures 
fundavit conventus et ausus est filium Chosrois I baptizare, qui 
an. 573 iussit A. in carcerem detrudi in quo a. 575 obiit. Haec 
describuntur in biographia antiqua (ed. F. Nau PO 4,1-51) et 
confirmantur a loanne Asiae et aliis. 

A. studiis philosophies vacavit et e doctrinis aristotelicis 
copiose, ut videtur, mutuatus est. Conservantur duo parva opus- 
cula de anima et de unione animae et corporis. 

Ed. : F. Nau PO 3, 97-120. 

Studia : Baumstark 178. - G. Furlani, 'Enaniso . A. e ll Libro delle 
Defmizioni di Michele l'Interprete, Rend. Ace. Naz. del Lmcei, Ser. V, 
vol. 36, Roma 1922. - Idem, La psicologia di A., Atti della R. Ace. delle 
Sc. di Torino 61 (1926) 807-45. 



§ 114. IJenana. 

Celeber hie theologus natus est in Adiabene et Nisibi, magis- 
tro Moyse, sub Abraham studuit. Miro modo H. amplexus est 
doctrinam antinestorianam quam statim a cathedra nisibena pro- 
pagare incepit ; hac de causa expulsus est Nisibi ab ep. Paulo, 
sed probabilius favore imperatoris Persiae regredi ei licuit, qui 
an. 572 regimen Scholae suscepit quod usque ad mortem, an. 610, 
per 38 annos tenuit. II. persecutionem ab Iso'jahb I Katholiko et 
ab aliis propter suam dogmaticam rebellionem sustinere debuit. 
Idcirco etiam numerus alumnorum multum minuit. 

Ea quae de V. et N. Testamento copiose scripsit, sine dubio 
propter suam adversus Mopsuestenum pugnam, penitus perierunt. 
Restant solum duo breves sermones de « Sexta feria aurea », Pen- 
tecostis scilicet, 'et de rogationibus in « jejunio Ninivitarum ». 

Ed. : A. Scher PO 7, 53-87 [cum vers. gall.]. 



158 



III PARS - CAPUT i: PRIMI TEOLOGI MONOPHYSITAE 



Doctrina IJ. eruenda est potius ex adiunctis biographiae et e 
nuntiis ab auctoribus coaevis traditis. Constat H. admisisse vocem 
theotokos et ad mentem Chalcedonensium in Christo unam perso- 
nam et duas naturas considerasse. Respuebat doctrinam christolo- 
gicam et pelagianizantem Theodori Mopsuesteni. Dicitur H. 
indulsisse theoriis Origenis immo et eius erroribus circa apoka- 
tastasin et resurrectionem. Accusatio autem Babai Magni quod 
13. defenderit fatalismum vana est. 

Studia : A. Scher PO 7, 7-10. - Baumstark 127. 



115. Antiquissima Monumenta Liturgica. 



1 - Conservatur fragmentum anaphorae, olim aramaicae, quae 
in sua compositione quandam similitudinem cum posteriore « Li- 
turgia Apostolorum » nestoriana habet. Iacet vero in ms. saec. VI : 
Brit. Mils. Add. 14669. Agitur de oratione eucharistica probabi- 
lius prima inter nestorianos. 

2. - Anaphorae lacobi quae frequens fuit in Palaestina et quae 
e graeco versa, etiam in nnitimos syros propagata est exstant duae 
recensiones, quarum prima in sat communi usu primitivo jacobi- 
tarum fuisse videtur et per eos ad maronitas et ad aethiopes perve- 
nisse, secunda vero fundamentum fuit versione antiquae armeni- 
cae. Aetas primae secundum decennium saec. VI fuisse censetur. 

Ed. : fragmentorum : R. H. Connolly, OC 12, 14 (1925) 99-128. 

Ed. Anaphorae lacobi : O. Heiming, Anaphorae syriacae II, Romae 
1953, pp. 106-80 [cum vers. lat.]. - vers. angl. : F. E. Brightman, Litur- 
gies Eastern and Western I, Oxonii 1896, pp. 83-106. 

Vers. angl. fragmenti : Brightman ibid. 511-8. 

Studia : A. Rucker, Die syrische Jacobosanaphora nach der Rezen- 
sion des Ja'qob (h) von Edessa, Miinster 1923. - Baumstark, Die armeni- 
sche Rezension der Jacobusliturgie, OC 7-8 (1919) 1-32. - H. Goussen, 
Tiber einen neuen orientalischen-liturgischen Fund, OC 3, 1 (1927) 174, 
- B. Ch. Mercier, La liturgie de saint Jacques, PO 26, 2 (1946). 



Caput II 

SCRIPTORES MONOPHYSITAE PRIMA MEDIETATE 

SAEC. VII 



Haec periodus insignis est turn propter studia biblica, cum 
revisio hexaplaris Veteris Testamenti sit peracta, turn propter 
studia exegetica et philosophica quae celebre centrum inmona- 
sterio Qennesrin prope Euphratem habuerunt. Opera Aristotelis 
prae neoplatonicis favore monachorum gavisa sunt. 



§ 116. Athanasius I Patriarchs. 

Dictus etiam Gammala, natus est Samosatae et in Qennesrin 
(prope Aleppo) monasticam vitam egit. Ordinatus patr. antio- 
chenus an. 594-5 obtinuit Alexandriae conciliationem cum mono- 
physitis Aegypti an. 609-10. Negotiationes vero in Mabbug ab A. 
cum imperatore Heraclio an. 621 habitae vanae fuerunt. Mortuus 
est an. 630-1. 

Michael I in sua Chronica (ed. Chabot, pp. 405-9 vers, 
gall. II, 405-8; ib. 400-2 vers. II, 394-9) adducit plura documenta 
A. inter quae scriptum Heraclio oblatum et alia eiusmodi quae 
haud dubie graece exarata fuerant, sed etiam encyclica ad episcopos 
orientales et epistula ad ep. Cyriacum Amidae de unione, quae 
syriace fuerunt compositae. Biographia A. de Severo antiocheno 
iacet solum fragmentarie in coptica et plene in aethiopica lingua. 

Ed. : E. J. Goodspeed - W. E. Crum, PO 4, 578-718 [cum angl. 
vers. J. 

Studia : Baumstark 185-6. 



§ 117. Paulus ep. Teliae. 

Ei tribuitur versio ritus baptismi secundum Severum Antio- 
chenum quae est inedita (ms. Brit. Mus. Add. 14495 saec. X-XI). 



158 



III PARS - CAPUT i: PRIMI TEOLOGI MONOPHYSITAE 



Doctrina H. eruenda est potius ex adiunctis biographiae et e 
nuntiis ab auctoribus coaevis traditis. Constat H. admisisse vocem 
theotokos et ad mentem Chalcedonensium in Christo unam perso- 
nam et duas naturas considerasse. Respuebat doctrinam christolo- 
gicam et pelagianizantem Theodori Mopsuesteni. Dicitur H. 
indulsisse theoriis Origenis immo et eius erroribus circa apoka- 
tastasin et resurrectionem. Accusatio autem Babai Magni quod 
13. defenderit fatalismum vana est. 

Studia : A. Scher PO 7, 7-10. - Baumstark 127. 



115. Antiquissima Monumenta Liturgica. 



1 - Conservator fragmentum anaphorae, olim aramaicae, quae 
in sua compositione quandam similitudinem cum posteriore « Li- 
turgia Apostolorum » nestoriana habet. Iacet vero in ms. saec. VI : 
Brit. Mus. Add. 14669. Agitur de oratione eucharistica probabi- 
lius prima inter nestorianos. 

2. - Anaphorae Iacobi quae frequens fuit in Palaestina et quae 
e graeco versa, etiam in fmitimos syros propagata est exstant duae 
recensiones, quarum prima in sat communi usu primitivo jacobi- 
tarum fuisse videtur et per eos ad maronitas et ad aethiopes perve- 
nisse, secunda vero fundamentum fuit versione antiquae armeni- 
cae. Aetas primae secundum decennium saec. VI fuisse censetur. 

Ed.: fragmentorum : R. H. Connolly, OC 12, 14 (1925) 99-128. 

Ed. Anaphorae Iacobi : O. Heiming, Anaphorae syriacae II, Romae 
1953, pp. 106-80 [cum vers. lat.]. - vers. angl. : F. E. Brightman, Litur- 
gies Eastern and Western I, Oxonii 1896, pp. 83-106. 

Vers. angl. fragmenti : Brightman ibid. 511-8. 

Studia : A. Rucker, Die syrische Jacobosanaphora nach der Rezen- 
sion des Ja'qob (h) von Edessa, Minister 1923. - Baumstark, Die armeni- 
sche Rezension der Jacobusliturgie, OC 7-8 (1919) 1-32. - H. Goussen, 
Tiber einen neuen orientalischen-liturgischen Fund, OC 3, 1 (1927) 174, 
- B. Ch. Mercier, La liturgie de saint Jacques, PO 26, 2 (1946). 



Caput II 

SCRIPTORES MONOPHYSITAE PRIMA MEDIETATE 

SAEC. VII 



Haec periodus insignis est turn propter studia biblica, cum 
revisio hexaplaris Veteris Testamenti sit peracta, turn propter 
studia exegetica et philosophica quae celebre centrum inmona- 
sterio Qennesrin prope Euphratem habuerunt. Opera Aristotelis 
prae neoplatonicis favore monachorum gavisa sunt. 

§ 116. Athanasius I Patriarcha. 

Dictus etiam Gammala, natus est Samosatae et in Qennesrin 
(prope Aleppo) monasticam vitam egit. Ordinatus patr. antio- 
chenus an. 594-5 obtinuit Alexandriae conciliationem cum mono- 
physitis Aegypti an. 609-10. Negotiationes vero in Mabbug ab A. 
cum imperatore Heraclio an. 621 habitae vanae fuerunt. Mortuus 
est an. 630-1. 

Michael I in sua Chronica (ed. Chabot, pp. 405-9 vers, 
gall. II, 405-8; ib. 400-2 vers. II, 394-9) adducit plura documenta 
A. inter quae scriptum Heraclio oblatum et alia eiusmodi quae 
haud dubie graece exarata fuerant, sed etiam encyclica ad episcopos 
orientales et epistula ad ep. Cyriacum Amidae de unione, quae 
syriace fuerunt compositae. Biographia A. de Severo antiocheno 
iacet solum fragmentarie in coptica et plene in aethiopica lingua. 

Ed. : E. J. Goodspeed - W. E. Crum, PO 4, 578-718 [cum angl. 
vers.}. 

Studia: Baumstark 185-6. 



§ 117. Paulus ep. Teliae. 

Ei tribuitur versio ritus baptismi secundum Severum Antio- 
chenum quae est inedita (ms. Brit. Mus. Add. 14495 saec. X-XI). 



160 



III PARS - CAPUT II : SCRIPT. MONOPHYS. PRIMA MEDIET. SAEC. VII 



Maximum tamen meritum P. in eo est quod, hortante patriarcha 
antiocheno Athanasio I et aliis collaborantibus inter quos memo- 
ratur diaconus Thomas, syncellos patriarchae, novam versionem 
Veteris Testamenti secundum origenianam hexaplarem ann. 615-7 
prope Alexandriam perfecit, quae maximi momenti est turn quia 
textus graecus huius operis fere deperditus est, turn quia sive in 
iiturgia sive in aliis scriptis haec versio quae dicitur « syro-hexa- 
plaris » antecedens dominium « pesittae » occupare incepit. Restat 
in Bibl. Ambrosiana exemplar alterius voluminis totius versionis 
quod ab A. M. Ceriani photolithographice editum est Mediolani 
1874. Priorum vero librorum Vet. Testamenti interdum singuli 
integri interdum fragmenta non pauca restant, quae in sequentibus 
editionibus exstant : 

Ed. : Libri IV Reg., J. G. Hasse, Jena 1782. - Jer. Ez. : M. Nohberg, 
Lund 1787 [cum vers. tat.]. - Daniel : C. Bugati, Mediolani 1788. - Ps. : 
P. Cighera, Mediolani 1816. - Reg. 12 Proph. Prov. Job., Cant. Cantic, 
Threni, Ecclesiastes : H. Middeldorpf, Berlin 1835. - Judices, Ruth : 
Skat Rordam, Kopenhagen 1859-61. - Bar. Thren. et epist. Jer. : A. M. 
Ceriani, Mediolani 1861. - Gen. Ex. : Idem, Mediolani 1863. - Fragm. 
Isaiae : Idem, Mediolani 1873. - ms. Brit. Mus. 49-51. 53. Par. 27: P. 
de Lagarde, Vet. Test, ab Origene recensiti fragmenta... Gottingen 1880. - 
Idem, Gottingen 1892. - Fragmenta e Lev. Deut. : G. Kerber, ZATW 16 
(1896) 249-64. - I. Esdr. Neh. : Ch. C. Torrey, Amer. Journ. Semit. 
Lang. 23 (1907) 65-74. - Fragm. e Gen. Lev. Chron. Neh. : J. Gwynn, 
Remnants of the later Syr. Versions... London 1909. - M. H. Gottstein, 
Eine Cambridger Syrohexaplahandschrift, Mus. 67 (1954) 291-97 (Cfr. 
G. Mercati, Bi. 36 [1955] 227-8). - Idem, Neue Syrohexaplafragmente, 
Bi. 37 (1956) 162-83. 



Versio P. traducta est in arabicam an. 1486 iuxta ms. saec. VII. 

Studia : A. Baumstark, Nichtevangelische syr. Perikopenordnungen 
des ersten Jahrtausends, liturgie-geschichtl. Forsch. 3, Munster 1921, pp. 
88-110. - Baumstark 186-88. - G. Mercati, Note di letteratura biblica. 
I : Attorno alPOnomastico della Siroesaplare, Vivre et penser 1941, pp. 
5 ss. - J. M. Voste, Les citations syrohexaplaires d'Iso'dad de Merw dans 
le commentaire sur les Psaumes, Bi. 26 (1945) 12-36. - Ch. T. Fritsch, 
The Treatment of the Hexaplaric Signs in the Syro-Hexaplar of Proverbs, 
Journ. Bibl. Lit. Exeg. Philadelphia 72 (1953) 169-81. 



§ 118. Thomas e Harqel (Heraclea). 

Monasticam vitam egit in conventu Tar'il et dein electus 
est episcopus Mabbugensis, sed ab imperatore Mauricio (ante 



§ 119. PAULUS EP. EDESSAE 



161 



an. 602) e sede expulsus, fugit in Aegyptum ubi an. 609-10 par- 
tem habuit in negotiationibus pacis inter antiochenum et alexan- 
drinum patriarchas. Annis 615-6 in eodem loco ac tempore ac 
Paulus Tellensis et hortante patriarcha Athanasio I Th. cum colla- 
boratoribus operam dedit prope Alexandriam in monasterio « noni 
milliarii » revisioni N. Testamenti et versionem syrohexapla- 
rem V. T. a Tellensi factam complevit. Fundamento Th. fuit 
versio philoxeniana. Porro Th. pro evangeliis prae manibus habuit 
graecos codices tres, pro epistulis paulinis duo, pro Apocalypsi et 
Catholicis epistulis unum. Haec recensio pluribus mss. conserva- 
tur. Probabiliter e Th. provenit secunda recensio Apoc. Viceversa 
anaphora sic dicta Th. Harqelensis est certe spuria. 

Ed. Evang. : J. White, Sacr. Evangeliorum vers. syr. philoxeniana... 
Oxford 1778. - Act. Apoc. Epist. paulin. et catholic. : Idem, Oxford 1799- 
803. - Evang. loan. : G. H. Bernstein, Das hi. Evang. des loan. syr. in 
harklens. Ubs..., Leipzig 1853. - Epist. deuterocan. : J. H. Hall, The 
Syrian antilegomena Epistles, Baltimore 1886. - Epist. ad Hebr. 11, 28-13, 
25 : R. L. Bensly, Cambridge 1889. - secundae vers. Apoc. : L. de Dieu, 
Apocal. s. Joh. ex ms exemplar, e bibl. cl. viri J. Scaligeri... Leiden 1627 
et in polyglottis Parisiensi et Londinensi. 

Vers, anaphorae : E. Renaudot, Liturgiarum orient, collectio 2, 
383-88. 

Studia : G. H. Bernstein, De Charklensi N. T. translatione Syro- 
rum commentatio, Berlin 1837, 2 a ed. 1854. - A. Hilgenfeld, The vers. 
Heraklea und die Apostelgeschichte, Ztsch. f. wissenschaftliche Theol. 
43 (1900) 401-22. - P. Corssen, ZNTW 2 (1901) 1-12. - L. Delaporte, 
Rev. Bibl. Intern. 9 (1912) 391-402. - H. Gressmann, ZNTW 5 (1904) 
248-52. - J. Lebon, RHE 12 (1911) 424-7. - O. Klein, Syr.-griech. Wor- 
terbuch zu den vier kanon. Evangelien ... Giessen, 1916. - Baumstark 
188-9. - G. Zuntz, The Ancestry of the Harklean N. Test., The Br. 
Accademy, Supplem. Papers N° VIII, 1945 - P. Kahle, The Chester 
Beatty Manuscript of the Harklean Gospels, Misc. G. Mercati VI 
(1946) 208-33 - G. Zuntz, Etudes harkleennes, Rev. Bibl. 57 (1950) 
550-82 -A. Voobus, Studies in the History of the Gospel Text in syriac, 
CSCHO Subsid. 3, Louvain-Heverle 1951- Idem, Early Versions of the 
N. Testament, Stockholm 1954. - S. Grill, Das Neue Testament nach 
dem syr. Text, Klosterneuburg-Munchen 1955. 



§119. Paulus ep. Edessae. 



Ordinatus est circa an. 602 ; sed irruentibus an. 619 persis, 
P. fugit in Cyprum ubi versionibus deditus totam vitam mansit. 

Vertit vero antiphonarium quod e monasterio Thomae in 
Qennesrin secum tulerat quodque pentasyllabis antiphonis cons- 



162 



III PARS - CAPUT II : SCRIPT. MONOPHYS. PRIMA MEDIET. SAEC. VII 



tabat quas Severus antiochenus composuerat. Antiphonarium 
pro cantu compositum traductum est a P. in syriacum non mutata 
mensura metrica. Hoc antiphonarium deinde a Jacobo Edessae 
recensitum est, ordinatum secundum octo modos musicales ; 
ideo « octoechos » est appellatum. Non est cur dubitetur P. E. 
perfecisse etiam versionem in duobus voluminibus sermonum 
Gregorii Nazianzeni, inter quos erant epist. duae ad Cledonium. 

Ed. Antiphonarii : E. W. Brooks PO 6, 1-179 [cum vers. angl.]. 

Ed. sermonis Nazianzeni de Maccabaeis: R. L. Bensly - W. E. Barnes, 
The fourth Book of Maccabees, Cambridge 1895, pp. 55-74, vers. angl. 
XXVII-XXXIV. Ceteri sermones sunt inediti in ms. Brit. Mus. Add. 
14548, an. 790 etc. 

Studia : A. Baumstark, Festbrevier und Kirchenjahr der syr. Jako- 
biten, Paderborn 1908. - Idem, Wissenschaftliche Beilage zur Germania 
1912, pp. 129-34 ; Idem, Das fruhchristl. Kommunionlied des antioche- 
nischen Patriarchats, Gottesminne 7, 2-20. - F. J. Dolger, Konstantin d. 
Gr. und seine Zeit, Freiburg 1913, pp. 248-54.- Th. Hermann, Patriarch 
P. v. A. und das alexandrinische Schisma vom J. 575, ZNTW 27 (1928) 
263-304. - E. W. Brooks, The patriarch P. of A. and the alexandrine 
Schism of 575, BZ 30 (1929-30) 468-76. 



§ 120. Anonyma Catena Biblica. 

Paulo ante medium saec. VII compilata est ab ignoto jaco- 
bita catena commentariorum in V.T. in Evangelia et in epist. Pau- 
li. Inter auctores citatos praestant Chrysostomus, Cappadoces, Cy- 
rillus alexandrinus, Severus antiochenus, Ephraem et Isaac « An- 
tiochenus ». Catena iacet inedita in ms. Brit. Mus. Add. 12168 
saec. VIII-IX. 

8 121. Poema De Alexandre M. 



In ms. saec. IX Brit. Mus. Add. 14624 et in aliis iacet P. A. 
non a Jacobo Sarugensi sed ab ignoto in prima medietate saec. VII 
syriace compositum. 

Ed.: G. Knos, Chrestom. syr. maximam partem e codd. manu scriptis 
collecta, Gottingen 1807, pp. 66-107. - E. A. Wallis Budge, Ztschr. f. 
Assyr. 6 (1891) 357-404. - vers. germ. : A. Weber, D. Mor Yakub Gedicht 
iiber den gliiubigen Konig Aleksandrus etc., Berlin 1852. 

Studia : C. Hunnius, Das syrische Alexanderlied, Gottingen 1904. - 
Baumstark 191. 



§ 123. MARUTHA TAGRITENSIS 



163 



§ 122. loannes (Johannan) I, Patriarcha. 

Fuit monachus in conventu Eusebona et an. 630-1 ad sedem 
antiochenam evectus. Mortuus est 14-XII-648. 

Restat eius epistula ad Marutham Tagritensem (citata a Mi- 
chaele I, Chron. ed. J. B. Chabot 423-4, vers. gall. II, 433-5). 
Ineditae conservantur duae « plerophoriae » seu catenae dogmati- 
cae, quarum altera ad omnem j.acobiticam Ecclesiam, altera vero 
ad diaconum et chorepiscopum Theodorum missae sunt (mss. 
Brit. Mus. Add. 14629, fol. 1-24 saec. VIII-IX ; Add. 12155 e 
saec. VIII). Etiam sermo de consecratione chrismatis, qui « Pa- 
triarchae I. Antiochiae» adscribitur, videtur ad nostrum I. perti- 
nere {ms. Brit. Mus. Add. 12165 saec. XI). Nestoriana traditio 
dicit formulam benedictionis aquae in festo Epiphaniae I. habere 
auctorem. Praeterea I. inter syros et maronitas tanquam auctor 
plurium precum in forma litaniarum habetur quibus data est 
appellatio « sedre ». Plures sunt adhuc ineditae, neque semper 
facile erit uti penitus fidelem habere attributionem quae in libris 
liturgicis inde a saec. VIII datur. Cfr. antiquissimum Brit. Mus. 
17210 fol. 44-46, saec. VIII-IX aliosque posteriores. Quidam 
ordo Missae cum anaphora I. forsan iure tribuitur. 

Ed. benedictionis aquae : J. Marquess of Bute, The Blessing of the 
Waters on the Eve of the Epiphany, London 1901, pp. 65-78. - anaph. : 
H. Fuchs, Die Anaph. des monophys. Patr. J. I. Munster 1926. 

Studia : A. Baumstark, Die Messe im Morgenland, Kempten-Mun- 
chen 1906, pp. 11-2, 84. - Idem, Festbrevier und Kirchenjahr der syr. 
Jakobiten, pp. 85-91. - Baumstark 243-5. - H. Fuchs, Die Anaphora des 
monophysitischen Patriarchen J. I.... im Zusammenhang der gesamten 
jakobitischen Anaphorenliteratur, Munster 1926. 



§ 123. Marutha Tagritensis. 

De M. scripsit biographiam eius successor Denha (+ 660) 
ed. a F. Nau PO 3,61-96 cum vers. gall. 

Natus in persico loco Surzaq non longe a Balad, iuvenis M. 
studuit in monasterio Samuelis et in aliis scholis Persiae quae 
tamen monophysismo adhaerebant. Venit deinde in Imperium 
byzantinum et decern annos commoratus est in conventu Mar 
Zakhe prope Callinicum et tres in Beth Regum. Cum autem an. 



164 



III PARS - CAPUT II: SCRIPT. MONOPHYS. PRIMA MEDIET. SAEC. VII 



605 in Persiam rediret venit in monasterium Mar Mattai ubi 
theologiam docuit. Sed an. 628-9 Patriarcha antiochenus Athana- 
sius I constituit M. « maphrianum » in sede Tagrit cui suberant 
12 suffraganei episcopi. M. T. mortuus est 2-V-649. 

M. scripsit ad Patriarcham Ioannem I relationem de nesto- 
rianizatione Ecclesiae persicae a Bar Sauma operata (citatam a 
Michaele I, Chron. ed. F. Nay pp. 424-9 ; vers. gall. II, 435-40). 
Videtur etiam M. T. adscribendam esse homiliam in benedictio- 
nem aquae in festo Epiphaniae et unum « sedra » (ined. Brit. Mus. 
Add. 17128 saec. X-XI). Nulla certitudo viget de genuinitate ana- 
phorae M. T. tributae. 

Ed. fragmenti homiliae : G. Mosinger, Monum. syr. II, Innsbruck 
1878, p. 32 ; tota exstat in Brit. Mus. Add. 17267 saec. XIII. 

Vers. lat. anaphorae : E. Renaudot, 2, 260-8. 

Studio. : M. Kmosko, OC 3 (1903) 386-8. - F. Nau PO 9, 52-9. - 
Baumstark 245. - I. Afram I, MBS 2 (1933) 111-8. 



§ 124. Severus Sebokt. 

Non confundendus cum S. Nisibis, mortuus est an. 666-7 
et fuit episcopus Qennesrin, id est sive Beroeae prope Aleppo 
sive conventus homonymi qui ad sinistram ripam Euphratis sur- 
gebat. Ibi, ut fama est, S. S. profanam scientiam graecam magna 
celebritate docuit. Huius scientiae multa reliquit documenta. 
Vertit e lingua persica commentarium cuiusdam Pauli in Aristo- 
telis « de interpretatione » (ineditum in ms. N. D. Semences 50. 
appendix l a ) necnon eiusdem compendium logicae Chosroe I 
dicatum. Ipse praeterea explanavit aliquas pericopes « de inter- 
pretatione » pro Aitallaha Ninivita (ined. Brit. Mus. Add. 17156, 
fol. 1-12 saec. IX), aliquas normas ex Organo aristotelico in epi- 
stula ad Periodeuten Jonam (ined. ibid. 3°) et tractatum de 
syllogismis « Analyticorum priorum » (ined. ibid.) an. 638. Maxime 
vero S. S. eminet in scientia astronomica, cuius praestantia apud sy- 
ros prae ipsis graecis ipse defendit (ined. ms. Paris. 346, saec. XIV), 
S. scripsit de eclypsi lunae (ined. ibid.) de figuris phasium lunae 
(ined. ibid.), de astrolabio et quandam cosmographiam constan- 
tem 18 capitibus quam an. 661 sub titulo « Sermonis de constella- 
tionibus » composuit ; quibus deinde adiecit nova capita presby- 
tero Cypri Basilio respondens. Probabilissime S. auctor fuit ver- 



126. SIMEON E QENNESRIN 



16 5 



sionis anonymae operis Ptolemaei « Syntaxis mathematica quat- 
tuor libris » (ined. eodem. ms.). 

Ed. compendium logicae : J. P. N. Land, Anecdota syr. 4, 1-32. 

Ed. de astrolabio : F. Nau, Le traite de S.S. sur l'astrolabe plan, 
Paris 1899. 

Ed. de constellationibus : F. Nau, ROC 27 (1929-30) 327-410 ; 28 
(1931-32) 85-100 [cum vers. gall.}. 

Studia: F. Nau ROC 15 (1910) 248-52, 233-9. - Baumstark 246-7 



§ 125. Severus ep. Nisibis. 

Non confundendus cum S. Sebokt floruit probabilius saec. VII 
aut initio VIII et scripsit commentarium sermonum Gregorii 
Nazianzeni (ined. Brit. Mus. Add. 14547 append. 1^ saec. IX) 
quod ad abbatem presbyterum Sergium e Singar misit. 

Studia : Baumstark 247. 



§ 126. Simeon e Qennesrin. 

Presbyter, qui a Michaele I dicitur scripsisse « contra Ma- 
ximum » Confessorem, S. valde probabiliter est auctor illarum 
« Quaestionum contra Maximianistas » a monotheleta exaratarum 
quae ineditae iacent (in ms. Brit. Mus. 7192 Rich., saec. X) et quae 
saec. VII compositae videntur. 

Studia : Baumstark 247. 



164 



III PARS - CAPUT II: SCRIPT. MONOPHYS. PRIMA MEDIET. SAEC. VII 



605 in Persiam rediret venit in monasterium Mar Mattai ubi 
theologiam docuit. Sed an. 628-9 Patriarcha antiochenus Athana- 
sius I constituit M. « maphrianum » in sede Tagrit cui suberant 
12 suffraganei episcopi. M. T. mortuus est 2-V-649. 

M. scripsit ad Patriarcham loannem I relationem de nesto- 
rianizatione Ecclesiae persicae a Bar Sauma operata (citatam a 
Michaele I, Chron. ed. F. Nay pp. 424-9 ; vers. gall. II, 435-40). 
Videtur etiam M. T. adscribendam esse homiliam in benedictio- 
nem aquae in festo Epiphaniae et unum « sedra » (ined. Brit. Mus. 
Add. 17128 saec. X-XI). Nulla certitudo viget de genuinitate ana- 
phorae M. T. tributae. 

Ed. fragmenti homiliae : G. Mosinger, Monum. syr. II, Innsbruck 
1878, p. 32 ; tota exstat in Brit. Mus. Add. 17267 saec. XIII. 

Vers. lat. anaphorae : E. Renaudot, 2, 260-8. 

Studia : M. Kmosko, OC 3 (1903) 386-8. - F. Nau PO 9, 52-9. - 
Baumstark 245. - I. Afram I, MBS 2 (1933) 111-8. 



§ 124. Severus Sebokt. 



Non confundendus cum S. Nisibis, mortuus est an. 666-7 
et fuit episcopus Qennesrin, id est sive Beroeae prope Aleppo 
sive conventus homonymi qui ad sinistram ripam Euphratis sur- 
gebat. Ibi, ut fama est, S. S. profanam scientiam graecam magna 
celebritate docuit. Huius scientiae multa reliquit documenta. 
Vertit e lingua persica commentarium cuiusdam Pauli in Aristo- 
telis « de interpretatione » (ineditum in ms. N. D. Sentences 50. 
appendix l a ) necnon eiusdem compendium logicae Chosroe I 
dicatum. Ipse praeterea explanavit aliquas pericopes « de inter- 
pretatione » pro Aitallaha Ninivita (ined. Brit. Mus. Add. 17156, 
fol. 1-12 saec. IX), aliquas normas ex Organo aristotelico in epi- 
stula ad Periodeuten Jonam (ined. ibid. 3°) et tractatum de 
syllogismis « Analyticorum priorum » (ined. ibid.) an. 638. Maxime 
vero S. S. eminet in scientia astronomica, cuius praestantia apud sy- 
ros prae ipsis graecis ipse defendit (ined. ms. Paris. 346 ; saec. XIV), 
S. scripsit de eclypsi lunae (ined. ibid.) de figuris phasium lunae 
(ined. ibid.), de astrolabio et quandam cosmographiam constan- 
tem 18 capitibus quam an. 661 sub titulo « Sermonis de constella- 
tionibus » composuit ; quibus deinde adiecit nova capita presby- 
tero Cypri Basilio respondens. Probabilissime S. auctor fuit ver- 



§ 126. SIMEON E QENNESRIN 



165 



sionis anonymae operis Ptolemaei « Syntaxis mathematica quat- 
tuor libris » (ined. eodem. ms.). 

Ed. compendium logicae : J. P. N. Land, Anecdota syr. 4, 1-32. 

Ed. de astrolabio : F. Nau, Le traite de S.S. sur Fastrolabe plan, 
Paris 1899. 

Ed. de constellationibus : F. Nau, ROC 27 (1929-30) 327-410 ; 28 
(1931-32) 85-100 [cum vers. gall.}. 

Studia: F. Nau ROC 15 (1910) 248-52, 233-9. - Baumstark 246-7 



§ 125. Severus ep. Nisibis. 

Non confundendus cum S. Sebokt floruit probabilius saec. VII 
aut initio VIII et scripsit commentarium sermonum Gregorii 
Nazianzeni (ined. Brit. Mus. Add. 14547 append. l a saec. IX) 
quod ad abbatem presbyterum Sergium e Singar misit. 

Studia : Baumstark 247. 



§ 126. Simeon e Qennesrin. 

Presbyter, qui a Michaele I dicitur scripsisse « contra Ma- 
ximum* Confessorem, S. valde probabiliter est auctor illarum 
« Quaestionum contra Maximianistas » a monotheleta exaratarum 
quae ineditae iacent (in ms. Brit. Mus. 7192 Rich., saec. X) et quae 
saec. VII compositae videntur. 

Studia : Baumstark 247. 



Caput III 

THEOLOGI MONOPHYSITAE A MEDIO SAEC. VII AD 

MEDIUM VIII 



Aperitur haec periodus praeclara figura Jacobi Edessae, quo 
mediante theologia monophysitica ad culmen evehitur. Turn Ja- 
cobus turn Georgius episcopus Arabum studia philosophica dili- 
genter coluerunt. Arabes invasores his scriptis adhibitis, philoso- 
phiam graecam didicerunt eamque deinde in Occidente docuerunt. 



§ 127. Jacobus Edessae. 

Eminet inter syros jacobitas sua ampla eruditione sacra et 
profana, cognitione linguarum graecae et hebraicae, ingenio ver- 
satili et animo ad studia applicato. Propter sua studia in revisione 
Bibliae comparatus est Hieronymo cui etiam animo vehementi 
similis est. J. suis investigationibus et versionibus litteras syriacas 
culturae graecae patefecit. 

Natus in 'Endeba in regione Gumah non longe ab Antiochia 
circa an. 633, studuit primo in loco patrio apud periodeuten Cy- 
riacum et deinde in monasterio a loanne Bar Aphtonaj in Qennes- 
rin fundato ubi graeca lingua et studiis biblicis, forsan sub Severo 
Sebokt vacavit. Venit Alexandriam in cuius schola aristotelismus 
a loanne Philopono diffusus florebat. Edessam regressus, J. an. 684 
electus est eius episcopus a Patriarcha Athanasio I. Disciplinae 
austerus zelator difficultates e clero expertus est. Indignatus com- 
bussit codicem canonum coram domu patriarchali Antiochiae . 
asserens superfluos et mortuos esse canones qui in praxin non 
reducebantur. Post 4 annos abdicavit regimen et confugit ad 
monasterium Mar Jacobi in Kaisum inter Germaniciam et Samo- 
satam discipulis Daniele et Constantino sibi adscitis. Paulo post 



§ 127. JACOBUS EDESSAE 



167 



venit apud monachos in Eusebona prope Antiochiam, ubi per 11 
annos Scripturam iuxta graecitatem explanavit. Sed propter 
animadversionem monachorum perrexit in monasterium TeFeda 
sub Djebel-Berakat in quo per 9 annos recognovit V. T. secundum 
graecum. Requisitus ab edessenis rediit in sedem quam per 4 men- 
ses rexit. Regressus est Tel 'eda ubi 3-VI-708 obiit. 

Studia generalia : Baumstark 248-56 - F. Nau DB III, 1099-1102. - 
E. Tisserant DThC VIII, 286-91. 

SCRIPTA 
A) Epistulae 

Epistularium J. E. sagax eius ingenium et vastam eruditionem 
monstrat : maximam partem iacet ineditum. 

Ms. Brit. Mus. Add. 12172 saec. IX continet seriem 17 epi- 
stularum ad presbyterum Ioannem Estonaja missarum in quibus 
de re biblica, de festo Crucis 17 septembris et de ceteris sermo fit. 

Ed. 2 epist. quod duo hymni abiudicandi sint Ephraemo et Jacobo 
Sarugensi : R. Schroter, ZDMG 24 (1870) 261-300 [cum vers. germ.]. - 2 
epist. de hymnis Ephraemi contra Haereses et de rebus biblicis: W. Wright, 
Journ. Sacr. Lit. 4, 10 pp. 430-61 [vers. gall. F. Nau, ROC 10 (1905) 
197-208, 258-82. - epist. de progenie Matris Dei : F. Nau, ROC 5 (1900) 
583-96 ; 6 (1901) 512-31 [cum vers. gall.]. Excerpta e pluribus epist. in 
vers. gall. : F. Nau, ROC 6 (1901) 115-31. 



Idem ms. continet aliam seriem ad Eustathium Darae non- 
dum editam. 

De orthographia tractat epist. ad Georgium ep. Sarugensem 
(ed. : G. Phillips, A letter of Mar J. Bish. of E. on syr. Orthogr. 
London 1869, [cum vers, angl] - P. Martin, J. E. epist. ad Geor- 
gium Sarug... Paris 1869). 

Indolis iuridicae sunt epist. ad presbyterum Addai (ed. P. 
de Lagarde, Rel. iuris ecclesiast. ant. syr. Lipsiae 1856, 117-34 - 
Th. Lamy, Dissert, de syrorum fide et disciplina in re euchari- 
stica, Lovanii 1859, pp. 98-171 [cum vers, lat.]) epist. ad I. Esto- 
naja inedita (ms. Brit. Mus. Add. 14493 saec. X) et alia scripta seu 
canones (ed. W. Wright, Notulae syr. II, London 1887, 11-2 - 
C. Kayser, Die Canones J. v. E. iibers. und erlautert... Leipzig 
1886 [vers, germ., dam vers. gall, data est a F. Nau, Ancienne litte- 
rature canon, syr. II, Paris 1906, 38-75]). 



168 III PARS - CAP. Ill : THEOL. MONOPHYS. A MED. SAEC. VII AD MED. VIII 

Indolis dogmaticae sunt epist. ad Constantinum de quae- 
stione utrum corpus Christi sit creatum et utrum quid creatum 
adoretur in Trinitate (ms. Ox. 142 [Marsh 101] 5°) epist. ad dia- 
conum Barhadbesabba contra fautores concilii Chalcedonis (ms. 
Brit. Mus. Add. 14631, fol. 14v-16 saec. X) epist. ad sculptorem 
Thomam contra obiectiones nestorianorum {Brit. Mus. Add. 12172 
saec. IX) epist. ad anonymum cum florilegio « de oeconomia Dei 
Verbi » (ms. Ox. 142, 1°) epist. contra chalcedonianos in Elarran 
(in ms. forsan deperdito Seert. 69). 

Indolis liturgicae sunt epist. ad presbyterum Thomam de 
liturgia eucharistica {ed. I. Rahmani, I fasti della Chiesa patr. 
antiochena, Roma 1920, pp. xxi-xxv [cum vers. ital.]. Explanatur 
etiam apud Bar Salibi, ed. : Assemani, BO, 1, 479-86) epist. ad 
Addai et I. Estonaja de benedictione aquae in festo Epiphaniae 
(ms. Brit. Mus. Add. 14715 fol. 153-216, XIII saec). E contra 
scriptum ad Georgium Stylitam (ineditum ms. Berl. 188) non pro- 
venit immediate a J. E. Epist. ad presbyterum Abraham (ms. 
Brit. Mus. Add. 12172) agit de vino et de vite, dum epist. ad 
Simeonem Stylitam {Brit. Mus. Add. 17168, fol. 154-84 saec. IX) 
tractat quaestiones asceticas. 



B) Studia de S. Scriptura 

J. E. plura « scholia » in V. T. composuit, quae numero 2860 
in catena monachi Severi saec. IX conservata sunt (ms. Vat. 103). 
Aliqua edita sunt sub nomine Ephraemi, Op. syr. 1,116-93, 273-4. 
Maxima pars ed. est a G. Phillips, Scholia on passages of the 

Old Test, by Mar J. bishof of E London 1864 [cum vers. 

angl.]). Aliqua ex his scholiis constant etiam per directam traditio- 
nem manuscriptam (cfr. Brit. Mus. Add. 144483 saec. IX etc.). 

Collatis pesitta, graeco hexaplari et targum samaritano, J. 
recognovit et purgavit V. T., quod opus sub fine vitae per 9 annos 
perfecit. Hie textus J. E. habetur in mss. Brit. Mus. Add. 14429 
an. 719, Paris, syr. 26 an. 704-5 et 27 an. 919-20, et Vat. syr. 5 : 
Paris 26 continet Pent. ; Brit. Mus. Sam. - initia 1 Reg. ; Paris 27, 
Daniel ; Vat. 5 Ezech. Probabilius hi codices sunt partes unius 
primitivi voluminis. 

Ed. fragm. Danielis : F. Bugati, Mediolani 1788. - ms. Brit. Mus. : 
A. Ceriani, Monum. sacr. et prof. 5, 1, Mediolani 1868 ; Idem, ibid. 2, 
1, Mediolani 1863. 



§ 127. JACOBUS EDESSAE 



169 



J. E. composuit « Hexaemeron » seu explanationem creationis 
in qua suam scientiam de rebus naturalibus copiose et erudite 
adhibet. 

Ed. : I. B. Chabot - A. Vaschalde, CSCHO, Lovanii 1928. - vers, 
lat. ibid. 1932. 

C) Studia de liturgia 

Maxima cura J. E. recognovit collectionem canticorum quam 
Paulus Edessae compilaverat et quae uti fundamentum textum 
graecum severianum habebant. 

Ed. : E. W. Brooks, PO VI, 1-179 ; 7, 593-802 [cum vers. angl.]. 

Praeterea tribuuntur J. E. nova recensio « anaphorae Jacobi » 
et ritus benedictionis aquae in festo Epiphaniae, quod ut proba- 
tum recipi potest (in mss. Brit. Mus. Add. 14493 saec. X et Add. 
14496 saec. X). Cum vero posteriores codices liturgici ei adiudi- 
cant. formulas ritus baptismi et matrimonii, immo et Breviarium 
feriale, non merentur omnimodam fidem. Idem dicendum de 
Anaphora J. E. ut auctori adscripta {vers. lat. : E. Renaudot, 2, 
371-9. 

D) Chronica (vid. § 146, VII) 



E) Studia de re sacra et prof ana 

J. scripsit contra despectores canonum (citatum partim in 
ms. Brit. Mus. Add. 12154 saec. VIII-IX) : tribus tractatibus 
dubiae genuinitatis reprehenduntur armeni de azymis et de sacri- 
ficiis animalium (ms. Med. Or. 62, X°). Vix credibilis authentia 
symboli fidei in ms. saec. VII {Brit. Mus. Or. 2307). 

Conservantur fragmenta grammaticae J. sub titulo « Correctio 
linguae » ubi de vocalizatione per characteres graecos sermo est, 
dum in alio tractatu agit de vocalizatione per puncta diacritica. 

Ed. prioris : W. Wright, Catalogue of the syr mss. in the Brit. Mus... 
London 1870-72, 1169-73 - posterioris : G. Phillips, A letter of Mar J. 
bish. of E. on syr. Orthography, London, pp. 14-24. - vers. angl. 13-33. 

« Enchiridion » a J. E. compositum agit de notionibus essen- 
tiae, hypostasis, naturae, speciei et personae. 

Ed: G. Furlani, Rend. Ace. Naz. Line. s. 6, vol. 4 (1928) 222-49. - 
vers. ital. : Idem, Studi e Materiali di Stor. delle Rel. I (1925) 262-82. 



^r 



170 III PARS - CAP. Ill: THEOL. MONOPHYS. A MED. SAEC. VII AD MED. VIII 

Tandem scimus J. E. disseruisse de re liturgica in tractatu, 
qui forsan « Liber thesaurorum » appellatus est, et in alio scripto 
egisse de creatione omnium a Deo. Sed haec sine ullo certo vesti- 
gio evanuerunt. 

F) Carmina 

Ms. Brit. Mus. Add. 12172 saec. IX continet duas epistulas 
versibus hendecasyllabis et pentasyllabis quarum prima scripta 
est ad Qurisona. Ms. Vat. Syr. 95 saec. XIII includit diversas 
poeses quae adscribuntur J. « magistro », sine dubio Edesseno. 
Agunt de terminologia philosophica, de scientia profana et semel 
etiam contra Nestorianos. 

Ed. : M. Ugolini, J. E. de fide adv. Nestorium carmen... Al S. Pont. 
Leone XIII, Omaggio Giubilare della Bibl. Vat., Roma 1888 ([cum 
vers. lat.~\. Cetera carmina sunt inedita. 

G) Ver stones 

Certum est J. E. an. 700-1 traduxisse in syriacum « homilias 
cathedrales Severi Antiocheni ». 

Ed. : M. Bhiere, PO 12, 70-76. - M. A. Kugener - E. Triffaux, PO 
16, 77- . - I. Guidi, PO 22, 99-103. - M. Briere, PO 22, 78-83 ; 23, 84- 
90 ; 25, 91-98, 104, 112 ; 26, 113-19 [cum vers.]. 

Non adeo certum videtur J. auctorem fuisse versionum 
« Categoriarum » Aristotelis et visionis anachoretae Zosimi, nee 
constat eum sermones Nazianzeni vertisse. Viceversa traduxit e 
graeco collectionem canonum concilii Carthaginensis an. 256 
de rebaptizandis haereticis et apocryphon « Testamentum Dom. 
N. lesu Christi ». 

Ed. cone. : P. de Lagarde, Rel. iuris ecclesiast. antiquiss. syr. pp. 62- 
98.Cfr.H.vonSoDEN, Nachr. d. Ges. Wiss. Gottingen. 1909,247-307.- 
Testa-menti I. E. Rahmani, Moguntiae 1899 [cum vers. lat.]. - vers, angl.: 
J. Cooper - A. Maclean, The Test, of our Lord... London 1902. 

Omnia suadent J. E. vertisse etiam « Paradosin » Hippolyti, 
Constitutiones Apostolorum et Canones Apostolorum. 

Ed. : E. Schwartz, Ubers. der pseudoapostol. Kirchenordnung, 
Strassburg 1910. - fragm. Canonum : P. de Lagarde, op. cit. 2-12, 44-61. 
- A. Baumstark, Mitteil. des 2. intern. Congr. f. Christi. Archaol. in Rom, 
Romae 1900, pp. 15-31. - Vers. gall, completa : F. Nau : Ancienne litt. 
canonique syriaque, fasc. 4, Paris 1913. 



§ 128. athanasius ii e balad, patriarcha 171 

DOCTRINA 

Pauca sunt opera dogmatica J. E. et maximam partem inedita. 
Constat tamen vel ipsis titulis eum contra Chalcedonense concilium 
et contra nestorianos decertasse. Quod aperte manifestat eius 
monophysiticam confessionem. Neque obstant difficultates quas 
cum patriarcha antiocheno Juliano habuit, quae potius e ratio- 
nibus disciplinaribus originem repetebant. Attamen verum est 
fere omnia opera J. E., sive liturgica, sive biblica, sive profana in 
commune bonum etiam orthodoxorum inservisse. Haec est forsan 
ratio cur J. E. etiam a melkitis, a maronitis et a nestorianis ut 
proprius doctor saepe adhibitus sit. Cum E. Renaudot II, 380 
J. E. inter monophysitas poneret, J. S. Assemani in sua BO 1, 470- 
75 conquestus est et solum II, 356 recognovit J. E. mortuum esse 
in confessione monophysitica. 

Studia specialia : S. Schuler, Die Ubersetzung der Categorien des 
Aristoteles von J. v. E... Berlin 1897. - A. Baumstark, Uberlieferung und 
Bezeugung der diatheke tou Kyriou hemon Jesou Christou, Rom.fQuartal- 
schr. 14 (1900) 1-45. - F. X. Funk, D. Testament uns. Herrn und die 
verwandten Schriften, Mainz 1901. - E. Amann, DThC 15, 194-200. - 
A. Baumstark, Festbrevier und Kirchenjahr der syr. Jakobiten, 45-7. - 
J. Marquess of Bute, The Blessing of the Waters on the Eve of the 
Epiphany, London 1901, pp. 79-100. - P. Peeters AB 27 (1908) 129-200. - 
A. Baumstark, Theol. Rev. 14 (1915) 356-7. - A. Merx, Historia artis 
grammaticae apud syros 74-84. - A. Hjelt, Etudes sur PHexaemeron de J. 
d'E... Helsingfors 1892. - Idem, Pflanzennamen aus d. Hexaem. J. v. E., 
Orient. Studien Th. Noldeke gewidmet 571-9. - G. Furlani, Di alcuni 
passi della metafisica di Aristotele presso Giac. di Ed., Rend. Ace. 
Naz. Line. s. V. vol. 30 (1921) 268-73. - W. D. McHardy, The Text of 
Acts in J. of E.'s Citations and in the Cambridge Add. Ms. 1700, JTS 50 
(1949) 186-7. 



§ 128. Athanasius II e Balad, Patriarcha. 

Studuit sub Severo Sebokt in monasterio Qennesrin. Ordi- 
natus patriarcha antiochenus per electionem synodi Res'ainae 
an. 683-4, mortuus est ll-IX-686. Vertit « Introductionem » Por- 
phyrii (ined. Vat. Syr. 158 saec. IX-X) et exaravit prologum in 
logicam aristotelicam. Recognovit praeterea versionem homilia- 
rum Nazianzeni a Paulo Edessae factam (forsan exinde explicantur 
postillae ms. Brit. Mus. Add. 12153), decretum dedit contra com- 



172 III PARS - CAP. Ill: THEOL. MONOPHYS. A MED. SAEC. VII AD MED. VIII 



§ 132. JANUARIUS CANDIDATOS 



173 



municationem in sacris cum saracenis et nobis conservatum « se- 
dra » composuit (ined. Brit, Mus. Add. 14494 saec. IX-X). 

Ed. decreti : F. Nau ROC 14 (1909) 128-30 [cum vers, gall] - Intro- 
ductionis ad logicam : G. Furlani, Una introduzione alia logica aristo- 
telica di A. di B., Rend. Ace. Naz. dei Line. s. V, vol. 25 (1916) 717-78. 

Studia : Baumstark 256-7. - G. Furlani, Sull'introduzione di A. di 
B. alia logica e sillogistica aristotelica, Atti 1st. Ven. Sc. 81 (1922) 635-43. 



§ 129. Georgius ep. Arabum. 

Dictus etiam « G. gentium » electus est ep. arabum in limite 
inter Syriam et Mesopotamiam an. 686 et mortuus est an. 724. 
Optime versatus in studiis philosophicis, G. non solum perfecit 
ultimum sermonem Jacobi Edesseni de Hexaemeron sed etiam 
« Organon », « de Interpretatione », « Categoriae » et « Analytica » 
Aristotelis iterum vertit et explanavit. 

Ed. sermonis J. Ed. cfr. § 118. - vers. germ. : V. Ryssel, G. des Ara- 
berbischofs Gedichte und Briefe iibs. Leipzig 1891, pp. XV-XLV. - Ca- 
tegoriarum et de interpr. : G. Furlani, Le categorie e gli ermeneutici di 
Aristotele nella vers, siriaca di G. delle Nazioni, Mem. Ace. Naz. Line, 
Class. Sc. Mor., sez. 6, vol. 5 (1933) pp. 1-68. - Organi : G. Furlani, La 
vers, e il commento di G. vescovo delle Nazioni all'Org. Aristotelico, Stud. 
Ital-Filol. Classica 3 (1925) pp. 305-333. - Analytica: G. Furlani, II 
proemio di G. delle Naz. al primo libro dei « Primi Analitici » di Aristotele, 
RSO 18 (1939) 116-30 ; Idem, il primo libro dei « Primi Analitici » di Arist. 
nella vers, di G. delle Naz., Mem. Ace. Naz. Line, Class. Sc. Mor. sez. , 
vol. 5 (1935) 143-230 ; Idem, II secondo libro... ibid. sez. 6, vol. 6 (1937) 
233-87. 

Aliquas epistulas G. conservamus inter quas mentione di- 
gniores ad Jacobum (ms. Brit. Mus. Add. 14725, fol. 100-115) 
de sermonibus Nanzianzeni et epist. ad reclusum Iso' pagi Anab. 

Ed. : P. de Lagarde, Anecd. syr. 108-34. - vers. angl. non completa : 
B. H. Cowper, Syr. Miscellanies 61-63. - vers. germ, non completa : V. 
Ryssel, Ein Brief G. B. s der Araber an den Pr. Jesus... Gotha 1883. 

Vers. germ, omnium epistul. : V. Ryssel, G. des Araberbischofs Ge- 
dichte und Briefe iibs., Leipzig 1891, pp. 44-129. 

Carmen de consecratione chrismatis, etiam Jacobo Sarugensi 
adscriptum, probabilius G. habet auctorem ; exstat vero duplex 
forma. 

Ed. V. Ryssel, Rend. Ace. Line. 4,9, 1893, pp. 1-33 - vers. germ. 
Idem, G. Araberbischofs etc. pp. 9-10, 14-36. 



i 



Dubiae genuinitatis est carmen de vita eremitica (ed. V. 
Ryssel, Rend. Ace. Line. 4,9 (1893) 34-36 - vers. germ. : Idem, 
G. s. d. Araberb. Gedichte u. Briefe pp. 34-46) et vix credibilis 
authentiae carmen de calendario (ineditum mss. saec. XVI), trac- 
tatus de umbra solari et tabula de augmento quotidiano phasium 
lunarium. Videtur e contra G. auctorem fuisse « Explicationis 
mysteriorum Ecclesiae », libri qui de liturgia Missae et baptismi 
ante saec. VIII apud jacobitas agit. 

Ed. : R. H. Connolly - H. G. Codrington, Two Commentaries of 
the Jacobite Liturgie by G. bishop of the A. and Moses bar Kepha, London 
1911, pp. 3-15 [vers. angl. pp. 11-23]. - vers. germ. : V. Ryssel, G. d. 
Araberb, Gedichte etc. pp. 36-43. 

Studia : J. G. Hoffmann, De Hermeneuticis apud syros Aristotelis, 
148-51. - Baumstark 257-8. - G. Furlani, Sul commento di G. delle 
Nazioni al secondo libro degli « Analitici anteriori » di Aristotele, RSO 
20 (1942) 47-64, 229-38. 

§ 130. loannes e Litarba. 

Fuit amicus Jacobi Edessae et Georgii Arabis et ut stylita 
vixit apud Aleppo in Litarba. Conservatur unica eius epist. (ined. 
Brit. Mus. Add. 12154 saec. VIII-IX) ad presbyterum Danielem 
in qua Gn. 49,10 explanat. Scimus eum scripsisse etiam Chronicam 
usque ad an. 726-7, nobis amissam, et probabiliorem auctorem 
fuisse grammaticae aliis etiam scriptoribus (loanni bar Masojah 
+ 857 et auctori antecedenti ipsum I.) adiudicatae. 

Studia : R. Schroter, ZDMG 24 (1 870) 262-6. - A. Moberg, Die syr. 
Grammatik des I. Estonaja, Le Monde Oriental 3 (1909) 24-33. - Baum- 
stark 258-9. 

§ 131. Jonas ep. Teliae. 

Ad eum, adhuc periodeuten, scripsit epistulam Severus Sebokt. 
J. iam episcopus scripsit ad periodeuten Theodorum de mono- 
gamia (ined. Cambridge Add. 2023 saec. XIII). 

Studia : Baumstark 259 



§ 132. Januarius Candidates. 

Hie, qui erat ex Amida et coaevus Severi Sebokt, novam 
fecit versionem poematum Nazianzeni in 17 capitibus divisorum, 



172 III PARS - CAP. Ill : THEOL. MONOPHYS. A MED. SAEC. VII AD MED. VIII 

municationem in sacris cum saracenis et nobis conservatum « se- 
dra » composuit (ined. Brit. Mus. Add. 14494 saec. IX-X). 

Ed. decreti : F. Nau ROC 14 (1909) 128-30 [cum vers, gall.] - Intro- 
ductionis ad logicam : G. Furlani, Una introduzione alia logica aristo- 
telica di A. di B., Rend. Ace. Naz. dei Line. s. V, vol. 25 (1916) 717-78. 

Studia : Baumstakk 256-7. - G. Furlani, Sull'introduzione di A. di 
B. alia logica e sillogistica aristotelica, Atti 1st. Ven. Sc. 81 (1922) 635-43. 

§ 129. Georgius ep. Arabum. 



Dictus etiam « G. gentium » electus est ep. arabum in limite 
inter Syriam et Mesopotamiam an. 686 et mortuus est an. 724. 
Optime versatus in studiis pbilosophicis, G. non solum perfecit 
ultimum sermonem Jacobi Edesseni de Hexaemeron sed etiam 
« Organon », « de Interpretatione », « Categoriae » et « Analytica » 
Aristotelis iterum vertit et explanavit. 

Ed. sermonis J. Ed. cfr. § 118. - vers. germ. : V. Ryssel, G. des Ara- 
berbischofs Gedichte und Briefe ubs. Leipzig 1891, pp. XV-XLV. - Ca- 
tegoriarum et de interpr. : G. Furlani, Le categorie e gli ermeneutici di 
Aristotele nella vers, siriaca di G. delle Nazioni, Mem. Ace. Naz. Line, 
Class. Sc. Mor., sez. 6, vol. 5 (1933) pp. 1-68. - Organi : G. Furlani, La 
vers, e il commento di G. vescovo delle Nazioni alPOrg. Aristotelico, Stud. 
Ital-Filol. Classica 3 (1925) pp. 305-333. - Analytica: G. Furlani, II 
proemio di G. delle Naz. al primo libro dei « Primi Analitici » di Aristotele, 
RSO 18 (1939) 116-30 ; Idem, il primo libro dei « Primi Analitici » di Arist. 
nella vers, di G. delle Naz., Mem. Ace. Naz. Line, Class. Sc. Mor. sez. , 
vol. 5 (1935) 143-230 ; Idem, II secondo libro... ibid. sez. 6, vol. 6 (1937) 
233-87. 

Aliquas epistulas G. conservamus inter quas mentione di- 
gniores ad Jacobum (ms. Brit. Mus. Add. 14725, fol. 100-115) 
de sermonibus Nanzianzeni et epist. ad reclusum Iso' pagi Anab. 

Ed. : P. de Lagarde, Anecd. syr. 108-34. - vers. angl. non completa : 
B. H. Cowper, Syr. Miscellanies 61-63. - vers. germ, non completa : V. 
Ryssel, Ein Brief G. B. s der Araber an den Pr. Jesus... Gotha 1883. 

Vers. germ, omnium epistul. : V. Ryssel, G. des Araberbischofs Ge- 
dichte und Briefe ubs., Leipzig 1891, pp. 44-129. 

Carmen de consecratione chrismatis, etiam Jacobo Sarugensi 
adscriptum, probabilius G. habet auctorem ; exstat vero duplex 
forma. 

Ed. V. Ryssel, Rend. Ace. Line. 4,9, 1893, pp. 1-33 - vers. germ. 
Idem, G. Araberbischofs etc. pp. 9-10, 14-36. 



§ 132. JANUARIUS CANDIDATOS 



173 



Dubiae genuinitatis est carmen de vita eremitica (ed. V. 
Ryssel, Rend. Ace. Line. 4,9 (1893) 34-36 - vers. germ. : Idem, 
G. s. d. Araberb. Gedichte u. Briefe pp. 34-46) et vix credibilis 
authentiae carmen de calendario (ineditum mss. saec. XVI), trac- 
tatus de umbra solari et tabula de augmento quotidiano phasium 
lunarium. Videtur e contra G. auctorem fuisse « Explicationis 
mysteriorum Ecclesiae », libri qui de liturgia Missae et baptismi 
ante saec. VIII apud jacobitas agit. 

Ed. : R. H. Connolly - H. G. Codrington, Two Commentaries of 
the jacobite Liturgie by G. bishop of the A. and Moses bar Kepha, London 
1911, pp. 3-15 [vers. angl. pp. 11-23], - vers. germ. : V. Ryssel, G. d. 
Araberb, Gedichte etc. pp. 36-43. 

Studia : J. G. Hoffmann, De Hermeneuticis apud syros Aristotelis, 
148-51. - Baumstark 257-8. - G. Furlani, Sul commento di G. delle 
Nazioni al secondo libro degli « Analitici anteriori » di Aristotele, RSO 
20 (1942) 47-64, 229-38. 

§ 130. loannes e Litarba. 

Fuit amicus Jacobi Edessae et Georgii Arabis et ut stylita 
vixit apud Aleppo in Litarba. Conservatur unica eius epist. (ined. 
Brit. Mus. Add. 12154 saec. VIII-IX) ad presbyterum Danielem 
in qua Gn. 49,10 explanat. Scimus eum scripsisse etiam Chronicam 
usque ad an. 726-7, nobis amissam, et probabiliorem auctorem 
fuisse grammaticae aliis etiam scriptoribus (loanni bar Masojah 
+ 857 et auctori antecedenti ipsum I.) adiudicatae. 

Studia : R. Schroter, ZDMG 24 (1 870) 262-6. - A. Moberg, Die syr. 
Grammatik des I. Estonaja, Le Monde Oriental 3 (1909) 24-33. - Baum- 
stark 258-9. 

§ 131. Jonas ep. Teliae. 

Ad eum, adhuc periodeuten, scripsit epistulam Severus Sebokt. 
J. iam episcopus scripsit ad periodeuten Theodorum de mono- 
gamia (ined. Cambridge Add. 2023 saec. XIII). 

Studia : Baumstark 259 



§ 132. Januarius Candidates. 

Hie, qui erat ex Amida et coaevus Severi Sebokt, novam 
fecit versionem poematum Nazianzeni in 17 capitibus divisorum, 



174 III PARS - CAP. Ill : THEOL. MONOPHYS. A MED. SAEC. VII AD MED. VIII 

cuius versionis servantur versus 1-82 poematum « de se ipso ». 

Ed. : I. Guidi, Actes X Congr. Orient. Section II, part. 3, pp. 73-82. 
Studia : Baumstark, 259. 



§ 123. Athanasius Nisibenus. 

Presbyter non confundendus cum homonymo patriarcha, 
vertit duos sermones Severi antiocheni de Incarnatione ad Nepha- 
lium, cuius versionis restat finis primi et integer secundus sermo 
(in ms. Dijarb 30 saec. XI-XII), et an. 668-9 sextum librum episto- 
larii eiusdem Severi. 

Ed. W. E. Brooks, The sixth Book of the select Letters of Severus... 
in the Version of A. of N., London 1902-4. 
Studia : Baumstark 259. 



§ 134. Vocalizatio Jacobitica. 

Fama est v. j. elaboratam esse praesertim in monasterio Qarqap. 
Inde erat monachus Tubana Santa circa finem saec. VII qui cum 
diacono *Saba e Res'aina maxime innovatores fuisse videntur. 
Huius Sabae exstant mss. tria ann. 723-4 et 726 Brit. Mus. Add. 
14428, 14430, 19135. 

Studia : N. Wiseman, Horae syriacae, Romae 1828. - P. Martin, 
Introduction a la critique textuelle du Nouv. Test. Partie theorique 291. - 
L. Weingarten, Die syr. Massora nach Bar Hebraeus, Halle 1888. - Baum- 
stark 259-60. 



§ 135. Elias episcopus. 

Nescitur quam sedem habuerit, neque identificandus videtur, 
cum destinatario operis S. loanni Damasceni PG 94, 1435-1502 
complete apud F. Diekamp, Th. 2. 83 (1901) 555-95. Cum E. ex or- 
thodoxia in jacobitismum decideret, amicus Leo syncellus ep. Harran 
ab E. rationem talis apostasiae petivit. Ad quern E. respondit per 
scriptum apologeticum (ined. conservatur partim in Vat. Syr. 145, 
1° partim in Brit. Mus. Add. 17197, fol. 26-46 saec. X-XI) quod 
non ante an. 743 et probabilissime ipso saec. VIII compositum 
est. Cum vero in eo E. notitiam operis Ioannis Damasceni « fontis 
scientiae » prodat, patet E. non posse identificare cum Elia I pa- 



§ 138. EVANGELIUM DUODECIM SANCTORUM APOSTOLORUM 



175 



triarcha jacobita qui an. 723, iam 82 annos natus, est mortuus, 
cuius restat solum decretum ad fideles in Ruhin datum (ined. 
Brit. Mus. Add. 14615 saec. X-XI). 

Studia : Baumstark 269. - A. van Roey, La lettre apologetique d'E. 
a Leon, syncelle de Teveque chalcedonien de IJarran, Mus. 57 (1944) 
1-52. 



§ 136. loarmes (Iwannis) II, patriarcha. 

Fuit metropolita in IJarran et an. 727-8 ordinatus est patriar- 
cha jacobita. Mortuus est an. 754. Conservatur apud Michaelem I 
in Chron. (ed. F. Chabot pp. 468-71 vers. lot. II, 511-16) scrip- 
tum eius ad episcopos in synodo Teliae. 

Studia : Baumstark 269. 



§ 137. Georgius (Giwargis) a Be'eltan, patriarcha, 

Natus in B. prope Emesam fuit syncellus ep. Theodori Sa- 
mosateni et an. 758 adhuc diaconus ad sedem patriarchalem 
evectus. Mortuus est an. 789-90. Sive ab schismatico patriarcha 
loanne Callinici sive a kalipha Al-Mansur persecutionem passus 
G. debuit per plures annos sedem relinquere et in vinculis aut in 
interdictione ministerii pastoralis vitam ducere donee ei licuit 
iterum sedem ac regimen recuperare. Educatus scientia hellenica 
in monasterio Qennesrin G. plura scripsit e quibus restat commen- 
tarium in Matth. (ined. in Vat. syr. 154 saec. VIII-IX, descriptum 
ab A. Baumstark, OC 2 [1902] 360-9) valde eruditum, decretum 
synodale an. 784-5 latum (ined. ms. Seert 69) et epist. ad diaconum 
Gurja de formula : « Caelestem panem frangimus » (excerpta apud 
Michaelem I, Chron. ed. F. Chabot, pp. 4&Q-2-vers. lot. Ill, 5-8). 

Studia : Baumstark 269-70. 



§ 138. Evangelium Duodeeim Sanctorum Apostolorum. 

Hoc apocryphon, non confundendum cum homonymo scripto 
ab ebionitis et ab Origene et Hieronymo commemorato, exstat in 
ms. Harris 85 saec. VII-VIII et continet praeter notitias valde 
fragmentarias de vita lesu praedictiones apocalypticas Petri, 



T 



176 III PARS - CAP. Ill : THEOL. MONOPHYS. A MED. SAEC. VII AD MED. VIII 

Ioannis et Iacobi filiorum Zebedaei. Ex allusionibus eruitur Ev. 
hoc scriptum esse post tempus Constantini et probabilius post 
inceptam invasionem musulmanorum : ex omnibus indiciis dedu- 
citur compositum esse syriace et probabilius Edessae. 

Ed. : J. R. Harris, The Gospel of the Twelve Apostles, Cambridge 
1900 [cum vers. angl.]. 

Studia : Baumstark 70. 



PARS QUARTA 



OPERA HISTORICA ANONYMA 



lam de operibus historicis sermo fuit et erit cum eorum auctor 
notus erat ac proin in libro alibi commemoratur. Hie vero agimus 
de scriptis indolis historicae quae velignotivel dubiivel parumnoti 
auctoris sunt, quae ergo maiore celebritate gaudent quam ipsi 
auctores. Ad tempus quod attinet, haec scripta turn ad periodum 
orthodoxiae communis turn ad nestorianos et jacobitas epochae 
patristicae turn etiam ad ulteriorem epocham pertinent; quae tamen 
omnia in unica Parte comprehendere utile visum est. Ceterum 
ipsa documenta epochae postpatristicae ideo adducuntur quia 
optimi fontes sunt ad patrologiam syriacam cognoscendam. 



Caput I. 
ACTA MARTYRUM 



Distinguenda sunt A. M. quae Edessae regionem respiciunt 
ab iis quae frequentissimorum Persiae martyrum passionem 
narrant. Ilia sunt pauca nee tantae auctoritatis historicae ; haec 
vero multa sunt et saepissime optimos historiae fontes consti- 
tuunt. 

Editiones generates : S. E. Assemani, Acta sanctorummartyrum orien- 
talium et occidentalium, 2 voll., Romae 1748 [= ASM]. - P. Bedjan, 
Acta martyrum et sanctorum, 7 voll., Parisiis 1890-97 [= AMS] 

Versiones : Latina : Assemani, op. cit. - Germanica [incompleta] : 
G. Hoffmann, Ausziige aus syrischen Akten persischer Martyrer, Leipzig 
1880. - O. Bbaun, Ausgewahlte Akten persischer Martyrer, BKV 2, 22, 
Kempten-Munchen 1915. 

Studia : Bollandiani, Biblioteca Hagiographica Orientalis, Bruxelles 
1910 [= BHO]. - P .Peeters, Traductions et traducteurs dans l'hagiogra- 
phie orientale a 1'epoque byzantine, AB 40 (1922) 241-365. - A. Baumstark, 
28-29, 55-57, 136-37. - P. Peeters, Le trefonds oriental de l'hagiographie 
byzantine, Bruxelles 1950. - A. Voobus, Die Evangelienzitate in der 
Einleitung der persischen Martyrerakten, Bi 33 (1952) 222-34. 



§ 139. Mar tyres Edessae. 

SS. Sarbil et Barsamjd, martyres, ut videtur, sub Decio me- 
dio saec. III. A. scripta sub fine saec. IV conservantur in ms. 
Brit. Mus. Add. 14644 saec. V-VI. Valor historicus est mediocris. 

Editiones : W. Cureton, Ancient Syr. Documents, London 1864, pp. 
41-72. - AMS I, 95-130. - G. Mosinger, Actass. Martyrum Edessenorum... 
Innsbrcuk 1874. 

Versio anglica : W. Cureton, op. cit. pp. 41-72. 

Studia : R. Duval, Les actes de Scharbil et les actes de Barsamya, 
JA 8, 14 (1889) 40-58. 

SS. Gurjd, Semona et Habbib, martyres sub Diocletiano. 
Duorum priorum restant A. in ms. Jems. Monast. s. Marti, saec. XV 



§ 140. MARTYRES PERSIAE 



181 



tertii vero in Brit. Mus. 952.20. Haec A. tribuuntur cuidam Theo- 
philo. Cum vero fingantur testes oculares et acta archivorum, 
licet dubitare de veridicitate A. 

Editiones : I. E. Rahmani, Acta sanct. confessorum Guriae et Shamo- 
nae exarata syr. lingua a Theophilo Edesseno a. Chr. 297, Romae 1899. - 
F. C. Burkitt, Euphemia and the Goth with the Acts of martyrdom of 
the Confessors of Edessa ed. and examined, London 1919 [duo priores 
martyres]. - W. Cureton, op. cit. 73-86. - AMS I, 144-60 [s. Habblb] 

Versiones : Graeca et latina antiqua : O. von Gebhardt, Die Akten der 
edessenischen Bekenner Gurjas, Samonas u. Abibos, TuU, 37, 2, Leipzig 
1911, pp. 2-228. - Armenica antiqua : Ter G. Mkertschian, Ararat 1896. 
- P. A. Vardanian, in Handes Amsorya 36 (1922) 471-84. - Anglica : W. 
Cureton, op. cit. 72-106. - Russica : E. I. Fesenko, Odessa 1910. - Latina 
recentior : Rahmani, op. cit. 

Studia : O. von Gebhardt op. cit. - Baumstark, 28-9. 



§ 140. Martyres Persiae. 

SS. Berikiso'et Jaunan et socii, aa. 327-8 occisi. A. quae cui- 
dam equiti nomine Isaia Bar Haddabo tribuuntur, neque antiqui- 
tate, pertinent enim ad saec. VII, neque sinceritate commendan- 
tur. 

Editio: ASM I, 211-24. - AMS II, 39-51. Aliud documentum ed 
in ASM I, 225-30 et AMS II, 51-56, germanice apud O. Braun op. cit. 
1-4, asserit aliquos martyres persas necatos a. 339/40 apud fideles Edessae 
fuisse honoratos ; quod qualem fidem mereatur non facile iudicatur. 



Sub Sapore II (307-78) 

Eminent duae collectiones quarum prima describit martyres 
in urbe Seleucia-Ktesiphonte occisos, sive primis annis persecu- 
tionis (340-6) sive in secunda epodia (376-7). Narrationes hae 
quae sive a testibus sive saltern a coaevis proveniunt magnam 
partem collectae sunt a Marutha Maipherkatensi. Distinguere 
licet duplicem recensionem quarum prima sub fine saec. IV exarata 
est, altera vero progrediente saec. V et paulisper retractata. In hac 
collectione narrantur sequentia martyria : 

1) S. Simeon Bar Sabba'e, episc. Seleuciae-Ktesiphontis, qui 
a. 344 ideo potissimum occisus est, quia iuxta A., respuebat dupli- 
cia tributa a christianis exigere, quod Sapor II ad bella contra 
romanos continuanda requirebat. Optimus ms. Vat. syr. 160 
an. 474 (Cfr. § 14). 



182 



VI PARS - CAPUT I : ACTA MARTYRUM 



Editiones : O. Kmosko, PS II, 715-77. 

Versiones : Antiquae graecae : H. Delehaye, PO 2. - Latina : Kmosko 
op. cit. - Germanica : O. Braun, op. cit. 5-58. 

Studia : P. A. Vardanian, Zur armenischen Ubersetzung der « per- 
sischen Martyrer », Handes Amsorya 36 (1922) 269-300. - P. Peeters, 
La date du martyre de S. Symeon archeveque de Seleucie-Ctesiphon, AB 
56 (1938) 118-214. - M. J. Higgins, Date of Martyrdom of Simeon Bar 
Sabbae, Traditio 11 (1955) 1-36. 

2) Eccidium in Bet Huzdje et SS. Tarbo, Sahdost, 111 homines 
et 9 mulieres, Barba'smin, 40 martyr es, Badema, 'Aqebsemdetsocii. 

Editiones : ASM I, 1-59 ; 83-91 ; 104-20 ; 141-207 ; AMS II, 248-60 • 
276-81 ; 291-306 ; 325-96. 

Versiones : Germanica : O. Braun, op. cit. 83-138. 

Altera collectio quae est « Passionarium Adiabenes » continet 
martyres illius provinciae cuius caput erat Arbela. Praecipui inter 
eos numerantur : 

3) SS. Ioannes et Jacobus, episcopi ; S. Abraham ep. Arbe- 
lae ; Ranania Jacobus et Maria ; Thecla, Maria et sociae virgines; 
Jacobus et Azad. 

Editiones : AMS II, 307-16 ; IV, 128-41 ; ASM I, 121-31. 
Versiones : Germanica [incompleta] : O. Braun, op. cit. 105-09. 
Studia: P. Peeters, Le « Passionaire dAdiabene », AB 43 (1925) 
261-326. 



4) SS. Miles, Barsabja, Daniel et Warda. 

Editiones : ASM I, 60-80 ; 92=95 ; AMS II, 260-75 ; 281-84. 

5) SS. Narsai, ep. Saharqadt, Joseph, Sapor, Isaac et sociorum 
qui martyrium passi sunt in Beth Garmaj. A. quae e ms. saec. IX 
proveniunt plura habent quae historia ut falsa aut suspecta reicit. 

Editio : Acta Sanctorum, Acta Novembris IV, Bruxelles 1925 do 
424-32. ' PP * 

Studium : ibid. pp. 412 ss. 



6) SS. captivi trucidati an. 362, 
a. 373. 



quorum A. scripta sunt 



Editiones: ASM I, 131-39. 

Versio : Germanica : O. Braun, loc. cit. 110-5. 



§ 140. MARTYRES PERSIAE 183 

7) SS. martyres de Karkd de Beth Selok. 

Editio : AMS II, 284-86. 

Studium : Acta Sanctorum, Novembr. IV, pp. 415-25. 

8) SS. milites persae occisi an. 350 in Qildn. 
Editio : AMS II, 166-70. 

9) S. Baddaj de Argul. 

Editio : AMS II, 63-65. 

Sub Iezdegerd I (378-420) 

10) SS. 'Abda et socii, qui sub fine imperii Iezdegerd necati 
sunt. 

Editio : AMS IV, 250-53 e ms. incompleto. 
Versio germanica : O. Braun, op. cit. 139-41. 

11) S. Narsaj de Bet Raziqdje 

Editio : AMS IV, 170-80. 

Versio germanica : O. Braun, op. cit. 142-9. 

12) S. Tataq. 

Editio : AMS IV, 181-84. 

13) SS. 10 martyres de Beth Garma). 
Editio : AMS IV, 184-8. 

14) S. 'Abd al-Masih de Singar. A. propter posteriorem ae- 
tatem non tantae auctoritatis esse videntur. 

Editio : AB 5 (1887) 5-52. 

Versiones armenica et arabica antiquae : AB 44 (1926) 270-341. 



Sub Bahram V (420-38) 

15) S. Miharsabor 
Editio : ASM I, 234-36 ; AMS 2, 535-9. 



184 VI PARS - CAPUT I: ACTA MARTYEUM 

16) 5. Peroz. 

Editio: AMS IV, 253-62. 

Versio germanica : O. Braun, op. cit. 163-9. 

17) S. Jdqob, notarius. 

Editio : AMS IV, 189-200. 

Versio germanica : Braun, op. cit. 170-8. 

18) S. Iacobus Inter cisus. A. sunt clare spuria, licet satis 
antiqua. 

Editio : AMS II, 539-58. 
Versio germanica : Braun, 50-62. 

19) SS. 447 martyres apud Petjon necati. 

Editio : J. Corluy, AB 7 (1889) 8-44. 
Versio latina: ibid. 



Sub lezdegerd II (439-457) 

20) SS. Martyres in Karka de Beth Selok an. 446. Narratio 
continetur in « Historia Karkae de Beth Selok » scripta saec. VI. 

Ed.: G. Mosinger, Monum. Syr. 2, 63-75 - AMS 2, 507-35 - 
vers. germ. : G. Hoffmann Auszuge aus syr. Akten pers. Martyrer, pp. 
43-60. 



Sub Chosroe I (531-76) 

21) SS. Gregorius et Jazdpanah, + an. 542. A. licet a coaevis 
non scripta, veridicitatem historicam prae se ferunt. 

Editio: P. Bedjan, Histoire de Mar Jabalaha... Paris 1895, pp. 347-415. 



22) S. Sinn + an. 558-9. A. scripta sunt syriace a coaevo ; 
restat vero sola versio graeca in Cod. Laurent. IX 14. 

Editio versionis graecae : P. Devos, AB 64 (1946) 87-132. 
Studia : P. Peeters, Sainte Golindouch, martyre perse (+ 13 millet 
591), AB 62 (1944) 74-126. 



§ 142. ACTA SANCTI 'AZAZAIL 



185 



Examen circa doctrinam dogmaticam et historiam rerum 
ecclesiasticarum quae in his Actis continentur nondum peractum 
est ; esset porro valde utile. 



§ 141. Acta Legendaria. 

Saec. VI videntur composita haec A. M. sub persecutione 
Saporis II quae plus minusve legendariis elementis constant : 

SS. Mar 'Abdiso' et Qardag. 

Ed. : J. B. Abbeloos, AB 9 (1890) cum vers. lot.. - AMS 2, 442-507. - 
H. Feige, Die Geschichte des M. 'Abdiso' und seines Jungers M. Qardagh, 
Kiel 1890. 

Studia : Th. Noldeke, ZDMG 44 (1890) 529-35. - Baumstark 137. 

SS. Gubarlaho princeps et eius soror Qazo. 

Ed. : J. B. Abbeloos, AB 9 (1891) 11-103 [cum vers, lat.1 : AMS 
II, 442-507. 

S. Dadu. 

Ed. : AMS 4, 210-21. 

Studia : G. Hoffmann, Auszuge aus syr. Akten persischer Martyrer, 
pp. 33-34. 

SS. Mar Mu'ain et Mar Sdba-Pirgusnasp. 

Ed. : AMS 4, 222-49. 

Studia : G. Hoffmann, op. cit. 22-33. 

S. Saba-Gusnjazdad, + 487-88 postquam paganos evange- 
lizavit. Acta exarata sunt post an. 628. 

Ed. : AMS 2, 635-80. 

Studia : G. Hoffmann, op. cit. 68-78. 



§ 142. Acta Sancti 'Azazail. 



Continetur in mss. recentioribus historia A. filii praefecti Samo- 
satae, qui a Maximiano imperatore Romam deportari iussus mar- 



186 



VI PARS - CAPUT I : ACTA MARTYEUM 



tyrium passus est an 304. Haec Acta quae probabilius confun- 
duntur cum Actis s. Pancratii, vix momentum historicum prae se 
ferunt. 

Ed. : F. Macler, Histoire de S. A., Paris 1902 [cum vers. gall.]. 
Studia : Baumstaek 96-97. 



Caput II 
SCRIPTA HAGIOGRAPHICA 



Fere semper biographiae narrant virtutes monachorum. lam 
vero post primos ascetas seu « benai qejama» saec. IV, eo ipso 
saeculo floruerunt anachoretae. Coenobitae vero vix ante saec. VI. 

Studia generalia (de monachismo) : M. Maude, Who were the B'nai 
Qyama? JTS 36 (1935) - K. Heussi, Der Ursprung des Monchtums, 
Tubingen 1936. - P. Kruger, Das syrisch-monophysitische Monchtum 
im Tur-Ab(h)din von seinen Anfangen bis zur Mitte des 12. Jahr., 
Munster 1937. - St. Schiwietz, Das morgenlandische Monchtum. Ill : 
Das Monchtum in Syrien und Mesopotamien, und das Aszetentum in 
Persien, Modling b. Wien, 1938. - J. van der Ploeg, Oud-Syrisch mon- 
niksleven, Leiden 1942. - S. Jargy, Les « fils et filles du pacte » dans la 
htterature monastique syriaque, OCP 17 (1951) 304-20. - Idem, Les ori- 
gines du monachisme en Syrie et en Mesopotamie, Proche-Or. Chr. 2 (1952) 
110-124. -E. Honigmann, Patristic Studies, Citta del Vaticano 1953. - 
S. Jargy, Les premiers instituts monastiques et les principaux repre- 
sentants du monachisme syrien au VI e siecle, Proche-Or. Chr. 4 (1954) 
109-17. - E. Honigmann, Le couvent de Barsaume et le Patriarcat Jaco- 
bite d' Antioche et de Syrie, CSCHO, Subsidia 8, Louvain 1954. - K. 
Czegledy, Monographs on syriac and muhammadan Sources in the lite- 
rary Remains of M. Kmosko, Acta Or. 4 (1955) 19-90. 



§ 143. Biographiae monachorum maioris auctoritatis. 

1) De archimandrita Bar Sauma qui in Latrocinio Ephesi 
pro Eutyche certavit et a concilio Chalcedonensi acriter correptus 
est, narrant duae b. quarum prima in tardioribus mss. syriacis sed 
et in aethiopica versione iacet a quodam Samuele composita, 
altera vero Abrahami « alti montis » Bar §aumae suppositi magi- 
stri gesta narrat. Utraque tamen gravibus dubiis est subiecta. 

Vers. aeth. primae : S. Grebaut, ROC 13 (1908) 337-45 ; 14 (1909) 
135-42, 264-75, 409-13. - Excerpta e syriaco ed. : F. Nau, ibid. 18 (1913) 
272-76, 379-89 ; 19 (1914) 113-14, 278-89 [aim vers. gall.]. 



188 VI PARS - CAPUT II : SCRIPTA HAGIOGRAPHICA 

Ed. excerpta secundae : F. Nau, PO 5, 767-73 [cum vers. gall.]. 

2) De biographo Ioannis Tellensis cfr. § 98. 

3) Biographia archimandritae Ioannis, filii Aphthonii (+ 537) 
qui plura monasteria fundavit narratur a quodam discipulo. 
Agitur de scripto dubiae fidei et conservato in tardiore ms. 

Ed. : F. Nau, ROC 6 (1901) 97-135 [cum vers. gall.]. 



4) Biographiam Jacobi Baradaei cfr. § 99. 

5) Biographiam Ahudemmeh cfr. § 104. 



§ 144. Hagiographiae satis legendariae. 

Ante medium saec. VII composita sunt apud jacobitas hae 
hagiographiae et haec martyrologia quae legendariis elementis 
abundant : 

1) Historia S. Marinae (ed. P. Bedjan AMS 1, 366-71 - F. 
Nau, ROC 6 (1901) 276-90, 354-78 [cum vers, gall] 

2) Historia de Maria Aegyptiaca {ed. P. Bedjan AMS, 5 
342-85. 

3) Historia Martiniani (inedita in ms. Brit. Mies. Add. 14647 
saec. VII) 

4) Historia Marci (ed. V. Scheil, Zeitschr. f. Assyr. 12 (1897) 
162-70.) 

5) Historia Hilariae, filiae imperatoris Zenonis, quae ut 
monachus loannes in monasterio latuit (ed. : A. J. Wensinck, 
Legends of Eastern Saints cniefiy from syriac sources. 2, Leyden 
1913 [cum vers, angl.]) 

6) Historia Onesimae, filiae regis, quae coenobium monacho- 
rum rexit (ed. : P. Bedjan AMS 4, 405-21) 

7) Historia Archelidis, romani, qui maluit mori quam vultum 
femininum matris respicere (ed. : A. J. Wensinck op. cit. 1, Ley- 
den 1911. Cfr. W. Weyh, ZDMG 66 (1912) 758-67) 

8) Behnam et Sara, filii regis assyrii Sanhirib tempore Ju- 
liani Apostatae (ed. P. Bedjan AMS 2, 397-441) 

9) Vita Mar Mattai, qui supponitur mortuus 18-LX-311, 
cuius nomen habuit monasterium erectum in monte Epheph 
prope Mossul (inedita) 

10) Vita Aaronis Sarugensis, qui supponitur mortuus 28-V- 
337, qui dicitur fundasse monasterium in monte prope Melitenem 



§ 145. LEGENDAE HAGIOGRAPHICAE 



189 



(ed. F. Nau, PO 5, 701-49, cum vers. gall. Cfr. Idem, Sur Aaron 
de Saroug et ses deux monasteres, ROC 27 (1929-30) 205-11). 

11) S. Dometios martyr, non confundendus, ut videtur, cum 
homonymo « medico ». (ed. : P. Bedjan, AMS 6, 536-56. Cfr. 
P. Peeters, AB 57 [1939] 72-105). 

12) Jacob « aegyptius » qui supponitur transtulisse eremitis- 
mum in Mesopotamiam et mortuum an. 421 (ineditum). 

13) Historia Simeonis e Kephar 'Abdin (inedita) 

14) Historia Ahae, qui dicitur coaevus Marciani (inedita) 

15) Martyrium Pinhas (ed. Bedjan AMS 4, 208-18) 

16) Historia imperatoris Mauricii legendaria (ed. F. Nau PO 
5, 773-8) 

17) « Homo Dei de Urbe Romae ». Sub hoc titulo conservata 
est in ms. Brit. Mus. Add. 14644 saec. V-VI et in aliis pervetustis 
narratio cuiusdam sancti qui in nocte matrimonii Roma fugiens 
venit Edessam ubi per plures annos tanquam mendicus vixit et 
tempore episcopatus Rabbulae mortuus est (415-35). Nostra 
narratio, testimonio fere coaevo innixa, circa 450-75 scripta est 
et ideo summatim fide digna esse videtur. Ex ea tamen posterius 
legenda fabricavit biographiam graecam, recentiorem syriacam 
saec. IX et etiam plures occidentales in quibus vir Dei Alexius 
nomine Romam revertitur ibique moritur. 

Ed. : A. Amiaud, La legende syriaque de s. Alexis, l'homme de Dieu, 
Paris 1889 [cum copiosa introductione et vers, gallica]. 
Studio. : BHO 36-42. - Baumstark 96, 191-93. 



§ 145. Legendae Hagiographicae. 

A) Legenda de septem Sanctis dormientibus 

Septem christianos tempore Decii (249-51) muris in caverna 
conclusos per plures annos dormivisse narratur in legenda syriaca 
cuius exstant diversae recensiones sive monophysiticae sive nesto- 
rianae quaeque a primitiva aliqua recensione saec. V aut VI de- 
fluunt. Exstat hymnus de Dormientibus qui Jacobo Sarugensi 
(+ 521) tribuitur. Antiquissima recensio invenitur in ms. Brit. 
Mus. Add. 14650 saec. VI- VII. Haec legenda potissimum momen- 
tum habuit apud musulmanos. 

Ed. : J. P. N. Land, Anecdota syriaca 3, 87-99. - I. Guidi, Rendiconti 
Ace. Lincei 3, 12, (1884). - P. Bedjan AMS 1, 301-25, 528-35. - Vers. 



190 



VI PASS - CAPUT II : SCRIPTA BACIOGRAPHICA 



Gmra A ibid LGEIER ' ° C 2 ' S6r ' 6 ' (1916) 1_43 ; 7 (1918) 33 " 87 - " ital L 

qtnff f "/\ : . V " R ysse L) Syrische Quellen abendlandischer Erzahlungs- 

89% t r ? C ? 9isn S ol d ^o.t r neuere » Sprachen und Literaturen 93 
0895) 1-22, 241-80; 94 (1896) 369-88. - L. Massignon, « Les Septs 

?4°^n p T C alypSe T de 1>Islam ' AB (Melanges P. Peeters II) 68 (1950) 

S^S^" ° riemal ^ ^graphic Byzantine! 



B) Legendae de Constantino et Helena 
Baptismus Constantini 

Constantinum lepra laborantem baptizatum esse a Papa Sil- 
vestro et statim sanatum narratur in legenda syriaca ms. saec. XII 
sed quae nota videtur lacobo Sarugensi in quodam hvmno et 
Zachanae Rhetori. Narratio haec ex scriptis graeco-latinis procedit. 

Ed. [textus Zach. 1, 7] : J. P. Land, Anecdota syriaca 3, 46-76 - 
Vers, germ V Ryssel, Archiv. fur d. Stadium d. neueren Sprachen u. 
0^™^ l 5 } 1 897 > 21 ; 54 ' - Textus syr- narrationis est ineditus Brit. Mus. 
A-ni-'a , , ymm Sarugensis: A. L. Frothingam, L'omelie 

167 242 S batte ™ dl Costantino, Rend. Ace. d. Line. 3, 8 (1882) 

101 / f "w : t F - J - D6lger > Konstantin der Grosse und seine Zeit, Freiburg 
ll ■ n ^V E Two' Konstantinische Schenkung und Silvesterlegende, 
Miscell. Ehrle II (Studi e Tesi 38) Roma 1924, 159-247. 

Inventio Cruets. 

« Doctrina Addai » initio saec. V narrat inventionem Cruris 
per^ Protonicen, uxorem imperatoris Claudii. Sed cum narratio 
occidental de inventione facta per Helenam apud syros propa- 
garetur, nata est secunda recensio syriaca cuius antiquitas constat 
ex eo quod sive iacobitis sive nestorianis familiaris sit. Duplex 
tempore inventio proponitur, quarum prima fit tempore Judae 
Cynaci ep. Hierosolymitani. Composita sunt pariter Acta legenda- 
ni martyrii huius episcopi. Cf. etiam D). 

Ed. secundae recensionis, e iacobitico m s. : D. Loftus, Invention of 
the Cross whereon Our Saviour was crucified, Dublin 1686. - e ms nesto- 

1^0° R B ?^ A ? AMS 3 ' 175 " 87 - " E ' Nestle > De sanct a cruce, Berlin 
i»»y, pp. 113-26. - Vers. germ. V. Ryssel ZKg 15 (1895) 226-33 - Idem 
bynsche Quellen abendlandischer Erzahlungsstoffe, Archiv f. d. Stud' 
der neueren Sprachen und Literaturen 93 (1895) 8-22 - TActa Tudae 
mart.] :I. Guidi, ROC 9 (1904) 87-95. 



§ 145. LEGENDAE HAGIOGEAPHICAE 



191 



Studia : L. de Combes, De l'invention a l'exaltation de la S. Croix, 
Paris 1903. - J. Straubinger, Die Kreuzauffindungslegende, Paderborn 
1912. - Baumstark 98. 



C) Legenda de prodigio SS. Semona, Gurja et llabbib in favor em 

Euphemiae 

In mss. non adeo antiquis conservatur narratio quae nucleum 
historicum habere potest. Cum Hunni an. 396 Edessam devastas- 
sent et milites romani contra eos decertarent venit quidam miles 
gothus Edessam qui quandam Euphemiam decepit affirmans se 
esse caelibem et earn ad nuptias ducens quae ante sepulchrum 
martyrum Edessae celebratae sunt. In Occidentem veniens Euphe- 
mia cognovit veram uxorem militis fuitque uti serva tractata. 
Ex ea natus filius ab uxore militis veneno occisus est ; sed et Eu- 
phemia veneno uxorem occidit et fugit Edessam. Hue vero cum 
miles iterum venisset cumque eius anterior fraus delata esset 
tandem morte mulctatus est. Haec narratio in graecum versa est. 

Ed. : F. Nau, ROC 15 (1910) 53-72, 182-91 [cum vers. gall.]. 
_ Vers, graeca vetus : O. Gebhardt TuU LI, 148-99, ubi erronee sup- 
ponitur graecam fuisse linguam primitivam. 

Studia: F. C. Burkitt, Euphemia and the Goth..., London 1913 - 
Baumstark 96. 



D) Legenda Juliani 

Ita vocatur fabulosum opus tribus partibus constans, in 
ms. Brit. Mus. saec. VI iacens, quod ab aliquo edesseno monacho 
inter ann. 502-32 exaratum est quodque posteriorem recensionem 
durante ipso saec. VI expertum est. Ex L. J. hauriunt at-Tabari 
et al-Ja'qubi. Opus narrat historiam Constantini et trium filiorum, 
martyrium cuiusdam Eusebii episcopi sub Juliano Apostata et 
historiam loviani sub Juliano et post eius mortem. 

Ed. : J. G. E. Hoffmann, Julianos d. Abtriinnige. Syr. Erzahlungen 
Leiden 1880. 

Studia : A. Asmus, Julians autobiograph. Mythus als Quelle des 
Julianusromans, ZDMG 68 (1914) 701-4. - Baumstark 183. 



Caput III 
CHRONICAE ET VARIA 



Studio, generalia : F. Haase, Altchristliche Kirchengeschichte nach 
orientalischen Quellen, Leipzig 1925 



§ 146. Chronica Minora. 

Sub hoc utili et communi titulo simul editae sunt diversae et 
antiquae Chronicae iuxta hunc ordinem : 

I. Chronicon Edessenum. 

Ab anonymo auctore, obvie edesseno declinante saec. VI e 
tabulariis loci et ex aliis fontibus compilatum, initium sumit ab 
inundatione an. 201 quam per notariorum descriptionem narrat, 
quaeque primum documentum est syriacum certo anno exaratum ! 
Totum Chronicon pretiosas habet notitias de episcopis et de aedi- 
bus sacris Edessae. Editio facta est iuxta unicum ms. Vat. syr. 
163 saec. VII. 

Editiones: J. S. Assemani, BO, 1, 388-417 - L. Hallier, Unter- 
suchungen iiber die Edessenische Chronik, Text. u. Unters., Leipzig 
1892 - I. Guidi, Ch. M., Lovanii 1903, pp. 1-13. 

Versiones : Latina : Assemani, ibid. - I. Guidi, op. cit. 1-11. - Anglica : 
Journal of Sacred Literature 5 (1864) 28 ss. - Germanica : L. Hallier, 
op. cit. 

Studia : J. Tixeront, Les origines de l'Eglise d'Edesse et la legende 
d'Abgar, Paris 1888. - R. Duval, Histoire politique, religieuse et litteraire 
d'Edesse jusqu'a la premiere croisade. Paris 1892. - A. Avak - Vartan - 
Angiarakian, Notizie storiche sulla citta e sede episcopate di Edessa, 
Roma [s. d.]. - Baumstark, 99-100. - I. Ortiz de Urbina, Le origini del 
cristianesimo in Edessa, Greg. 15 (1934) 82-91. 

II. Chronicon anonymum (nestorianum). 

A quodam monacho nestoriano in meridionali Mesopotamia 
annis circa 670-80 compositum, narrat facta a morte Hormizdae IV 



§ 146. CHRONICA MINORA . 



193 



(590) usque ad occasum Sassanidarum in Persia. Hoc documentum 
turn ad historiam ecclesiasticam turn ad profanam imperatorum 
persarum non parvi faciendum est. 

Editio : I. Guidi, Ch. M. CSCHO ibid., pp. 15-39. 

Versiones : Latina : I. Guidi, ibid. pp. 13-32. - Germanica : Th. Nolde- 
ke, Die von Guidi herausgegebene syrische Chronik iibersetzt und com- 
mentiert, Sitzb. d. Wien. Ak. Phil. Hist. CL, B. 128, Wien 1893. 

Studia : Baumstark, 207. 

III. Chronicon Maroniticum. 

_ Asservatum in ms. Brit. Mus. Add. 17216 saec. VIII-IX 
scriptum est ab anonymo auctore paulo post an. 664. Plures adsunt 
lacunae in textu. Iidem fontes adhibentur ac apud Michaelem 
Syrum, nempe Chronicon Eusebii, Theodoreti H. E. et Haeret. 
Fabul. Compendium. Historia incipit ab imperatore Alexandro 
Magno. 

Legitur : Eodem mense, venerunt episcopi Iacobitarum, 
Theodoras et Sebokt, Damascum, et disputationem coram Mo- 
'awia habuerunt cum viris gregis Mar Maronis, circa fidem. Cum 
autem victi essent lacobitae... » quod fragmentum ad historiam 
Maronitarum maximi est ponderis. 

Editio : E. W. Brooks, Ch. M. CSCHO ibid., pp. 43-74. 

Versiones : Latina : I. B. Chabot, op. cit. pp. 37-57. - Germanica : 
Th. Noldeke, Zur Geschichte der Araberim 1. Jahrh. der Hig. aus syris- 
chen Quellen, ZDMG 29 (1875) 82 ss. 

Studia : F. Nau, Opuscules Maronites, Paris 1899-1900. 

IV. Chronicon Miscellaneum, ad a. 724. 

_ Dictum etiam minus apte « Liber Kalipharum » ob catalogum 
Ealipharum in eo contentum, servatum est in ms. Brit. Mus. 
Add. 14643 saec. VIII. Prout iacet, hoc Ch. M. compilatum est 
ab auctore catalogi Kalipharum intra annos 724-43, qui multa 
praecedentia opera collegit. 

In eo includuntur 3 chronicae quae absolvuntur annis 629, 
636 et 641 et quae de chronologia et factis ecclesiasticis Antio- 
chiae ab anterioribus fontibus hauriunt : praeterea quidam conspe- 
ctus geographicus gentium qui latine prostabat et affinitatem cum 
alio ^ graeco Chronici Paschalis manifestat : tandem genealogia 
Patriarcharum A. T. sumpta ex Aphrahate et elenchus Kali- 
pharum. 



194 



VI PARS - CAPUT III : CHRONICAE ET VARIA 



Editio : E. W. Brooks, Ch. M. CSCHO ibid., pp. 77-156. 
Versio latina : I. B. Chabot, ibid. pp. 61-119. 
Studia : Baumstark, 274. 



V. Chronicon ad a. 846. 

Servatur in ms. Brit. Mus. Add. 14642 — palinpseston re- 
scriptum priore parte saec. X — estque, prout iacet, Ch. mundi 
compositum annis 784-5 postea vero a quodam monacho iacobita 
monasterii Qartaminensis protractum usque ad an. 848-9, et 
perfectiore chronologia ditatum. Opus notitias sumit a praece- 
dentibus Libro I Machabaeorum Josepho, Eusebio, Doctrina 
Addai, Pseudo-Epiphanio, Socrate, Chronico Edesseno, Ioanne 
Ephesino, Pseudo-Zacharia et aliis. 

Prima recensio, quae ad an. 819 extenditur, edita est e ms. 
saec. IX Bethsebirinensi ab A. Barsaum, CSCHO, ser. 3, torn. 14, 
pp. 1-22 cum versione latina a I. B. Chabot, ibid. 1-16. 

Editio : E. W. Brooks, Ch. M. CSCHO ibid., pp. 157-238. 
Versio latina : I. B. Chabot, ibid. 121-80. 
Studia : Baumstark, 273. 



VI. Chronicon ad a. 813. 

Solum fragmentarie conservatur, in ms. Brit. Mus. Add. 
14642 saec. X-XI, et recenset facta inde a morte Ioannis patriar- 
chae jacobitarum (+ 754) ad caedem Al-Amin Kaliphae (an. 813). 
Videtur Chronicam exaratam esse a Theodosio Edesseno ante 
medium saec. IX. 

Editio : E. W. Brooks. - I. Guidi - I. B. Chabot, Chr. M. CSCHO 
ibid., pp. 243-60. 

Versio latina : iidem, ibidem pp. 183-96. - Anglica [postremae partis] : 
E. W. Brooks, A Syriac Fragment, ZDMG 54 (1900) 195 ss. 

Studia : Baumstark, 276. 



VII. Chronicon Jacobi Edesseni (+ 708) 

In ms. Mus. Brit. Add. 14685 saec. X-XI asservatum ibi 
mutilum est ; plura tamen compleri possunt ex scriptis Michaelis 
historiographi qui ample hoc Chr. transcripsit. Post introductio- 
nem sequebatur versio libera Chr. Eusebii usque ad 20 annum 
imperii Constantini. Subsequebatur originalis pars quae se usque 
ad an. 691-2 extendebat, quam posterius discipulus forsan usque 
ad an. 709-10 post mortem Jacobi continuavit. Conservantur, 



§ 147. DOCUMENTA ORIGINES MONOPHYSITARUM ILLUSTRANTIA 



195 



non semper integre, introductio et pars originalis, quae chronolo- 
gia insignis est. 

Editio : E. W. Brooks - I. Guidi - I. B. Chabot, Chr. M. CSCHO 
Lovanii 1903, pp. 261-327. 

Versio latina : E. W. Brooks, ibid. pp. 197-255. - Anglica : idem, 
The Chronological Canon of James of Edessa, ZDMG 53 (1899) 261 ss. 

Studia : F. Nau, Notice sur un nouveau ms. de l'Octoechus de Severe 
d'Antioche et sur 1'auteur Jacques Philoponus, JA ser. 9. torn. XII pp. 
346 ss. - Baumstark, 254. 

VIII. Chronicon ad an. 115. 

Breve hoc Chr. continetur in ms. Brit. Mus. Add. 14683 
saec. X. Usque ad ann. 724 fere solos catalogos regentium habet 
sed inde ad an. 725 leguntur breves notitiae historicae a coaevo 
auctore compositae. Fontes adhibet chronographum qui an. 505 
in imperio Persarum scripsit et « Librum Generationis » fere ad 
verbum transcribit. 

Editio : E. W. Brooks - I. Guidi - I. B. Chabot, Ch. M. CSCHO 
ibid., pp. 337-49. 

Versio latina : E. W. Brooks, ibid. 265-80. 



§ 147. Documenta origines monopfaysitarum illustrantia. 

Agitur de collectione quae continet plures epistulas etiam 
synodicas et alia documenta summatim 44 quae ad primum tem- 
pus monophysitarum spectant. Incipit ab epist. synodica Theo- 
dosii alexandrini ad Severum antiochenum et clauditur cum 
epist. Pauli antiocheni ad Theodorum alexandrinum. Maxima 
pars documentorum versa est e graeco. Collectio iacet in ms. saec. 
VI-VII, Brit. Mus. Add. 14602. 

Ed.: J. B. Chabot, CSCHO, Lovanii 1908. - vers. lat. on. cit., Lovanii 
1933. 

Studia : Baumstark 175. 



II 

Alia minor collectio, quae inedita fere iacet in ms. Brit. Mus. 
Add. 12155 an. 746-7, comprehendit documenta inde ab an. 535 
usque ad medium idem saeculum. Non desunt ibi fontes maioris 
momenti, ut est responsio de re liturgica ad syros orientales mono- 
physitas a consociis Byzantii degentibus data. 



196 



VI PARS - CAPUT III: CHRONICAE ET VARIA 



§ 149. CHRONICON PSEUDO-DIONYSIANUM AN. 774/5 



197 



Ed. epist. Anthimi ad Jacobum Baradaeum : I. E. Rahmani, Stud. 
Syr. 3, 23-5, vers. lat. 66-72. - vers. gall, totius collectionis : F. Nau, ROC 
14 (1909) 39-49. 

Studia : Baumstaek 176. 



(1925) 497-510. - H. Dieckmann, De idea successions in Ch. Ecclesiae 
Arbelensis, Greg. 8 (1927) 100-105. - G. Messina, La Cr. di A., Civ. Cat*. 
1932, vol. III. pp. 362-76. - I. Ortiz de Urbina, Intorno al valore storico 
della Cr. di A., OCP 2 (1936) 5-33. - G. Messina, La celebrazione della 
festa (sahar-ab-agam-wad) in Adiabene, Orientalia 6 (1937) 234-44. 



§ 148. Chronica Arbelae. 

Auctor, nomine Mesiha-Zkha [= « Christus vicit »], scripsit 
annis 550-69 historian! Arbelae, metropolis Adiabenes in Persia, 
cuius primus episcopus recensetur Mar Peqidas, consecratus a 
Mar Addai, apostolo Domini. Auctor pro antiquiore epocha 
adducit testimonium « magistri » et « scriptoris » Abelis, citat 
etiam H. E. Eusebii. Plura narrat de prioribus saeculis quam de 
periodo recentiore. Sine dubio plura facta ab eo recensita con- 
firmantur ab aliis fontibus historicis. Continet tamen notitias 
aperte fabulosas pro primis saeculis, discordat in aliis cum secu- 
rioribus fontibus, praetermittit facta certa et gravia ; quare Ch. A. 
habenda est ut documentum historicum sed mediocris auctoritatis 
cum prudentia utendum. Addendum est unicum ms. ad editio- 
nem inservisse quod dicitur esse saec. X, et Ch. A. a posterioribus 
non esse citatam aut commemoratam. 

Nota in Ch. A. doceri episcopum consecrari per impositionem 
manuum alterius episcopi, licet a fidelibus et clero eligatur. Per 
eundem ritum consecrantur presbyteri et diaconi. Pro primo 
saeculo sermo est solum de episcopis et diaconis, quibus deinde 
adiunguntur presbyteri. Notum est basptisma cum formula tri- 
nitaria. 

Editio : A. Mingana, Sources syriaques, vol. I. Msiha-Zkha, Leipzig 
[1907]. 

Versiones : Gallica : A. Mingana, ib. - germanica : E. Sachau, Die 
Chronik von Arbela, ein Beitrag zur Kenntnis des altesteri Christentums 
im Orient, Abh. d. Kgl. Preuss. Ak. d. Wiss. Jahrg. 1915. Phil.-Hist. Kl. 
Nr. 6 - latina : F. Zorell, Or. Christ. VIII, Roma 1927, pp. 144-204. 

Studia : E. Sachau, op. cit. introductio. - A. Allgeier, Neue Auf- 
schliisse iiber die Anfange des Christentums in Orient, Der Katholik 4. 
Reihe, XVII, 393-401 ; Idem, Untersuchungen zur altesten Kirchen- 
geschichte von Persien, ib. XXII, 224-241. - E. Sachau, Vom Christen- 
tum in derPersis, Sitzungsb. d. Kgl. Preuss. Ak. d. Wiss. 1916 pp. 958-82; 
idem, Zur Ausbreitung des Christentums in Asien, Abh. d. Preuss. Ak. 
d.Wiss. Phil.- Hist. Kl. 1919, pp. 1-80. -Baumstark, 134-35. A. Harnack, 
Die Mission und Ausbreitung des Christentums, 4. Aufl., Leipzig 1924, 
vol. II, pp. 683-91. - P. Peeters, Le « Passionaire d' Adiabene », AB 43 
(1925) 263 ss. - J. B. Umberg, Die Sakramente in der Ch. von A., ZKT 41 



§ 149. Chronicon Pseudo-Dionysianum an. 774/5. 

Maxima pars ms. quod. Ch. continet, est in Vat. Syr. 162, 
dum septem eius fragmenta migrarunt in Brit. Mus. Add. 14665 
(fol. 1-7). Codex scriptus est initio saec. IX. Opus autem, quod 
est compilatio historica, non est tribuendum Dionysio Patriar- 
chae lacobitae Tellmaharensi (+ 845) neque probabilius Iso' seu 
losue Stylitae, in monasterio Zuqninensi commoranti. 

Opus absolutum est an. 774-5, uti constat ex ipso codice. 

Incipit narratio adhibito Chronico Eusebii et eius H. E., cui 
adiunguntur notitiae e chronographis e « Spelunca Thesaurorum », 
ex apocryphis narrationibus de Magis, de Septem Dormientibus et 
de Chronico Edesseno. Sectio altera, sequens Historiam Socratis 
aliosque fontes, inter quos Ioannes Ephesi et loannes Ruphus, des- 
cribit facta usque ad tempora Zehonis. Sequitur « Historia calamita- 
tum quae Edessae, Amidae, et in tota Mesopotamia acciderunt », 
quae ab Assemani aliisque Iso' Stylitae immerito ut videtur, tributa 
est et quae sine dubio Edessae scripta comprehendit historiam per 
annos 495-507. Sectio tertia, quae a tempore Zenonis ad mortem 
lustiniani protenditur, partem 2. H. E. loannis Ephesi fere ad 
verbum usurpat. Hie habetur epist. Simeonis Betharsamensis de 
Himjaritis martyribus. Reliquum tempus tractatur non semper 
eadem sobrietate in sectione quarta. 

Editio completa : I. B. Chabot, Chronicon anonymum Pseudo- 
Dionysianum vulgo dictum, CSCHO, ser. 3, torn. 1-2, Lovanii 1927. 
1933. 

Versiones incompletae : Latina [prima pars] : I. B. Chabot, ibid. Lo- 
vanii 1949. - gallica : P. Martin [Chr. « losue stylitae »] Abhand. fur die 
Kunde des Morgenlandes, Bd. VI, n. 1, Leipzig 1876. - J. B. Chabot 
[quarta sectio] Bibl. de l'Ecole des Hautes Etudes sc. philol. et hist., 
fasc. 112, Paris 1898. - anglica : W. Wright, The Chronicle of Joshua the 
Stylite, composed in Syriac. A. D. 507, Cambridge 1882. - italica : I. 
Guidi, Testi orientali inediti sopra I sette Dormienti di Efeso, Mem. R. 
Ace. dei Lincei ; sc. morali, XII, Roma 1884. 

Studia : J. S. Assemanus, BO, passim. - O. F. Tullberg, Dionysii 
Telmahharensis Chronici liber primus e cod. ms. syriaco Bibl. Vat. tran- 
scriptus notisque illustratus, Upsaliae 1851. - A. v. Gutschmidt, Unter- 






198 



VI PARS - CAPUT III : CHRONICAE ET VARIA 



suchungen iiber die syrische Epitome der Eusebischen Canones, Stutt- 
gart 1886. - F. Nau, Etude sur les parties inedites de la Chronique attri- 
bute a Denys de Tellmahre, ROC 2 (1897) 41-68. - E. Tisserant, Codex 
Zuqninensis rescriptus Veteris Testamenti, Romae 1911, pp. V-XXXII. - 
Baumstark, 275. - A. Allgeier. Der Ursprung der griechischen Sieben- 
schlaferlegende, Byz. Neugr. Jahrbuch 3 (1922) 311-331. - A. Moberg, 
The Book of the Himyarites, Lund-Paris-Leipzig 1924. - F. Haase, 
Altchristliche Kirchengeschichte nach orientalischen Quellen, Leipzig 
1925, pp. 18 ss. - R. Abramowski, Dionysius v. Tellmahre, jakobitischer 
Patriarch von 818-45, Leipzig 1940. - N. Pigulevskaja, Mesopotamia in 
limite V et VI saec. Chron. syr. Iso Styl. ut fons historicus [russice], 
Moskoviae 1940. 

§ 150. Chronicon Anonymum ad a. 1234. 



Scriptum est ante medium saec. XIII ab ignoto auctore, pro- 
babilius monacho qui patriarchae jacobitae Gregorio vicinus erat. 
Erat Hierosolymis cum earn §alaheddlnus an. 1187 expugnavit. 
Exstat autem in unico ms. circa finem saec. XIV exarato, quod 
Constantinopoli apud Petrum Fehim conservatur. 

Historia profana, quam prima pars complectitur, protenditur 
ad an. 1234 dum ecclesiastica, secundae partis, an. 1207 attingit. 
Maioris momenti sunt ea quae ad medium aevum referuntur. 

Editiones : [prima pars] I. E. Rahmani, Chronicon civile et ecclesias- 
ticum anonymi auctoris, quod ex unico codice edesseno primo edidit... 
Sarfe, 1904-11. - [completa] : I. B. Chabot, Ch. An. ad a. 1234 pertinens, 
CSCHO, ser. 3, torn. 14, Lovanii 1916 [secunda pars], 1920 [prima]. 

Versiones : Latina [prima pars] : I. B. Chabot, ib. Lovanii 1937. - 
Gallica : [prima pars, de Rahmani] F. Nau, ROC 12 (1907) 429-41 ; 13 
(1908) 90-9, 436-43. - anglica [non completa] : A. S. Tritton - H. A. R. 
Gibb, first and second Crusade from a anonymus syriac Chronicle, Journ. 
JRAS (1933) 69-101, 273-306. 

Studia : Baumstark, 302. 



PARS QUINTA 



SCRIPTORES SYRI EPOCHAE POSTPATRISTICAE. 
VERSIONES 



Caput I. 

SCRIPTORES NESTORIANI 
EPOCHAE POSTPATRISTICAE 



Breviter in hac parte illos scriptores recensemus qui etsi 
extra aevum patristicum floruerint tamen scripta composuerunt 
quae momentum retrospectivum pro ipsa epocha patristica habent. 
Hac de causa eos solum auctores et ea dumtaxat eorum opera lau- 
dabimus quae hoc momentum retrospectivum prae se ferunt. 



§ 151. Timotheus I Katholikos. 

Monastica vita initiatus et deinde ep. Beth Baggas, tandem 
consecratus est Katholikos an. 780 et obiit 9-1-823. Favore gaudens 
kaliphamm propagavit Ecclesiam nestorianam per Indiam, Turke- 
stan, Sinam et Yemen et 4 novas provincias ecclesiasticas erexit, 
quarum unam in Armenia alteram in Syria. In synodis ann. 790-1 
et 804 nestorianae doctrinae observantiam promovit. 

Plures canones promulgati sunt sive a synodis quibus T. 
praeerat sive ab ipso Katholiko. Qui etiam circa 200 epistulas 
scripsit et disputationem de religione coram kalipha al-Mahdi 
tenuit. De aliis etiam T. scriptis fontes referunt, quae tamen 
p erierunt. 

Ed. : canonum : A. Mai, Script, veter. Nova Coll. 4, 26. - O Braun 
OC 2 (1902) 283-311. - J. B. Chabot, Syn. Orient. 599-608. 

Ed. epist. : O. Braun, CSCHO, Lovanii 1914. - vers. lat. ib. 1915. 

Ed. disputat: A. Mingana, Woodbrooke Stud. II, 3 [cum vers. angl.]. 
- vers. arab. : L. Cheikho, Al-Machriq 19 (1921) 359-74, 408-18. 

Stadia : A. Braun, OC 1 (1901) 138-52. - H. Labourt, De T. I 
Nestorianorum patriarcha, Parisiis 1903. - Baumstark 217-18. - G. Fur- 
lani, Gli impedimenta matrimonii secondo il patriarca nestoriano T I 
Rend. Ace. Line. 5, 19 (1920) 261-72. - R. J. Bidawid, Les lettres du pa- 
tnarche nestorien T. I, Etude critique avec en appendice la Lettre de T. I 
aux moines du Couvent de Mar Maron, Citta del Vaticano 1956 (Studi e 
Testi 187). . 



T 



202 V PARS - CAPUT I : SCRIPTORES NESTORIANI EPOCHAE POSTPATRISTICAE 



§ 152. Iso' (lesus) Bar Nun, Katholikos. 

Per aliquod tempus docuit in schola Seleuciae et deinde 
monasticam vitam in monte Izla degit. Favore aulae kaliphalis 
ordinatus est an. 823 Katholikos et obiit 1-4-828. 

Praeter epistulas ineditas de re liturgica conservantur ex eius 
seriptis Quaestiones de textu S. Scripturae (ineditae in ms. Cam- 
bridge Add 2017) et « Canones et leges » 133 articulis constantes. 

Ed. : E. Sachau, Syrische Rechtsbiicher 2, 119-47. 
Studia : Assemani, BO 3, 165-6. - E. Sachau, op. cit. XXI-XXIII. - 
Baumstark 219-20. 



§ 153. Theodoras Bar Koni (Kewani). 

Non confundendus cum homonymo saec. IX exeuntis, floruit 
sub fine saec. VIII ut magister, et fratri suo loanni librum Scholio- 
rum dedicavit. Hoc autem opus, 1 1 sermonibus seu memre constans, 
eruditione sua praeclarissimum est et continet magni pretii noti- 
tias de coaevis religionibus necnon speculatiohes de rebus theolo- 
gicis, grammaticis et philosophicis. 

Ed.: A. Scher, CSCHO pars I, Lovanii 1910; pars' II, ibid. 1912 
[sine versione, proh dolor!]. - vers. germ, fragm. e 1-3 serm. : M. Levin, 
Die Scholien des Th. b. K. zur Patriarchen-Geschichte, Berlin 1905. - 
vers. gall, fere integri serm. 9 : H. Pognon, Inscriptions mandaites des 
coupes de Khouabir, Paris 1899, pp. 105-38. 

Studia : Th. Noldeke, B. Chone iiber Homer, Hesiod und Orpheus, 
ZDMG 53 (1899) 501-7. - Ch. Clermont Ganneau, Empedocle, les Mani- 
cheens et les Cathares, JA 9, 15 (1900) 179-86. - V. M. Kugener apud F. 
Cumont, La cosmogonie manicheenne d'apres Th. b. K. ,Bruxelles 1908. - 
A. Baumstark, Griechische Philosophen und ihre Lehren in syr. ITberlie- 
ferung, OC 5 (1905) 1-25. - G. Furlani, La filosofia nel Libro degli Scoli 
di T. b. Kewanay, Giorn. Soc. Asiat. Ital. 1 (1926) 250-96. - Idem, T. 
b. K. sull'adorazione greca e romana dell'aquila, Stud, e Materiali Stor. 
Rel. 7 (1931) 21-23. - E. Benveniste, Le temoignage de Th. b. K. sur le 
zoroastrisme, Le Monde Orient. 21 (1932) 170-215. 



§ 154. Thomas Metropolita Margae. 

Fuit frater Katholici Theodosii et secretarius Abrahami II. 
Prius monasticam vitam egerat in conventu Beth 'Abe. Ante me- 
dium saec. IX electus est ad metropolim M. in Beth Garmai. 



§ 156. iso'dad e merw 



203 



Paulo antea composuit sub titulo « Liber Superiorum » historiam 
monachorum conventus Beth 'Abe ita ut 6 priores sermones de 
origine monasterii Izlae mediante Abrahamo Kaskarensi tractent, 
dum ultimus sermo refert etiam de monasterio Birta in Beth Gar- 
mai posito. Patet momentum huius operis pro historia monachismi 
apud nestorianos. 

Ed. : P. Bedjan, Liber Superiorum seu historia monasteriorum aucto- 
re Th. ep. Margensi, Paris 1901. - E. A. Wallis Budge, The Book of Go- 
vernors, 2 voll., London 1893 [cum vers. angl.]. 

Studia : Baumstark 233-4. 



§ 155. Iso' Denah e Basra. 

Composuit post an. 849-50 sub titulo « Liber Castitatis » histo- 
riam monachismi apud syros orientales in qua praecipuos funda- 
tores monasteriorum, scriptores asceticos et celebriores eremitas 
recenset. Inde eius momentum ad patrologiam. Periit Historia 
Ecclesiastica ab. I. composita. 

Ed. : J. B. Chabot, Melanges d'archeologie et d'histoire 16 (1896) 
225-91 [cum vers. gall.]. - P. Bedjan, Liber Superiorum 437-517. 
Studia : Baumstark 234. 



§ 156. Iso'dad e Merw. 

Fuit episcopus sedis Hedatta in Mesopotamia et floruit 
saec. IX. Composuit commentarios in Vetus et N. Testamentum 
qui in exegesi Henanae inspirati videntur. Hoc opus praestat turn 
ad textum Scripturae melius illustrandum turn ad exegesim ne- 
storianam epochae patristicae quasi in synthesi cognoscendam. 

Editiones : introductionis in V. Test. : J. M. Voste, Bi 26 (1945) 
182-202 [cum vers, latina]. - partialis V. T. : G. Diettrich, I. Stellung in 
der Auslegungsgeschichte des A. Testaments und seinen Commentaren 
zu Hosea, Joel, Jona, Sacharja 9-14 und einigen angehangten Psalmen 
veranschaulicht, Giessen 1902 [cum vers. germ.]. Genesis : C. van den 
Eynde, CSCHO Lovanii 1950 [vers. gall. Lovanii 1955]. - Exod. Deu- 
ter. : Idem, CSCHO Lovanii 1958 [cum vers, gall.] - Job : J. Schlie- 
bitz, Giessen 1907 [cum vers. germ.]. - De Cantico Cantic. : S. Euringer, 
OC 3, 7 (1932) 49-74 [cum vers. germ.]. - N. Testamentum : M. D. Gibson, 
The Commentaries of I. of M... Cambridge 1911-13, Horae Semiticae 
5-7, 10. 

Studia : A. Baumstark, Griechische und hebr. Bibelzitate in der 
Pentateucherkliirung I. v. M., OC 1 (1901) 1-19. - J. M. Voste, Mar 



204 V PARS - CAPUT I: SCRIPTORES NESTORIANI EPOCHAE POSTPATRISTICAE 



§ 159. 'ABDISO' BAR BERIKA SEU EBEDJESU SOBENSIS 



205 



I de M. sur les psaumes, Bi 25 (1944) 261-96. - Idem, La table ethnogra- 
phique de Gen. X d'apres Mar I. de M., Mus. 59 (1946) 319-32. - Idem, 
La benediction de Jacob d'apres Mar I. d. M., Bi. 29 (1948) 1-30. - Idem, 
Les oracles de Balaam d'apres Mar I. d. M., Bi. 29 (1948) 169-94. - Idem, 
Le Proto-evangile selon l'exegese de Mar. I. d. M. Bi. 29 (1948) 313-20. - 
Idem, Le Prophete promis par Mo'ise d'apres Mar I. d. M., Bi. 30 (1949) 
1-9. 



§ 157. Elias Bar Sinaja. 

Auctor nestorianus, natus an. 975, monachus, ep. Beth Nu- 
hadra et ab an. 1002 Nisibi obiit post an. 1049. 

Ex eius patrimonio litterario solummodo haec recensemus 
quae pro epocha patristica utilia sunt. « Chronographia » quae ad 
an. 1018 pervenit duplicem habet partem : in prima ad modum 
chronicae facta praecipua, adductis etiam fontibus praecedentibus, 
referuntur. Altera pars abundat tabulis chronologicis. Opus 
scriptum est Unguis syriaca et arabica. 

Ed. : E. W. Brooks, CSCHO, Lovanii 1909-10. - vers. lat. ib. 1910. 

Ed. grammat. : R. J. Gottheil, A Treatise on syriac Grammar by 
Mar (j) E. of Sobha, 1887. - lexici : Thomas a Novaria, Thesaurus ara- 
bico-syro-latinus, Romae 1636. 

Studio, : P. de Lagarde, Praetermissorum libri duo, Gottingen 1879, 
pp. 1-89. - A. Merx, Historia artis gramm. apud syros pp. 112-24. - Baum- 
stark 287-8. - E. Karim Deixy, La theologie d'E. b. S. Etude et traduc- 
tion de ses Entretiens, Rome 1957. 



§ 158. Lexica ab Iso' Bar 'Ali 
et ab Abu-1-IJasan Bar Bahlul composita. 

Inter nestorianos hi duo medici fere eodem tempore florue- 
runt. Bar 'Ali enim, ophtalmologus, obiit 28-111-1001. Bar Bahlul 
vero Awanae in dioecesi Tirhan natus vixit secunda medietate 

saec. X. 

Lexicon a Bar 'Ali compositum et diacono Abrahamo dica- 
tum ab hoc posterius adiunctis completum est. 

Ed. : prima pars : G. Hoffmann, Syrisch-arabische Glossen, Kiel 
1874. - secunda pars : R. Gottheil, The syr. arab. Glosses of J. b. 'A. 
Part II ed. from the mss in Oxford, London, Pans, Leyden and Rome, 
Rome 1901. 

Lexicon cuius auctor Bar Bahlul, praestat interpretatione 
vocabulorum graecorum maxime e technicis scientiis desumptorum 



et citatione fontium. Hoc praesertim lexicon in usu fuit omnium 
syrorum etiam occidentalium necnon maronitarum. Facta est 
etiam conflatio duorum lexicorum. 

Ed. : R. Duval, Lexicon syriacum auctore Hassan Bar Bahlul, Parisiis 
1886-1903. 

Studia : W. Gesenius, De Bar Alio et Bar Bahlulo commentatio, 
Leipzig 1834. - A. Rahlfs, Gottinger Gel. Anzeigen 1893, pp. 960-1010. 
- Baumstark 241-2. 



§ 159. 'Abdiso' Bar Berika seu Ebedjesu Sobensis. 

Celeber scriptor nestorianus. Inde ab an. 1290 ep. §obae 
(='Nisibis) obiit an. 1318. Ipse est auctor Nomocanonis, compila- 
tionis nempe in duobus tomis canonum synodalium, et Catalogi 
scriptorum nestorianorum versibus dodecasyllabis compositi qui 
ad patrologiam nestorianam eximium pretium habet et « Libri de 
Margarita circa veritatem fidei », in quo nestoriana theologia in 
forma symboli compendiatur. 

Ed. nomocanonis : A. Mai, Scriptorum veter. nova collectio 10, 317- 
66. - vers. lat. : J. M. Voste, Ordo Iudiciorum Ecclesiasticorum compositus 
a Mar A. metr. Nisibis ; latine interpretatus est, notis illustravit. I, 5, 
Codificazione can. or. Fonti Ser. 2, fasc. 15. - Caldei. Diritto antico II, 
Citta del Vatioano 1940. - Catalogi : Abraham Echellensis, Romae 
1658. - Assemani BO, 3, 325-61 [cum vers. lat.}. - vers. angl. : G. P. Bad- 
ger, The Nestorians and their Rituals 2, 361-79. - Libri de margar.: A. 
Mai, Script. Vet. Nova Coll. 10, 2, pp. 317-66 [cum vers, lat] - vers, 
angl.: Badger, ibid. 2, 380-422. 

Studia : Baumstark, 323-25. 



Caput II. 
SCRIPTORES JACOBITAE EPOCHAE POSTPATRISTICAE 

§ 160. Dionysius e Telimahre Patriarchs iacobita. 

Ordinatus est an. 818 et obiit 22-VIII-845. Prius monachus 
fuerat in Qennesrin. Partem habuit in litibus internis cum schisma- 
ticis jacobitis dum fere per totam vitam favore kalipharum gavi- 
sus est. 

D. composuit egregiam Historiam quae duabus partibus et 
16 libris constabat et facta inter annos 582 et 842 narrabat. Solum 
exigua fragmenta per directum tramitem nota sunt, edita in As- 
semani, BO 2, 72-7. Sed magna pars operis transcripta est ab 
anonymo chronico an. 1234 (vid. § 150). Aliae citationes inve- 
niuntur in Historia Ecclesiastica Michaelis I (vid. § 162). 

Studio, : Baumstark 275-6. - R. Abkamowski, D. von T., jakobitischer 
Patriarch von 818-45, Leipzig 1940. 

§ 161. Dionysius Bar Salibi. 

Fuit episcopus Amidae et obiit an. 1171. Hie celeber auctor 
jacobita plura opera composuit. Thema patristicum agitur in Com- 
mentario in Centurias Evagrii (ined. ms. Berlin 186 ; solum exigua 
pars editur in Catal. Sachau pp. 605-6) et in scripto « e canonibus 
Apostolorum et sanctorum Patrum » in quo poenitentiales normae 
dantur (ined. ms. Paris 224; Anc. Fonds 141). 

Studio : Baumstark 295-98. - A. Vaschalde, ed. Commentarii in 
Evangelium, CSCHO, Lovanii 1931, 1940 [vers. lat. 1933, 1939]. - I. 
Ephraem I, vers. arab. Commentarii in Isaiam, MBS IV, 257-64 (1937) ; 
V 61-71. - A. Mingana, The Work of D. B. against the Armenians, Bull. 
John Ryland's Libr. 15 (1931) 489-599 = Woodbrooke Studies IV (cum 
vers. angl.]. - P. P. Essabalian [vers. arm. eiusdem operis], Handes Am- 
sorya 52 (1938) 89-101, 185-97. - A. Mingana, Barsalibis Treatise against 
the" Melchites, Woodbrooke Studies I, 17-95 [cum vers. angl.]. 



§ 163. GREGORIUS ABTJ-L-FARAG, BARHEBRAEUS 



207 



162. Michael I (+ 1199) Patriarcha jacobita. 



Auctor Historiae Ecclesiasticae quae constat 21 libris et res 
gestas usque ad an. 1194-5 narrat. Ms. syriaco Edessae usus est 
J. B. Chabot ad suam editionem. Exstabat apud nos prius versio 
retractata armenica. Nota est etiam vetus versio arabica. 

Michael in suo eruditissimo opere sequitur methodum Eu- 
sebii et multa antiqua documenta et chronica usurpat et saepe ad 
verbum fere transcribit; quare ad totam historiam syrorum maxime 
occidentalium valde singularis est momenti. 

Editio : J. B. Chabot, Chr. de Michel le Syrien Patr. Jacobite d'An- 
tioche, editee pour la premiere fois et traduite en francais, 3 volumina, 
Paris 1900-10. 

Versiones : antiqua armenica : Jerusalem, 1870-71, versa a V. Lan- 
Glois, Chronique de Michel le Grand... [Venetiis 1868]. - Antiqua ara- 
bica : Ms. Brit. Mus. Or. 4402. - gallica : J. B. Chabot, op. cit. 

Studia : F. Haase, Die armenische Rezension der syr. Chr. Michaels 
des Grossen, OC 2, 5 (1915) 60-82 ; 271-84. - Baumstark, 300. - A. Klit- 
SCHIAN, Armenicus codex Chronicae Michaelis Syri ex an. 1248 [armenice], 
Handes Amsorya 40 (1926) 356-69. - J. B. Chabot, Note sur un passage 
de la « Chronique de Michel le Syrien » relatif aux Maronites, Comptes 
Rendus de l'Acad. d. Inscr. et de Belles L. 1940, pp. 68-72. 



163. Gregorius Abu-1-Fara§, Barhebraeus. 



Natus in Melitene an. 1225-6, nominatus Maphrianus an. 
1264, obiit an. 1286. Valde eruditus et omni scientia praeditus, in 
se indigenam traditionem syriacam jacobiticam cum cultura isla- 
mica et cum scholastica occidentali coniunxit. 

Ex copiosissimis eius scriptis haec pro patrologia recensere 
iuvat. « Liber Candelabri Sanctuarii » continet quasi in synthesi 
theologiam jacobiticam non sine immixtione philosophiae et pro- 
fanae scientiae. 



Ed. partialis : F. Nau, PO 13, 252- 
Graffin, PO 27 [cum vers. gall.]. 



J. Bakos, PO 22 et 24. - F. 



Nomocanon seu « Liber Legum » est codex qui in 40 capitibus 
compilat omnes canones vigentes in iure ecclesiastico et civili et 
poenali. 

Ed. : P. Bedjan, Barhebraei Nomocanon, Paris 1898. - vers. lat. : J. A. 
Assemani apud A. Mai, Script. Veter. Nova Collect. 10, 3-268. 



208 



V PARS - CAPUT II : SCRIPTOEES JACOBITAE EPOCHAE POSTPATRISTICAE 



« Liber Ethicon » et in forma breviore pro ascetis « Liber co- 
lumbae », qui continet etiam sententias veterum Patrum. 

Ed. : P. Bedjan, Liber Ethicon seu moralia, Paris 1898. - G Car- 
dahi, Abulfaragi... Liber columbae, Romae 1898. - vers. angl. : A. J Wen- 
sinck, B. H. 's Book of the Dove together with some chapters from his 
Ethikon, Leyden 1919. 



163. GREGORIUS ABU-L-FARAG, BARHEBRAEUS 



209 



nographie des B. H., Or. Lit. Zeit. 37 (1934) 273-83. - J. Bakos, Psycholo- 
gie de G. A. dit B. H. d'apres la huitieme base de l'ouvrage Le Candelabre 
des Sanctuaires, Leiden 1948 [text, syr. et vers. gall.]. - A. Torbey, 
Les preuves de l'existence des anges d'apres le traite de G. B. H. sur les 
anges, OC 39 (1955) 119-34. - J. Hobeica, Liber Columbae B. H. [ara- 
bice], AMVIachriq 50 (1956) 17-69. 



« Chronographia » ad ultimum vitae annum perducta est, 
praeclarum opus quod comprehendit et Historiam mundi et Hi- 
storiam Ecclesiasticam. Recenset vero turn facta praecipua Veteris 
Testamenti turn eventus Ecclesiae primitivae, Ecclesiae jacobiticae 
et nestorianae. Bar Hebraeus perficit Historiam Ecclesiasticam 
Michaelis I quam tamen valde copiose usurpat. 

Ed. P. J. Bruns-G. G. Kirsch, Bar Hebraei Chronicon syriacum 
e codd. Bodleianis... 2 voll. Leipzig, 1789 - P. Bedjan B. H Chro- 
nicon syriacum... Paris 1890 - J. B. Abbeloos-TIi. Lamy, Chronicon 
ecclesiasticum... 2 voll, Lovanii 1872, 1877 [.cum vers, lat.] - vers 
arab. P. I. Armale, Al-Machriq 43 (1949); 4§ (1952); 47 (1953)- 48 
(1954); 50 (1950) - vers, angl.: E. A. Wallis, The Chronography of 
B. H. being the first part of his political History of the World 2 voll 
Oxford 1932. 

Studio : Baumstark 313-20 [cum copiosa bibl.]. - [bibl. posterior] : 
L. Cheikho, Une version arabe des Recits Plaisants de B. H. ,A1-Machriq 
20 (1922) 709 ss. 767 ss. - W. F. Carr, G.A.F. commonly called B. H. : 
Commentary on the Gospels from the Horreum Mysteriorum, London 
1925. - F. S. Marsh, The Book which is called The Book of the Holy 
Hierotheos with Extracts from the Prolegomena and Commentary of 
Theodosios of Antioch and from the « Book of Excerpts » and other Works 
of Gregory B. H. , London-Oxford 1927. - G. Furlani, Die Physiognomik 
des B. H. in syrischer Sprache, Zeitsch. f. Semitistik 7 (1929) 1-16. - Idem, 
La psicologia di Barhebreo secondo il libro « La crema della sapienza »' 
RSO 13 (1931) 24-52. - M. Sprengling - W. C. Graham, B. H. Scholia 
on the Old Testament (Genesis- II Samuel), Chicago 1931. - G. Fur- 
lani, B. H. sull'anima razionale, Orientalia 1 (1932) 1-23, 97-115. - H. F 
Janssens, B. H. Book of the pupils of the eye, Oxford 1932. - H. Koffler,' 
Die Lehre des B. H. von der Auferstehung der Leiber, Rom 1932, Or! 
Christ. 81. - G. Furlani, Avicenna, B.- H., Cartesio, RSO 14 (1933) 
21-30. - Idem, Di tre scritti in lingua siriaca di B. H. sull'anima, RSO 14 
(1933) 284-308. - Idem, La demonologia di B. H., RSO 16 (1935) 375-87. 
- H. F. Janssens, L'Entretien de la Sagesse (Introduction aux oeuvres 
philosophiques de B. H.), Bibl. de la Fac. de Philos. et Lettres de l'Univ. 
de Liege, torn 75 (1937) .- J. Bakos, Die Einleitung zur Psychologie des 
B. H. lm achten Fundamente seines Buches, der « Leuchte des Heilig- 
tums », Archiv Orientalni 10 (1938) 121-27. - I. E. Barsaum, (Vers. arab. 
de « L'Entretien de la Sagesse »] Horns 1940. - E. Honigmann, Zur Chro- 



^^^^mmmMmwim* 



■■■ 



208 



V PARS - CAPUT II : SCRIPTORES JACOBITAE EPOCHAE POSTPATRISTICAE 



« Liber Ethicon » et in forma breviore pro ascetis « Liber co- 
iumbae », qui continet etiam sententias veterum Patrum. 

Ed: P. Bedjan, Liber Ethicon seu moralia, Paris 1898 - G Car 
dahi, Abulfaragi... Liber columbae, Romae 1898. - vers ansl '• A T Wro 



« Chronographs » ad ultimum vitae annum perducta est 
praeclarum opus quod comprehendit et Historiam mundi et Hi- 
storiam Ecclesiasticam. Recenset vero turn facta praecipua Veteris 
iestamenti turn eventus Ecclesiae primitivae, Ecclesiae jacobiticae 
et : nestonanae. Bar Hebraeus perficit Historiam Ecclesiasticam 
Micnaehs I quam tamen valde copiose usurpat. 

ff'^-i-- BRUNS " G - °- KlRSCH ' Bar Hebraei Chronicon syriacum 
e codd. Bodleiams... 2 voll. Leipzig, 1789 - P. Bedjan B H CW 

mccm syriacum.. Paris 1890 - J. B. Abbeloos-Tt, Lamy, Chronicon 
ecclesiasticum... 2 voll, Lovanii 1872, 1877 [cum vers, lat.} - ^ 

H9541 7n ^ LE ' A1 " Mach ^ 43 (^49); 4 (1952); 47 (1953); 48 
(1954) 50 (1950) - vers, angl.: E. A. Wallis, The Chronograph^ of 

Oxford I""! *"* ° f ^ P ° lltical HistMy ° f the ™ d > 2 ™ 1L 

L rf!fl : T B T AUMSTARK 313 ; 20 [ cum «>Piosa bibl.]. - [bibl. posterior] : 
20 S™ vT " «abe des Recits Plaisants de B. H. ,A1-Machriq 
20 (1922) 709 ss. 767 ss. - W. F. Carr, GA.F. commonly called B H 
Commentary on the Gospels from the Horreum Mysteriorum, London 
1925 - F. S. Marsh, The Book which is called The Book of the Holy 
Hierotheos with Extracts from the Prolegomena and Commentary of 
Theodosios of Antioch and from the « Book of Excerpts » and other Works 

des B re H ry n ', L ° n cf ° n f Xf0 . rd 192? - " G " FUELANI ' Die Physiognomik 

des B. H in synscher Sprache, Zeitsch. f. Semitistik 7 (1929) 1-16 - Idem 

RSoTs 1mn dl w B ? eb r « econdo U libro * La crema della sa P ienza »' 

on?he Old T ♦ " ^ SprENGLING " W - C. Graham, B. H. Scholia 

iLrR i T f,f ament (Genesis -II Samuel), Chicago 1931. - G. Fur- 
lani, B. H. sull anima razionale, Orientalia 1 (1932) 1-23 97-115 HF 
Janssens, B H. Book of the pupils of the eye, Oxford 1932. - H Koffler' 
Die Lehre des B. H. von der Auferstehung der Leiber, Rom 1932, Or' 
01 ?n rJ ' G ". FuRLANI ' Avicenna, B. H., Cartesio, RSO 14 (1933) 

S -Jr^i \T SC T itti J n KngUa Siriaca di B - H - sull'anima, RSO 14 
tj rT t " ' La dem °nologia di B. H., RSO 16 (1935) 375-87 

nkn F \ jANSSE f ' ■ L'Entretien de la Sagesse (Introduction aux oeuvres 
phi osophiques de B H ), Bibl. de la Fac. de Philos. et Lettres de 1'Univ. 
de Liege, torn 75 (1937) .- J. Bakos, Die Einleitung zur Psychologie des 
7,'rrT\ T I ^ Fun damente seines Buches, der « Leuchte des Heilig- 
tums » Archiv Orientals 10 (1938) 121-27. - I. E. Barsaum, [vers, arab 
de « L Entretien de la Sagesse »] Horns 1940. - E. Honigmann, Zur Chro- 



§ 163. GREGORIUS ABD-L-FARAG, BARHEBRAEUS 



209 



nographie des B. H., Or. Lit. Zeit. 37 (1934) 273-83. - J. Bakos, Psycholo- 
gie de G. A. dit B. H. d'apres la huitieme base de 1'ouvrage Le Candelabre 
des Sanctuaires, Leiden 1948 [text, syr. et vers. gall.]. - A. Torbey, 
Les preuves de l'existence des anges d'apres le traite de G. B. H. sur les 
anges, OC 39 (1955) 119-34. - J. Hobeica, Liber Columbae B. H. [ara- 
bice], AWYIachriq 50 (1956) 17-69. 



Caput III 
VERSIONES SACRAE SCRIPTURAE 

§ 164. Vetus Testamentum. 

Pesitta 

Appellate p. seu « simplex » — in antithesi ad « hexaplarem » 
saec. VII — versio Veteris Testamenti directe ex hebraico con- 
fecta quae initio comprehendebat libros Canonis massoretici 
(exceptis Chr., Esdr., Neh. et Esth.) et quae in communi usu fuit 
apud syros christianos quoadusque inde a saec. VII, paulatim 
etiam « hexaplaris » usurpata est. Non una est opinio circa originem 
p.utrum a iudaeis an a christianis facta sit. Probabilior videtur 
origo iudaica et quidem circa initia aerae christianae. Agnoscitur 
influxus Targumi Onkelos in p. Non omnes libri una manu versi 
sunt. Antiquissimus videtur Pentateuchus, forsan in Adiabene 
translatus. Saec. Ill antiquissima p. completa est sub aliquo in- 
fluxu LXX versionis, ut videtur. Libri absentes translati sunt, 
alii vero, Esd. 1 (3) Mac. 3 et 4 e graeco versi. 

Mss. antiquissima continent versionem p. inter quae eminent 
Ambrosianum B 21 saec. VI quod continet fere totum V. T. et 
aliqua apocrypha [deest solum Tobias] et Brit. Mus. Add. 14425 
[Pentateuchus] an. 463-4. 

Ed. Photolythograph. codicis Ambrosiani: A. M. Ceriani Mon ' 
sacr et profana... 5, 1, Mediolani 1868. - vers. lat. : Idem, ibidem 1, 2' 
Mediolam 1866. 

1 oc- 1 £ '^ Pe§itta : R G ' SlONITA in Polyglotta Parisiensi an. 1645. - Urmiae 
1852. -PP. Domimcani, Mossoul 1887-91 (reimpressa Beryti 1951). 
_ _ Studta : A. M. Ceriani, Le edizioni e i manoscritti delle versioni 
sinache del Vecchio Testamento, Milano 1869. - Baumstark 18-19 23-25 
- Idem, Der armenische Paralleltext, Sein Verhaltnis zum syrischen der 
i J . und seme Bedeutung fur die LXX-Forschung, OC 12-14 (1925) 180- 

n 3 i, 3 ^^ (19 -l 7) 1S8 " 69 ' 319 " 33 > 3 ' 2 ( 1927 > 146 - S 9- - L. Haeffeli, 
Uie F. des Alten Testaments mit Riicksicht auf ihre textkritische Bearbei- 
^ " n u d 1T Heraus S abe > Munster 1927 [cum copiosa bibl.]. - A. Allgeier, 
Cod. Philhpps 1388 in Berlin und seine Bedeutung fur die Geschichte 



§ 165. NOVUM TESTAMENTUM 



211 



der P., OC 3, 7 (1932) 1-15. - A. Baumstark, Das Problem der Bibelzitate 
in der syr. Ubersetzungsliteratur, OC 3, 8 (1933) 208-25. - C. Moss, The 
P. version of Ezra, Mus. 46 (1933) 55-110. - C. Peeters, Targum und 
Praevulgata des Pentateuchs, OC 3, 9 (1934) 49-54. - N. Pigulevskaja, 
Fragments syro-palestiniens despsaumes CXXIII-IV, Rev. Bibl. 43 (1934) 
519-27. - M. Rajji, Le psautier syr. de la P. Edition de Qozhayya et 1' edi- 
tion de Cambridge, Al-Machriq 32 (1934) 337-62 [arabice]. - C. Peters, 
P. und Targumim des Pentateuchs. Mus. 48 (1935) 1-54. - Idem, P. -Psalter 
und Psalmen-targum, Mus. 52 (1939) 275-96. - F. Zimmermann, The 
Text of Psalms in the P., JTS 41 (1940) 44-46. - C. Peters, Zur Herkunft 
der P. des ersten Samuel-Buches, Bi. 22 (1941) 25-34. - E. R. Rowlands, In- 
ner- Syriac Corruptions in the Book of Psalms, JTS 42 (1941) 65-7. - 
J. M. Voste, Sur les titres des psaumes dans la P. surtout d'apres la re- 
cension orientale, Bi 25 (1944) 210-25. - W. D. McHardy, Ben-Zeeb's 
Edition of the P. Text of Ecclesiasticus, ZATW 61 (1945 - 48) 193-4. - 
J. M. Voste, La P. de Mossoul et la revision catholique des anciennes 
versions orientales de la Bible, Misc. Giov. Mercati I, Vaticano 1946, 59- 
94. - R. M. Tonneau, Texte syriaque de la Genese, l'Hexaemeron, Mus. 
59 (1946) 333-44. - J. M. Voste, Projet d'une edition critico-ecclesiastique 
de la P. sous Leon XIII, Bi. 28 (1947) 281-86. - W. D. Mchardy, The 
P. Text of Daniel XL 4, JTS 49 (1948) 56-7. - D. M. Enclert, The P. 
of Second Samuel, Philadelphia 1949. - H. Schneider, Wenig beachtete 
Rezensionen der P., ZATW 62 (1949-50) 168-99. - A. Vogel, Studien 
zum P.-Psalter, Bi. 32 (1951) 32-56, 198-231, 336-63, 481-502. - M. H. 
Gottstein, Die Jesaias-Rolle im Lichte von P. und Targum, Bi. 35 (1954) 
51-71. - R. Voobus, Der Einfluss der altpalastinischen Targums in der 
Textgeschichte der P. des A. Testaments, Mus. 63 (1955) 215-19. - L. 
Delekat, Die P. zu Jesaja zwischen Targum und Septuaginta, Bi. 38 (1957) 
185-99, 321-35. 

De versione "hexaplari" Veteris Testamenti egi in §§ 117, 

118. 



165. Novum Testamentum. 



A) Evangelia. 

lam diximus de « Diatessaron » seu Harmonia Evangeliorum 
a Tatiano ultimis decenniis saec. II composita (cfr. § 7). 

Vetus syra. Hoc opportuno titulo appellatur recentissime ilia 
versio quae etiam « pesitta » — minus apte, ni fallor — vocatur, 
quae videlicet transferebat singula Evangelia, ideo vocata etiam 
« Evangelium damepharrese » seu separatorum. Nova studia 
demonstrarunt non esse verum axioma a Burkitt prolatum, nemp e 
ante Rabbulam Edessae non nisi Diatessaron post eum vero non 
nisi Evangelia separata usurpata esse. Hodie constat antiquis 



212 



V PARS - CAPUT III : VERSIONES SACRAE SCRIPTURAE 



temporibus, probabilius ab ipso saec. II simul cum Diatessaron, 
quod sine dubio maximo favore et usu usque ad medium saec. V 
gaudebat, notas fuisse alias versiones Evangeliorum non uniformed 
quae mutuum cum Diatessaron influxum habere videntur. Has 
in epocha antecedenti Rabbulam opportune « Veterem syram » 
aut veteres syras appellare possumus. Harum monumenta duo 
sunt : fragmenta inventa a Cureton in ms. Brit. Mus. Add. 14451 
saec. V et prior scriptura palinpsesti inventi ab A. Smith Lewis 
in monasterio S. Catherinae in Sinai an. 1892 et quae eiusdem 
fere aetatis est. Alia vestigia inveniri possunt in antiquissimis 
traductionibus v. gr. in versione Titi Bostrensis. 



Ed. : syrocuretonianus : W. Cureton, Remains of a very ancient re- 
cension of the four gospels in Syriac hitherto unknown in Europe, London 
1858 ; completus a W. Wright, Fragments of the Curetonian Gospels, 
London 1872. - F. C. Burkitt, Evangelion da-Mepharreshe. The Cureto- 
nian Version of the four Gospels with the readings of the Sinai Palimpsest 
and early Patr. Evidence, Cambridge 1905. - retroversio in graec. : F. Bae- 
thgen, Leipzig 1885. 

Ed. : syrosinaiticus : R. L. Bensly - J. R. Harris - F. Burkitt, The 
four Gospels in Syriac transcribed from the Sinaitic Palimpsest, Cambrid- 
ge 1894 ; completus : A. Smith Lewis, Some pages of the four Gospels 
retranscribed from the Sinaitic Palimpsest with a Translation of the whole 
Text, London-Cambridge 1896. - A. Smith Lewis, The old Syriac Gos- 
pels or Evangelion da mepharreshe... London 1910. 

Studia : Baumstark 21-23 [cum bibl.]. - [posterior bibl.] A. Baum- 
stark, Die evangelischen Fragen und Losungen des Eusebius in jakobiti- 
scher Uberlieferung und deren nestorianische Parallelen, OC 12, 14 (1925) 
30-70. - W. Jennings, Lexicon to the syriac N. Testament (Peschitta) 
with copious References, Dictions, Names of Persons and Places and some 
various Readings. Revised by U. Cantillon, Oxford 1926. - H. Hjelt, Syrus 
Synaiticus, Helsingfors 1930. - A. Baumstark, Der Text der Mani-Zitate 
in der syrischen Ubersetzung des Titus von Bostra, OC 3, 6 (1931) 23-42. 

- Idem, Arabische Ubersetzung eines altsyrischen Evangelientextes und 
die Sure 21, 105 zitierte Psalmeniibersetzung, OC 3, 9 (1934) 165-88, 
278-79. - C. Peters, Der Text der soghdischen Evangelienbruchstucke 
und das Problem der Pesitta, OC 3, 11 (1936) 153-62. - W. D. Machardy, 
Sigla for the syriac Versions of the N. Testament, JTS 47 (1946) 177-80. 

- A. Voobus, Researches on the Circulation of the Pshitta in the Middle 
of the fifth Century, Pinneberg 1948. - Idem, Neue Ergebnisse in der 
Erforschung der Geschichte der Evangelientexte im Syrischen, Pinneberg 
1948. - Idem, The old syriac Version in a new Light and urgent Tasks in 
textual Criticism of the N. Test. Spophoreta Tartuensia, Stockholm 1949. 

- Idem, The oldest extant Traces of the syr. Peshitta, Mus. 63 (1950) 
191-204. - Idem, La premiere traduction armenienne des Evangiles, Rech. 
Sc. Rel. 37 (1950) 581-86. - Idem, Neue Angaben iiber die textgeschicht- 
lichen Zustande in Edessa in den Jahren ca 326-340, Stockholm 1951. - 



§ 166. AHIKAR 



213 



Idem, Neuentdecktes Textmaterial zur Vetus Syra, Theol. Ztschr. 7 
(1951) 30-38 - Idem, A critical apparatus for the Vetus Syra, Journ. ot 
Bibl Liter 70 (1951) 123-28. - M. Black, Zur Geschichte des syrischen 
Evangelientextes, ThLZ 77 (1952) 705-10. - Idem, The Text of the Peshit- 
ta Tetraevangelium. Studia Paulina in honorem J. de Zwaan septuage- 
narii, Haarlem 1953, pp. 20-27. - A. Voobus, Das Alter der Peschitta, OC 
38 (1954) 11-40. - L. Delekat, Die syropalastmesische Ubersetzung 
der Paulusbriefe und die Peschitta, NTS 3 (1957) 223-33. 

De recognitione « philoxeniana » Novi Testamenti egi in § 105 . 

B) Alii libri. 

Turn epistulae Pauli turn Actus Apostolorum citantur et 
commentantur a s. Ephraemo, qui inter canonicashabet3. ep. Pauli 
ad Corinthios. Videtur has versiones non post II saec. compositas 
esse. Posteriore tempore factae sunt versiones deuterocanonicorum 
N. T. Apocalypsis videtur ignorari ante saec. V. 

Studia : W. Bauer, Der Apostolos der Syrer in der Zeit von der Mitte 
des vierten Jahrh. bis zur Spaltung der syrischen Kirche, Giessen 1903 
- W H Hatch, The Vulgata, Pschitto, Sahidic and Bohainc versions ot 
theActs and the Greek Mss., Harvard Theol. Rev. 21 (1928) 69-95. - A. 
Voobus, Early Versions of the New Testament, Stockholm 1954. 



§ 166. Ahikar. 

Historia seu Legenda huius sapientis assyrii qui fuit scriba 
regis Sennacherib et, iuxta postremum stadium legendae, etiam 
consiliarius Pharaonis, invenit apud christianos syros, maxime 
nestorianos, traductores qui probabilius legendae nullum christia- 
num elementum addiderunt. _ 

Versionis syriacae, cuius fundamentum fuit original* textus 
accadicus, plures exstant mss. Aliae versiones orientales, ut arme- 
nica et arabica ex syriaca factae videntur. 

Proverbia quae in hoc celebri opere includuntur sanam ethi- 
cam naturalem ingenioso sermone decent. 

Ed ms. Cambridge- Add. 2020 an. 1697 a F. C. Conybeare, J. R. Har- 
ris et A. S. Lewis, The Story of Ahikar from the syriac, ^> a ™™™> 
ethiopic, greek and Slavonic versions, London-Cambridge-Glasgow, 1898. 
-ms Berlin 165 (Sachau 162) a F. Nau, Documents relatifs a A Pans 
m0 - ms. Berlin 134 (Sachau 336) a M. H. Guznc, Die A.-Erzahlung 
nach'der syrischen Hs. Cod. Sachau Nr. 336 der Preussischen Staatsbx- 
bliothek in Berlin, Krakau 1936. 



214 



V PARS - CAPUT III: VERSIONES SACRAE SCRIPTURAE 



Versiones e syriaca versione : Anglica : F. C. Conybearf etc- ™ v 

- galhca:F. Nau, Histoire et sagesse d'A. 1'assyrie^ P™ 09 ? ' ' 

Studia : P. Marc, Die Achikarsage. Em Versuch zur Gruppierun* der 

2^trifn1^3 19 °F-N A ?H N f LDEKE ' UmerSUC hUng6n *™ ScJrrS 
man, Berlin 1913. - F. Nau, Histoire et sagesse etc. (cum bibl.). - O SrAn- 



§ 167. Apocrypha Veteris Testamenti. 

In memorato codice Ambrosiano B 21 Inf. traduntur versio- 
nes sy, Apocalypns Esdrae (IV Esdrae) et Apocalypsis Baruck'Z 
e vemone graeca^ mmdiu deperdita translatae sunt. Valde anlua 
est panter vers. Odarum Salomonis quae ab originali graeco diSso 
ordine translatae sunt, et quidem, ut videtur, ante ipfum saec III! 

, ■ f^f° neS '■ K f- Esd f ae : M. Ceriani, Mon. Sacra et prof. S 2 Medio 
lam 1 1871 - vers. lat. : Idem, ibid. 1, 2, Mediolani 1866. - vers, angl Esdrae 

LLoTsli ^ssnT{ - ApocaL 7 B r ch : m. c ERI A NI ,ti E d sd . ra M : 

VioleTlIw £ £ t0Um ^T te - ] " - «*"• Serm. utriusque : B. 
I? p * V * pZ * g ? 3 - " ° dae et P salmi Salom. : J. R. Harris The O 
H«™ of 4 S ^ Camb « d ^ 1911. - J. H. Bernard, Cambridge^ 2 - T R 

?e X trBefl'in M 193r A ' * ^ ^t^ ^ 192 °- " W *™£ K eiS 
i exte, aerUri 1933. - vers. germ. J. Flemming, TuU 35 4 - A Umpmat, 

T ™Ta K ris B i° 9 T 1 191 ° (Kle r T Texte) - ^s.ga U .-:LL^B:. 

StudTa KC 'k^ U Z L ■ V T ° NDELLI ' Le 0di di S " Roma 1914. 
ders a£ GnL d KUHN ' f P le alteSte Te «gestalt der Ps. Sal., insbeson- 
aers au, Grund der syr. Ubersetzung untersucht Stutteart 1917 t 
Begrich, Der Text der Ps. Sal. ZNTW 39 f 940 ' 13 63 T R p" J ' 
s. v. Diet. Bibl. Supl. I, 418-23. } " J ' B ' FrEY ' 



Caput IV. 

VERSIONES PATRUM GRAECORUM 
EPOCHA ORTHODOXA 



§ 168. Antiquissimae versiones saec. IV factae. 

Antiquissimus codex Brit. Mus. Add. 12150 an. 411 continet 
Eusebii Caesariensis « de Theophania », opus graece amissum, « de 
martyribus Palaestinae » recensionem ampliorem quam graeca et 
« panegyricum in honorem martyrum », graece ignotum. 

Editiones : Theoph. : S. Lee, London 1842. - vers. angl. Cambridge 
1843. - germ. H. Gressmann, Berlin 1904. - Narr. de mart. pal. : W. Cu- 
reton, London 1861. - [iuxta cod. Vatic, poster.]: St. E. Assemani, 
ASM 2, 166-209, Romae 1748. - [mixtus textus] P. Bedjan, AMS 1, 
202-76. - vers. germ. B. Violet, TuU 14, 4. - panegyrici : W. Wright, 
Journ. Sem. Lang. 5 pp. 403-8. - vers. angl. ibid. 6 pp. 129-33. 

Eiusdem Eusebii « Historia Ecclesiastica » saec. IV aut ineunte 
V versa est, e qua armenica prodiit. Satis antiqua est vers, pseudo- 
eusebiani operis « de Stella magorum ». 

Editiones : H. E. [non completa] : P. Bedjan, Leipzig 1897. - [com- 
pletior, collata cum arm.] : W. Wright - N. McLean, Cambridge 1898. 
- vers. germ. E. Nestle, TuU 25. - de Stella mag. : W. Wright, Journ. of 
Sem. Lang. 9, pp. 117-36 ; 10, 150-64. 

Studia : E. Lohmann, Der textkritische Wert der syr. Ubersetzung 
der Kircheng. d. E., Halle 1899. 

Etiam « Onomasticon » inventum est in ms. saec. XIV sed 
quod aliud antiquum exscribere videtur. Versio haec ms. graecum 
saec. XII opportune complet. Tandem versio antiqua « Chroni- 
cae » etsi amissa, copiosa vestigia reliquit apud historiographos 
syros. 

Ed. : Onomast. : I. E. Rahmani 
Devreesse, ROC 23 (1922-23) 225-270. 



• E. Tisserant - E. Power - R. 
vest. Chron. : P. Keseling, Die 



216 V PAHS - CAP. IV : VERSIONES PATEUM GEAECORUM EPOCHA ORTHODOXA 



Chronik des E. in der syr. Uberlieferung, OC 3. 1 (1927) 22-48 223-41 • 
3, 2 (1928) 33-56. ' 

Existit etiam in ms. saec. VI vers, canonum evangeliorum 
cum epist. Eusebii ad Carpianum. 

Ed. canonum (e codice Rabulae, Laur. Med. 1) : St. E. Assemani 
Bibl. Med. Laur. Pal. codd. mss. or. catal. T. IV-XXII. ' 

Studia : A. Vaccari, Le sezioni evangeliche di Eusebio e il Diatessa- 
ron di Taziano nella letteratura siriaca, RSO 37 (1957) 433-52. 

In antiquissimo iam laudato ms. Brit. Mus. Add. 12150 inve- 
nitur sic dictum Martyrologium Syriacum e graeco ariano nico- 
mediensi translatum, quod periit, quodque Martyrologio Hiero- 
nymiano praecipuus fons fuit. 

_ Ed. : F. Nau PO 10, 5-26 [cum vers. lat.]. - B. Mariani, Breviarium 
syriacum, Romae 1956 [cum vers. lat.]. - cum retrovers. in graec. : L Du- 
chesne. - J. B. De Rossi, Acta SS. Novembris 2, 1, pp. 52-65. - vers germ ■ 
H. Lietzmann, Bonn 1903. 

_ Studia : I. Fernhout, De Martyrologii Hieronvmiani fonte, quod 
dicitur Martyrologium Syriacum, Groningen 1922. 

Titi Bostrensis libri 4 « contra Manichaeos » quos paulo post 
363 scripsit, conservantur in eodem antiquissimo codice syriace 
translati, dum graece liber 4 abest. Eiusdem Titi homilia in 
Natalem Domini translata est partim in Catena quae a ms. saec. VI 
conservatur. Non omni certitudine gaudent excerpta ex homiliis 
Titi in Lucam quae in tardiore ms. saec. IX-X constant. 

Editiones : contra Manich. : P. de Lagarde, Berlin 1859, reimpressus 
Hannover 1924. - Catenae: Idem, Anmerkungen zur griechischen tJber- 
setz. der Proverbien, Leipzig 1863, pp. 94-5. - Horn, in Lc. : J. Sicken- 
berger, Titus v. Bostra, Studien zu seinen Lukashomilien, TuU 21, 1. 
_ Studia : Baumstark 60. - R. Casey, The Text of the anti-manichaean 
Writings of T. of B. and Serapion of Thmuis, Harvard Theol. Stud. 21 
(1928) 97-113. - A. Baumstark, Der Text der Mani-Zitate in der syr 
Ubers. des T. v. B, OC 3,6 (1931) 23-42. 

Eusebii Emesae constat plura opera esse in syriacum versa, 
quorum tamen unicum restat fragmentum homiliae in ieiunium 
(ineditum, ms. Brit. Mus. Add. 14665 saec. X-XI). Exigui huius 
auctoris versiones non post diuturnum tempus compositae videntur. 

Pseudoclementina. Idem antiquissimus codex Brit. Mus. 
Add. 12150 includit « Recognitiones » Clementinas quae saec. IV 



§ 168. ANTIQUISSIMAE VERSIONES SAEC. IV FACTAE 



217 



versionem et alterationem expertae sunt. Posterior Vita dementis 
syriaca his apocryphis fundatur. 

Editiones : P. de Lagarde, CI. Rom. Recognitiones syriace, Leipzig 
1861. - W. Frankenberg, Die syr. Clementinen mit griechischem Paral- 
leltext, Texte u. Unters. 68, 3, Leipzig 1937. - Vita CI. : P. Bedjan, AMS 
6, 1-17. 

Studia : Baumstark 68. - W. Frankenberg, Zum synschen Text der 
Clementinen, ZDMG 91 (1937) 577-604. 

Acta Apostolorum apocrypha. Conservantur « A. loannis » in 
vers, antiqua: textus partim traductus partim syriace scriptus, 
partim graece notus partim vero non. « A. Matthaei et Andreae » 
iacent in ms. recentiore. Item « Sermo Philippi Carthagine ». Con- 
stant in ms. saec. X « Martyria SS. Petri et Pauli » et in ms. saec. VI 
« Acta Theclae » « Doctrina Simonis Cephas in urbe Roma ». Alia 
posteriora et minoris momenti scripta legendaria perstant in 
traditione nestoriana aut jacobitica, sive versiones sint sive simul 
manipulationes e graeco. Etiam « Sortes Apostolorum » novit 
versionem syriacam. 

Editiones : A. loannis, Matth. et Andr., Thecl., serm. Philip. : W. 
Wright, Apocryphal Acts of the Apostles, London 1871 [voll. 2 cum 
vers. angl.]. - vers. gall. Mart. Petri et Pauli : F. Nau, ROC 3 (1898) 39-57. 

- Doctrina Sim. : W. Cureton, Ancients syr. Documents 35-41. - Sort, 
Apost. : G. Furlani, Una recensione siriaca delle S. A., Atti 1st. Ven. 
Scienze 82 (1922) 357-63. 

Studia: R. A. Lipsius, Die apokryph. Apostelgeschichte 1, 431-41. 

- R. H. Connolly, JTS 8 (1907) 249-61. - A. Baumstark, Die Petrus- 
und Paulusacten in der literar. Uberlieferung der syr. Kirche, Leipzig 
1902. - P. Peeters, AB 21 (1902) 121-40. - F. Haase, Literarkntische 
Untersuchungen zur orientalisch-apokryphen Evangelienliteratur, Leipzig 
1913. - Baumstark 68-69. 

Evangelia apocrypha. Legendaria documenta circa Piiatum non 
pauca versa sunt syriace. « Evangelium Thomae » antiqua versione 
conservatur. Protoevangelium Jacobi serius prostat saepe cum 
« Transitu Mariae » copulatum. Deperdita est syr. vers. « Evangelii 
Infantiae » quod arabice perstat. Syriace pariter in recenti ms. 
servatur vers. « Visionis Theophili Alexandrini » de fuga S. Fami- 
liae in Aegyptum. 

Editiones : Acta de Pilato : I. Rahmani, Stud. Syr. 2 [cum vers. lat.]. 

- M. D. Gibson, Stud. Sin. 5, 1-5 [vers. angl. 1-4]. - W. Wright, Contri- 
butions to the apocryphal Liter, of the N. Test., London 1865 pp. 19-24 
[vers. angl. 12-17]. - I. Rahmani, Stud. Syr. 1, 1-2. - Ev. Thomae : W. 



218 V PARS - CAP. IV : VERSIONES PATRUM GRAECORUM EPOCHA ORTHODOXA 

Wright, op. cit. 11-6 [vers. 6-11]. - Ev. Inf. : H. Sike, Utrecht 1697. - 
Visio Theoph. : A. Mingana, Bull. John Ryland Libr. 13 (1929) 383-474. 
Studia : F. Haase, Literarkritische Untersuchungen zur orientalischen 
apokryphen Evangelienliteratur, Leipzig 1913. - Baumstark 69-70. - 
E. Hennecke, Neutestamentliche Apokryphen, 2 ed., Tubingen 1924. 

Apocalypsis Pauli. E graeco antiquitus versa invenitur in 
variis recensionibus. Haec apocalypsis locum dedit posteriori 
legendae quae fingit epistulas e caelo cecidisse ad observantiam 
diei dominicae. 

Editiones : Apoc. : G. Ricciotti, Orientalia 2 (1933) 1-25, 120-49 
[cum vers. lat.]. - epistularum : J. Hi Hall, Journ. Americ. Orient Soc 
13 (1889) 34-49; IS (1893) 121-42. 

Studia : G. Ricciotti, Apocalisse di P. siriaca, Brescia 1932. - M. 
Bittner, Der vom Himmel gefallene Brief in seinen morgenlandischen 
Versionen und Recensionen, Wien 1905. - Baumstark 70-1. 



§ 169. Patres praenicaeni. 

S. Ignatii antiocheni epistulae 7 genuinae antiquitus versae 
sunt. Posterius et iam adulteratum « corpus ignatianum », quibus 
addendum est Martyrium eiusdem. Tandem nota est compendiosa 
versio epist. ad Polycarpum, Ephesios et Romanos. 

Editiones : J. H. Petermann, Leipzig 1849. - Martyr. : G. Moesinger. 
Suppl. corp. Ignatiani a G. Curetono ed., Innsbruck 1872, pp. 3-13 - P 
Bedjan, AMS 3, 199-214. - compendios. vers. : W. A. Cureton, The 
ancient, syr. version of the epistles of St. I , London 1845. Idem,' Cor- 
pus Ignatianum, London 1849. - A. Mingana, Genuine and apocryphal 
Works of I. of Ant., Woodbrooke Stud. I, 96-123 [vers. angl. 9-16]. 

Studia : W. A. Cureton, Vindiciae ignatianae, London 1846. - H. 
Denzinger, Uber die Echtheit des bisherigen Textes der Ign. Briefe 
Wiirzburg 1849. - R. A. Lipsius, liber d. Verhaltniss der 3 syr. Briefe des 
I. zu den ubrigen Rezensionen... Leipzig 1859. - A. Merx, Meletemata 
ignatiana, Breslau 1861. 

Pseudo-Iustini « Oratio ad graecos » ab Ambrosio quodam 
retractata iacet in antiqua versione. Valde antiqua est pariter versio 
«Apologiae» Aristidis, cuius textus graecus non omnino purus 
restat. Irenaei vero operis « Adversus Haereses » solum citationes 
in versione syr. conservantur. 

Editiones: Pseudo-Iustini: W. Cureton, Spic. syr. .London 1855, 
pp. 38-42, 61-9. - Aristidis : C. Vona, Lateranum 16, 1-4, Roma 1950 
[cum vers. ital.]. - Irenaei : B. Reynders, Lexique compare du texte grec 



§ 170. patres saeculi iv 



219 



et des versions latine, armenienne et syriaque de l'« Advers. Haer. » de 
s. Irenee, CSCHO Subsidia 5-6, Louvain 1954. 

Gregorii Thaumaturgi syriace conservantur « Ad Tatianum de 
anima », opus dubium, « Ad Theopompum de passibilitate et im- 
passibilitate Dei », graece amissum, « Ad Evagrium de divinitate » 
quod forsan iniuste ponitur sub nomine Nysseni et titulo « De 
consubstantialitate ». 

Citationes conservantur syriace processus contra Paulum 
Samosatenum et Hyppoliti romani. In recentissimo codice iacet 
epist. Julii Africani ad Aristidem (ms. Urm. 12). 

Editiones: de anima: G. Furlani, Journ. Amer. Or. Soc. 35 (1915) 
297-317. - de passibilitate et de divinitate : P. de Lagarde, Anal. syr. 43- 
64. - Pauli Sam. : H. de Riedmatten, Les actes du proces de P. d. S., 
Fribourg 1952. - Hypp. rom. : J. Gwynn, Hermathena 6, 397-418 ; 7, 
137-50. - P. de Lagarde, An. syr. 79-83, 87-91. 



§ 170. Patres saeculi IV 

Eustathii Antiocheni non nisi exiguae citationes versae sunt. 
Gregorii Nazianzeni perstant versiones epistularum, 17 sermo- 
num et poematum aliquorum, quae adhuc ineditae latent. 

Basilii Magni antiquae versiones servantur (ineditae !) trac- 
tatus « de Spiritu Sancto », Regularum, homiliarum in Hexaemeron, 
fragmentorum operis « adversus Eunomium », aliquarum epistu- 
larum, homiliarum de re morali, sermonis de legendis libris ethnico- 
rum. Spuria oratio « de virginitate » videtur syriacam habuisse 
originem. 

Editio : Eustathii : M. Spanneut, Recherches sur les ecrits d'E, 
d'A., avec une edition des fragments dogmatiques et exegetiques Lille 
1948. - Pro ms. quae inedita continent cfr. Baumstark 77-78. 

Studia: A. Voobus, Syrische Herkunft der Pseudo-Basilianischen 
Homilie uber die Jungfraulichkeit, OC 40 (1956) 69-78. 

Gregorii Nysseni fere omnia antiquitus versa sunt ; quorum 
conservantur (inedita !) commentarium in Cant. Cantic, in Bea- 
titu dines, in Orationem Dominicam, tractatus « de opificio hominis », 
fragmenta « apologetici in Hexaemeron » et dialogi « de anima et 
resurrectione », homilia funebris in Meletium, in Gregorium 
Thaumaturgum, « oratio magna catechetica », ad Eustathium et 



220 V PARS - CAP. IV: VERSIONES PATRUM GRAECOSUM EPOCHA ORTHODOXA 

ad Ablabium tractatus theologici, antirrheticus adv. Apoliinarem, 
fragmenta operis « de virginitate» et quaedam vestigia librorum 
adv. Eunomium. 

Editio: horn. 1, de or. dom. : P. Zingerle, Monum. syr. 1, 111-16. 
- pro ineditis cfr. mss. apud Baumstark 79. 



Amphilochii Iconiensis perstat homilia apocrypha in elogium 
s. Basilii et genuina in loan. 14,28. Restant pariter fragmenta ho- 
miliarum mystagogicarum 5. Cyrilli Hierosolymitani, quae ibi 
etiam ep. loanni tribuuntur. Yersio habetur operis S. Epiphanii 
« De ponderibus et mensuris », necnon homilia Theophili Alexan- 
dria de monte Coscam. A monophysitis compilatum est florile- 
gium dogmaticum ex operibus Diodori Tarsi, quod, ut dicitur, 
interpretatus est Ma na. 

Editiones : Amphil. in Bas. : P. Bedjan, AMS 6, 297-335. - vers, 
germ. : K. v. Zettersteen, OC 3, 9 (1934) 67-98. - Amph. in loan, 14, 28 : 
C. Moss, Mus. 43 (1930) 317-65. - Cyrilli Hier. : W. J. Swaans, A propos 
des « Catecheses Mystagogiques » attribuees a C. d. J., Mus. 55 (1942) 
1-43. - Epiphan : J. E. Dean, Chicago 1934. - Theoph. : M. Guidi, Rend. 
Ace. Line. 26 (1917) 381-469 ; 30 (1921) 217-37, 274-309. - Diodori : 
M. Briere, ROC 30 (1946) 231-84 [cum vers. gall.]. - R. Abramowski, 
Der theologische Nachlass des D.v.T., ZNTW 42 (1949) 19-69. 

Studia : M. Richard, Les ecrits de Theophile d'Alexandrie, Mus. 52 
(1939) 33-50. - R. Abramowski, Das Symbol des Amphilochius, ZNTW 

29 (1930) 129-35. - Idem, Untersuchungen zu Diodor v. Tarsus, ZNTW 

30 (1931) 234-62. 

In epocha orthodoxa versiones factae sunt Athanasii, cuius 
restant « Vita S. Antonii », epistulae ad Epictetum, ad Adelphium 
(inedita), « De Incarnatione Verbi » (ineditum) apocryphi « 1 
liber contra Apollinarium » et « epistulae paschales » quae graece 
incompletae sunt. Nota est etiam epist. Athanasii secus amissa. 

Editiones: Vitae s. Ant. : P. Bedjan, 5, 1-120. - ep. ad Epict. : P. 
Bedjan, Le livre d'Heraclide de Damas, Paris-Leipzig 1910, appendix 
- pseudo-athan, ad Apoll. : C. Moss, OCP 4 (1938) 65-84. - epist. pasch. 
W. Cureton, The festival letters of A., London 1848. - A. Mai, Nova 
Patr. Bibl. 6, 1, Romae 1803 [cum vers. lat.]. - epist. Ath. tributa : J. Le- 
bon, Mu. 40 (1927) 205-48; 41 (1928) 169-216. - In ed. « Athanasius- 
Werke » torn. Ill, pars 1 eduntur ab H. Opitz versiones syr. : fragm. epist. 
encyclicae Alexandri alexandrini (pp. 28-29), supposita « epist. synodalis 
antiochena an. 325 » (36-41), Constantini edictum convocans Nicaenum 
synodum (41-42) eiusdemque contra Arium (67-68). - Pro ineditis Atha- 
nasii vid. Baumstark, 81-82. 



§ 170. patres saeculi iv 



221 



Studia ■ H. Opitz, Das syrische Corpus Athanasianum, ZNTW 33 
(1934) 18-30 - R. P. Casey, A syriac Corpus of Athanasian writings, JTS 
35 (1934) 66-68. - J. Lebon, Alteration doctrinale de la lettre a Epict. de 
s. Athanase, RHE 31 (1935) 713-62. 

Chrysostomi copiosae versiones antiquitus factae sunt quarum 
maxima "pars inedita iacet. Numerantur homiliae in Matth. Io. et 
epist. Pauli, libri « de sacerdotio », 12 homiliae « contra anomaeos », 
una homilia catechetica, 8 horn. « contra iudaeos », libri « ad Sta- 
gyrium », scriptum ab exilio, libri « de compunctione », exhortatio- 
nes «ad lapsum Theodorum », probabiliter epist. ad Innocentmm 1, 
aliquae homiliae festivae, inter quas non omnes graece conservan- 
tur, aliquae vero sunt apocryphae. 

Editiones : horn. 41 in 1 ad Cor. : P. Bedjan, S. Martyrii qui et Sah- 
dona quae supersunt omnia, Paris 1902 pp. 870-1 - horn de eleemo- 
syna: P. Zingerle, Monum. syr. 1, 117-23. - de humamtate Chnsti. 
F Nad PO 13 114-75. - horn, in Parasceve : M. Kmosko, OC 3 (1903) 
90-125.'- pseudo-chrys. de baptismo et eucharistia : IE Rahmani, 1 
fasti della chiesa patr. antiochena, Roma 1920, pp. X-XII .. - «»• «£ 
horn, in consecr. ecclesiae : I. Aphrem I, Mag. Batr. Sir. 3 (1936) 257-66. 
- Pro ineditis : Baumstark 80-81 . 

Ascetarum et monachorum plura scripta translata sunt. An- 
tonii conservator una epistula. Ammonii seu Ammonae 19 epistulae. 
Cuidam Ammonae tribuitur Martyrium monachorum m Sinai 
an 377. Sub nomine « Macarii » plura adsunt in versione syriaca 
quae graece incognita sunt. Quaedam opinio ut probabile sustmet 
plura ex his non a M. sed a quodam Symeone Mesopotamiae 
provenire qui in his messalianismum immiscuit; quae theona non 
ab omnibus admittitur. Haec scripta Macarii aegyptii genuina vel 
apocrypha inedita iacent et comprehendunt 3 sermones « ad eos 
qui ad doctrinam accedunt », exhortationem ad poemtentiam, 8 
epistulas quarum una etiam latine prostat, 3 sermones, 6 alias epi- 
stulas, quaestiones et responsa de oratione et msidus diaboh, 
scriptum ad virginem consecratam. Tandem est versio dialogi 
cum angelis de anima separata, graece etiam cogniti. Serapums 
Thmuitensis syriace et armenice exstat epist. ad discipulos Antonii. 

Editiones: epist. Antonii: F. Nau, ROC 14 (1909) ,282-97 - epist. 
Ammonae : M. Kmosko, PO 10, 555-639. - F. Nau, PO 11, 391-502. - 
epist. Serap. : R. Draguet, Mus. 64 (1951) 1-25. - pro ineditis cfr Baum- 
stark 84-86. - B. Steidle, Antonius Magnus Eremita, Romae 1956 : ibi, 
G. Garitte, Le texte grec et les versions anciennes de la vie de samt- 
Antoine. 



22 2 v PARS . CAP . IV . VERSI0NES pATRUM GRAEC0RUM EpoCHA 0RTH0D0XA 

Evagrii Pontici copiosae sunt versiones. Hae vero syriace 
adsunt quae graece desiderantur : « Antirrheticus », 2* P J S 
<<Monach 1C os gnoses*, « Problems gnostica » et 67 epistulae. 
Aha panter synace habentur quae saepe graece non ignorantur 

t^irt her v d coenobitas>> etad vi ^ inem coS^Z 

tractatus < de oratione » pnus Nilo tributus, tractatus de daemo- 
mbus phrlistaeis et de Seraphim et Cherubim, « Capita gnosis! 
tractatus << de perfection » et plures exhortationes P et opuSa 
quae nondum sufficient! examine critico defmita sunt. 

Edition* : Antirrhet., Monach. gnost., Problem gnost eoist • W 
Frankenberg, Euagrius Pont., Abh. d. Ges! Wiss. cTgs t 3 ImilT' 
a93 V 3?- C ° nS - : b ld 562-5.- de oratione: I. Hausherr, Or Chr t 30 ' 3 " 
(1933) - vers. gall. : Idem, RAM (1934) 34-93 in 7 n r' „ ' 

ttva: J. Muyldermans Mus. 47 (1934) 73 106 Pro t HV ^T 
Baum-stark 86-88. ' Pro lnedltls cfr. 

P Or^cV- !" p^T*'^ 68 Versions s y ria ^ et armenienne d'E le 
P. Or. Chnst., Roma 1931, appendix. - Idem, Le « De Oratione » d'E 
le P. en synaque et en arabe OCP 5 d Q<?Q1 7 71 t ™ duone * d ii - 

les Seraphins et sur les Che f rubms d'F I PA ~, h MuYLDESMA , NS ' Sur 
armenienne, Mus. 59 (1946) 367-79 ^ lM """^ SynaqUe et 

■ Pseudo-Ioannes Lycopolis. Sub nomine huius « anachoretae » 
seu «contemplativ 1 », qui coaevus fuit Theodosio Magno, copiosa 
opera de re ascetica in mss. syriacis posita sunt, quae tamen apo- 
crypha _ sunt ; partim loannis Apameae. Probabiliter diversis 
<<sohtarus»_nomme « loannis » opera tribuenda sunt. En scripta 
1. L. adscripta et quae fere omnino inedita sunt.: epistulae ad 
Hesychmm, Eubuium, Theodulum, Eutropium, Eusebium, Mar- 
cianum, Leontium, ad monachum, ad monasterium reclusorum 
ad fratrem « de novo mundo et de futuris promissionibus », ad Tho- 
masium «de mystenis oeconomiae Christi», 2 libri de fine mundi 
de compunctioneet de contemptu mundi, dialogus « de anima et 
de passiombus »>, loanni Apameae adscribendus, 6 libri de spe 
futurorum, de baptismo, dialog! inter fratrem et eremitam, inter 
nostrum et discipulum, 22 capita, 16 quaestiones et responsa 
diversae collecttones sententiarum, aliae epistulae, sermones in 
Horn. 8,18 -et m aliquos locos Veteris et N. Testamenti, Tractatus 
de l imitate, de homoousia, collectio definitionum in re morali et 
Hturgica, pieces et beatitudines etc. Cuiusdam Mordant monachi 
restant synace et inediti aliqui tractatus ascetici et contia apolli- 
nansmum. r 



§ 170. PATRES SAECULI IV 



223 



Editiones : dial, de anima : S. Dedering, Leipzig 1936. - vers. gall. 
I. Hausherr, Rome 1939, Or. Chr. Analecta - epistulae : L. Grignell, 
Lund 1941. - 

Studia : Baumstark 89-91. - A. J. Wensinck, New Data concerning 
Syr. Mystic Literatur, Med. d. K. Ak. v. W. Amsterdam 1923. - I. Haus- 
herr, Aux origines de la mystique syrienne : Gregoire de Chypre ou Jean 
de L., OCP 4 (1938) 497-520. - Idem, Un grand auteur spirituel retrouve : 
Jean d'Apamee, OCP 15 (1948) 3-42. 

Nili Ancyrani aliqua restant syriace in mss. inde a saec. IX quae 
cum neque edita neque explorata sint non semper patet utrum cum 
titulis graecis concordent. Sunt vero scripta « de virtuosa vita » epist. 
ad Philotheum et ad monachos ignoti monaster!!, necnon 2 ad 
ignotos, tractatus de virtute et de fuga mundi, de septem passioni- 
bus, exhortatio, homilia ad candidatos monachatus, collectio 
Apophthegmatum sub titulo « Margaritarum ». 

Apophthegmata Patrum Aegypti iacent etiam in antiqua ver- 
sione. Historiae Lausiacae restant capita recensionis longioris 
(inedita) et etiam recensio brevior ab ' Enaniso ' transcripta.. Ex- 
stant etiam 4 versiones Historiae monachorum sub nomine Hierony- 
mi, Biographia Serapionis. Palladio tributa, Pachomii sic dictum 
« asceticon », Hieronymi biographiae Malchi et Pauli. 

Editiones : Apophthegmata : E. A. W. Budge, The Book of Paradise 
301-43. - Idem, The wit and Wisdom of the Christian Fathers of Egypt. 
The syrian version of the Ap. Patrum., London 1934. - F. Nau PO 4, 
409-511. - E. A. W. Budge, The Paradise or garden of the holy Fathers 1, 
283-316 [vers. angl.J. - Hist. Laus. recens. brevior : J. W. Mobach etc., 
Libri qui inscribitur Paradisus Patrum partes selectae, Uppsala 1851. - 
E. A. W. Budge, The Book of Governors 2, London 1893, et The laugha- 
ble stories, London 1896. - Hist. Monach. fragm. : F. Nau PO 11, 426-32. 
- biogr. Serap. : P. Bedjan, AMS 5, 263-341. - biogr. Malchi et Pauli : 
Ibid. 7, 236-51. - Budge, The Book of Paradise, 2, 279-90. - P. Bedjan, 
AMS 5, 561-75. - vers. angl. : Budge, The Paradise or garden 1, 226-34, 
278-81. 

Studia : Baumstark 92-3. 



Mard Eremitae restant inediti 8 tractatus ascetici qui et 
graece noti sunt. Ignotus vero videtur tractatus de gradibus vitae 
spiritualis qui syriace constat, qui tamen interdum etiam loanni 
Lycopolis adscribitur, 

Studia : Baumstark 91-2. - I. A. Khalife, Les traductions arabes 
de M. l'E., Mel. Univ. Jos. 28 (1949-50) 115-25. 



224 V PARS - CAP. IV: VERSIONES PATRUM GRAECORUM EPOCHA ORTHODOXA 



171. HAGIOGRAPHICA ET IURIDICA 



225 



y : 



mm 



■III 



§ 171. Hagiographica et iuridica. 

Martyrologia graeca 

Syriacae conservantur versiones sequentium Actorum Mar- 
tyrum : Quadraginta martyrum Sebastes, SS. Cosmae et Damiani, 
SS. Cypriani et Justae, S. Pantaleonis et sociorum, et, diversis 
recensionibus, S. Sophiae cum filiabus Fideet Charitate, S. Babylae 
antiocheni, SS. septem martyrum e Samosata, S. Agnetis romanae, 
SS. Eleutherii, Anthiae et Correboris, SS. Theodori et Didymi 
de Alexandria, (inedita), SS. Philemonis, Choraulae, Apollonii lec- 
toris, cuiusdam praefecti et quattuor protectorum (inedita), S. Pa- 
phnutii aegyptii, SS. Apollonii, Philemonis, Ariani et quattuor 
protectorum (inedita), SS. Leucii, Thyrsi et Callinici, SS. Theo- 
duli et Agathopi e Thessalonica, S. Theodotae prius meretricis 
Philipporum, S. Theodotae et filiiorum eius e Nicaea (inedita), 
S. Mammantis cappadocis, S. Phocae e Sinope (inedita), SS. Lucia- 
ni et Marciani, SS. Victorini, Victoris et Nicephori, S. Mariae, 
S. Crescentis (inedita), S. Dioscuri (inedita), SS. Sergii et Bacchi, 
S. Petri alexandrini, S. Andromedae virginis hierosol., biographia 
S. Gregorii Thaumaturgi cuius textus graecus amissus est. His 
accedit Passio S. Dioscuri. 

Editiones : Pro ineditis cfr. Baumstark 93-95. Cetera omnia edita 
sunt a P. Bedjan, AMS, praeter sequentia. - s. Mammantis : Van den 
Gheyn, Acta S. M. aramaice... Bruxelles 1890. - s. Mariae : A. Smith 
Lewis, Stud. Sin. 9, 111-22. - s. Andromedae : Assemani, ASM 68-121. 
- s. Dioscuri : E. Tisserant, AB 39 (1921) 333-44. 

Collationes canonicae 

Prima in synodo Seleuciae-Ktesiphontis an. 419-20 memorata 
collectio canonica (cf. § 49) comprehendebat, praeter quosdam sup- 
positos canones apostolorum, canones concilii Nicaeni et synodorum 
Ancyrae, Neocaesaraeae, Gangrae, Antiochiae et Laodicaeae. Pro- 
babilius haec collectio identificatur cum prima parte antiquissi- 
mae collectionis apud monophysitas (ms. saec. VII) quae initio 
comprehendit Canones Apostolorum, « Canones Apostolorum per 
Hippolytum » [= capp. 28, 30-34, 42-46, 32 art/ 1-7 libri VIII 
Constitutionum Apostolicarum], canones concilii nicaeni, constan- 
tinopolitani I et localium synodorum quas prius diximus. Huic 
nucleo primitivo monophysitae addunt canones ephesinos et 



disciplinares canones Chalcedonis. In traditione nestoriana duae 
collectiones ortae sunt, altera initio saec. VI quae solum synodales 
canones complectebatur, altera saec. IX commemorata compre- 
hendebat sub apocrypho titulo « Synodorum apostolorum » scrip- 
turn « Doctrina apostolorum » appellatum, Canones Apostolorum 
et novam recensionem canonum sub nomine Hippolyti. 

Editiones : collectionis monoph. partis pseudoapostolicae: P. de La- 
garde, Reliquiae iuris ecclesiastici antiquissimae syriace, Leipzig 1856. - 
canonum synodalium : F. Schulthess, Die syr. Kanones der Synoden von 
Nicaa bis Chalcedon, Abh. d. Ges. d. Wiss. Gott., 10, 11. - collect, nest, 
[pars synod] : F. Schulthess, ibid. - pars pseudoapost. : A. Mai, Script. 
Veter. nov. collect. 10, 169-90. - W. Cureton, Ancient syriac documents 
24-35 [vers. angl. 166-73]. - P. de Lagarde, op. cit. 33-44. - I. E. Rahmani, 
St. Syr. 6. - vers. gall. : F. Nau, Ancienne litterature canonique syriaque... 
fasc. 1, Paris 1912, pp. 223-34. 

Studia : Baumstark 82-83. 

« Codex syriaco-romanus ». Sic vocatur collectio decretorum 
ab imperatoribus Constantino, Theodosio I et Leone datorum 
quae non ante an. 457 et probabilius post 470 compilata est quae- 
que graece non perstat. Ante finem saec. V versa est in syriacum 
et inde in armenicum, in georgianum et, nonnullis additamentis 
et variationibus, in arabicum. A monophysitis tradita recensio 
videtur antiquissima. E contra tres recensiones a nestorianis tra- 
ditae primitivam mutant : prima enim compendiat illam, secunda 
earn auget et retractat, tertia vero quae « confessori Ambrosio » 
tribuitur, compendium est secundae. 

Editiones : recensiones monophys. et primae nest. : H. Bruns - E. 
Sachau, Syr.-romisches Rechtsbuch, Leipzig. - recens. nest, omnium : 
E. Sachau, Syr. Rechtsbticher 1, 4-83 [cum vers. germ.]. - vers. lat. : 
G. Furlani, Libri syr. rom. interpretationem a C. Ferrini confectam 
castigavit... Fontes Iuris Romani Antejustiniani, ed. 2, pars 2, Florentiae 
1940. 

Studia : Baumstark 83, cum copiosa bibl. - posterior bibl. : C. A. 
Nallino, Apokeryxeis e diseredazione nel « Libro Siro Romano di Di- 
ritto», Rend. Ace. Line. ser. 6, vol. I, Roma 1925, pp. 709-48. -Idem, 
D'alcuni passi del L. Sir. Rom. di Dir. concernenti le successioni, ibid. 
774-846. - Idem, Sul libro siro-romano e sul presunto diritto siriaco, Studi 
in onore di P. Bonfante, Pavia 1929, I, 203-61. - G. Galbiati, Delia for- 
tuna letteraria e di una gloria orientale di S. Ambrogio, Ambrosiana, Mi- 
lano 1942, pp. 45-93. - E. Volterra, Un'ipotesi intorno aU'originale greco 
del libro Sir. Rom. di Dir., Rend. Ace. Naz. Line. vol. 8, Roma 1953, pp. 
21-38. 



Caput V. 
VERSIONES POST EPOCHAM ORTHODOXAM. 



§ 172. Versiones a Nestorianis factae. 

lam inde ab ipso saec. V per magistros Scholae Edessae et 
deinde per Nisibenos translata sunt in syriacum praecipua opera 
Theodori Mopsuesteni, Nestorii et Theodoreti Cyrrhi. 

Theodorus Mopsuestenus. Valuit apud nestorianos tanquam 
« beatus Interpres » eiusque opera uti textus in Schola Nisibis 
adhibita sunt. Porro multae restant versiones eius etiam operum 
quae secus graece fere penitus perierunt. Sic habentur partim 
15 libri « de Inhumanatione » a quodam Kumi versi, homiliae cate- 
cheticae, Commentarius in evangelium loannis, controversia con- 
tra macedonianos, fragmenta commentarii in Psalmos, in Gen., in 
Paulum, quibus addenda est traductio commentarii in prophetas 
minores etiam graece cogniti. - 

Editiones : de inhumanat. : E. Sachau, Th. Mops, fragm. syr., Leip- 
zig 1869, pp. 45-93 [vers. lat. 28-57]. - horn, catech, : A. Mingana, Wood- 
brooke Studies, V-VI [cum vers. angl.]. - R. Tonneau, Studi e Testi 145, 
[cum vers. gall.]. - coram, in loan. : J. M. Voste, CSCHO, Parisiis 1940 
vers, lat., Lovanii 1940. - contr. c. macedon. : F. Nau, PO 9, 637-67 [cum 
vers. gall.]. - in psalmos : R. Devreesse, Studi e Testi, 93. -in Gen. : R. 
Tonneau, Mus. 66 (1953) 45-64. - in Paulum : K. Staab, Pauluskommen- 
tare aus der griech. Kirche, Minister 1933, pp. 113-212. - in proph. mi- 
nores : E. Sachau, op. cit. 35-44 [vers. lat. 22-27]. - L. Abramowski, Em 
unbekanntes Zitat aus contra Eunomium des Th. v. M., Mus 71 (1958) 
97-104. 

Studio. : de vers. syr. - Baumstark 102-04. - J. M. Voste, De versione 
syriaca operum Th. M., OCP 8 (1942) 477-81. - Idem, Th. de M. sur les 
psaumes, Angelicum 19 (1942) 179-98. - Idem, Th. M. « Liber ad bapti- 
zandos » ,OCP 9 (1943) 211-28. - M. Richard, La tradition des fragments 
du traite « Peri tes enanthropeseos » de Th. d. M., Mus 56 (1943) 55-75. - 
A. Vaccahi, In margine al commento di T. M. ai Psalmi, Miscell. Giovanni 
Mercati I, Vaticano 1946, pp. 175-98. - R. Devreesse, Essai sur Th. d. 
M., Citta del Vaticano 1948. - F. Sullivan, The Christology of Th. of 
M., Rome 1956. 



173. VERSIONES A MONOPHYSITIS FACTAE 



227 



Nestorii restat in sola syr. versione « Liber Heraclidis Da- 
masci » necnon epist. ad cives Constantinopolis a Philoxeno Mab- 
bugensi transcripta. Conservantur insuper fragmenta et citationes 
sive apud Barkadbesabba in Hist. Eccl., sive apud Severum Antio- 
chiae. « Contraanathemata » vero non sunt genuina. Theodoreti 
constat etiam syriace Vita Iacobi Nisibeni et Juliani Sabae. 



Edtiiones : Liber Heracl. : P. Bedjan, Parisiis 1910. - vers. 
F Nau Parisiis 1910. - vers. angl. : G. R. Driver - Hodson, - epist. 
Nest. : E. W. Brooks - F. Nau, ROC 15 (1910) 275-81 : Hanc usurpat 
et adulterat sic dicta « epist. ad Cosmam » ed. F. Nau, PO 13, 273-86 cum 
vers. gall.. - fragm. : F. Loofs, Nestoriana, Halle 1905. - fragm. apud 
Sev. : J. Lebon, Mus. 36 (1923) 47-65. - contraanath. : Assemani, BO 3, 
2, pp. 199-202. - Theod. Hist. Jacobi : P. Bedjan, AMS 4, 262-73. - Hist. 
Jul. : ibid. 6, 380-4. 

Studia : F. Nau, Nest, d'apres les sources orientales, Pans 1911 - 
Baumstark 106-7, 117. 

In ms. nestoriano restant 10 « anathemata contra Origenem » 
Instiniani, dum in mss. melkita et nestoriano ad nos pervenerunt 
« Tomus » Leonis et acta synodi byzantinae an. 450. 

Editiones : anathemata : I. Lannoo, Mus. 43 (1930) 7-16. - Tomus : 
P. Mouterde, Mel. Univ. S. Jos. 16 (1932) 121-65. - acta: Idem, ibid. 
15 (1931) 33-50. 



§ 173. Versiones a Monophysitis factae. 



Actorum « Latrocinii Ephesi » sessio 22 augusti graece amissa, 
servatur in antiquissima versione. Concilii oecumenici Ephesi non 
nisi pauca fragmenta restant. 

Editio: Latr.: J. Flemming, Berlin 1917, Abh. d. Ges. d. Wiss. Gott. - 
vers. gall. : P. Martin, Rev. Sc. Eccl. 29 (1888) 505-44 ; 30 (1889) 305-39, 
385-410, 518-43. - pro fragm. cone. Ephesi: I. Rucker, Ephesimsche 
Konzilsakten in armenisch-georgischer Uberlieferung, Sitzungsb. d. 
Bayr. Ak. d. Wiss., Munchen 1930,. pp 24 ss. 

Impugnatores Nestorii honores versionis facile apud monophy- 
sitas obtinuerunt. Sic Attici homilia pro Theotoko graece non 
nota, cui addi potest homilia Severiano Gabalae tributa de Nati- 
vitate Domini. Sic « Tomus ad Armenios » Prodi et eidem adscri- 
pts « Tractatus de fide ». Sic Theodoti Ancyrae 3 librorum contra 



228 



V PARS - CAPUT V: VERSIONES POST EPOCHAM ORTHODOXAM 



Nestorium secundus incompletus et tertius integer in antiqua 
versione (inediti !). 

Editiones : Attici : J. Lebon, 46 (1933) 167-202. - M. Briere, ROC 
29 (1933-34) 160-186, 378-424 [cum vers. gall.]. - Severiani : C. Moss, 
Bull. School. Or. and Afric. Studies, London 12 (1948) 555-66. - pro mss. 
Procli et Theodoti cfr. Baumstark 161. 

Studia : J. Zellinger, Studien zu Severian v. Gabala, Minister 1926. 



Praesertim vero Cyrilli Alexandrini scripta versa sunt. Dixi- 
mus de his quae Rabbula (cfr. § 33) vertit. Saec. VI episcopus 
Moyses de Aggel transtulit « Glaphyran » (ineditam). Circa idem 
tempus ignotus vertit scriptum « De adoratione et cultu in spiritu 
et veritate » et « Thesaurum de sancta et consubstantiali Trinitate » 
(utrumque ineditum) et graece deficientem Commentarium in 
Lucam, commentarium in Isaiam cuius solum vestigia manent et 
tractatum contra Julianum dumtaxat partim servatum. Praeterea 
inveniuntur fragmenta syriaca commentarii in Hebr., epist. ad 
Euoptium, Scholia de Incarnatione Domini, fragmenta scripti 
« contra Diodorum et Theodorum » et scripti « contra synusia- 
.stas ». Ex epist. Cyrilli duae ad Rabbulam servantur syriace. 

Editiones: De ineditis cfr. Baumstark 160-61. Pusey vero in suis 
editionibus Cyrilli memoratas versiones syriacas contulit quin eas tamen 
ederet. - comm. in Lc. : J. B. Chabot, CSCHO, Parisiis 1912. - vers. gall. : 
R. M. Tonneau, CSCHO, Lovanii 1953. - contra Jul. : E. Nestle apud 
C. J. Neumann, Juliani imperatoris librorum contra Christianos quae 
supersunt, Leipzig 1880, pp. 42-63. - contra Diod. et Theod. : P. de La- 
garde, Anal. Syr., Leipzig 1858, pp. 100-108. - vers. lat. : E. Sachau, 
Theod. M. fragmenta syr., Leipzig 1869, pp. 63-68. - epist. ad Rabbulam : 
Overbeck, S. Ephraemi S., Rabulae... Oxonii 1865, pp. 226-29. - vers, 
germ. : G. Bickell BKV, Kempten 1874. - I. Guidi, Atti R. Ace. Line. 
4, 2, Roma 1886, pp. 545-47 [altera epistula]. 

Studia : Bardenhewer IV, 28-70. - F. Pericoli - Ridolfini, La con- 
troversia tra Cirillo dAlessandria e Giovanni di Antiochia nell'epistolario 
di Andrea di Samosata, RSO 29 (1954) 187-217. - F. Sullivan, The 
Christology of Theodore of Mopsuestia, Rome 1956. 



Succensi amici Cyrilli fragmenta epistularum iacent in ver- 
sione syrica. Etiam syriace perstant plura documenta ex ilia com- 
pilatione Timothei Aeluri cui titulus « Liber contra impiam syno- 
dum Chalcedonis ». 

Editiones: Succensi: A. van Roey, Mus. 55 (1942) 87-93. - Timo- 
thei : F. Nau, PO 13, 202-47 [cum vers. gall.]. 



§ 173. versiones a monophysitis factae 



229 



Studia : Baumstark 162. - A. Mober, On some syriac fragments of the 
book of Tim. Ail. against the synod of Chalcedon, Lund 1928. 

Severi Antiocheni plura restant syriace cum tamen textus 
graecus fere omnino perierit. A Paulo e Callinico prima medietate 
saec. VI traducta sunt plura scripta contra Julianum Halicarnassi, 
« Philalethes » contra loannem Antiochiae, opus dictum « contra 
impium Grammaticum », commercium epistolare cum Sergio 
Grammatico, necnon aliquot epistulae et homilias cathedrales 
quae 125 numeris constant et iterum a Paulo Edessae circa an. 700 
versae sunt. Epistularum Severi, fere 4.000, excerptae sunt 700 
quae in diversos tomos sunt distributae : sextus saec. VII versus 
servatur et editus est. Severo antiocheno tribuitur rituale bapti- 
smale a Jacobo Edessae redactum. Etiam hymni liturgici secundum 
diversos tonos collecti (octoechos) a Paulo Edessae translati et 
saec. VII a Jacobo Edessae recogniti sunt. De Severo restat peran- 
tiqua biographia quae extenditur usque ad elevationem in sedem 
antiochenam. Altera vero medio saec. VI etiam syriace constat, quae 
tamen non adeo veridica est. 

Editiones: Philaletes : R. Hespel, CSCHO Lovanii 1952. - contra 
imp. Grammaticum : J. Lebon, Lovanii 1929, 1933, 1938. - antijulianisti- 
ca: A. Sanda, Antijulianistica, Beirut 1931. - homil. cathedr. n. 52: R. 
L. Bensley-W. E. Barnes, The fourth book of Maccabees, Cambridge 
1895, pp. 75-88 : nn. 52-57 : R. Duval, PO 4 : nn. 58-119 : M. Briere, 
PO 8 ; 12 ; 22 ; 23 ; 24 ; 25 ; 26 ; M. A. Kugener - E. Triffaux, PO 16 ; 
I. Guidi, PO 22. - orationes ad Nephalium et epist. mutuae cum Sergio 
Grammatico : J. Lebon, CSCHO Lovanii 1949. - epist. torn. 6 : E. W. 
Brooks, The sixth book of the select letters of Severus... London 1902, 
1904, voll. 2. - Idem, A collection of letters of Severus, PO 12 ; 14. - rituale 
baptismale : G. Fabricius Boderianus, Antuerpiae 1572 reprod. a H. 
Denzinger, Rhus Orientalium, I, Wurzburg 1863, pp. 309-16. - hymni : 
E. W. Brooks, PO 6 ; 7. - biogr. antiquiss. : M. A. Kugener, PO 2. - 
altera : ibid. 

Studia : Baumstark 160 - Bardenhewer 4, 4-5. - R. Draguet, 
Julien d'Halicarnasse et sa controverse avec Severe d'Antioche sur l'in- 
corruptibilite du corps du Christ, Louvain 1924. - F. Nau, L'arameen 
chretien (syriaque). Les traductions faites du Grec en Syriaque au VII e 
siecle, Rev. Hist. d. Rel. 10.1 (1930) 232-87. 



loannis Philoponi syriace legitur opus maximum, graece 
amissum, « Arbiter ». Constant etiam 3 tractatus tritheistici et 
epist. ad lustinianum. 



230 



V PARS - CAPUT V: VERSIONES POST EPOCHAM ORTHODOXAM 



Editiones : Arbiter : A. Sanda, Opuscula monophysitica I. Ph Beirut 
193a - 3 tract, trith. : G. Furlani, PO 14. - epist. : Idem, Una lettera di 
G. b. all imp. Giustmiano, Atti dell' 1st. Veneto di Sc. Lett Arti 79 
(1920) 1247-65. ' 

Studio: Baumstark 162. - G. Furlani, II contenuto dell'Arbitro 
di G. F., Riv. Trim. St. Fil. Rel. 3 (1922) 385-405. 

Inter apollinaristicas adulterationes versae sunt Pseudo-Gre- 
gorii^ Thaumaturgi « Fides secundum partes », Pseudo-Athanasii 
homilia « quod unus sit Christus » et symbolum ad Jovianum, 
quinque Pseudo-julii Romani epistulae, nee repugnat apollinaristas 
etiam adulterasse Anaphoras Julii Romani et Caelestini. 

Quidam monachus Barlaha transtulit commentarios graecos 
psalmorum saec. VI. Exinde conservantur fragmenta comm. Atha- 
nasiL Simeon vero coaevus vertit commentarios diversos inter quos 
identificanda videtur epistula Aihanasii ad Marcellinum. Alius 
traductor reliquit Didymo tributes tractatus « contra Arianos » et 
Theophilo Alexandrino adscriptam homiliam de separatione ani- 
mae et corporis et epist. ad conventum Pachomii. 

Editiones : Pseudo-Gregorius Athanas. et Jul. : J. Flemming - H. 
Lietzmann, Apollinar. Schriften syr. mit den griech. Texten, Abh. d. Ges! 
d.Wiss. Gott., Berlin 1904. -anaph. Jul. vers, lot.: Renaudot, 2, 227-32 - 
anaph. Caelest. : W. Wright, Journ. Sacr. Liter. 1 (1867) 225-32 - Theoph 
de anima et corpore : M. Briere, ROC 18 (1913) 78-83. Alia sunt inedita 
pro quibus cfr. Baumstark 164. 

Isaiae Sketes 28 scripta in syriacum versa etiam apud nestoria- 
nos diffusa sunt. E graeco textu, iamdiu amisso, et syriaca et latina 
versiones confectae sunt. Syriaca iacet inedita. Pariter inediti sunt 
tractatus ascetici monachi Marciani, versio « Scalae » loannis Cli- 
maci et aliqui numeri « asceticorum » Pseudo-Basilii. 

Studia : Baumstark 165-66. 

Zachariae Rhetoris Historia Ecclesiastica, graece desiderata, 
includitur in anonyma chronica — libri 3-6 — et comprehendit 
eventus inter ann. 450-91. Restat etiam biographia Isaiae Sketes 
et fragmenta biographiae Petri Iberi ; diximus supra de bio- 
graphia Severi antiocheni. 

Editiones : H. E. : E. W. Brooks, CSCHO, Lovanii 1919 1921 1924 
- vers. lat. partim : MG 85, 1145-78. - vers. germ. : K. Ahrens - G* Kru- 
ger, Leipzig 1899. - vers. angl. : F. J. Hamilton - E. W. Brooks, London 



173. VERSIONES A MONOPHYSITIS FACTAE 



231 



1899 - biogr. Is. et Petri : E. W. Brooks, CSCHO, Lovanii 1919 ,1921 
[vers, lat, 1924]. - vers. germ. : K. Ahrens - G. Kruger, op. cit. 263-74. 
Studia : Baumstark 183-84. 

loannes Ruphus ep. Maiumae composuit « plerophorias >> an- 
tichalcedonenses quae non graece sed syriace constant. Non longe 
a loanne reperiebatur auctor Vitae s. Petri Iberi et necrologue 
Theodosii hierosolymitani et Romani monachi. Seven Antiocheni 
biographiam paulo post eius mortem scriptam vertit Sergius ep. 
Kariae. 

Editiones: F. Nau, PO 8, 404-608 [cum vers, gall a M Briere]. - 
Vita s Petri : R. Raabe, Petrus der Iberer, Leipzig 1895. - Vita Tteod. et 
Roman! : J. P. N. Land, Anecd. Syr. 3, 341-3. - Vita Severi : M. A. Ku- 
gener, PO 2, 203-400. 

Studia : Baumstark 184-5. 

Recentiores versiones syriacae praebent collectionem 28 
homiliarum s. Basilii, non semper genuinarum (med) ; tractatum 
« de mystica Theologia » Pseudo-Dionysii (ined.) ; 1 et I epist. 
dementis Romani; «de anima et corpore » Alexandri Alexandnni ; 
homiliam de cruce et passione Domini Athanasio adscriptam (me- 
ditam) et aliam de baptismo sub eiusdem nomine (meditam) ; Pro- 
di sermones de Incarnatio ne, de Nativitate Domini et encomium 
s dementis Ancyrae, fragmenta homiliarum de Theotokos, (ine- 
dita) de proto-martvre Stephano sermonem (ineditum), contra 
Iudam (ineditum), de Ascensione (ineditum) ; Pseudo-Amphilo- 
chii encomium Basilii, homiliam in Praesentationem lesu in tem- 
plo (meditam); homiliam Eusebio Alexandrino tnbutam (ined.) ; 
homilias Severiani Gabalae (ined.) et Erechthei, Antipatri Bostrae 
(ined ) • Anastasii Sinaitae sermonem de descensu ad inferos et 
de ps 6 (ined.) ; homilias presbyteri Pantakonis (med.), Pseudo- 
Gregorii Thaumaturgi de Annuntiatione, Pseudo-Epiphanu de 
Theotoko (meditam). In antiqua versione et sub falso nomine 
Chrysostomi diffusa est versio homiliae de virgmitate et paem- 
tentia loannis IV Constantinopotttani (ined.). 

Editiones: epist. Clem.: R. L. Bensly - R. H. K— t The ep^ 
sties of St. Clement... London 1899. - P. Martin apud J. B^Pitra An. 
Sacra 4, 1-2 [vers. lat. 276]. - Alexandri : A. Mai No- Patr_ Bibl. 2 529- 
39. - Procli: J. B. Chabot, Rend. Ace. Line. 5, (1896) '178-97 - [vers, 
lat PG 65-841-50]. - Pseudo-Amphil. : P. Bedjan, AMS 6 297-335. - 
Erechtei • F Nau, PO 13, 171-80. - Pseudo-Thaum. : P. Martin apud 



232 



V PARS - CAPUT V: VERSIONES POST EPOCHAM ORTHODOXAM 



J. B. Pitra, Anal. Sacr., 4, 122-7. - Pro ineditis cfr. mss apud Baumstark, 
261-62. 



§ 174. luridica et hagiographica. 

Eodem fere tempore versa sunt documenta iuridica. Sic canones 
Sardicae (ined.), canones paenitentiales omnium antiquissimi 
qui ab episcopis Italiae missi dicuntur ; quibus accedunt epistulae 
Patrum graecorum quae in collectiones canonicas introductae 
erant. Sic epist. Petri Alexandrini, Athanasii ad Amun (ined.) 
Timothei I Alexandrini, Antonii Byzatitini, Basilii (ined.), Gregorii 
Nysseni (ined.). His accedit vers, syriaca Didascaliae quae sola 
restat integra et quae probabiliter a Jacobo Edessae est confecta 

Editiones : canones paenit. : F. Nau, ROC 14 (1909) 25-34. - Petri 
al. : P. de Lagarde, Reliquiae iuris eccles. antiquissimi syrorum, 99-111 

- Timothei : vers. gall. : F. Nau, op. cit. 35-7. - Antonii : vers. gall. : F 
Nau, ib. 119-23. - Didascalia : R. H. Connolly 1929 [cum vers. angl.\ 

- vers. germ. : H. Achelis - Flemming, TuU 25, 2, Leipzig 1904. 

Scripta hagiographica. Diverso tempore, sed fere non ante 
saec. VIII scripta sunt mss. quae hagiographias plus minusve 
legendarias e graeco vertunt. Adsunt biographiae loannis Elee- 
mosynarii et Simeonis Salos (ined.) a Leontio Neapolis; biogra- 
phia Nazianzeni a Gregorio Caesareae (ined.) et narratio miracu- 
lorum S. Basilii ab Helladio Caesareae (ined.), narratio imaginis 
Christi in Tiberiade, inventio s. Stephani proto-martyris, item 
capitis s. loannis Baptistae (ined.), biographiae et passiones SS. Bar- 
barae et Julianae in duplici recensione, SS. Cyriaci et Julittae, 
S. Georgii, S. Theodori strateletis, S. Nicolai Myrae, S. Febroniae, 
SS. Gordii et Theonillas (ined.), SS. Drosis, Irene, Euphemiae et 
sociarum, SS. Ammonii, Zotici et sociorum (ined.), SS. Charisii, 
Acacii et Theopompi, SS. Probi, Tarachi et Andronici e Cilicia, 
S. Eugeniae et familiae, SS. Leontii et Publii, SS. Seleuci et Stra- 
tonices, SS. Eudoxii, Romuli, Zenonis et Macarii, S. Tryphonis 
(ined.), S. Sabiniani (ined.), S. Romani (ined.), S. « Barbari » 
Christophori, S. Placidae, SS. Andronici et uxoris Athanasiae, 
SS. Xenophonis, uxoris Mariae et filiorum loannis et Arcadii, 
S. Danielis Sketensis, S. loannis, filii Juliani, S. Euphrosynae, 
S. Philippae (ined.), S. Faustae (ined.), S. Eupraxiae (ined.), 
S. Pelagiae paenitentis, legenda S. Eulogii et Gerasimi, historiae 
monachorum sive ex Historia Lausiaca sive aliunde. 



175. DOCUMENTA LITURGICA 



233 



Editiones : Pro ineditis mss. cfr. Baumstark 264-66. Omnia edita 
apud P. Bedjan, AMS praeter sequentia - imago Chr. in Tiberiade : E. A. 
W. Budge, Hist, of the blessed Virgin. 1, 157-210. - Barbarae 1 recensio : 
A. Smith Lewis, St. Sin. 9, 101-10 [vers. 10, 77-84] : 2 recensio : P. Be- 
djan, AMS 3, 345-55. - Georgii : E. W. Brooks, Mus. 38 (1925) 67-116. 
- Drosis etc. : A. Smith Lewis, St. Sin. 9, 93-101, 123-218 [cum vers, in 
torn 10]. - « Barbari » : J. Popescu, Die Erzahlung oder das Martyrium 
des Barbaren Chr... Strassburg 1903. - Xenophon [vers. germ, e vers, arab 
G. Graf, Byz. Ztschr. 19 (1910) 29-42. - Daniel Sketes : F. Nau, ROC 5 
(1900) 391-401. - Ioannes : M. Briere, ROC 14 (1909) 155-73 [cum vers, 
gall.]. - historiae monachorum : H. Gismondi, Chrestom. 48-54 [vers, 
ital. : I. Pizzi, Bessarione 1, 387-9]. 



§ 175. Documenta liturgica 

Sub fine saec. VII ponendae sunt versiones Anaphorarum 
quae veniunt sub nomine Timothei Alexandrini, Ignatii, Gregorii 
Nazianzeni. Cyrilli Alexandrini, Severi Antiocheni et loannis 
Bostrensis. 

Editiones : Ignatii, vers. lat. : Renaudot 2, 215-26. - Nazianzeni : J. 
A.Assemani, Codex Liturgicus 7, 185-99. - Cyrilli : Missale Chald., pp. 
114-45. - Severi : vers. lat. Renaudot 2, 321-30. - loannis : ib. 421-34. 

Probabiliter etiam e graeco versae et adaptatae sunt Anapho- 
rae sub nomine Caelestini Papae, Eustathii Antiocheni, lulii 
Papae, Clementis Romani, Dionysii Areopagitae et Duodecim 
Apostolorum. 

Editiones: Caelestini: W. Wright, Journ. Sacr. Liter 5. 1,225-32. 

- Eustathii : vers. lat. Renaudot 2, 235-40. - Missale Chald. 162-71. - lulii: 
Renaudot, 2, 227-33. - Clementis : ib. 186-99. - Dionysii : ib. 202-12. 

- XX Apost. : Rahmani, Missale 1922, pp. 128 ss. - vers. lat. Renaudot, 
2, 170-74. 

Studia - H. Fuchs, Die Anaphora des monophysitischen Patr. 16- 
hannan I, herausg. iibersetzt und im Zusammenhang der gesamten j ako- 
bistischen Anaphorenliteratur untersucht, Minister 1926. 



Conservantur in ms. Bed., Sachau 349 «enidne» quae aliqua 
elementa patristica continent. Cfr. O. Heiming, Syrische Eniane 
und griechische Kanones, Miinster 1932, pp. 53-78. 

Benedictio aquae baptismalis quae Severo Antiochiae tribui- 
tur invenitur apud monophysitas (ed. H. Denzinger, Ritus Orient. 
1, Wurzburg 1863, p. 275). Amplior benedictio in usu erat, nempe 
benedictio aquae die Epiphaniae etiam e graeco versa (ed. : J. 



234 



V PARS - CAPUT V: VEESIONES POST EPOCHAM ORTHODOXAM 



Marquess of Bute, The Blessing of the Waters in the Eve of the 
Epiphame, London 1901, pp. 71 ss., 91 ss. in duplici recensione). 
Nestonams specialis nota erat circa saec. VII formula benedic- 
tionis baptismalis aquae (ed. : G. Diettrich, Die nestorianische 
Taufhturgie, Giessen 1903, pp. 39-41). 

Studio. : H. Scheidt, Die Taufwasserweihegebete, Miinster 1935. 



INDEX NOMINUM 

(NB. Numeri indicant paginas. Numeri italici significant locum ubi 
de^ quaestione fusius agitur. Quando nomina litteris scribuntur italicis, 
agitur de versione in syriac'um). 



Aaron 85 

Aaron Sarugensis 188-9 

Aba 54, 80 

Abba Seliba monast. 138 

Abban 36 

'Abda et soc SS. 183 

Abd al-Masih de Singar S. 183 

'Abdiso' 22, 130 

'Abdiso' Bar Berika 205 

'Abdiso Hazzaja 137 

Abel 56, 196 

Abercius ep. 13 

Abgar rex 13, 33, 40, 41-2, 

Abimelech monach 128 

Abraham ep. S. 182 

Abraham II 202 

Abraham presb. 168 

Abraham disc. Ephraemi 54 

Abraham diac. 204 

Abraham « alti montis » 187 

Abraham Bar Dasandad 142 

Abraham de Beth Rabban 114, 

117 
Abraham de Kaskar 112, 120, 

126, 127, 130, 131, 203 
Abraham de Nathpar 126-7, 140 
Abraham mag. Nisibis 121, 123, 

134, 157 
Abraham Qidunaja 63, 68 
Abraham « reclusus » 89 
Absamia 80 

Abu-1-Hasan Bar Bahlul 204-5 
Acacius (Aqaq) Katholik. Ill, 

112, 114, 
Acacius Beroeae 84, 89 
Act. Apost. 58 
Act. Apost. 213 
Acta Ioannis 217 



Acta Lucae 96 

Acta Matthaei et Andreae 217 

Acta Theclae 217 

Acta Thomae 33, 35-8 

Adam 77, 81, 84, 86, 87, 88, 124, 

Adda monach. 128 

Addai 13, 15, 33, 41-42, 196 v. 

Doctrina A. 
Addai presb. 167, 168 
Adherbaidjan 116, 127 
Adiabenes 124, 126, 135, 157, 

182, 210 
Adorpawa S. 137 
Aegyptus 19, 49, 54, 96, 115, 126, 

153, 154, 155, 159, 161, 217 
Aetius 123 
Afrahat v. Aphrahates 
Agapetus I Papa 101 
« agenneton » 72 
Agnes S. 224 
Agrapha 46 
Aha 189 
Ahai Kathol. 49 
Ahikar 213-14 
Ahudemmeh 157 
'Ain Dulbe 107 
Aithallah Edessae 78 
Aithallah Ninivita 164 
Aksenaia 147 
Aleppo 84, 164, 173 
Alexander imp. 101, 162, 193, 
Alexander Alex. 231 
Alexander Antiochenus 89 
Alexandria 115, 159, 161, 166 ; 

A. Schola 124 
Alexius S. 189 
Alqos monast. 21, 135 
Ambrosiana Bibl. 19 



236 



INDEX NOMINUM 



Ambrosius 36, 218, 225 
Amida 93, 94, 155, 173, 197, 206 
al-Amin Kalipha 194 
Ammianus Marcellinus 61 
Ammona 221 
Ammonius 221 
Ammonius, Zoticus 232 
Amphilochius Iconiensis 220 v. Pseu- 

do-Amph. 
'Amr ibn Matta 23, 133 
Anab 172 

Ananiae monast. 154 
Anaphora v. singulos auctores 
Anastasius imp. 148 
Anastasius Sinaita 231 
Ancyrae synod. 224 
Andrapolis 36 
Andreas ap. 217 
Andreas Samosatae 90, 91 
Andromeda S. 224 
Andronicus et Athanasia 232 
Anna 86, 87 
Annuntiatio 148, 153 
Antichristus 70 
-Antiochia 67, 82, 89, 92, 94, 95, 

152, 166, 167 
Antiochiae synod. 224 
Antipater Bostrae 231 
Antoninus Caesar 39 
Antonius 221 
Antonius Byzantinus 232 
Antonius Rhetor 79 
Apamaea 99 

Aphrahates 15, 33, 43-7, 76, 193 
Aphthonius 188 
Apoc. 46, 62, 76, 213 
Apoc. 151, 161 
Apocalypsis Baruch 214 
Apocalypsis Esdrae 214 
Apocalypsis Moysis 88 
Apocalypsis Pauli 218 
Apollonius, Philemon, Arianus SS. 

224 
Apophthegmata Patrum 223 
Aqaq v. Acacius 
'Aqebsema S. 182 
'Aqra 19 

« arabici » canones Nicaeae 113 
Arbaia 122, 123 
Arbela 117, 134, 182, 



Arbelae Chronica 196-97 

Arcadius Cypri 124 

Archelides 188 

Ardasir 92 

Aretha S. 151 

Argul 183 

Aristides 218 

Aristoteles 101, 102, 170, 172 

Arius 50, 123 

Armenia 90, 110, 201 

Arzon 121, 124 

Asclepius 93 

Ascolius ep. 101 

Asia 130, 155 

Asuana 79 

Athanasius 123 

Athanasius 220, 230, 231, 232, 

Athanasius I Patr. Antioch. 159, 

160, 161, 164, 166 
Athanasius II e Balad Patr. 171- 

172 
Athanasius Nisibenus presb. 174 
Athenae 40 
Atticus 227 
Audaios v. 'Uda 
Avida 39 
Azad S. 182 
'Azazail S. 185-86 
Azraq 



Babaj 
Babaj 
Babaj 



ij 112, 114, 151 
tj Bar Nesibnaje 127 
ij e Gebilta in Tirhan 142 
' Magnus 130-32,' 158 

Baboj 110, 111, 113-4 

Babu Nisibenus 66 

Babvla S. 224 

Baddaj S. 183 

Badema S. 182 

Bagdad Schola 112 

Bahrain V 183-4 

Bahrein 122, 139 

Balad 132, 163 

Balaeus 36, 84-6, 109 

Balai v. Balaeus 

Balas imp. 110 

Baradaeus v. Jacobus Burde'ana 

Bar Bahlul 22, 43, 204-5 

Barbara et luliana SS. 232 

* Barbarus t> S. 232 



INDEX NOMINUM 



237 



Barba'smin 182 

Bardesanes 13, 33, 35, 39, 40, 

59, 61 
Barhadbesabba de Arbaia 22, 49, 

107, 122-23. 
Barhadbesabba diac. 168. 
Barhadbesabba de Halwan 22, 

123-4, 112 
Bar Hebraeus 22, 43, 97, 110, 

207-9 
Bar Koni v. Theodorus B. K. 
Barsabja S. 182 
Bar Sahde 128 
Bar Salibi v. Dionysius B. S. 
Barsamja S. 180 
Bar Sauma arch, monophys. 187 
Bar Sauma Nisibenus 108, 110- 

111, 112, 113, 114, 117, 152, 

164 
Bar Sauma ep. Karka de Laden 

133 
Baruch 214 
Basra 213 
Basilius Cypri 164 
Basilius Magnus 54 123 
Basilius Magnus 162, 219, 231, 

232 v. Pseudo-B. 
Basos 142 
Bastuhmag 134 
Batna 97, 100 
Ba'ut monachus 128 
Behnam et Sara SS. 188 
Be'eltan 175 
« benai qejama » 187 
Berikiso' et Jaunan SS. 181 
Berlin 19 

Beroea 84, 132, 164 
Berytus, syn. 92 
Beth Garmai 128, 136, 138, 147, 

182, 183, 202, 203 
Beth 'Abe monast. 134, 136, 137, 

140, 202, 203 
Beth 'Adrai 110 
Beth 'Ainatha 130 
Beth Aramaie 114 
Beth Arbaie 121, 132, 157 
Beth Baggas 201 
Beth Daraje 126 
Beth Huzaje 182 
Beth Lapat, syn 110, 111, 116 



Beth Madai 133 
Beth Nuhadra 128, 136, 204 
Beth Qardu 110 
Beth Qatraje 135 
Beth Regum 163 
Beth Zabdai 130, 141 
Bezae Codex 34 
Biographia Serapionis 223 
Birmingham 20 
Birta monast. 203 
Bodleiana Bibl. 19 
British Museum 19 
Bud 121 

Byzantium 115, 116, 117, 153, 
195 v. Constantinopolis 

Caelestini Anaphora 233 v. Pseu- 

do-C. 
Caesaraea Cappadociae 54 
Cainus 56 
Cairo 20 

Calandion patr. 148 
Callinicus 152, 154, 163 
Calcarium 75 
Cambridge 20 
« Canones Apostolorum » 50 
Canones Apostolorum 170, 224 
« Canones Apostolorum per Hippo- 

lytum »> 224 
Canones Cone. Carthaginensis a. 256 

170 
« Capita Canonum » 50 
Caracalla 39 
« Carmen animae » 37 
Carrhae v. Harran 
Catherina S. in Sinai 212 
Chalcedonis canones 225 
Chalcedonis concil. 92, 93, 98, 

100, 108, 110, 133, 147, 168, 

171, 187 
Chalcis 89 
Chaldaea 88 
Charfe 20, 51 
Charisius, Acacius et Theopompus 

232 
« Charisma Magnum » 84 
Chios 155 

Chronica Arbelae v. Arbela 
Chronica Edessae v. Edessa 
Chronica Maris et 'Amr 48 



238 



INDEX NOMINUM 



INDEX NOMINUM 



239 



Chronica Mari 97 

Chronicon Pseudo-Dionysianum v. 
Pseudo-Dionysianum 

Chronica Seertensis 15, 22-3 97 
107 ' ' 

Chosroes I, 116, 120, 157, 164 
184 

Chosroes II, 121, 125, 127, 130 

Chr 210 

Chrysostomus 49, 123 

Chrysostomus 140, 162, 221 

Christophorus 232 

Christina S. 131 

Claudius imp. 190 

Cledonius 162 

Clemens Rom. 231, 233 v. Pseudo- 
Clementina 

Cleophas 138 

Codex syriaco-romanus 225 

Collationes canonicae 224 

Constantinopolis 91, 94, 101, 148 
151, 155, 198 v. Byzantium '; 
cone. I, 49 ; cone. I, 224 

Constantinus 50, 54, 78, 98, 176 
■ 190, 191, 194, 225 
Constantinus disc. Jacobi Edes- 

sae 166 
Constantius 61, 80 
Constitutiones Apostolorum 170 
Constitutiones Apostolicae 224 
ad Corinthios 3. 58 
Cosmas et Damianus SS. 224 
Cosmas presb. 95 
Cosmas Indicopleustes 116 
Crucis festum 167 
Crescens S. 224 
Curtam 97 
Cusciani 40 

Cyprianus et Iusta SS. 224 
Cyprus 124, 161 
Cyriacus Amidae 159 
Cyriacus et Julitta SS. 232 
Cyriacus periodeutes 166 
Cyrillonas 80-81 
Cyrillus Alexandr. 89, 90, 91 92 

123, 131, 132 
Cyrillus Alexandr. 90, 162, 228 
Cyrillus Hierosolymitanus 220 
Cyrus (Qijore) Edessenus 108, 
118-9 



Dadiso' abbas in monte Izla 120, 
126 

Dadiso' monach. 130, 131, 138 

Dadiso' Kathol. 112 

Dadiso' (Dadjesu) e Beth Qatraie 
135 

Dadiso' v. Mar Dadiso' 

Dadjesu v. Dadiso' 

Dadu S. 185 

Daljata 143 

Damascus 20, 193 

Damianus patr. Alex. 153, 155 

Damna 121 

Daniel 103 

Daniel disc. Jacobi Edessae 166 

Daniel presb. 173 

Daniel e Salah 155 

Daniel S. 182 

Daniel Sketes 232 

Darad 128 

Darai 122 

David 75 

Decius 180, 189 

Demetrianus ep. 15 

Denha 163 

Diarbekir 20 

Diatessaron 33-35, 41, 46, 57-8, 

64, 75, 80, 91, 211, 212 
Didascalia 232 
Didymus 230 

Diodorus 89, 108, 123, 126, 133 
Diodorus 97, 220 
Djebel-Berakat 167 
Diocletianus 180 
Diogenes ep. Edessae 89 
Dionysii Areopagitae Anaphora 233 

v. Pseudo-D. 
Dionysius Bar Salibi 168, 206 
Dionysius Thrax 115 
Dionysius e Tellmahre 197, 206 
Dioscuri Passio 224 
Dioscorus S. 224 
Dirin 139 

« Dispersio Apostolorum » 36 
Doctrina Addai 41-2, 194, 190 
Doctrina Apostolorum 225 
« Doctrina Simonis Cephas in Urbe 

Roma* 217 
Doqa 128 
Dometios S. 189 



Domnus 59 

Dormientes Ephesi SS. 98, 189, 

197 
Drosis, Irene, Euphemia 232 
XII Apostolorum Anaphora 233 
Du Nuwas rex 152 
Dura-Europos 33 

Ebedjesu Sobensis v. Abdiso' 
Eccl. 1,2 69 
Ecclesiastes 155 

Edessa 13-14, 40, 41, 54, 55, 63, 
66, 78, 79, 80, 89, 9e, 91, 92, 

93, 94, 96, 108, 115, 136, 153, 
166, 176, 180-81, 189, 191, 197, 
207, 211 ; eathedralis 102 ; Ed. 
Chronicon 192, 194, 197; Ed. 
Schola 82, 97, 107, 108, 110, 
111-12, 124, 147 

Eleutherius, Anthia et Correbor SS. 

224 
Elias Bar Sinaja 22, 43, 204 
Elias ep. 174-5 
Elias I patr. 174-5 
Elias patr. Hieros. 148 
Elisabeth 86, 87 
Emesa 103, 175 
Emmanuel de Doqa 128 
'Enaniso' 135, 139-40, 
'Endeba 166 
« 'eniane » 233 

Ephesus 155 ; E.*Concil. 89, 108 
Ephesi cone. 225, 227 
« Ephesi Latrocinium » 91, 110, 

156, 187 
« Ephesi Latrocinium » 227 
Ephraem S. 33, 34, 36, 40, 52- 

77, 79, 80, 81, 84, 85, 88, 93, 

94, 98, 100, 109, 124, 162, 168, 
213 

Ephraem patr. Antioch. 101, 152, 

155 
Ephraim 62 
Epiphania fest. 64, 68, 69, 103, 

118, 163, 168, 169 
Epiphanius 35, 79, 124 v. Pseu- 

do-E. 
Epiphanius 220 
Erectheus 231 
Esd. 1 (3) 210 



Esdras 214 

Esth. 210 

« estranghelo » scriptura 17 

Eudoxius 123 

Eudoxius, Romulus, Zeno, Macarius 

232 
Eugenia 232 
Eugenius S., poema 119 
Eulogius et Gerasimus 232 
Eunomius 50, 123 
Euphemia 191 
Euphrates 97 
Euphrosyna 232 
Eupraxia 232 
Eusebius 39, 41, 193, 194, 196, 

197 
Eusebius 215-16 
Eusebius ep. 191 
Eusebius Alexandr. 231 
Eusebius Chalcidis 89 
Eusebius Emesae 216 
Eusebius Samosatae 80 
Eusebona monast. 95, 163, 167 
Eustathius Antioch. 123 
Eustathius Antioch. 219 
Eustathii Anaphora 233 
Eustathius Darae 167 
Eutyches 50, 93, 187 
Eva 74, 81, 86, 87, 100 
Evagrius Pont. 96, 124, 131, 138, 

206 
Evagrius Pont. 222 
Evagrius Schol. 23 
Evangelia 33-35 

Evangelium « damepharrese » 212 
Evangelium Injantiae 217 
Evangelium XII SS. Apostolorum 

175-6 
Evangelium Thomae 217 
Ex. 56-7 
Ezechiel (IJazqiel) Kath. 112, 121 

Farahad 43 

Febronia S. 232 

Fehim Petrus 198 

Flavianus Antioch. 123, 148 

Flavius Josephus 103 

Fausta 232 

Faustinus 85 

Faustus Byzantinus 44 



240 



INDEX NOMINTTM 



Gabriel de Singar 127 

Gabriel de Sustrin monach. 128 

Gabriel Taureta 137 

Gads 36 

Galenus 102 

Gallia 40 

Gamala 159 

Gangrae synod. 224 

Gaudentius Brixiae 36 

Gebilta 142 

Gedala 132 

Gelae 40 

Gelasianum Decretum 86 

« Generationis Liber » 195 

Gennadius 67, 94 

Georgius S. 232 

Georgius ep. Arabum 41, 43, 172- 
173, 

Georgius Gentium v. G. ep. Ara- 
bum 
Georgius (Giwargis) I, Kathol. 

135, 138-9 
Georgius (Giwargis) aBe'eltanpatr. 

175 
Georgius macedo 123 
Georgius monach. martyr 131 
Georgius ep. Sarugensis 97, 167 
Georgius S. 85 
Georgius Stylita 168 
Germanicia 166 
Gilan 183 
Giwargis v. Georgius 
Gn. 56-7, 63 
Golgotha 100 

Gordius et Theonillas SS. 232 
Graecia 115 
Gregorius Abu-1-Farag Barhebraeus 

207-9, v. Bar Hebraeus 
Gregorius Caesar aeae 232 
Gregorius (Grigor) I Kathol. 112, 

125, 130 
Gregorius II Kath. 112 
Gregorius et Jardpanah SS. 184 
Gregorius Illuminator 44 
Gregorius monach. Cypri 120, 

124-25 
Gregorius Nazianzenus 36, 165, 

172 
Gregorius Nazianzenus 162, 170, 
171, 173, 219, 232 



Gregorius Nyssenus 53 
Gregorius Nyssenus 162, 219, 232 
Gregorius Thaumaturgus 123 v., 

Pseudo-Greg. 
Gregorius Thaumaturgus, 219, 224 
Gregorius Turonensis 36 
Grigor v. Gregorius 
Gubarlaho et Qazo SS. 185 
Gubba Barraja monast. 154 
Gumah 166 
Gundaphor 36 
Gurja diac. 175 
Gurja, Semona et Habib 98, 

180 

Habib S. 98, 180 

Hades 36 

Halmon 136 

Hanania Jacobus et Maria SS. 182 

Hanna 41 

Harmonius 40, 59 

Harran 66, 168, 174, 175 

Halwan 123 

Harqel 160 

Harith ibn Gabala 153 

Haura 97 

Hawara 97 

Hazqiel v. Ezechiel 

Hazzaja v. Ioseph H. 

Hedatta 203 

Helena 50, 190 

Helladius Caesaraeae 232 

Henana 120, 121, 122, 123, 124 

125, 132, 137, 147, 157-8, 203 
Henaniso' 113 
Henaniso' monach. 128 
Henaniso' I, Kathol. 140-41 
«Henoticon» 148, 156 
« hepakta » 109 
Heraclea v. Harqel 
Heraclius 132, 159 
Hexaemeron 169, 172 
Hiba v. Ibas 
Hieronymus 36, 52, 53, 166, 175, 

223 
Hieronymus 140 
Hierosolyma 89, 198 
Hierotheus v. Liber H. 
Hilaria 188 
Himjaritae 128, 151, 197 



INDEX NOMINUM 



241 



Hippolytus 58 

Hippolytus 170, 219, 224, 225 

Hirta 198, 128, 141, 151 

Historia Lausiaca 140, 223 

« Historia Mar Mari» 42 

Historia Monachorum 140, 223 

Historia Scholarum 114 

* homousion i> 72 

Hormizd v. Rabban H. 

Hormizda IV 121, 192 

Hormizdadh 88 

Hunni 80 

Hypatius 59 

« hypnopsychia » 47 

Ibas Edessae 89, 90, 91-93, 108, 

110 
Iericho 62 
lesus 36, 41, 58, 69, 88, 91, 92, 

124, 138, 175 
Iezdegerd I, 48, 49, 183 
Iezdegerd II, 184 
Ignatius Antioch. 218 
India 35-6, 66, 201 
India Office, London 20 
2 et 3 loan 151 
Ioannes ap. 86, 176, 217 
loannes S. 232 
Ioannes et Jacobus epp. 182 
Ioannes (Johannan) I Patr. 163, 164 
Ioannes (Iwannis) II Patr. 175 
Ioannes Antioch. 90 
Ioannes Apameae 222 
Ioannes Asiae v. I. Ephesi 
loannes (Johannan) Azraq 141 
loannes Bapt. 124 
Ioannes Bapt. 232 
Ioannes Bar Aphtonaj 166,^188 
loannes Bar Masojah 173 
Ioannes Nisibis 140 
loannes Bar Penkaje 141 
Ioannes Bar Susan Patr. 93 
Ioannes (Johannan) Bar Kursos ep. 

Teliae 152-3 
loannes de Beth Rabban 115 
loannes Callinici Patr. 175 
loannes Climacus 230 
loannes IV Constant. 231 
loannes « Saba » v. I. e Daljata 
loannes e Daljata 143 



Ioannes Damascenus 174 
Ioannes Eleemosynarius 232 
loannes Ephesi 152, 153, 155-57 ', 

194, 197 
Ioannes Estonaja 167, 168 
Ioannes Lycopolis v. Pseudo-I. 
loannes Nisibenus 134 
loannes Patr. Jacob. 194 
loannes Philoponus 166 
loannes Philoponus 229 
Ioannes e Litarba 173 
Ioannes Ruphus 197 
Ioannes Ruphus 231 
Ioannes Saba 68 
lob 59, 69 
Ioseph 74 

Ioseph aegyptius 85, 109 
Ioseph S. martyr 182 
Ioseph (Jauseph) Katholik. 51, 

112, 120 
Ioseph Hazzaja 137-8 
Ioseph Huzaya 115 
losue v. Iso' 
Iovinianus 54 
lovianus 191 
Irenaeus 58 
Irenaeus 21 8 
Is 26, 10, 69 
Is 151 
Isaac 69 
Isaac S. 182 
Isaac Amidae 93, 94 
Isaac Antiochenus 93-5, 136, 162 
Isaac I, Kathol. 49, 50, 112, 113 
Isaac monach. 128 
Isaac Ninivita 135-6 
Isaias Sketes 135 
Isaias Sketes 230 
Iso' 197 

Iso' monach. 172 
Iso* Bar 'Ali 294-5 
Iso' (lesus) Bar Nun, Kathol. 202 
Iso'dad e Merw 203-4 
Iso'denah e Basra 22, 203 
Iso'jahb I Kathol. 112, 121-22, 

124, 157 
Iso' jahb II Kath. 132-33, 134 
Iso' jahb III Kath. 111,134,136, 

138, 139, 140, 141 
Iso'saban S. 134 



242 



INDEX NOMINUM. 



«itja» 71, 72 

«itutha » 46, 124 

Iudaea 40 

Iudaei 44, 69 

ludas Cyriacus 190 

lulianus 

lulianus Patr. Ant. 171 

lulianus Apostata 54, 61, 80, 188 

191 
lulianus Halicarnassus 154 
lulianus Saba 63 
lulii Papae Anaphora 233 v. Pseu- 

do-I. 
lulius Africanus 13 
lulius Africanus 219 
lunilius Africanus 118 
lustinianus 227 
lustinus S. 33 v. Pseudo-I. 
Iustinus II 100, 148, 155, 156 
Iwannis v. Ioannes 
Izgarad 88 
Izla 120, 124, 126, 127 ; monast. 

130, 131, 136, 137, 139, 153, 202 

Jacob « aegyptius » monach. 189 
Jacobi Anaphora 158, 169 
« Jacobitae » 153 
Jacobus 1 72 
Jacobus ep. S. 182 
Jacobus et Azad SS. 182 
Jacobus in Beth 'Abe 128, 134 
Jacobus Burde'ana (Baradaeus) 147 

153-4, 157 
Jacobus ep. Darae 122 
Jacobus Edessae 93, 97, 162, 166- 

71, 172, 173, 194-95, 232 
Jacobus Intercisus S. 184 
Jacobus Maior 176 
Jacobus Nisibenus 44, 54, 66 
Jacobus Sarugensis 36, 52, 53, 96, 

97-101, 147, 152, 162, 172, 189 
Jahballaha I 49, 112 
Januarius Candidates 173-4 
Ja'qob S. 184 
Jaqut 88 
Janunan S. 181 
Jauseph v. loseph 
Jerusalem, biblioth. 20, v. Hie- 

rosolyma 
Jonae monast. 140 



Jonas 62, 67 

Jonas periodeutes 164 

Jonas ep. Teliae 173 

Jordanus flumen 89 

Jos. 59 

Josephus Flavius 194 

Jozadaq v. Rabban J. 

Jud 151 

Judic 59 

Jusuf ibn 'Omar at-Taqafi 

Kaphra 138 

Kaisum 166 

Kalila 121 

« Kalipharum Liber » 193 

Karka de Beth Selok 127, 128, 

132, 183, 184 
Karka de Laden 133 
« karsuni » scriptura 17 
Kaskar 116, 142 
Kefar-Mari monast. 107-8 
«kejana» 47, 124 
Kerkuk 20 

Kewani v. Theodorus Bar Koni 
Kumi 226 
Kuphlana 134 

Laodicaeae synod. 224 

Lasom 1 29 

Laurentiana Bibl. 20 

Lazarus higumenos 99 

Leningrad 20 

Leo imp. 225 

Leo Papa 92 

Leo Papa 227 

Leo syncellus 174 

Leontius Neapolis 232 

Leontius et Publius SS. 232 

Leucius, Thyrsus et Callinicus SS. 

224 
Leyden 20 

« Liber Adami et Evae » 88 
« Liber Apis » 88 
* Liber Castitatis » 22 
Liber Enoch 88 
Liber Graduum 33, 82-84 
« Liber Hierothei » 96 
Liber Legum Regionum 15, 33, 

39-41 
Liber Turris 23 



?mm 



&XBB 



INDEX NOMINUM 



243 



Lijuta 48 

Litarba 173 

« Liturgia Apostolorum » 158 

Loth 62 

Lucianus et Marcianus SS. 224 

Lund 20 

Ma'altaye 107 

Ma'ana 220 

Mabbug 39, 159, 160 

Macarius 221 

Macedonius 50 

Macedonius patr. byzant. 148 

Machabaei 65, 194 

Machab. 3 et 4 210 

« madrasa » 18 

al-Mahdi kaliph. 201 

Mahoze de Arewan 136 

Maipherkat v. Marutha M. 

Malabar 36 

Malachias 47 

Mal'oula 20 

Mammans S. 224 

Mandaei 17 

al-Mansur kaliph. 175 

« Maphrianus » 164 

Mar Aba I Kath. 107, 112, 113, 

115-17, 118, 119 
Mar Aba II Kathol., 142 
Mar 'Abdiso' et Qardag SS. 185 
Mar Bass monast. 99, 100 
Mar Bassima monast. 138 
Mar Dadiso' ep. Ardasir 92 
Mar Iaqira 65 
Mar Ioannes Amidae monast. 
Mar Ioannes Urtaya monast. 155 
Mar Jacobi in Kaisum monast. 166 
Mar Jacobus 43 
Mar Mattai monast. 43, 164, 188 
Mar Mu'ain S. 185 
Mar Papa 57, 120 
Maria Syrorum, monast. in . Ae- 

gypto 19, 49 
Mar Saba-Pirgusnasp S. 125 
Mar Zakhe monast. 163 
Mara Bar Serapion 42 
Maras 54 

Marcianus monach. 222, 230 
Marcio 79 
Marcus 188 



Marcus Eremita 223 

Marcus monach. 131, 142 

Mardin 20. 

Maremmeh Katholik. 136 

Marga 202-3 

Mari 42, 92 

Mari ibn Sulaiman 23 

Maria Virgo 58, 66, 68, 74, 75, 

81, 86-7, 92, 98, 100, 109, 110, 

125, 131, 132, 133, 148, 150 
Maria Aegyptiaca 188 
Maria Magdalene 58 
Maria S. 182 
Maria S. 224 
Marina S. 188 
Maron 193 

Maron Stylita monast. 155 
Maroniticum Chronicon 193 
Martinianus 188 
Martyria SS. Petri et Pauli 217 
Martyrius 136-7 
Martyrologia graeca 224 
Martyrologium Hieronymianum 

216 
Martyrologium syriacum 216 
Martyropolis 49 
Marutha Maipherkatensis 43, 48- 

51, 113, 123, 181 
Marutha Tagritensis 163-4 
Matthaeus 16, 18, 175, 217 
Mauricius 121, 156, 160, 189 
Maximus Confessor 165 
Mayyafaraqin 48 
Meletius antioch. 79 
Melitene 188, 207 
Melito v. Pseudo-Melito 
« memra » 18 
Merw 119 
Mesene 116 
Mesiha-Zkha 196 
Mesopotamia 155, 156, 157, 172, 

192, 197, 203 
Messaliani 82, 83 
Metaphrastes 53 
Metrodora 85 
Michael 87 

Michael I 22, 159, 163, 164, 175, 

193, 194, 206, 207, 208 
Michael magister nisibenus 125 
Miharsabor S. 183 



244 



INDEX NOMINUM 



Mihranarse S. 137 

Miles, Barsabja, Daniel et Warda 

SS. 182 
Mina chorepisc. 139 
Mingana A. 20 
Misdai 37 
Mo'awia 141, 193 
Mopsuestia 108 
Mosul 21 
Moyses 72, 124 
Moyses Nisib. 157 
Mu'awia v. Mo'awia 
Mundir ibn Nu'man 128 

Narsai ep., Ioseph, Sapor, Isaac 
SS. 182 

Narsai de Beth Raziqaje S. 183 

Narsai Nisibenus 107-110, 111, 
114, 115, 123, 124, 134 

Narsetes v. Narsai 

Nathanael (Natniel) ep. in Sirzor 
125 

Nathpar 126 
• Nativitas Domini, 64, 69, 101 
103, 118 

Neh 210 

Neocaesaraeae synod. 224 

Nephalius 174 

« nephes » 47, 75 

Nepthar 126 

« nestoriana » scriptura 1 7 

Nestorius 90, 92, 93, 108, 109, 
117, 120, 123, 126, 131, 132, 
133 

Nestorius 123, 227 

Nicaeae synodus I, 46, 54, 72, 
78, 113, 123 

Nicaeae synod. I, 224 

Nicomedia 67 

Nilus Ancyranus 223 

Nimrod 88 

Ninive 62, 67, 134, 135, 138, 140 

Nisibis 44, 54, 61, 66, 67, 110, 
116, 117, 120, 130, 152, 204, 
205 ; Nis. Schola 107-8, 109, 
111-2, 114, 115, 118, 121, 122, 
123, 124, 125, 126, 129, 132, 
133, 134, 136, 137, 139, 157 
Nicolas S. 232 

« Noni milliarii » monast. 161 



Nonnus Edessae 108 

« Notitiae de Apostolis » 68 

Notre Dame des Semences 21 

Nov. Test. 150-51 

Nu'man Hirtensis 121 

Odae Salomonis 214 

Onesima 188 

« 'onjata » 142 

Onkelos (Targum) 210 

Origenes 158, 175 

« Ordo et Canones impositionis ma- 

nus in sancta Ecclesia » 51 
Osrhoenes 13-14, 97 

Paderborn 21 

Palaestina 44, 115, 127, 135, 158 
Palladius 140, 223 
Pancratius S. 186 
Pantaleo S. 224 
Pantaleo presb. 231 
Paphnutius S. 224 
Paradisus Patrum 140 
Paris Biblioth. 21 
Parthia 36, 40 
Pascha 78, 79, 80, 118 
Passio Domini 65, 69 
Passionarium Adiabenes 182 
Paulinus Nolae 36 
Paulus 46, 58, 72, 217 
Paulus 162, 164, 213 
Paulus Katholik. 116 
Paulus monophys. 154 
Paulus Antioch. 195 
Paulus Edessenus 161-2, 169, 171 
Paulus Nisibenus 115-8, 157 
Paulus ep. Teliae 169-60, 161 
Paulus Samosatae 50 
Paulus Samosatae 219 
Pelagia 232 
Penek 141 

Pentateuchus 59, 210 
Pentecostes 118 
Peqidas 196 
Perat 125 

Peroz imp. 110, 113 
Peroz S. 184 
Perozadh 88 

Persia, 15-16, 40, 43, 46, 48, 51, 
92, 97, 107, 110, 112, 115, 116, 



INDEX NOMINUM 



245 



128, 130, 136, 147, 151, 152, 
157, 163, 164, 180-86, 192 
Persis 116 

pesitta 46, 160, 210-11 
Petjon 184 
Petrus 57, 76, 81, 86, 87, 100, 

132, 151, 175, 217, 
Petrus Alexandr. 224, 232 
Petrus e Callinico 154-5 
Petrus Fullo 148 
Pharao 213 

Philadelphia U. S. A. 21 
Philemon, Choraula, Apollonius SS. 

224 
- Philippa 232 
Philippus ap. 217 
Philippus disc. Bardesanis 39 
Philoxenus Mabbugensis 61, 65, 

79, 96, 135, 147-50 
Phoca S. 224 
Photinus manichaeus 118 
Photius 48, 55 
Pinhas 189 
Placida 232 

Poema in cathedralem Edessae 142 
Polycarpus Mabbugensis 150-51 
Porphyrius 102, 171 
Probus, Tarachus et Andronicus SS. 

232 
Proclus byzantinus 90 
Proclus byzant. 227, 231 
Protonice 190 
Protoevangelium Jacobi 217 
Ps 110,10 69 
Psalterium 150-51 
Pseudo-Amphilochius 231 
Pseudo-Aristoteles 101 
Pseudo-Athanasius 230 
Pseudo-Basilius 230 
Pseudo-Caelestinus 230 
Pseudo-Clementina 216 
Pseudo-Dionysius 96 
Pseudo-Dionysius 101, 231 
Pseudo-Dionysianum Chronicon 

197-98 
Pseudo-Epiphanius 194 
Pseudo-Epiphanius 231 
Pseudo-Galenus 102 
Pseudo-Gregorius Thaumaturgus 

230, 231 



Pseudo-Ioannes Lycopolis 222 
Pseudo-Iulius Romanus 230 
Pseudo-Iustinus 218 
Pseudo-Melito 33, 39 
Pseudo-Zacharias 194 
Ptolemaeus 164-5 
Publius 64 

Qardag 185 

Qardu monast. 135 

Qarqap monast. 174 

Qawad 97 

Qazo S. 185 

Qennesrin 164, 206 ; ad Beroeam 
84, 89, 159 ; ad Euphratem mo- 
nast. 161, 166, 171, 175 

Qijore v. Cyrus 

Qiswai medicus 118 

Quadragesima 68, 69, 118 

XL Martyres Sebastes 68, 224 

Qurillona v. Cyrillonas 

Qurisona 170 

Rabban Abraham 133 

Rabban Boktiso' monast. 138 

Rabban Hormizd 134 

Rabban Joseph 138 

Rabban Jozadaq 135 

Rabban Sabor monast. 

Rabbula Edessae 89-91, 92, 189, 

211, 212 
Rabkennare monast. 135 
Reg 59 

Res'aina 171, 174 
Resurrectio 65 
« Revelatio Nimrod » 88 
Rewardasir 116 
« Rogationes Ninivitarum » 66 
Roma 33, 93, 189, 217 
Romani monast. 153 
Romanus 232 
« ruha » 47, 75 
Ruhin 175 

Saba-Gusnjazdad S. 185 

Saba e Res'aina diac. 174 

Sabinianus 232 

Sabor v. Rabban S. 

Sabriso' I Kathol. 112, 124, 129 

Sabriso' Nisibenus 142 



246 



INDEX NOMINUM 



Sahdona 136-7 

Sahdost S. 182 

Salaheddinus 198 

Salamina 1 24 

Salomon 214 

Sam. 59 

Samosata 42, 80, 90, 159, 166 

Samuel 187 

Samuelis monast. 163 

« Sancti Traductores » armeni 55 

Sahhirib 188 

Sapor I 15 

Sapor II 44, 48, 137, 181-83, 185 

Sapor S. 182 

Sara S. 188 

Sarbel S. 98 

Sarbil et Barsamja SS. 180 

Sardicae synod. 232 

Sargona 128 

Sardes v. Pseudo-Melito 

Sarug v. Batna S. 

Sassanidae 43, 192 

Satana 69 

Sbath Paul 20 

Schola v. sub singulis nominibus 

Schola Persarum 54 v. Edessa 

Schol. 
Sebokt 193 

Seert 21 v. Chronica S. 
«sedro » 18, 163, 164, 172 
Seleucia-Ktesiphon 42, 44, 49 10 
111, 113, 114, 120, 134, 142,' 
181, 202; Schola 116, 125; sy- 
nodi 117, 122, 123, 125, 129, 
224 
Seleucus et Stratonices 232 
Seliba ibn Juhanna 23 
Semona, Gurja et Habbib SS. 98, 

180, 191 
Sennacherib 21 3 
Serapion v. Mara Bar S. 
Serapion Thmuitensis 221 
Sergius Patr. Ant. 153 
Sergius et Bacchus SS. 224 
Sergius Res'ainae 101-2, 119 
Sergius e Singar 165 
Sergius Stylita 103 
Sermo Philippi Carthagine 217 
«serto » scriptura 17 
Severianus Gabalae 227, 231 



Severus Antiochenus 159 162 

170, 174, 195, 229, 233 
Severus Nisibis 164, 165 
Severus Sebokt 1 64-5, 166, 171, 173 
Shamona 65 
Sichem 62 
Sidensis synod. 49 
VII Martyres e Samosata 224 
Silvanus de Qardu 134 
Silvester Papa 190 
Simeon ep. in Beth Arsam 151-2 

197 
Simeon Bar Sabba'e 48- 181 
Simeon Edessae 103 
Simeon disc. Ephraemi 54 
Simeon Gabbulae 151 
Simeon e Kephar 'Abdin 189 
Simeon e Mesopotamia 221 
Simeon monach. 135 
Simeon e Qennesrin 165 
Simeon Quqaja 101 
Simeon e Rewardasir 138 
Simeon Salos 232 
Simeon Samosatenus 53 
Simeon Stylita 84, 95, 98 
Simeon Stylita iun. 168 
Sina 130, 201 
Sinai 21, 212 
Singar 152, 165 
Sirin S. 184 
Sirzor 125, 137 
Sis 95 

Skete 19, 126, 140 
Soba 205 
Socrates hist. 23, 48, 79 123 

194 
Sophenes 48 
Sophia cum Fide et Charitate SS. 

224 
« Sortes Apostolorum » 217 
Sozomenus 23, 48, 52, 53, 55 

59 
« Spelunca Thesaurorum » 88, 197 
Stephanus Bar Sudaile 96 
Stephanus protomart. 232 
Subhalemaran ep. in Karka. de 

Beth Selok 127 
Succensus 228 
Sultana Mahdokt S. 137 
« sugitha » 18, 109 



INDEX NOMINUM 



247 



Surin 133-4 

Surzaq 163 

Susiana 115 

Sustrin 128 

Syca 155 

Symbolum Constantinopolitanum 50 

Synodicon Orientale 22, 48 117- 

13, 115 
Syria 17, 82, 84, 172, 201 
« syrohexaplaris » 160 

Tagrit 110, 164 
Tahal 147 

Talmud^Babylonensis 17 
Tarbo, Sahdost, Barba' smin, Ba- 

dema, 'Aqebsema SS. 182 
Tar'il monast. 160 
Tarsus 89 
Tataq S. 183 
Tatianus 33-35 
Taurus 95 
Tel'eda 95, 167 
Telnesin monast. 95 
«tesbohta» 18, 114, 115, 126 

127 

Testamentum Patris Nostri Adami 
88-9 

Testamentum Dom. N. Iesu Christi 

170 
Telia 152, 175 
Thaddaeus v. Addai 
Thecla 217 
Thecla, Maria SS. 182 
Theodora imp. 153 
Theodoretus 23, 53, 68, 79, 92 

95, 123, 193 
Theodoretus 227 
Theodorus 193 
Theodorus S. 232 
Theodorus Alexandr. 195 
Theodorus et Didymus Alex. 224 
Theodorus Bar Koni (Kewani) 79 

202 
Theodorus chorepisc. 163 
Theodorus ep. in Merw 119 
Theodorus Mopsuestenus 89 90 
97, 107, 108, 109, 112, 117, 122,' 
123, 125, 126, 129, 131, 133, 
158 
Theodorus Mopsuestenus 226 



Theodorus Samosatae 175 
Theodosiopolis v. Res'aina 
Theodosius I 90 
Theodosius I 225 
Theodosius II 92 
Theodosius Alexandr. 153 
Theodosius Alexandr. 195 
Theodosius Edessenus 194 
Theodosius Katholik. 203 
Theodota S. 224 
Theodotus Ancyrae 227 
Theodulus, Agathopus SS. 224 
Theodulus Mopsuestenus 108 
Theophilus 181 
Theophilus Alexandr. 217, 220, 230 

«Theotokos» 158 

Thomae monast. 161 

Thomas ap. 13-14, 41, 66 v. 
Acta Thomae 

Thomas diaconus 160 

Thomas Edessenus 118 

Thomas e Efarqel (Heraclea) 160- 
1, 151 

Thomas Margae 22, 202-3 

Thomas sculptor 168 

Tigris 48, 107 

Timotheus byzantinus 100 

Timotheus I Kathol. 113, 201 

Timotheus Aelurus 228, 232 

Titus Bostrensis 34 

Titus Bostrensis 212, 216 

Tobias 210 

Transfiguratio Domini 70 

« Transitus Mariae » 86-8, 111 

Trishagion 93, 122, 148, 153 
Trium Capitulorum synod. 92 
93, 122 

Tryphon 232 

Tubana Santa monach. 174 
Tur Berain 137 
Turkestan 201 
Tyri synod. 92, 93 

'Uda 78-89 
Urmia 21 

Valarsapat synod. 110 
Valens 80 

Vaticana Biblioth. 21-22 
« Vetus syra » 211-13 



246 



INDEX NOMINUM 



INDEX NOMINUM 



247 



Sahdona 136-7 

Sahdost S. 182 

Salaheddinus 1 98 

Salamina 1 24 

Salomon 214 

Sam. 59 

Samosata 42, 80, 90, 159, 166 

Samuel 187 

Samuelis monast. 163 

« Sancti Traductores » armeni 55 

Sanhirib 188 

Sapor I 15 

Sapor II 44, 48, 137, 181-83, 185 

Sapor S. 182 

Sara S. 188 

Sarbel S. 98 

Sarbil et Barsamja SS. 180 

Sardicae synod. 232 

Sargona 128 

Sardes v. Pseudo-Melito 

Sarug v. Batna S. 

Sassanidae 43, 192 

Satana 69 

Sbath Paul 20 
■ Schola v. sub singulis nominibus 

Schola Persarum 54 v. Edessa 
Schol. 

Sebokt 193 

Seert 21 v. Chronica S. 
«sedro» 18, 163, 164, 172 
Seleucia-Ktesiphon 42, 44, 49, 10, 
111, 113, 114, 120, 134, 142, 
181, 202 ; Schola 116, 125 ; sy- 
nodi 117, 122, 123, 125, 129, 
224 
Seleucus et Stratonices 232 
Seliba ibn Juhanna 23 
Semona, Gurja et Habbib SS. 98, 

180, 191 
Sennacherib 213 
Serapion v. Mara Bar S. 
Serapion Thmuitensis 221 
Sergius Patr. Ant. 153 
Sergius et Bacchus SS. 224 
Sergius Res'ainae 101-2, 119 
Sergius e Singar 165 
Sergius Stylita 103 
Sermo Philippi Carthagine 217 
« serto » scriptura 1 7 
Severianus Gabalae 227, 231 



Severus Antiochenus 159, 162, 

170, 174, 195, 229, 233 
Severus Nisibis 164, 165 
Severus Sebokt 164-5, 166, 171, 173 
Shamona 65 
Sichem 62 
Sidensis synod. 49 
VII Martyres e Samosata 224 
Silvanus de Qardu 134 
Silvester Papa 190 
Simeon ep. in Beth Arsam 151-2, 

197 
Simeon Bar Sabba'e 48- 181 
Simeon Edessae 103 
Simeon disc. Ephraemi 54 
Simeon Gabbulae 151 
Simeon e Kephar 'Abdin 189 
Simeon e Mesopotamia 221 
Simeon monach. 135 
Simeon e Qennesrin 165 
Simeon Quqaja 101 
Simeon e Rewardasir 138 
Simeon Salos 232 
Simeon Samosatenus 53 
Simeon Stylita 84, 95, 98 
Simeon Stylita iun. 168 
Sina 130, 201 
Sinai 21, 212 
Singar 152, 165 
Sirin S. 184 
Sirzor 125, 137 
Sis 95 

Skete 19, 126, 140 
Soba 205 
Socrates hist. 23, 48, 79, 123, 

194 
Sophenes 48 
Sophia cum Fide et Charitate SS. 

224 
« Sortes Apostolorum » 217 
Sozomenus 23, 48, 52, 53, 55, 

59 
« Spelunca Thesaurorum » 88, 197 
Stephanus Bar Sudaile 96 
Stephanus protomart. 232 
Subhalemaran ep. in Karka de 

Beth Selok 127 
Succensus 228 
Sultana Mahdokt S. 137 
« sugitha » 18, 109 



Surin 133-4 

Surzaq 163 

Susiana 115 

Sustain 128 

Syca 155 

Symbolum Constantinopolitanum 50 

Synodicon Orientale 22, 48, 112- 

13, 115 
Syria 17, 82, 84, 172, 201 
« syrohexaplaris » 1 60 

Tagrit 110, 164 
Tahal 147 

Talmud^Babylonensis 17 
Tarbo, Sahdost, Barba' smin, Ba- 

dema, 'Aqebsema SS. 182 
Tar'il monast. 160 
Tarsus 89 
Tataq s. 183 
Tatianus 33-35 
Taurus 95 
Tel'eda 95, 167 
Telnesin monast. 95 
«tesbohta» 18, 114, 115, 126 

127 
Testamentum Patris Nostri Adami 

88-9 
Testamentum Dom.. N. lesu Christi 

170 
Telia 152, 175 
Thaddaeus v. Addai 
Thecla 217 
Thecla, Maria SS. 182 
Theodora imp. 153 
Theodoretus 23, 53, 68, 79, 92 

95, 123, 193 
Theodoretus 227 
Theodorus 193 
Theodorus S. 232 
Theodorus Alexandr. 195 
Theodorus et Didymus Alex. 224 
Theodorus Bar Koni (Kewani) 79, 

202 
Theodorus chorepisc. 163 
Theodorus ep. in Merw 119 
Theodorus Mopsuestenus 89, 90 
97, 107, 108, 109, 112, 117, 122, 
123, 125, 126, 129, 131, 133, 
158 
Theodorus Mopsuestenus 226 



Theodorus Samosatae 175 
Theodosiopolis v. Res'aina 
Theodosius I 90 
Theodosius I 225 
Theodosius II 92 
Theodosius Alexandr. 153 - 
Theodosius Alexandr. 195 
Theodosius Edessenus 194 
Theodosius Katholik. 203 
Theodota S. 224 
Theodotus Ancyrae 227 
Theodulus, Agathopus SS. 224 

Theodulus Mopsuestenus 108 

Theophilus 181 

Theophilus Alexandr. 217, 220, 230 

« Theotokos » 158 

Thomae monast. 161 

Thomas ap. 13-14, 41, 66 v. 
Acta Thomae 

Thomas diaconus 160 

Thomas Edessenus 118 

Thomas e Harqel (Heraclea) 160- 
1, 151 

Thomas Margae 22, 202-3 

Thomas sculptor 168 

Tigris 48, 107 

Timotheus byzantinus 100 

Timotheus I Kathol. 113, 201 

Timotheus Aelurus 228, 232 

Titus Bostrensis 34 

Titus Bostrensis 212, 216 

Tobias 210 

Transfiguratio Domini 70 

«Transitus Mariae » 86-8, 217 

Trishagion 93, 122, 148, 153 

Trium Capitulorum synod. 92, 
93, 122 

Tryphon 232 

Tubana Santa monach. 174 
Tur Berain 137 

Turkestan 201 
Tyri synod. 92, 93 

'Uda 78-89 
Urmia 21 

Valarsapat synod. 110 
Valens 80 

Vaticana Biblioth. 21-22 
« Vetus syra» 211-13 



248 



INDEX NOMIKUM 



Victorinus, Victor, Nicephorus SS. 

224 
Vigilius Papa 92 
Vita Eusebii Samosateni 80 
Vitus ep. Carrhensis 66 
Vologeses ep. Nisibenus 66 
Warda S. 182 



Xenos 147 
Xenophon S. 



232 



Yemen 201 

Zachaeus 80 

Zacharias Rhetor 23, 94, 190, 230 

v. Pseudo-Zach. 
Zeno imp. 113, 148, 188, 197 
Zenobius 54 
Zenobius e Gazir 59 
Zosimus monach. 170 
Zuqnin monast. 197 



INDEX RERUM SYSTEMATICUS 



Theologia 

Bibliographia generalis 24-25. — Generalia 168, 202, 205, 207. — 
Symbola fidei 122, 129, 131, 133, 152, 103, 205. — Deus Unus 
et Trinus 46, 50-1, 59-60, 61, 71-72, 78, 84, 148, 149, 158. — Chri- 
stologia 24 (bibl), 46, 47, 51, 60, 61, 63, 73-4, 78, 85, 87, 90- 
91, 92, 99-100, 109, 117, 122, 125, 126, 128, 129, 131-2, 133, 
139, 154, 158, 165, 168. — Mariologia 24-25 (bibl.) 58, 61, 68, 
74-5, 81, 86-7, 92, 100, 109-10, 131-2, 133, 158. — Sacramenta 
25 (bibl.) ; generalia 47, 76-77, 98, 196 ; Baptismus 76 ; Eucha- 
ristia 47, 67, 76, 81, 85, 100, 131, 132, 150, 152, 168, 172, 175 ; 
Confirmatio 47 ; Paenitentia 47, 61 ; Extrema Unctio 47. Eccle- 
siologia 25 (bibl.) 57, 62-3, 76, 81, 86, 100, 132, 196. — Creatio ; 
angeli 61, 78, 89 ; anthropologia 47, 63, 75, 157. — De peccato 
et gratia 75-76. — Eschatologia 62, 70, 76, 86, 95, 98. Theologia 
spiritualis ascetica et mystica 47, 62, 63, 64-5, 68, 69, 83, 124, 
131, 149,168. — Monachismus 63, 70, 90-1, 125, 126, 127, 128 
131, 135, 136, 137, 138, 141, 142, 143, 187-89, 203, 206, 208. 

Sacra Scriptura 

Generalia 118, 168-69, 141, 202 ; versiones 33-35, 46, 91, 117, 
150-1, 160, 161, 168, 210-13 ; commentarii 56-9, 61, 62, 67, 
68, 98, 103, 114, 125, 141, 148, 155, 162, 175, 203 ; apocrypha 
96, 175, 214, 217. F ^ 

Liturgia 

Bibliographia generalis 26-8 ; generalia 50, 52-3, 64-7, 65, 67 
68, 69, 70, 80, 84, 85, 91, 98, 101, 103, 109, 111, 114, 117, 118 
122, 125, 128, 131, 134, 137, 139, 140, 141, 142, 150, 152, 153, 
157, 158, 159, 162, 163, 164, 167, 168, 169, 172, 173, 233 ; 
Anaphorae 99, 153, 158, 163, 164, 233. 






^^^m^me^^^^^^m^^m 



250 



INDEX RERUM SYSTEMATICUS 



Iuridica 



Bibliographia 28 ; canones 50, 112-13, 116, 117 120 121 1?? 
167, 201, 205, 207, 224-25. ' ' ' ' 

Historia 

m^iw' 1 ^ ff siae 15 " 16; varia 22 " 23 ' 41 " 42 > 67 > 80 > 

III' Id' ' 4 \ 156 ' 1?3 ' 192 " 98 ( chroni ^)> 202, 204, 206, 
fj fic^T"^ gm et ha § io g ra P hi ca 65, 95, 80, 81, 89, 98, 

t ' V Jo oi l n' 153 ' 156 ' 15 °' 159 ' 163 > 180 ' 86 ( Ac * a mar- 
tyrum), 189-91 (Legendae). 

Archaeologia 

Bibliographia 28-29 ; Edessae 102. 

Haereseologia (gnostica) 
36-30, 49, 59-61, 82-3. 

Philosophia 

mfm, 2 e o2 n 2oo us m ' 2 ' m m ' 150 ' 164, 166j 169 ' 170> 

Philologia 

174 § To2 Sy 204 C - a 5 et ^ ^'^ 49 " 5 °' 10S ' H °' 167 ' 169 > 173 > 



ERRATA 



pag. 48 dicit (cfr. § 95) - lege:"(cfr. § 123). 
pag. 65 dicit: Maccabaeis - legge: Machabaeis 
pag. 133 dicit: § 89 - l ege : § 83 



if 



PRINCETON UNIVERSITY , ,„„ 

mm 



i &.^^^^S9^4^fs^W : W^^^^^^5^^^ W^^^^ ^^^W ^^^P^* l ^^^9^^'^^!^^^^W^9 i ' i 



: , „ ,_ ,-„„„„„ _ ""■* ***\n x 

This hook fadueorTlfirTateSrXr^- 
stamped below. Please return or 2? 
^- by this date . renew 



"*C.A 



'"f/A 



-.... ;i 



H ! 



Wert 
Bookbinding 

Grantville. PA 
JAN-JUNE 2001